Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
ነጊሩና ኣሎ [ቁጠይባ ቢን ሰዒድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣዋና] ካብ [ሲማክ ቢን ሓርብ]፡ ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ከም ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ’] ካብ [እስራኤል] ካብ [ሲማክ] ካብ [ሙሽዓብ ቢን ሰዓድ] ካብ [ኢብን ዑመር] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም፡ ‘ሰላት ብዘይ ፈጸም ምጽራይ ተቐባልነት ኣይክህልዎን እዩ፣ ካብ ዝተሰርቀ ንብረት ዝመጽእ ምጽዋት ድማ ተቐባልነት ኣይክህልዎን እዩ'። ሃናድ ኣብ ሓዲሱ ‘ርኹስ’ ኢሉ ይጠቅስ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ እዚ ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝያዳ ሓቀኛን ዝበለጸን እዩ'። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣቡ ኣልማሊሕ ካብ ኣቡኡን ካብ ኣቡ ሑረይራን ኣናስን ዝተጻሕፉ ሓዲሳት እውን ኣለዉ። ከምኡ ውን ኣቡ ኣል ማሊሕ ቢን ኡሳማ ኣሚር ይበሃል ዛይድ ቢን ኡሳማ ቢን ዑሜር ኣል ሑዛሊ' ውን ይበሃል።
Hadith
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
ነጊሩና ኣሎ [ኢሻቕ ቢን ሙሳ ኣል ኣንሳሪ] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ማእን ቢን ዒሳ ኣልቃዛዝ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ ቢን ኣናስ]። ካብ ካልእ መስመር፤ ከምኡ ውን ኣዘንትዩልና ኣሎ [ቁጠይባ] ካብ [ማሊክ] ካብ [ሱሃይል ቢን ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ከምዚ ኢሉ: ሓደ ኣስላማይ: ወይ ሓደ ኣማኒ ውዱእ እንተገይሩ: ሽዑ ገጹ ይሓጽብ: ሽዑ እቲ ብሰንኪ ምርኣይ ዓይኒ ኣብ ገጹ ዘሎ ሓጢኣት ምስ ማይ: ወይ ምስ:: ናይ መወዳእታ ንጣብ ማይ፡ ወይ ከምኡ ዝኣመሰለ። ኣእዳዉ እንተሓጺቡ፡ እቲ ካብ ኣእዳዉ ዝመጽእ ሓጢኣት ምስቲ ማይ፡ ወይ ምስታ ናይ መወዳእታ ነጠብጣብ ማይ ክወጽእ እዩ፡ ክሳብ ንእሽቶ ሓጢኣት ዘይብሉ ክሳብ ዝወጽእ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓቀኛ ሓዲስ ሓሰን እዩ፡ ማለት ማሊክ ካብ ሱሃይል ካብ ኣቡኡ ካብ ኣቡ ሑራይራን ኣቡ ሻሊሕ ኣቦ ሱሃይል ማለት ኣቡ ሳልሕ ኣስ ሳማንን ዝተዘንተወ ሓዲስ እዩ ስሙ ድማ ድዛክዋን እዩ ነይሩ። ኣቡ ሑሬራ ባዕሎም ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ስሞም ይካታዕ፤ ገሊኦም ዓብዱ ስያምሲ ገሊኦም ዓብደላ ቢን ዓምሩ ኢሎም ከምዚ ድማ መሓመድ ቢን እስማዒል፤ 'እዚ እዩ እቲ ዝበለጸ ቅኑዕ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዑስማን ቢን ዓፋን፣ ጻውባን፣ ኣሽ ሹናቢሂ፣ ዑመር ቢን ኣባሳ፣ ሳልማን፣ ዓብደላ ቢን ዓምሩ፣ ኣሽ ሹናቢሂ እውን ካብ ኣቡበከር ኣሽ ሺዲቅ ዘዘንትውዎ ታሪኽ ኣሎ፣ ግን ብቐጥታ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓላይሂ ወሰላም ኣይሰምዖን። ስሙ ዓብዱራሕማን ቢን ኡሳይላ ክኸውን ከሎ፡ ሳጓኡ ኣቡ ዓብደላ ክኸውን ከሎ፡ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ንምርኻብ ክገይሽ ከሎ፡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ባዕሎም ገና ኣብ ጉዕዞ ከለዉ ሞይቶም ነይሮም። ካብ ነቢይ ሻላሁ ዓለይሂ ወሰላም ሓያሎ ሓዲሳት ኣዘንትዩ ኣሎ። ኣሽ ሹናቢ ኢብኑል ዓሳር ኣል ኣሕማሲ ዓርኪ ነቢይ ሻላሁ ዓለይሂ ወሰላም እዩ ነይሩ፡ ኣሽ ሹናቢሂ እውን ይበሃል ነበረ። እቲ ዘዘንትዎ ሓዲስ ድማ፤ ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ከምዚ ክብሉ ሰሚዐዮም: ብሓቂ ኣነ ንኡማ ከብዝሓ እየ: ስለዚ ብድሕረይ ንሓድሕድኩም ኣይትቀተሉ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
ተነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ]ን [ሓናድ]ን [ማሕሙድ ቢን ጋይላንን] ኢሎም፤ ካብ [ሱፍያን] [ዋኪ'] ነጊሩና ኣሎ። -ብኻልእ መንገዲ ይጥቀስ- ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ባስያር] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን ቢን ማህዲ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ካብ [ዓብደላህ ቢን መሓመድ ቢን ዓቂል] ካብ [መሓመድ ኢብኑል ሓናፍያ] ካብ [ዓሊ] ካብ ነቢ ሰላሁ ዓለይሂ ወሰላም፡ ‘መፍትሕ ሰላት ምጽራይ እዩ፡ እቲ... ክልኩል ተክቢር ሓላል ድማ ሰላምታ እዩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ እዚ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ እቲ ዝያዳ ሓቀኛን ዝበለጸን እዩ። ዓብደላ ቢን መሓመድ ቢን ዓቂል ሓቀኛ ሰብ እኳ እንተኾነ ብዛዕባ ምዝካሩ ዝዛረቡ ገለ ሳይንቲስት ኣለው። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'መሓመድ ቢን እስማዒል ክብል ሰሚዐ ኣለኹ፤ ዓሕመድ ቢን ሓንባል፡ ኢስሓቕ ቢን ኢብራሂምን ኣል ሑማይዲን፡ ብሓዲስ ዓብደላ ቢን መሓመድ ቢን ዓቂል ይእምቱ። መሓመድ ከምዚ ኢሉ፤ 'እቲ ግዜ ቀሪቡ'ዩ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ጃብርን ኣቡ ሰዒድን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ሙሓመድ ቢን ዛንጃዊህ ኣል ባግዳዲ] እምበር ሓደ ጥራይ ኣይኮነን ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሑሴን ቢን ሙሓመድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሱሌማን ቢን ቀርን] ካብ [ኣቡ ያህያ ኣል ቃጣት] ካብ [ሙጃሂድ] ካብ [ጃቢር ቢን ዓብደላ] ራድልያኣላሁ ዓንሁማ፡ ከምዚ ኢሉ፡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሳላም ከምዚ ኢሉ፡ 'መፍትሕ ሰማይ ጸሎት እዩ፡ መፍትሕ ሰላት ግን ውዱቕ እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
ነጊሮምና ኣለዉ [ቁታይባ]ን [ሃናድን] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ'] ካብ [ስዩባህ] ካብ [ዓብዱል ዓዚዝ ቢን ሹሃይብ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉ፣ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ሱላም ናብ ሽቓቕ ክኣትዉ ከለዉ ከምዚ ኢሎም: 'ኣላሁማ ኢኒ ኣዑድዙ ቢካ -ኦ ኣላህ ብሓቂ ኣነ ካባኻ ይዕቆብ-'። ሹዕባ ድማ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብ ካልእ እዋን ከምዚ በለ: 'ኣ'ኡድዙ ቢካ ሚናል ክሁብትሲ ዋል ኩቢስ -ካብ ደቂ ተባዕትዮ ሰይጣውንትን ኣንስቲ ሰይጣውንትን ኣባኻ እዕቆብ- ወይ ኣል ኩቡትሲ ዋል ካባ`ኢትስ -ካብ ተባዕታይ ኣጋንንቲን ኣንስቲ ኣጋንንቲን ኣባኻ እዕቆብ-' ኢሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓሊ፡ ዛይድ ቢን ኣርቃም፡ ጃብርን ኢብኑ መስዑድን ዝተረድኡ እውን ኣለዉ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ኣናስ ቢን ዒሳ ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝያዳ ሓቀኛን ዝበለጸን እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ሓዲስ ዛይድ ቢን ኣርቃም ኣብ ሳናድ ምድንጋር ኣሎ። እዚ ሓዲስ እዚ ብሂስያም ዓድ ዳስቱዋ`ይን ሰዒድ ቢን ኣቡ ኣሩባን ካብ ቀጠዳ እውን ተረኺቡ እዩ። ሰዒድ ካብ ኣልቃሲም ቢን ዓውፍ ኣሲ ስያይባኒ ካብ ዛይድ ቢን ኣርቃም ምዃኑ ገሊጹ። ከምኡ’ውን ሂስያም ዓድ ዳስቱዋ`ይ ካብ ቀጠዳ ናይ ዛይድ ቢን ኣርቃም ክኸውን ከሎ፡ ስዩብባን ማዕማርን ድማ ካብ ቀጠዳ ናይ ኣን ናድልር ቢን ኣናስ ኣዘንትዮምዋ። ስዩባ ካብ ዛይድ ቢን ኣርቃም እዩ ጠቒስዎ። መዓማር ካብ ዓን ናድልር ቢን ኣናስ ካብ ኣቡኡ፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም እዩ ኢሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ንመሓመድ ብዛዕባ እዚ ታሪኽ ሓቲተዮ፡ ስለዚ ንሱ ድማ 'ሕጂ'ውን ቀጠዳ ካብ ክልቲኦም ኣዘንትዩ ክኸውን ይኽእል'ዩ' ኢሉ መለሰሉ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ነጊሩና ኣሎ [ኣሕመድ ቢን ዓብዳ ዓድል ድላቢ ኣልበሽሪ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ዛይድ] ካብ [ዓብዱል ዓዚዝ ቢን ሹሃይብ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ናብ ሽቓቕ ምስ ኣተዉ ከምዚ በሎም: 'ኣላሁማ ኢኒ ኣ'ኡድዙ ቢካ ሚናል ኩቡትሲ ወል ኻባ`ኢትስ -ኦ ኣላህ ካብ ተባዕታይን ኣንስተይትን ሸይጣውንቲ ኣባኻ ይዕቆብ-' ኢሎም። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓቀኛ ሓዲስ ሓሰን እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን እስማዒል] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ ቢን እስማዒል] ካብ [እስራኤል ቢን ዩኑስ] ካብ [ዩሱፍ ቢን ኣቡ ቡርዳህ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣይሲያ] ራድልያኣላሁ ዓንሃ፣ ኢሉና፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ካብ ሽቓቕ ምስ ወጹ ከምዚ ኣንቢቦም: 'ጉፍራንካ -ይቕሬታኻ ተስፋ እገብር-'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ናይ ሓሰን ጋሪብ መዓርግ ኢዩ፡ ካብ ሓደ ናይ እስራኤላዊ ሓዲስ ምዃኑ እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ዩሱፍ ቢን ኣቡ ቡርዳ፡ ኣቡ ቡርዳህ ቢን ኣቡ ሙሳ ስሙ ድማ ኣሚር ቢን ዓብደላ ቢን ቃይስ ኣል ኣሲዓሪ ክኸውን ከሎ፡ ብዛዕባኡ ኣይንፈልጥን ኢና። ከምኡ ውን ኣብዛ ምዕራፍ ብዘይካ ሓዲስ ዓይስያ ራድሊኣላሁ ዓንሃ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣይንፈልጥን ኢና።
Hadith
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
ነጊሩና ኣሎ [ሰዒድ ቢን ዓብዱራሕማን ኣል ማኽዙሚ] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ካብ [ዓቶ` ቢን ያዚድ ኣል ላይትሲ] ካብ [ኣቡ ኣዩብ ኣል ኣንሻሪ] ከምዚ ኢሉ፣ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ከምዚ ኢሎም: ' እንተ ረሳሕካ ሽዑ ንቂብላ ኣይትገጥም ወይ ሕቖኻ ናብኡ ኣይትምለስ፣ ይኹን ምሕጻብ ወይ ምሕጻብ። ንኡስ። ግን ንምብራቕ ወይ ንምዕራብ ገጽካ’። ኣቡ ኣዩብ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብ ሶርያ ምስ በጻሕና ሽቓቓቶም ናብ ኣንፈት ቂብላ ገጾም ተሃኒጾም ስለ ዝረኸብናዮም ካብኦም ተመሊስና ንኣላህ ይቕሬታ ሓቲትናዮም'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓብደላ ቢን ኣልሓሪት ቢን ጃዝ`ኢ ኣዝ ዙበይዲን መዒቂል ቢን ኣቡ ኣል ሃይትሳምን -ብመዒቂል ቢን ኣቡ ኡማማ ዝፍለጥ-፣ ኣቡ ሑራይራን ሱሃይል ቢን ሓኒፍን እውን ታሪኽ ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ኣቡ ኣዩብ ዘዘንትዎ ሓዲስ እቲ ዝበለጸን ሓቀኛን ኢዩ። ኣቡ ኣዩብ ካሊድ ቢን ዛይድ ክበሃል ከሎ፡ ኣዝ ዙህሪ ድማ መሓመድ ቢን ሙስሊም ቢን ዑበይዱላህ ቢን ሲሃብ ኣዝ ዙህሪ ይበሃል፡ ሳጓኡ ኣቡበከር' ይበሃል። ኣቡ ኣል ወሊድ ኣል ማኪ ከምዚ ኢሎም፤ ኣቡ ዓብደላ መሓመድ ቢን ቢን እድሪስ ኣሲ ስያፊኢ ከምዚ ኢሎም፤ 'እቲ እንኮ ትርጉሙ ናይ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም 'ኣብ ሽንቲ ወይ ሽንቲ ክትሽነን ከለኻ ናብ ቂብላ ገጽካ ኣይትቕበል ወይ ሕቖኻ ኣይትመልስ' ኣብ ክፉት ቦታ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣብ ዕጹው ህንጻ እንተሃሊኻ፡ ናብ ኣንፈት ቂብላ ምግጣም ምቹእነት ኣለዎ። እዚ ኢስሓቅ ቢን ኢብራሂም እውን ዝበሎ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣሕመድ ቢን ሓንባል ራሂማሁላህ፤ "ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ሽንቲ ክሽነን ወይ ክሽነን ከሎ ዝረኸብዎ እፎይታ ሕቖኡ ምምላስ ጥራይ እዩ ነይሩ፡ ንዕኡ ምግጣም ግን ክሳብ ሕጂ ኣይፍቀድን እዩ።" ኢማም ኣሕመድ ኣብ በረኻ ወይ ኣብ ዕጹው ህንጻ ምዃን ናብ ኣንፈት ቂብላ ንምግጣም ፍልልይ ከምዘይገብር ይመስል'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ባስያር]ን [መሓመድ ቢን ኣል ሙትሳናን] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ዋህብ ቢን ጃሪር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ካብ [መሓመድ ቢን ኢስሓቅ] ካብ [ኣባን ቢን ሳልሕ] ካብ [ሙጃሂድ] ካብ [ጃቢር ቢን ዓብደላ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ክሽነን ኣብ ዝኸደሉ እዋን ናብ ኣንፈት ቂብላ ምግጣም ከልኪሎም እኳ እንተነበሩ፡ ቅድሚ ምሟቱ ግን ሓደ ዓመት ናብ ኣንፈት ቂብላ ገጹ ገጹ ርእየዮ።' ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ኣቡ ቃታዳ፡ ዓይስያን ዓማር ቢን ያሲርን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ጃብር ዘዘንትዎ ሓዲስ ሓሰን ጋሪብ እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
እዚ ሓዲስ እዚ ድማ ብ[ኢብን ላሂዓ]፡ ካብ [ኣቡ ዙበይር]፡ ካብ [ጃቢር]፡ ካብ [ኣቡ ቃታዳ]፡ ሓደ እዋን ነቢይ ሰለላሁ ዓሌይሂ ሰላም ናብ ኣንፈት ቂብላ ገጹ ክሽነኑ ከም ዝረኣዮም ተረዲኡ ኣሎ’። [ቁታይባ] ከምኡ ኢሉና ኣሎ ኢሉ፤ 'ኢብን ላሂዓ ነጊሩና እዩ'። ከምኡ ውን እቲ ካብ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ዝተዘርግሐ ሓዲስ ጃብር ካብ ሓዲስ ኢብን ላሒዓ ዝያዳ ትኽክለኛ እዩ፣ ምኽንያቱ ኢብን ላሒዓ ብመሰረት ክኢላታት ሓዲስን ኢማም ያህያ ቢን ሰዒድ ኣልቃጽታንን ካልኦት ካብ ምዝካሮም ዝትርጉምዎን ድኹም ሰብ እዩ ነይሩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ነጊሩና ኣሎ [ሓናድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዳ ቢን ሱሌማን] ካብ [ዑበይዱላህ ቢን ዑመር] ካብ [መሓመድ ቢን ያህያ ቢን ሓባን] ካብ ኣኮኡ - [ዋሲ' ቢን ሓባን] - ካብ [ኢብን ዑመር] ኢሉ፤ 'ሓደ መዓልቲ ናብ ደርቢ ገዛ ሓፍሻ ደይበ፡ ድሕሪኡ ነቢይ ሰለላሁ ዓሌይሂ ወሰላም ሕቖኡ ናብ ካዕባ ኣንቢሩ ናብ ኣንፈት ሶርያ ገጹ እናጠመተ ሽንቲ ክፈስስ ርእየዮ።' ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ብመዓርግ ሓሰን ሓቀኛ እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ሑጅር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሻሪክ] ካብ [ኣልሚቕዳም ቢን ስዩራይሕ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣይስያ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ደው ኢሎም ሽንቲ ከም ዝሸነኑ ዝነገረካ ሰብ ኣይትእመን፡ ምኽንያቱ ብዘይካ ኮፍ ኢሎም ኣይሽነኑን'። ይብል፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣዕሩኽ ዑመር ቡራይዳን ዓብዱራሕማን ቢን ሓሰንን ዝመጹ ሓዲሳት'ውን ኣለዉ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ዓይስያ ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝበለጸን ሓቀኛን ክኸውን ከሎ፡ ሓዲስ ዑመር ድማ ካብ ሓዲስ ዓብዱልከሪም ቢን ኣቡል ሙኻሪቅ፡ ካብ ናፊ'፡ ካብ ኢብን ዑመር፡ ካብ ዑመር ዝተረፈ እዩ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ሓደ ግዜ ደው ኢለ ክሽነን ርእዮምኒ: ድሕሪኡ ከምዚ ኢሎም: 'ኦ ዑመር ደው ኢለ ኣይትሽነን: ስለዚ ድሕሪ እዚ ዳግማይ ደው ኢለ ሽንቲ ኣይፈልጥን':: ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ነዚ ሓዲስ ዝትርጉመ ሰብ ዓብዱልከሪም ቢን ኣቡል ሙኻሪቅ ጥራይ እዩ ነይሩ፡ ብመሰረት ክኢላታት ሓዲስ ድማ ድኹም ሰብ እዩ ነይሩ። ኣቡ ኣዩብ ኣስ ሲክቲያኒ እውን ተዳኺሙን ተዘራሪቡሉን እዩ'። ዑበይዱላህ ካብ ናፊዕ፡ ካብ ኢብን ዑመር ኣዘንትዩ ኣሎ ኢሉ፤ ዑመር ራድልያኣላሁ ዓንሁ ከምዚ ኢሎም፤ 'ካብቲ ናብ እስልምና ዝኣቱ ኣትሒዘ ደው ኢለ ሽንቲ ፈጺመ ኣይፈልጥን'። ከምኡ ውን እዚ ሓዲስ ካብ ናይ ዓብዱልከሪም ሓዲስ ዝያዳ ሓቀኛ ክኸውን ከሎ፡ ኣብዚ ምዕራፍ ናይ ቡራይዳ ሓዲስ ግን ማሕፉድዝ -ንቕሑ-' ኣይኮነን። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ትርጉም ናይቲ ደው ኢልካ ሽንቲ ዘይምሽናፍ ዝብል ክልከላ ምስ ስነ-ምግባር ዝተኣሳሰር እምበር ምስ ክልኩል ክልከላ ኣይኮነን። ካብ ዓብደላ ቢን መስዑድ ዝተዘንተወ ድማ፤ 'ብሓቂ ደው ኢልካ እንተሽኒንካ ሕማቕ ስነ-ምግባር እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ'] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ካብ [ኣቡ ዋዒል] ካብ [ሑድዛይፋ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ሓደ እዋን ናብ ሓደ ናይ ህዝቢ መጉሓፊ ጎሓፍ በጺሖም ኔሮም፡ ድሕሪኡ ደው ኢሎም ይሽነኑ። ካብኡ ክረሓቕ ከይደ፡ ብሓቂ ግን ክሳብ ኣብ ጎድኑ ዝህሉ ደዊሉለይ፡ ድሕሪኡ ውዱእ ፈጺሙ ኹፍኡ ደርዘየ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ‘[ኣል ጃሩድ] ክብል ሰሚዐዮ፤ '[ዋኪ'] ነዚ ሓዲስ ካብ [ኣልዓ'ማሲ] ክነግር ሰሚዐዮ፣ ድሕሪኡ ዋኪ' ከምዚ ኢሉ፤ 'እዚ ካብ ነቢይ ሻላሁ ዓሌይሂ ወሰላም ብዛዕባ ምድራዝ ኹፍ ዝተዘንተወ ሓቀኛ ሓዲስ ኢዩ። ከምኡ ውን ኣቡ ዓማር ኣል ሑሴን ቢን ሑራይብ ክብሉ ሰሚዐዮም፤ 'ዋኪ ሰሚዐዮ'፡ ድሕሪኡ ከምኡ ኢሉ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ከምዚ [መንሱርን]ን [ዑበይዳ ዓድል ድላቢን] ካብ [ኣቡ ዋዒል] ካብ [ሑድዛይፋ] ከም ዝተረኽዎ፡ ከምቲ ኣል ዓ'ማሲ ዝተረፎ'። [ሓመድ ቢን ኣቡ ሱሌማን]ን [ኣሺም ቢን ቢንዳህ]ን እውን ካብ [ኣቡ ዋዒል]፣ ካብ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባ]፣ ካብ ነቢ ሰለሁ ዓለይሂ ወሰላም’ ኣዘንትዮም እዮም። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ እቲ ካብ ሑድዛይፋ ዝመጸ ሓዲስ ኣቡ ዋዒል፡ እቲ ዝያዳ ሓቀኛ ሓዲስ እዩ። ገለ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት፡ ደው ኢልካ ሽንቲ ብቐሊሉ ከም ዝሽነን ገይሮምዎ ኣለዉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኢብራሂን ኣን ናኻይ ካብ ኣቢዳ ቢን ዓምሩ ኣስ ሳልማኒ ኣዘንትዩ ኣሎ፡ ኣቢዳ ድማ ላዕለዋይ ሊቅ ታቢ`ይን እዩ'። ሓደ እዋን ኣቢዳ ከም ዝበለት ተዘንትዩ፤ 'ኣነ ቅድሚ ክልተ ዓመት ሞት ነቢ ሰለሁ ዓለይሂ ወሰላም ናብ እስልምና ኣትየ'። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ዑበይዳ ዓድል ድላቢ ዓርኪ ኢብራሂም ማለት ዑበይዳ ቢን ሙዓቲብ ዓድል ድላቢ ዝበሃል ኣቡ ዓብዱልከሪም’ ዝብል ሳጓ ዝነበሮ እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
ነጊሩና ኣሎ [ቁጠይባ ቢን ሰዒድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱሰላም ቢን ሓርብ ኣል ሙላ`ይ] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ካብ [ኣናስ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ንነብሶም ከረጋግኡ ምስ ደለዩ ጨርቅኦም ዳርጋ መሬት ክሳብ ዝትንክፍ ኣየልዓሉን'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ብኸምዚ [መሓመድ ቢን ረቢዓ] ነዚ ሓዲስ ካብ [ኣልዓዓማሲ]፡ ካብ [ኣናስ] ኣረጋጊጽዎ'። [ዋኪዕ]ን [ኣቡ ያሕያ ኣል ሂማኒ]ን ካብ [ኣልዓማሲ] ክነግሩ እንከለዉ፡ ከምዚ ኢሎም፤ ' [ኢብን ዑመር] ከምዚ ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ንነብሶም ከረጋግኡ ምስ ደለዩ ጨርቅኦም ዳርጋ መሬት ክሳብ ዝትንክፍ ኣየልዓሉን'። እዘን ክልተ ሓዲስ ድማ ሙርሳል እየን። ከምኡ ውን ኣል ኣማሲ ካብ ኣናስ ከምዘይሰምዐ ይንገር : ካብ ዝኾነ ካብ ሰሓባ ናይ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ውን ከምዘይሰምዐ ይንገር :: ኣናስ ቢን ማሊክ ረኣዮ፡ ሽዑ ከምዚ ኢሉ፤ ‘ኣናስ ክጽሊ ርእየዮ’ ድሕሪኡ ብዛዕባ ጸሎት ጠቐሶ።’ ኢሉ መለሰሉ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣል ዓ'ማሲ ሱሌማን ቢን ሚህራን ኣቡ መሓመድ ኣል ካሂሊ ይበሃል፡ ካብ ቀቢላ ካሂሊ ድማ ባርያ ዝነበረ እዩ። ኣል ዓ'ማሲ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣቦይ ገና ኣብ ማህጸን ዝነበረ ቆልዓ ነይርዎ ድሕሪኡ ብማስሩቕ ወሪስዎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣቡ ዑመር ኣል ማኪ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [ማዓማር] ካብ [ያሕያ ቢን ኣቡ ካትሲር] ካብ [ዓብደላ ቢን ኣቡ ቃታዳ] ካብ [ኣቡኡ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ንወዲ ሰብ ብየማናይ ኢዱ ብልዕቲ ስጋኡ ከይትንክፍ ከልኪሎምዎ እዮም’። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዓይስያ፡ ሳልማን፡ ኣቡ ሑረይራን ሱሃይል ቢን ሓኒፍን ዝተጻሕፉ ታሪኻት እውን ኣለዉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ።' እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣቡ ቃታዳ ኣል ኣንሳሪ ኣል ሓሪት ኣር ሪብኢ ይበሃል። ብመሰረት ክኢላታት ሳይንስ፡ ኣተገባብራ ናይዚ ሓዲስ፡ የማናይ ኢድ ተጠቒምካ ኢስቲንጃ` -ሴቦክ- ምፍጻም ፍቑድ ምዃኑ’ዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ነጊሩና ኣሎ [ሓናድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ካብ [ኣል ኣማሲ] ካብ [ኢብራሂም] ካብ [ዓብዱራሕማን ቢን ያዚድ] ከምዚ ኢሉ: 'ነቢኻ ሰለላሁ ዓሌሂ ወሳላም ክሳብ ከመይ ጌርካ ሽንቲ ትገብር ኩሉ ምሂሩካ ድዩ?' [ሳልማን] ድማ 'ልክዕ እዩ፡ ሽንቲ ወይ ሽንቲ ክንሽትት ከለና ምስ ቂብላ ክንገጥም ከልኪሉና፡ ብየማናይ ኢድና ኢስቲንጃ` ከይንገብር፡ ካብ ሰለስተ ኣእማን ብውሑድ ኢስቲንጃ` ከይንገብር፡ ሓመድ እንስሳ ወይ ኣዕጽምቲ ተጠቒምና ድማ ኢስቲንጃ` ከይንፍጽም ከልኪሉና'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓይስያ፡ ኩዛይማ ቢን ታቢት፡ ጃቢር፡ ከላድ ኢብን ኣስ ሳዒብ፡ ካብ ኣቡኡ ዝመጸ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ሓዲስ ሳልማን ሓሰን ጭቡጥ እዩ ፡ እዚ ርእይቶ ናይ መብዛሕትኦም ሊቃውንቲ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላምን ብድሕሪኡ ዝመጹን እዩ ። ብእምኒ ምጽላይ ዋላ ብማይ እንተዘይተሰርሐ ማለት እቲ እምኒ ነቲ ዘሎ ርስሓት ከጽርዮ ኣብ ዝኸኣለሉ እዋን እኹል እዩ ዝብል ርእይቶ ኣለዎም። እዚ ርእይቶ እዚ ብኣትስ ጻውሪ፡ ኢብኑል ሙባረክ፡ ኣሲ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን እውን ዝተወስደ እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ]ን [ቁታይባን] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ’] ካብ [እስራኤል] ካብ [ኣቡ ኢስሓቕ] ካብ [ኣቡ ዑበይዳ] ካብ [ዓብደላ] ከምዚ ኢሉ፣ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይሂ ሱላም ንርእሶም ከረጋግኡ ወጺኦም፣ ብድሕሪኡ ከምዚ በሎም: ‘ሰለስተ እምኒ ርኸቡለይ’፣ ኣቡ ዑበይድ ከምዚ ኢሉ፤ 'ስለዚ ክልተ ኣእማንን ሓንቲ ዝነቐጸት ሓመድ እንስሳን ኣምጺአሉ፣ ክልተ ኣእማን ወሲዱ ነቲ ሓመድ እንስሳ ጥራይ ደርበዮ ድሕሪኡ 'ብሓቂ ሓመድ እንስሳ ርኹስ እዩ' በለ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ከምዚ እዩ [ቃይስ ቢን ኣር ራቢ'] ነዚ ሓዲስ ካብ [ኣቡ ኢስሓቕ]፡ ካብ [ኣቡ ዑበይዳ]፡ ካብ [ዓብደላ] ከምቲ እስራኤል ዘዘንትዎ ሓዲስ ኣዘንትይዎ። [ማዓመር]ን [ዓመር ቢን ሩዛይቅ]ን እውን ካብ [ኣቡ ኢስሓቕ]፣ ካብ [ኣልቃማ]፣ ካብ [ዓብደላ] ኣዘንትዮም እዮም። [ዙሃየር] ካብ [ኣቡ ኢስሓቕ]፡ ካብ [ዓብዱራሕማን ኢብኑል ኣስዋድ]፡ ካብ ኣቡኡ - [ኣል ኣስዋድ ቢን ያዚድ] -፡ ካብ [ዓብደላ] ኣዘንትዩ። እንተኾነ እዚ ሓዲስ ኣብ ውሽጡ ምድንጋር ኣለዎ። ነጊሩና ኣሎ ሙሓመድ ቢን በሲያር ኣል ዓብዲ ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ ሙሓመድ ቢን ጃዕፋር ኢሉ፡ ካብ ዓምሩ ቢን ሙራ ስዩባ ነጊሩና ኣሎ ኢሉ፤ 'ካብ ዓብደላ ዝዝክሮ ነገር ኣሎ ድዩ?' ንሱ ድማ ‘ኣይፋልን’ ኢሉ መለሰ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ንዓብደላ ቢን ዓብዱራሕማን ሓቲተዮ፤ ኣብ ሓዲስ ኣቡ ኢስሓቕ ኣየናይ ረዋዲ እዩ እቲ ዝያዳ ትኽክለኛ?' ንሱ ግን ዋላ ሓንቲ ኣይመለሰን። ኣነ ውን ንመሓመድ ሓቲተዮ፡ ንሱ እውን መልሲ ኣይሃበን'። ካብ ኣቡ ኢስሓቕ፡ ካብ ዓብዱራሕማን ኢብኑል ኣስዋድ፡ ካብ ኣቡኡ፡ ካብ ዓብደላ ዝመጸ ሓዲስ ዙሃይር ተመሳሳልነት ከም ዘለዎ ዝረኣየ ይመስል፡ ድሕሪኡ ኣብ መጽሓፍ ኣል ጃሚ ኣቐሚጥዋ''። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዛ ምዕራፍ እዚኣ ብናተይ ኣረኣእያ እቲ ዝያዳ ሓቀኛ ሓዲስ እስራኤልን ቃይስን ካብ ኣቡ እስሓቅ፡ ካብ ኣቡ ዑበይዳ፡ ካብ ዓብደላ እዩ። ምኽንያቱ እስራኤል ካብቶም ካልኦት ዝሓየለን ሓዲስ ኣቡ ኢስሓቕ ዝዝክርን ሰብ ስለ ዝኾነ። እዚ ድማ ብቃይስ ቢን ኣር ራቢ ተደልዲሉ''። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣቡ ሙሳ መሓመድ ኢብኑል ሙትሳና ክብሉ ሰሚዐዮም፤ ዓብዱራሕማን ቢን ማህዲ ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ካባይ ከምቲ ካብ ሓዲስ ሱፍያን ኣጽስ ጻውሪ ዝጠፍአ ካባይ ኣይጠፍአን፡ ካብ ኣቡ እስሓቕ ብዘይካ ንእስራኤል ዝሓዝክዎ ነገር፡ ምኽንያቱ ንሱ ብዝያዳ ፍጹም ነገር ስለ ዘዘንትዮ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ታሪኽ ዙሃየር ካብ ኣቡ ኢስሓቕ ከምኡ ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ኣብ መወዳእታ ሰሚዕዎ'። ኢሉ፤ 'ኣሕመድ ኢብኑል ሓሰን ኣብ ቱርሙድዚ ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ኣሕመድ ቢን ሓንባል ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ሓዲስ ካብ ዛዒዳን ዙሃየርን እንተሰሚዕካዮ ሽዑ ርግጸኛ ኩን ዋላ'ኳ ካብ ካልእ ሰብ እንተዘይሰማዕካዮ፡ ብዘይካ እቲ ካብ ኣቡ እስሓቕ ዝተባህለ ሓዲስ፡ ሽሙ ኣቡ ኢስሓቕ ዓምሩ ቢን ዓብደላ ኣስ ሳቢይ ኣል ሓምዳኒ ክኸውን ከሎ፡ ኣቡ ዑበይዳ ቢን ዓብደላ ቢን መስዑድ ድማ ካብ ኣቡኡ ኣይሰምዖን፡ ስሙ እውን እዩ። ዘይፍለጥ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
ነጊሩና ኣሎ [ሓናድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሓፍሽ ቢን ጊያት] ካብ [ዳዉድ ቢን ኣቡ ሂንድ] ካብ [ኣሽ ስያዕቢ] ካብ [ኣልቃማ] ካብ [ዓብደላ ቢን መስዑድ] ከምዚ ኢሉ፡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሳላም ከምዚ ኢሉ፡ 'ስርዓታትኩም ድዅዒ እንስሳን ኣዕጽምትን ተጠቒምኩም ኣይትፍጽሙ፡ ብሓቂ ንሳቶም መግቢ ኣሕዋትኩም ካብ... ጂን' ዝብል ቃል ንረክብ። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣቡ ሑረይራ፡ ሳልማን፡ ጃብርን ኢብን ዑመርን ዝተረኽበ ሓዲስ እውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ’ [ኢስማዒል ቢን ኢብራሂም] ከምኡ’ውን ብተወሳኺ ነዚ ሓዲስ ካብ [ዳውድ ቢን ኣቡ ሂንድ]፣ ካብ [ኣሽ ስያዕቢ]፣ ካብ [ኣልቃማ]፣ ካብ [ዓብደላ]፣ ኣብ ለይቲ ለይላቱል ቃዳር ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ከም ዝነበረ... እቲ ሓዲስ ነዊሕ እዩ። ኣሽ ስያዕቢ ከምዚ ኢሎም ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ከምዚ ኢሎም : ብሓመድን ኣዕጽምትን ኣይትብላዕ ምኽንያቱ ብሓቂ ንኣሕዋትካ ካብ ጂን መግቢ እዩ ። እስማዒል ዘዘንትዎ ሓዲስ ካብቲ ሓፍሽ ቢን ጊያትስ ዘዘንትዎ ሓዲስ ዝያዳ ትኽክለኛ ከም ዝኾነ ይመስል። ሊቃውንቲ ነዚ ሓዲስ እዚ ይፍጽሙ። ከምኡ ውን ኣብቲ ሓዲስ ካልእ ሓዲስ ኣሎ ንሱ ድማ ብጃቢርን ኢብን ዑመር ራድሊኣላሁ 'ኣንሁማን' ዝተረፈ እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ] ከምኡ’ውን [መሓመድ ቢን ዓብዱልማሊክ ቢን ኣቡ ኣሲ ስዋሪብ ኣልበሽሪ] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣዋና] ካብ [ቆታዳ] ካብ [ሙዓድዛ] ካብ [ኣይሲያ] ኢሉ፤ 'ንሰብኡትኩም ብማይ ክነጽሑ ኣዘዙኒ፡ ኣነ ሕፍረቶም እየ፡ ብሓቂ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ሰላም ከምኡ ገይርዎም'። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣዕሩኽ ጃሪር ቢን ዓብደላ ኣል ባጃሊ ኣናስን ኣቡ ሑረይራን ዝተረኽበ ሓዲስ እውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዛ ሓዲስ ሓሰን ትሓቅ እያ፡ ኣህሉል ኢልሚ ድማ ነዚ ሓዲስ እዚ ይገብሩ፡ ብእምኒ ምጽራይ ቅኑዕ መሲልዎም ክንሱ ብማይ ክነጽሁ ይመርጹ፡ ብማይ ክነጽሁ ድማ ይመርጹ ምኽንያቱ ንሱ ዝያዳ ኣገዳሲ ኮይኑ ስለ ዝረኣይዎ። እዚ ርእይቶ እዚ ብሱፍያን ኣጥስ ጻውሪ፡ ኢብኑል ሙባረክ፡ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን ዝተወስደ እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ባስያር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱልዋሃብ ኣጥስ ጻሳፊ] ካብ [መሓመድ ቢን ዓምሩ] ካብ [ኣቡ ሰላማ] ካብ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባ] ኢሉ፤ 'ኣነ ምስ ነቢ ሰለሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣብ ጉዕዞ ነይረ፡ ድሕሪኡ ነቢ ሰለሁ ዓለይሂ ወሳላም ንነብሶም ኣረጋጊኦም ናብ ካልእ ቦታ ከደ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣዕሩኽ ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ቁራድ፡ ኣቡ ቃታዳ፡ ጃቢር፡ ያህያ ቢን ዑበይድ ካብ ኣቡኡ፡ ኣቡ ሙሳ፡ ኢብን ዓባስን ዓርኩ ቢላል ቢን ሓሪትን ዝመጹ ሓዲሳት'ውን ኣለዉ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ እዚ ሓሰን ጭቡጥ እዩ፣ ካብ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እውን ተነጊሩ ኣሎ፣ ሽንቲ ክሽነን ከሎ ከምቲ ገዛ ዝሽፍኖ ሽንቲ ከም ዝሽፍኖ። ከምኡ ውን ኣቡ ሰላማ ዓብደላ ቢን ዓብዱራሕማን ቢን 'ኣውፍ ኣዝ ዙህሪ' ይበሃል።
