Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
بىزگە [قۇتەيبە بىن سەئىد] مۇنداق دېگەن: بىزگە [ئەبۇ ئەۋانە] مۇنداق دېگەن: [سىماك بىن ھەرب] مۇنداق دېگەن: بىزگە [ھەنناد] مۇنداق دېگەن: بىزگە [ۋاكى] مۇنداق دېگەن: [ئىسرائىل] مۇنداق دېگەن: [سىماك] مۇنداق دېگەن: [مۇشئەب بىن سەئىد] مۇنداق دېگەن: [ئىبنى ئۆمەر] پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «تازىلىقسىز ئوقۇلغان ناماز قوبۇل قىلىنمايدۇ، ئوغرىلانغان مالدىن كەلگەن سەدىقە قوبۇل قىلىنمايدۇ». ھەنناد ئۆزىنىڭ ھەدىسىدە «نىجىس» دېگەننى تىلغا ئالىدۇ. ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېگەن: «بۇ ھەدىس بۇ بابتىكى ئەڭ ئىشەنچلىك ۋە ئەڭ ياخشىسى». بۇ بابتا يەنە ئەبۇ ئەل مەلىھنىڭ ئاتىسى، ئەبۇ ھۇرەيرە ۋە ئەنەستىن كەلگەن ھەدىسلەر بار. ئەبۇ ئەل مەلىھ بىن ئۇسامەنىڭ ئىسمى ئامىر، يەنە زەيد بىن ئۇسامە بىن ئۇمەير ئەل ھۇدزالى دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
بىزگە [ئىشاق بىن مۇسا ئەل ئەنسارى] مۇنداق دېگەن، بىزگە [مەئن بىن ئىسا ئەل قەززاز] مۇنداق دېگەن، بىزگە [مالىك بىن ئەنەس] مۇنداق دېگەن. باشقا بىر يول بىلەن؛ بىزگە [قۇتەيبە] مۇنداق دېگەن، [مالىك] مۇنداق دېگەن، [سۇھەيل بىن ئەبۇ سالىھ] مۇنداق دېگەن، [ئۇنىڭ ئاتىسى] مۇنداق دېگەن، [ئەبۇ ھۇرەيرە] مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «ئەگەر مۇسۇلمان ياكى مۇئمىن تاھارەت ئالسا، يۈزىنى يۇيسا، كۆزىنىڭ كۆرۈشى سەۋەبىدىن يۈزىدىكى گۇناھلار سۇ بىلەن ياكى سۇنىڭ ئاخىرقى تامچىسى بىلەن ياكى شۇنىڭغا ئوخشاش نەرسىلەر بىلەن چىقىپ كېتىدۇ. ئەگەر ئۇ قولىنى يۇيسا، قولىدىكى گۇناھلار سۇ بىلەن ياكى سۇنىڭ ئاخىرقى تامچىسى بىلەن چىقىپ كېتىدۇ، تاكى ئۇ ھېچ گۇناھسىز چىقىپ كەتكۈچە». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن: «بۇ ھەسەن سەھىھ ھەدىس، يەنى مالىكنىڭ سۇھەيلدىن، ئۇنىڭ ئاتىسىدىن، ئەبۇ ھۇرەيرەدىن ۋە سۇھەيلنىڭ دادىسى ئەبۇ سالىھ ئاس سامماندىن رىۋايەت قىلغان ھەدىس، ئۇنىڭ ئىسمى زەكۋان ئىدى». ئەبۇ ھۇرەيرەنىڭ ئۆزى ھەققىدە ھازىرغىچە تالاش-تارتىش قىلىنماقتا؛ بەزىلەر ئابدۇ سىيامنى، بەزىلەر ئابدۇللاھ بىن ئەمرۇنى ئېيتىدۇ، مۇھەممەد بىن ئىسمائىل «بۇ ئەڭ توغرا» دېگەن. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن؛ بۇ بابتا ئوسمان بىن ئەففان، سەۋبان، ئەش شۇنابىھى، ئۆمەر بىن ئەبەسە، سالمان، ئابدۇللاھ بىن ئەمرۇ ۋە ئەش شۇنابىھىدىن ئەبۇ بەكرى ئەش شىددىقتىن رىۋايەت قىلىنغان، ئەمما ئۇ بۇنى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن بىۋاسىتە ئاڭلىمىغان. ئۇنىڭ ئىسمى ئابدۇراھمان بىن ئۇسەيلە بولۇپ، لەقىمى ئەبۇ ئابدۇللاھ ئىدى، ئۇ پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم بىلەن كۆرۈشۈش ئۈچۈن سەپەر قىلغان، پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۆزى سەپەردە ۋاپات بولغان. ئۇ پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن بىر قانچە ھەدىس رىۋايەت قىلغان. ئەش شۇنابى ئىبنى ئەل ئەسار ئەل ئەھمەسى پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ دوستى بولۇپ، ئۇ يەنە ئەش شۇنابىھى دەپمۇ ئاتالغان. ئۇ رىۋايەت قىلغان ھەدىس مۇنداق: مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ: «ھەقىقەتەن مەن ئۇممەتنى كۆپەيتىمەن، شۇڭا مەندىن كېيىن ھەرگىز بىر-بىرىڭلارنى ئۆلتۈرمەڭلار» دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
بىزگە [قۇتەيبە] ۋە [ھەننەد] گە ئېيتىلدى، [مەھمۇد بىن غەيلان] ئۇلار: «بىزگە [ۋاكى] نى [سۇفيان] دىن ئېيتتى» دېدى. - يەنە بىر شەكىلدە تىلغا ئېلىنىدۇ- بىزگە [مۇھەممەد بىن باسيار] ئېيتتى، بىزگە [ئابدۇرراھمان بىن مەھدى] ئېيتتى، بىزگە [سۇفيان] دىن [ئابدۇللاھ بىن مۇھەممەد بىن ئەقىل] دىن [مۇھەممەد ئىبنىۇل ھەنەفىيە] دىن [ئەلى] دىن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن: «نامازنىڭ ئاچقۇچى پاكلىنىش، چەكلەنگەن نەرسە تەكبىر، ھالال بولسا سالام بېرىش» دېدى. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «بۇ ھەدىس بۇ بابتىكى ئەڭ ئىشەنچلىك ۋە ئەڭ ياخشىسى. ئابدۇللاھ بىن مۇھەممەد بىن ئەقىل راستچىل ئادەم، ئەمما ئۇنىڭ يادلىغانلىقى توغرىسىدا سۆزلەيدىغان بەزى ئالىملار بار». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «مەن مۇھەممەد بىن ئىسمائىلنىڭ: «ئەھمەد بىن ھەنبەل، ئىسھاق بىن ئىبراھىم ۋە ئەل ھۇمەيدى، ئۇلار ئابدۇللاھ بىن مۇھەممەد بىن ئەقىلنىڭ ھەدىسىگە ئاساسلىنىدۇ» دېدى. مۇھەممەد مۇنداق دېدى: «ۋاقىت يېقىنلاشتى». ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېدى: «بۇ بابتا جابىر ۋە ئەبۇ سەئىدنىڭ تارىخىمۇ بار».
Hadith
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
بىزگە [ئەبۇ بەكرى مۇھەممەد بىن زەنجەۋىھ ئەل باغدادى] دىن پەقەت بىرنىلا ئەمەس، دېدى؛ بىزگە [ھۈسەيىن بىن مۇھەممەد] دىن، بىزگە [سۇلايمان بىن قارن] دىن [ئەبۇ يەھيا ئەل قەتتات] دىن [مۇجاھىد] دىن [جابىر بىن ئابدۇللاھ] دىن، رەزىيەللاھۇ ئەنھۇمادىن، ئۇ مۇنداق دېدى: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېدى: «جەننەتنىڭ ئاچقۇچى ناماز، نامازنىڭ ئاچقۇچى تاھارەت».
Hadith
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
بىزگە [قۇتەيبە] ۋە [ھەننەد] نى سۆزلەپ بەردى، ئۇلار مۇنداق دېدى: بىزگە [ۋەكى] نى سۆزلەپ بەردى، [شۇئەببە] دىن، [ئابدۇل ئەزىز بىن شۇھەيب] دىن، [ئەنەس بىن مالىك] دىن ئۇ مۇنداق دېدى: پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ھاجەتخانىغا كىرمەكچى بولغاندا: «ئەللاھۇممە ئىننى ئەئۇززۇ بىكا - ئى ئاللاھ، ھەقىقەتەن مەن ساڭا پاناھ تىلەيمەن-» دېدى. شۇئەب مۇنداق دېدى: «يەنە بىر قېتىم ئۇ: «ئەئۇززۇ بىكا مىنەل خۇبتسى ۋەل خۇبىيىس - مەن ساڭا ئەر ۋە ئايال شەيتانلاردىن پاناھ تىلەيمەن- ياكى ئەل خۇبۇتسى ۋەل خەبائىتس - مەن ساڭا ئەر ۋە ئايال شەيتانلاردىن پاناھ تىلەيمەن-» دېدى. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «بۇ باپتا ئەلى، زەيد بىن ئەرقەم، جابىر ۋە ئىبنى مەسئۇدتىنمۇ رىۋايەتلەر بار». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «ئەنەس بىن ئەيسانىڭ ھەدىسى بۇ باپتىكى ئەڭ ئىشەنچلىك ۋە ئەڭ ياخشىسى». بۇ ئارىدا، زەيد بىن ئەرقەمنىڭ ھەدىسىدە، سەنەدتە قالايمىقانچىلىق بار. بۇ ھەدىسنى ھىسيام ئەد دەستۇۋايى ۋە سەئىد بىن ئەبۇ ئارۇبە قەتادەدىن رىۋايەت قىلغان. سەئىد بۇنىڭ ئەل قاسىم بىن ئەۋف ئاسىي سىيابانىدىن زەيد بىن ئەرقەمدىن كەلگەنلىكىنى ئېيتقان. ھىسيام ئەد دەستۇۋايى زەيد بىن ئەرقەمنىڭ قەتادەسىدىن، سۇئبە ۋە مەئمەر بولسا ئەن نەزل بىن ئەنەسنىڭ قەتادەسىدىن رىۋايەت قىلغان. سۇئبە بۇنى زەيد بىن ئەرقەمدىن زىكىر قىلغان. مەئمەر بۇنىڭ ئەن نەزل بىن ئەنەستىن، ئۇنىڭ ئاتىسىدىن، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن كەلگەنلىكىنى ئېيتقان. ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېگەن: «مەن مۇھەممەدتىن بۇ تارىخ توغرىسىدا سورىدىم، ئۇ: «قەتادەنىڭ ئىككىسىدىن رىۋايەت قىلغانلىقى يەنىلا مۇمكىن» دەپ جاۋاب بەرگەن».
Hadith
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
بىزگە [ئەھمەد بىن ئابدە ئادل دىلببى ئەل بەشرى] مۇنداق دېگەن: بىزگە [ھەممەد بىن زەيد] مۇنداق دېگەن: [ئابدۇل ئەزىز بىن شۇھەيب] مۇنداق دېگەن: [ئەنەس بىن مالىك] مۇنداق دېگەن: «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھاجەتخانىغا كىرگەندە: 'ئەللاھۇممە ئىننى ئەئۇززۇ بىكا مىنەل خۇبۇتسى ۋەل خەبائىتس - ئى ئاللاھ، مەن ساڭا ئەركەك ۋە چىشى شەيتانلاردىن پاناھ تىلەيمەن-' دېدى». ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېگەن: 'بۇ سەھىھ ھەسەن ھەدىس'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
بىزگە [مۇھەممەد بىن ئىسمائىل] مۇنداق دېدى: بىزگە [مالىك بىن ئىسمائىل] مۇنداق دېدى: [ئىسرائىل بىن يۇنۇس] مۇنداق دېدى: [يۈسۈف بىن ئەبۇ بۇردە] مۇنداق دېدى: [ئاتىسى] [ئەيسە] رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق دېدى: «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھاجەتخانىدىن چىققاندا: 'غۇفرەنەكە - مەن سېنىڭ مەغپىرىتىڭنى ئۈمىد قىلىمەن-' دېدى». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «بۇ ھەدىس ھەسەن غەرىبنىڭ دەرىجىسىدە، بىز ئۇنىڭ ھەققىدە پەقەت يۈسۈپ بىن ئەبۇ بۇردەدىن كەلگەن ئىسرائىلىي ھەدىستىن بىلىمىز، ئەبۇ بۇردە بىن ئەبۇ مۇسانىڭ ئىسمى ئامىر بىن ئابدۇللاھ بىن قەيس ئەل ئاسىيەرى. بۇ بابتا بىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن كەلگەن ئايسە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ ھەدىسىدىن باشقا ھېچ نەرسىنى بىلمەيمىز».
Hadith
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
بىزگە [سەئىد بىن ئابدۇراھمان ئەل مەخزۇمى] مۇنداق دېگەن: بىزگە [سۇفيان بىن ئۇيەينە] دىن [ئەز زۇھرى] دىن [ئاتو بىن يەزىد ئەل لەيتىسى] دىن [ئەبۇ ئەييۇب ئەل ئەنشارى] دىن مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «ئەگەر چوڭ تەرەت قىلساڭلار، قىبلىگە قارىماڭلار ياكى ئۇنىڭغا ئارقىڭلارنى ئۆرۈمەڭلار، چوڭ تەرەت قىلغاندا ياكى چوڭ تەرەت قىلغاندا بولسۇن. كىچىك تەرەت قىلغاندا بولسۇن. پەقەت شەرققە ياكى غەربكە قاراپ تۇرۇڭلار». ئەبۇ ئەييۇب مۇنداق دېگەن: «بىز سۈرىيەگە كەلگەندە، ئۇلارنىڭ ھاجەتخانىلىرىنىڭ قىبلىگە قارىغان ھالدا ياسالغانلىقىنى كۆردۇق، شۇڭا ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈپ، ئاللاھتىن كەچۈرۈم سورىدۇق». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن: «بۇ بابتا ئابدۇللاھ بىن ئەل ھارىس بىن جەزى ئەز زۇبەيدى ۋە مەئقىل بىن ئەبۇ ئەل ھەيسەم (يەنە مەئقىل بىن ئەبۇ ئۇمامە دەپمۇ ئاتىلىدۇ)، ئەبۇ ھۇرەيرە ۋە سۇھەيل بىن ھەنىفنىڭ تارىخىمۇ بار». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن: «بۇ بابتا ئەبۇ ئەييۇب رىۋايەت قىلغان ھەدىس ئەڭ ياخشى ۋە ئەڭ ئىشەنچلىك. ئەبۇ ئەييۇبنىڭ ئىسمى خالىد بىن زەيد، ئەز زۇھرىنىڭ ئىسمى مۇھەممەد بىن مۇسلىم بىن ئۇبەيدۇللاھ بىن سىياب ئەز زۇھرى، لەقىمى ئەبۇ بەكرى». ئەبۇ ئەل ۋەلىد ئەل مەككى مۇنداق دېگەن؛ ئەبۇ ئابدۇللاھ مۇھەممەد بىن ئىدرىس ئاسىي سىيافىي مۇنداق دېگەن: «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ «قىبلىگە يۈزلەنمەڭ ياكى چوڭ تەرەت قىلغاندا ئۇنىڭغا ئارقىڭىزنى ئۆرۈمەڭ» دېگەن سۆزىنىڭ بىردىنبىر مەنىسى ئوچۇق جايدا. بۇ ئارىدا، ئەگەر سىز يېپىق بىنادا بولسىڭىز، قىبلىگە يۈزلىنىش قولايلىق. ئىسھاق بىن ئىبراھىممۇ شۇنداق دېگەن. بۇ ئارىدا ئەھمەد بىن ھەنبەل رەھىمەھۇللا مۇنداق دېگەن: «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام چوڭ تەرەت قىلغاندا ياكى چوڭ تەرەت قىلغاندا ئۇنىڭغا ئارقىسىنى ئۆرۈپ، ئۇنىڭغا يۈزلىنىشتىن قۇتۇلغان». بۇ خۇددى ئىمام ئەھمەدنىڭ قۇملۇقتا ياكى يېپىق بىنادا قىبلىگە يۈزلىنىشنى پەرقلەندۈرمىگەندەك.
Hadith
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
بىزگە [مۇھەممەد بىن باسيار] ۋە [مۇھەممەد بىن ئەل مۇتسەننا] ئىككىسىنىڭ سۆزلىگەنلىكىنى ئېيتتى؛ بىزگە [ۋەھب بىن جەرىر] مۇنداق دېدى، بىزگە [دادام] مۇنداق دېدى، [مۇھەممەد بىن ئىسھاق] مۇنداق دېدى، [ئەبان بىن سالىھ] مۇنداق دېدى، [مۇجاھىد] مۇنداق دېدى: [جابىر بىن ئابدۇللاھ] ئۇ مۇنداق دېدى: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام سىيگەندە قىبلە تەرەپكە قاراشنى چەكلىگەن، ئەمما مەن ئۇنىڭ ۋاپات بولۇشتىن بىر يىل بۇرۇن قىبلە تەرەپكە قارىغانلىقىنى كۆردۈم. بۇ باپتا ئەبۇ قەتادە، ئايسە ۋە ئەممار بىن ياسىرنىڭ ھېكايىسىمۇ بار. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «بۇ باپتا جابىر رىۋايەت قىلغان ھەدىس ھەسەن غەرىب».
Hadith
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
بۇ ھەدىسنى [ئىبنى لەھىئە]، [ئەبۇ زۇبەيىر]، [جابىر]، [ئەبۇ قەتادە] دىن رىۋايەت قىلغان بولۇپ، ئۇ بىر قېتىم پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ قىبلە تەرەپكە قاراپ سىيىۋاتقانلىقىنى كۆرگەن. [قۇتەيبە] بىزگە شۇنداق دېگەن، ئۇ: «ئىبنى لەھىئە بىزگە ئېيتقان» دېگەن. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن رىۋايەت قىلىنغان جابىرنىڭ ھەدىسى ئىبنى لەھىئەنىڭ ھەدىسىدىن تېخىمۇ ئىشەنچلىك، چۈنكى ئىبنى لەھىئە ھەدىس مۇتەخەسسىسلىرى، ئىمام يەھيا بىن سەئىد ئەل قەسسان ۋە باشقا ئالىملارنىڭ قارىشىچە، ئۇنى يادلىغان ھالدا چۈشەندۈرگەن.
Hadith
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
بىزگە [ھەنناد] ئېيتتى، بىزگە [ئەبدە بىن سۇلايمان] دىن [ئۇبەيدۇللاھ بىن ئۆمەر] دىن [مۇھەممەد بىن يەھيا بىن ھەببان] دىن ئۇنىڭ تاغىسى - [ۋاسى بىن ھەببان] دىن - [ئىبنى ئۆمەر] دىن ئۇ مۇنداق دېدى: «بىر كۈنى مەن ھەفشەنىڭ ئۆيىنىڭ ئۆگزىسىگە چىقتىم، ئاندىن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ شام تەرەپكە قاراپ كەئبەگە ئارقىسىنى قىلىپ چوڭ-كىچىك تەرەت قىلىۋاتقانلىقىنى كۆردۈم». ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېدى: «بۇ ھەدىس سەھىھ سەھىھ».
Hadith
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
بىزگە [ئەلى بىن ھۇجر] مۇنداق دېدى، بىزگە [شەرىك] مۇنداق دېدى: [ئەل مىقدام بىن سۇرەيھ] مۇنداق دېدى: [ئۇنىڭ ئاتىسى] ئۇ [ئەيسە] مۇنداق دېدى: «كىمكى سىلەرگە پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ تۇرۇپ سىيگەنلىكىنى ئېيتسا، ئۇنىڭغا ئىشەنمەڭلار، چۈنكى ئۇ پەقەت ئولتۇرۇپ سىيگەن». ئۇ مۇنداق دەيدۇ: «بۇ باپتا ئۆمەرنىڭ دوستلىرى بۇرەيدە ۋە ئابدۇراھمان بىن ھەسەنەدىن كەلگەن ھەدىسلەرمۇ بار». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «ئەيسەنىڭ ھەدىسى بۇ باپتىكى ئەڭ ياخشى ۋە ئەڭ ئىشەنچلىك، ئۆمەرنىڭ ھەدىسى بولسا ئابدۇلكەرىم بىن ئەبۇل مۇخارىقنىڭ ھەدىسىدىن، نافىدىن، ئىبنى ئۆمەردىن، ئۆمەردىن، ئۇ مۇنداق دېدى: «پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم بىر قېتىم مېنىڭ تۇرۇپ سىيگىنىمنى كۆرۈپ، ئاندىن: «ئى ئۆمەر، تۇرۇپ سىيمە» دېدى، شۇنىڭدىن كېيىن مەن قايتا تۇرۇپ سىيمىدىم». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: بۇ ھەدىسنى تەپسىرلىگەن بىردىنبىر ئادەم ئابدۇلكەرىم بىن ئەبۇل مۇخارىق بولۇپ، ھەدىس مۇتەخەسسىسلىرىنىڭ قارىشىچە، ئۇ ئاجىز ئادەم ئىدى. ئەبۇ ئەييۇب ئاس سىختىيانىمۇ ئاجىزلاشتۇرۇپ، بۇ ھەقتە مۇھاكىمە قىلغان. ئۇبەيدۇللاھ نافىدىن، ئىبنى ئۆمەردىن رىۋايەت قىلغان، ئۇ مۇنداق دېگەن: ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەن: «مەن ئىسلام دىنىغا كىرگەندىن بۇيان ھەرگىز تۇرۇپ سىيمىدىم». بۇ ھەدىس ئابدۇلكەرىمنىڭ ھەدىسىدىن تېخىمۇ ئىشەنچلىك، بۇرەيدەنىڭ بۇ بابتىكى ھەدىسى بولسا «مەھفۇز-ئويغاق» ئەمەس. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، تۇرۇپ سىيىشنىڭ چەكلىنىشىنىڭ مەنىسى ئەدەب-ئەخلاق بىلەن مۇناسىۋەتلىك، چەكلىمە ئەمەس. ئابدۇللاھ بىن مەسئۇدتىن رىۋايەت قىلىنغاندا، ئۇ مۇنداق دېگەن: «ئەمەلىيەتتە، تۇرۇپ سىيىش ناچار ئەخلاق».
Hadith
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
بىزگە [ھەننەد] مۇنداق دېدى، بىزگە [ۋاكى] مۇنداق دېدى [ئەل ئاماسى] مۇنداق دېدى [ئەبۇ ۋائىل] مۇنداق دېدى: [ھۇززەيفە] مۇنداق دېدى: «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىر قېتىم بىر خەلقنىڭ ئەخلەت ساندۇقىغا باردى، ئاندىن ئۇ تۇرۇپ سىيدى. مەن ئۇنىڭدىن قېچىش ئۈچۈن باردىم، ئەمما ئۇ راستىنلا مېنى چاقىردى، مەن ئۇنىڭ يېنىغا بارغۇچە، ئاندىن تاھارەت ئېلىپ، خۇفپىسىنى سۈرتتى». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «مەن [ئەل جارۇدنىڭ] مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم؛ مەن [ۋەكى] نىڭ [ئەل ئاماسى] دىن بۇ ھەدىسنى ئېيتقانلىقىنى ئاڭلىدىم، ئاندىن ۋاكى مۇنداق دېدى: «بۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن خۇفپىسىنى سۈرتۈش توغرىسىدا رىۋايەت قىلىنغان ئەڭ ئىشەنچلىك ھەدىس. مەن يەنە ئەبۇ ئاممار ئەل ھۈسەيىن بىن ھۇرەيبنىڭ: «مەن ۋاكىنى ئاڭلىدىم» دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم، ئاندىن ئۇ شۇنداق دېدى». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «بۇنىڭغا ئوخشاش [مەنسۇر] ۋە [ئۇبەيدەھ ئادل دالبى] [ئەبۇ رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن] [ئەبۇ ۋەئىل] دىن [ھۇدزەيفە] دىن رىۋايەت قىلىنغان. [ھەممەد بىن ئەبۇ سۇلايمان] ۋە [ئاشىم بىن بىنداھ] يەنە [ئەبۇ ۋەئىل] ، [ئەل مۇگىرە بىن سىيۇباھ] ، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن بايان قىلىنغان. شۇنىڭ بىلەن بىللە ، خۇدزەيفەدىن ئەبۇ ۋەئىلنىڭ ھەدىسى ئەڭ ھەقىقىي ھەدىس. بەزى ئالىملار ئۆرە تۇرۇپ چوڭ تەرەت قىلىشنى ئاسانلاشتۇردى. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «ئىبراھىن ئەن ناخاي» ئابىدە بىن ئامرۇدىن سالمانى سۈپىتىدە رىۋايەت قىلغان ، «ئابىدە بولسا تابىئىننىڭ پېشقەدەم ئالىمى». رىۋايەت قىلىنىشىچە ، ئابىدە بىر قېتىم ئېيتقان. مەن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ۋاپات بولۇشتىن ئىككى يىل بۇرۇن ئىسلام دىنىنى قوبۇل قىلدىم. بۇ ئارىلىقتا ، ئۇبەيداھ ئادل داببى ئىبراھىمنىڭ دوستى ، يەنى ئۇبەيدە بىن مۇئاتىب ئادل دالابى بولۇپ ، ئۇنىڭغا ئەبۇ ئابدۇل كەرىم دەپ لەقەم قويۇلغان.
Hadith
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
بىزگە [قۇتەيبە بىن سەئىد] مۇنداق دېگەن: بىزگە [ئابدۇسسالام بىن ھەرب ئەل مۇلەي] دىن [ئەل ئاماسى] دىن [ئەنەس] ئۇ مۇنداق دېگەن: «پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ھاجەت قىلماقچى بولغاندا، كىيىمىنى يەرگە تېگىپ كەتكۈچە كۆتۈرمەيتتى». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن: «شۇڭا [مۇھەممەد بىن رەبىئە] بۇ ھەدىسنى [ئەل ئاماسى] دىن [ئەنەس] رىۋايەت قىلغان». ۋاكى ۋە [ئەبۇ يەھيا ئەل ھىممانى] [ئەل ئاماسى] دىن رىۋايەت قىلغاندا، ئۇ مۇنداق دېگەن: «[ئىبنى ئۆمەر] مۇنداق دېگەن: «پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ھاجەت قىلماقچى بولغاندا، كىيىمىنى يەرگە تېگىپ كەتكۈچە كۆتۈرمەيتتى». بۇ ئىككى ھەدىس مۇرسەل. يەنە ئەل ئاماسىنىڭ ئەنەستىن ياكى پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ساھابىلىرىدىن ھېچقايسىسىدىن ئاڭلىمىغانلىقى ئېيتىلىدۇ. ئۇ ئەنەس بىن مالىكنى كۆرۈپ، ئاندىن مۇنداق دېگەن: «مەن ئەنەسنىڭ ناماز ئوقۇۋاتقانلىقىنى كۆردۈم»، ئاندىن ئۇ ئۇنىڭدىن ناماز ھەققىدە سۆز قىلدى. بۇ ئارىدا، ئەل ئەمەشنىڭ ئىسمى سۇلايمان بىن مىھران ئەبۇ مۇھەممەد ئەل كەھىلى بولۇپ، ئۇ ئىلگىرى بەنى كەھىلىنىڭ قۇلى ئىدى. ئەل ئەمەش مۇنداق دېدى: «دادامنىڭ بىر بالىسى بار ئىدى، ئۇ بالا تېخى قورساقتا ئىدى، ئاندىن مەسرۇق ئۇنىڭغا مىراس قالدۇرغان».
Hadith
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
بىزگە [مۇھەممەد بىن ئەبۇ ئۆمەر ئەل مەككى] مۇنداق دېگەن، بىزگە [سۇفيان بىن ئۇيەينە] مۇنداق دېگەن: [مەئمەر] مۇنداق دېگەن: [يەھيا بىن ئەبۇ كاتسىر] مۇنداق دېگەن: [ئابدۇللاھ بىن ئەبۇ قەتادە] مۇنداق دېگەن: [ئۇنىڭ ئاتىسى] مۇنداق دېگەن: «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئەر كىشىنىڭ جىنسىي ئەزاسىغا ئوڭ قولى بىلەن تېگىشىنى چەكلىگەن». بۇ بابتا يەنە ئايسە، سالمان، ئەبۇ ھۇرەيرە ۋە سۇھەيل بىن ھەنىفنىڭ تارىخلىرى بار. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن: «بۇ ھەدىس ھەسەن سەھىھ». بۇ ئارىدا، ئەبۇ قەتادە ئەل ئەنسارىنىڭ ئىسمى ئەل ھارىس ئەر رىبئىي. ئىلمىي مۇتەخەسسىسلەرنىڭ قارىشىچە، بۇ ھەدىسنىڭ قوللىنىلىشى ئوڭ قول بىلەن ئىستىنجا قىلىشنىڭ رۇخسەت قىلىنىدىغانلىقىدۇر».
Hadith
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
بىزگە [ھەنناد] مۇنداق دېدى، بىزگە [ئەبۇ مۇئاۋىيە] مۇنداق دېدى: [ئەل ئاماسىي] مۇنداق دېدى: [ئىبراھىم] مۇنداق دېدى: [ئابدۇرراھمان بىن يەزىد] ئۇ مۇنداق دېدى: «پەيغەمبەرىڭلار سىلەرگە قانداق چوڭ تەرەت قىلىشنى ئۆگەتكەنمۇ؟» [سەلمان] مۇنداق دېدى: «توغرا، ئۇ بىزگە چوڭ تەرەت قىلغاندا ياكى سىيگەندە قىبلىگە يۈزلىنىشنى، ئوڭ قول بىلەن ئىستىنجا قىلىشنى، ئۈچ تاشتىن ئاز بىلەن ئىستىنجا قىلىشنى، ھايۋانلارنىڭ تېزىكى ياكى سۆڭىكى بىلەن ئىستىنجا قىلىشنى چەكلىدى». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «بۇ بابتا يەنە ئايىسە، خۇزەيمە بىن سابىت، جابىر، خەللاد ئىبنى ئاس سائىبنىڭ ئاتىسىدىن ھېكايىسى بار». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «بۇ بابتا، سەلماننىڭ ھەدىسى ھەسەن، بۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ساھابىلىرى ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنكىلەرنىڭ كۆپچىلىك ئالىملارنىڭ قارىشى. ئۇلار تاش بىلەن ئىستىنجا قىلىش، سۇ بىلەن ئىستىنجا قىلمىسىمۇ، پەقەت تاش تۇپراقنى چىقىرىۋېتەلەيدىغان بولسا يېتەرلىك دەپ قارايدۇ. بۇ قاراشنى ئاتساۋرى، ئىبنى مۇبارەك، ئاسىي سىيافىئىي، ئەھمەد ۋە ئىسھاقمۇ قوللىغان.
Hadith
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
بىزگە [ھەننەد] ۋە [قۇتەيبە] ئىككىسى مۇنداق دېگەن: بىزگە [ۋەكى]، [ئىسرائىل]، [ئەبۇ ئىسھاق]، [ئەبۇ ئۇبەيدە]، [ئابدۇللاھ]، ئۇ مۇنداق دېگەن: پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ھاجەتكە چىققاندا: «ماڭا ئۈچ تاش تېپىپ بېرىڭلار»، دېدى. ئەبۇ ئۇبەيد مۇنداق دېدى: «شۇڭا مەن ئۇنىڭغا ئىككى تاش ۋە بىر قۇرۇتۇلغان ھايۋان تېزىكىنى ئېلىپ كەلدىم، ئۇ ئىككى تاش ئېلىپ ھايۋان تېزىكىنى تاشلىدى، ئاندىن: «ھەقىقەتەن ھايۋان تېزىكى ناپاك»، دېدى. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «[قەيس بىن ئەر رابى] بۇ ھەدىسنى [ئەبۇ ئىسھاق]، [ئەبۇ ئۇبەيدە]، [ئابدۇللاھ] دىن ئىسرائىل رىۋايەت قىلغان ھەدىستە مۇنداق رىۋايەت قىلغان: [مەئمار] ۋە [ئاممار بىن رۇزەيق]مۇ [ئەبۇ ئىسھاق]، [ئەلقەمە]، [ئابدۇللاھ] دىن رىۋايەت قىلغان]. [زۇھەير] [ئەبۇ ئىسھاق] دىن، [ئابدۇرراھمان ئىبنىۇل ئەسۋەد] دىن، ئۇنىڭ ئاتىسىدىن - [ئەل ئەسۋەد بىن يەزىد] دىن -، [ئابدۇللاھ] دىن رىۋايەت قىلغان. قانداقلا بولمىسۇن، بۇ ھەدىستە قالايمىقانچىلىق بار. بىزگە مۇھەممەد بىن باسىيار ئەل ئابدى مۇنداق دېگەن، بىزگە مۇھەممەد بىن جەئفەر مۇنداق دېگەن، بىزگە شۈئەبنى ئەمرۇ بىن مۇررەدىن سۆزلەپ بەرگەن، ئۇ: «ئابدۇللاھتىن بىرەر نەرسە ئېسىڭىزدە بارمۇ؟» دېدى. ئۇ: «ياق» دەپ جاۋاب بەردى. ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېدى: «مەن ئابدۇللاھ بىن ئابدۇرراھماندىن: ئەبۇ ئىسھاقنىڭ ھەدىسىدىكى ئەڭ ئىشەنچلىك رىۋايەت قايسى؟» دەپ سورىدىم، ئەمما ئۇ ھېچنېمىگە جاۋاب بەرمىدى. مەن مۇھەممەدتىنمۇ سورىدىم، ئۇ ھېچقانداق جاۋاب بەرمىدى». ئۇ زۇھەيرنىڭ ئەبۇ ئىسھاقتىن، ئابدۇرراھمان ئىبنىۇل ئەسۋەدتىن، ئۇنىڭ ئاتىسىدىن، ئابدۇللاھتىن كەلگەن ھەدىسلىرىنىڭ ئوخشاشلىقلىرىنى كۆرۈپ، ئۇنى «ئەل جامىئ» ناملىق كىتابقا كىرگۈزگەندەك قىلدى. ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېدى: «مېنىڭچە، بۇ بابتا ئەڭ ئىشەنچلىك بولغىنى ئەبۇ ئىسھاقتىن، ئەبۇ ئۇبەيدەدىن، ئابدۇللاھتىن ئىسرائىل ۋە قەيسنىڭ ھەدىسى. چۈنكى ئىسرائىل ئەبۇ ئىسھاقنىڭ ھەدىسىنى باشقىلارغا قارىغاندا كۈچلۈك ۋە يادلىغان كىشى. بۇنى قەيس بىن ئەر رابى كۈچەيتتى». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «مەن ئەبۇ مۇسا مۇھەممەد ئىبنى مۇتسەننانىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم؛ مەن ئابدۇرراھمان بىن مەھدىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم؛ ئۇ مەندىن يوقاپ كەتمىدى، سۇفيان ئاتسساۋرىنىڭ، ئەبۇ ئىسھاقنىڭ ھەدىسىدىن يوقاپ كەتكىنىدەك، مەن ئىسرائىلغا چىڭ تۇتىدىغان بىر نەرسە، چۈنكى ئۇ بۇنى تېخىمۇ مۇكەممەل بىر نەرسە بىلەن رىۋايەت قىلغان». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «زۇھەيرنىڭ ئەبۇ ئىسھاقتىن ئالغان تارىخى ئۇنداق ئەمەس، چۈنكى ئۇ بۇنى ئاخىرىدا ئاڭلىغان». ئۇ مۇنداق دېدى: «مەن ئەھمەد ئىبنى ھەسەن ئات تۇرمۇززىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم؛ مەن ئەھمەد بىن ھەنبەلنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم؛ «ئەگەر سەن بۇ ھەدىسنى زەيدە ۋە زۇھەيردىن ئاڭلىغان بولساڭ، ئىشەنچ قىل، گەرچە سەن ئۇنى ئەبۇ ئىسھاقتىن باشقا ھېچكىمدىن ئاڭلىمىغان بولساڭمۇ، ئەبۇ ئىسھاقنىڭ ئىسمى ئەمرۇ بىن ئابدۇللاھ ئەس سابىئىي ئەل ھەمدانى، ئەبۇ ئۇبەيدە بىن ئابدۇللاھ بىن مەسئۇد بۇنى ئاتىسىدىن ئاڭلىمىغان، ئۇنىڭ ئىسمىمۇ نامەلۇم».
Hadith
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
بىزگە [ھەنناد] مۇنداق دېدى، بىزگە [ھەفش بىن غىياتس] دىن [داۋۇد بىن ئەبۇ ھىند] دىن [ئەش شائبى] دىن [ئەلقەمە] دىن [ئابدۇللاھ بىن مەسئۇد] دىن ئۇ مۇنداق دېدى: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېدى: «ھەيۋاناتلارنىڭ تېزىكى ۋە سۆڭىكى بىلەن ئىبادەت قىلماڭلار، چۈنكى ئۇلار جىن قېرىنداشلىرىڭلارنىڭ يېمەكلىرى». بۇ بابتا ئەبۇ ھۇرەيرە، سالمان، جابىر ۋە ئىبنى ئۆمەردىن كەلگەن ھەدىسلەرمۇ بار. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېدى: «[ئىسمائىل بىن ئىبراھىم] بۇنىڭدىن باشقا، [داۋۇد بىن ئەبۇ ھىند] دىن [ئەش شائبى] دىن [ئەلقەمە] دىن [ئابدۇللاھ] دىن بۇ ھەدىسنى رىۋايەت قىلغان، ئۇ قەدىر كېچىسىدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىلەن بىللە بولغان... بۇ ھەدىس ئۇزۇن.» ئەش سىيابى مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «توپا ۋە سۆڭەك بىلەن يېمەڭلار، چۈنكى ئۇ ئەمەلىيەتتە جىن قېرىنداشلىرىڭلارنىڭ يېمىكىدۇر». بۇ خۇددى ئىسمائىل رىۋايەت قىلغان ھەدىس ھەفش بىن غىيات رىۋايەت قىلغان ھەدىستىن تېخىمۇ ئىشەنچلىك. ئالىملار بۇ ھەدىسكە ئەمەل قىلىدۇ. بۇ ھەدىستە جابىر ۋە ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇما رىۋايەت قىلغان يەنە بىر ھەدىس بار.
Hadith
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
بىزگە [قۇتەيبە] ۋە [مۇھەممەد بىن ئابدۇل مالىك بىن ئەبۇ ئاسىي ساۋارىب ئەل بەشرى] ئىككىسىنىڭ سۆزلىگەنلىرىنى؛ بىزگە [ئەبۇ ئاۋانە] دىن [قۇتادە] دىن [مۇئاززە] دىن [ئەيسە] دىن سۆزلىگەنلىرىنى؛ «ئەرلىرىڭلارنى سۇ بىلەن پاكلىنىشقا بۇيرۇڭلار، مەن ئۇلاردىن ئۇيات قىلىمەن، ھەقىقەتەن رەسۇلۇللاھ بۇنى قىلغان». بۇ بابتا يەنە جەرىر بىن ئابدۇللاھ ئەل بەجالىنىڭ دوستلىرى ئەنەس ۋە ئەبۇ ھۇرەيرەنىڭ ھەدىسلىرى بار. ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن: «بۇ ھەدىس ھەسەن سەھىھ، ئەھلى ئىلىم بۇ ھەدىسكە ئەمەل قىلىدۇ، ئۇلار تاش بىلەن پاكلىنىشنى توغرا دەپ قارىسىمۇ، سۇ بىلەن پاكلىنىشنى تاللايدۇ، چۈنكى ئۇلار بۇنى مۇھىم دەپ قارايدۇ». بۇ قاراشنى سۇفيان ئەسساۋرى، ئىبنى مۇبارەك، سافىئىي، ئەھمەد ۋە ئىسھاق قوللانغان.
Hadith
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
بىزگە [مۇھەممەد بىن باسيار] مۇنداق دېگەن: بىزگە [ئابدۇلۋەھھاب ئەسساقافى] مۇنداق دېگەن: [مۇھەممەد بىن ئەمرۇ] مۇنداق دېگەن: [ئەبۇ سەلەمە] مۇنداق دېگەن: [ئەل مۇغىرە بىن شۈئەب] ئۇ مۇنداق دېگەن: «مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىلەن بىر سەپەردە بىللە ئىدىم، ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھاجەت قىلىپ باشقا يەرگە كەتتى». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن: «بۇ بابتا يەنە دوستلىرى ئابدۇراھمان بىن ئەبۇ قۇراد، ئەبۇ قەتادە، جابىر، يەھيا بىن ئۇبەيدنىڭ دادىسى ئەبۇ مۇسا، ئىبنى ئابباس ۋە دوستى بىلال بىن ھارىستىن كەلگەن ھەدىسلەر بار». ئەبۇ ئەيسا مۇنداق دېگەن: «بۇ ھەدىس ھەسەن سەھىھ، شۇنداقلا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن رىۋايەت قىلىنغانكى، ئۇ ئۆينى ياپقاندەك سىيگەندە سىيىش قاچىسىنى ياپقان». ئەبۇ سەلەمەنىڭ ئىسمى ئابدۇللاھ بىن ئابدۇراھمان بىن ئەۋف ئەز زۇھرى».
