Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hədis
Hədis
Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
bizə [Quteybə bin Səid] dedi, bizə [Əbu Əvanə] dedi, bizə [Simak bin Hərb] dedi və bizə [Hənnəd] dedi, bizə [Vəki] dedi, bizə [İsrail] dedi, [Simak] dedi, [Müşab bin Səd] dedi, bizə [İbn Ömər] dedi, bizə [Vəki] dedi, bizə [İsrail] dedi, [Simak] dedi, [Müşab bin Səd] dedi, [İbn Ömər] dedi ki, Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - dedi: “Təmizlənmədən qılınan namaz qəbul olunmaz, oğurlanmış maldan gələn sədəqə qəbul olunmaz”. Hənnəd öz hədisində “natəmiz” sözünü qeyd edir. Əbu İsa dedi: “Bu hədis bu fəsildə ən səhih və ən yaxşı hədisdir”. Bu fəsildə həmçinin Əbu Əl-Məlihdən atasından, Əbu Hüreyrədən və Ənəsdən hədislər var. Əbu Əl-Məlih bin Üsamənin adı Əmirdir, həmçinin Zeyd bin Üsamə bin Umeyr Əl-Hudzali də adlanır.
Hədis
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Bizə [İshaq bin Musa Əl-Ənsari] dedi, bizə [Mə'n bin İsa Əl-Qəzzaz] dedi, bizə [Malik bin Ənəs] dedi. Başqa bir yoldan; və bizə [Quteybə]dən [Malik]dən [Süheyl bin Əbu Saleh]dən [atası]dan [Əbu Hüreyrə]dən rəvayət etdi ki, Rəsulullah sallallahu aleyhi və səlləm dedi: “Əgər müsəlman və ya mömin dəstəmaz alarsa, üzünü yuyarsa, gözünün gördüyü üçün üzündəki günahlar su ilə, ya da suyun son damcısı ilə və ya buna bənzər bir şeylə çıxar. Əgər əllərini yuyarsa, əlindəki günahlar su ilə və ya suyun son damcısı ilə ən kiçik bir günah olmadan çıxana qədər çıxar”. Əbu İsa dedi: “Bu, həsən-səhih hədisdir, yəni Malikin Süheyldən, atasından Əbu Hüreyrədən və Süheylin atası Əbu Saleh Əs Sammandan rəvayət etdiyi hədisdir və onun adı Zəkvan idi. Əbu Hüreyrənin adı hələ də mübahisəlidir; bəziləri Əbdü Syamsi, bəziləri Abdullah ibn Əmru deyir və buna bənzər şəkildə Məhəmməd ibn İsmayıl deyir: "Bu, ən doğrusudur". Əbu İsa deyir: "Bu fəsildə Osman ibn Əffan, Səuban, Əş Şunabihi, Ömər ibn Əbəsə, Salman, Abdullah ibn Əmru və Əş Şunabihidən də bir rəvayət var ki, onlar Əbu Bəkr Əş Şiddiqdən rəvayət ediblər, lakin o, bunu birbaşa Allah Rəsulu Şallahu əleyhi və səlləmdən eşitməyib. Onun adı Əbdürrəhman ibn Usailə, ləqəbi Əbu Abdullah idi, o, Peyğəmbərlə (sallallahu əleyhi və səlləm) görüşmək üçün səyahət etmişdi, Peyğəmbər isə özü hələ səfərdə olarkən vəfat etmişdi. O, Peyğəmbərdən (sallallahu əleyhi və səlləm) bir neçə hədis rəvayət etmişdir. Əş Şunabi İbnul Əsər Əl-Əhmasi Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və səlləm) dostu idi və ona Əş Şunabihi də deyirdilər. Onun rəvayət etdiyi hədis belədir; o dedi: Mən Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) belə dediyini eşitdim: “Həqiqətən də, Mən ümməti çoxaldacağam, ona görə də məndən sonra heç vaxt bir-birinizi öldürməyin”.
Hədis
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
Bizə [Qutaybə] və [Hənnəd] nəql olunub və [Mahmud bin Qeylan] onlar dedilər; bizə [Vəki] nəql edib [Süfyan]-dan. -başqa bir şəkildə qeyd olunur- Bizə [Məhəmməd bin Basyar] nəql edib, bizə [Əbdürrəhman bin Mehdi] nəql edib, bizə [Süfyan] nəql edib [Abdullah bin Məhəmməd bin Əqil]-dən [Məhəmməd İbnul Hənəfiyyə]-dən [Əli]-dən Peyğəmbərdən (səlləllahu əleyhi və səlləm) o dedi: “Namazın açarı təmizlikdir, haram olan təkbirdir, halal olan isə salamdır”. Əbu İsa dedi: “Bu hədis bu fəsildə ən səhih və ən yaxşı hədisdir. Abdullah bin Məhəmməd bin Əqil dürüst bir insandır, lakin onun əzbərləməsi haqqında danışan bəzi alimlər var. Əbu İsa dedi: “Mən Məhəmməd bin İsmayılın belə dediyini eşitmişəm; Əhməd bin Hənbəl, İshaq bin İbrahim və Əl-Humeidi, onlar Abdullah bin Məhəmməd bin Əqilin hədisi ilə fərziyyə irəli sürürlər. Məhəmməd dedi: Əbu İsa dedi: “Vaxt yaxınlaşır.” Bu fəsildə Cabir və Əbu Səiddən də bir hekayə var.
Hədis
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
bizə [Əbu Bəkr Məhəmməd bin Zəncəvih əl-Bağdadi] və yalnız birini deyil, dedi; bizə [Hüseyn bin Məhəmməd] dedi, bizə [Süleyman bin Qarn] [Əbu Yəhya əl-Qəttadan] [Mücahiddən] [Cabir bin Abdullahdan] rəddəllahu anhuma dedi ki, Rəsulullah Sallahu aleyhi və səlləm dedi: “Cənnətin açarı namazdır, namazın açarı isə dəstəmazdır”.
Hədis
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
Bizə [Qutaybə] və [Hənnəd] rəvayət etdilər, dedilər; bizə [Vəki] rəvayət etdi, [Syu'bə]dən, [Əbdül-Əziz ibn Şuheybdən] [Ənəs ibn Malikdən] dedi ki, Peyğəmbər (s) tualetə girərkən dedi: “ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKƏ - Allahım, həqiqətən Sənə sığınıram-”. Şu'bə dedi: “Başqa bir vaxtda dedi: “Ə'UDZU BIKƏ MİNƏL XUBTSI VƏL XUBİİS - Sənə erkək və dişi şeytanlardan sığınıram- və ya ƏL XUBUTSI VƏL XƏBƏİTS - Sənə erkək və dişi şeytanlardan sığınıram-”. Əbu İsa dedi: “Bu fəsildə Əli, Zeyd ibn Ərqam, Cabir və İbn Məsuddan da rəvayətlər var”. Əbu İsa dedi: “Ənəs ibn İsanın hədisi bu fəsildə ən səhih və ən yaxşısıdır.” Bu arada, Zeyd ibn Ərqamın hədisində sənəddə qarışıqlıq var. Bu hədisi Hisyam Əd-Dəstuvəi və Səid ibn Əbu Ərubə də Qatadədən rəvayət etmişlər. Səid bunun Əl-Qasim ibn Əvf Asi Syaibanidən, Zeyd ibn Ərqamdan olduğunu söyləmişdir. Hisyam Əd-Dəstuvəi isə Zeyd ibn Ərqamın Qatadəsindən, Syubə və Məmər isə bunu Ən-Nəzl ibn Ənəsin Qatadəsindən rəvayət etmişlər. Syubə bunu Zeyd ibn Ərqamdan bəhs etmişdir. Məmər bunun Ən-Nəzl ibn Ənəsdən, atasından, Peyğəmbərdən - sallallahu aleyhi və səlləm- olduğunu söyləmişdir. Əbu İsa dedi: “Mən Məhəmməddən bu tarix haqqında soruşdum, o da cavab verdi: “Qatadanın hər ikisindən rəvayət etməsi hələ də mümkündür”.
Hədis
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
bizə [Əhməd bin Əbdə Ədl-Dəbbi əl-Bəşri] dedi, bizə [Həmməd bin Zeyd] dedi, [Əbdül-Əziz bin Şuheyb] dedi, [Ənəs bin Malik] dedi: “Peyğəmbər (s.a.v.) tualetə girəndə dedi: “ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKƏ MİNƏL XUBUTSI VƏL XƏBƏİTS - Ey Allahım, kişi və dişi şeytanlardan Sənə sığınıram”. Əbu İsa dedi: “Bu, səhih Həsən hədisdir”.
Hədis
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
bizə [Məhəmməd bin İsmayıl] dedi, bizə [Malik bin İsmayıl] dedi, o [İsrail bin Yunus] dedi, o [Yusuf bin Əbu Burda] dedi, o [atası] dedi, o [Aişə] Radliallahu anha, o dedi: “Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) tualetdən çıxdıqda oxudu: “QUFRAANAKA - Sənin bağışlanmanı ümid edirəm-”. Əbu İsa dedi: “Bu hədis Həsən Qəribin dərəcəsindədir, biz onun haqqında yalnız İsrail hədislərindən, Yusif bin Əbu Burdadan, Əbu Burda bin Əbu Musanın adı isə Əmir bin Abdullah bin Qeys Əl-Əsyaridəndir. Və bu fəsildə Aişə Radliallahu anhanın Peyğəmbərdən (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) dediyindən başqa heç nə bilmirik.”
Hədis
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
bizə [Səid bin Əbdürrəhman Əl Məxzumi] dedi, bizə [Sufyan bin Uyeynə] dedi [əz-Zuhri] dedi ['Ato bin Yezid Əl Leysi] dedi [Əbu Əyyub Əl Ənşari] dedi ki, Allah Rəsulu (s) belə buyurdu: 'Əgər nəcis etsəniz, qibləyə tərəf dönün və ya arxanızı ona çevirməyin, nəcis edərkən, nə də nəcis edərkən. Kiçik. Amma şərqə və ya qərbə baxın'. Əbu Əyyub dedi: 'Suriyaya çatanda onların tualetlərinin qibləyə doğru tikildiyini gördük, ona görə də onlardan üz döndərib Allahdan bağışlanma dilədik'. Əbu İsa dedi: 'Bu fəsildə Abdullah bin Əl Haris bin Cəzi Əz-Zubeydi və Məqil bin Əbu Əl Heytsam (həmçinin Məqil bin Əbu Ümamə kimi tanınır), Əbu Hüreyrə və Süheyl bin Hənifdən də bir tarix var'. Əbu İsa dedi: “Bu fəsildə Əbu Əyyubun rəvayət etdiyi hədis ən yaxşı və ən səhihdir. Əbu Əyyubun adı Xalid bin Zeyd, əz-Zuhrinin adı isə Məhəmməd bin Müslim bin Ubeydullah bin Siyab əz-Zuhri, ləqəbi Əbu Bəkrdir”. Əbu Əl-Vəlid Əl-Məkki dedi; Əbu Abdullah Məhəmməd bin İdris Asi Syafii dedi; “Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) “İflas və ya sidiyə gedərkən qibləyə tərəf üz tutmayın və arxanızı ona çevirməyin” sözlərinin yeganə mənası açıq yerdədir. Bu arada, bağlı bir binada olsanız, qibləyə tərəf dönmək rahatdır. İshaq bin İbrahim də bunu demişdir. Bu arada Əhməd bin Hənbəl Rəhiməhullah dedi: “Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) iflas etməsi və ya sidiyə gedərkən rahatlaması yalnız arxasını ona çevirməsi idi, ona tərəf dönərkən isə hələ də icazə verilmir”. Sanki İmam Əhməd səhrada və ya bağlı bir binada qibləyə baxmaq arasında fərq qoymayıb.
Hədis
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
bizə [Məhəmməd bin Bəsyar] və [Məhəmməd bin Əl-Mütsənna] nəql etmişdir; bizə [Vəhb bin Cərir] nəql etmişdir, bizə [atam] nəql etmişdir, [Məhəmməd bin İshaq] nəql etmişdir, [Əban bin Saleh] nəql etmişdir, [Mücahid] nəql etmişdir, [Cabir bin Abdullah] nəql etmişdir, o dedi: “Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun) sidiyə gedərkən qibləyə tərəf dönməyi qadağan etmişdir, lakin mən onu ölümündən bir il əvvəl qibləyə tərəf döndüyünü gördüm”. Bu fəsildə həmçinin Əbu Qatadə, Aisə və Əmmar bin Yasirdən bir tarixçə var. Əbu İsa dedi: “Bu fəsildə Cabirin rəvayət etdiyi hədis həsən ğəribdir”.
Hədis
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Bu hədis [İbn Lahiyə], [Əbu Zübeyr], [Cabir], [Əbu Qatadə] tərəfindən rəvayət edilmişdir ki, o, bir dəfə Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) qibləyə sidik etdiyini görmüşdür. [Quteybə] bizə belə demişdir: "Bizə İbn Lahiyə xəbər vermişdir". Peyğəmbərdən (sallallahu aleyhi və səlləm) rəvayət edilən Cabir hədisi İbn Lahiyənin hədisindən daha səhihdir, çünki hədis mütəxəssisləri, İmam Yəhya bin Səid əl-Qəssən və digərləri onu əzbərlədikləri kimi şərh etmişlər.
Hədis
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
bizə [Hənnəd] dedi, bizə [Əbdə bin Süleyman] dedi: [Ubeydullah bin Ömər] dedi: [Məhəmməd bin Yəhya bin Həbban] dedi: əmisi - [Vasi bin Həbban] dedi: [İbn Ömər] dedi: “Bir gün Həfşanın evinin çardağına çıxdım, sonra gördüm ki, Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - Şam tərəfinə, arxası Kəbəyə baxaraq ayaqyolu edirdi.” Əbu İsa dedi: “Bu hədis dərəcə etibarilə həsən səhihdir.”
Hədis
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
bizə [Əli ibn Hücr] dedi, bizə [Şərik] dedi, [Əl Miqdam ibn Süreyihdən] dedi, [atası] dedi, [Aisədən] dedi: “Kim sizə Peyğəmbərin (s) ayaq üstə sidiyə getdiyini desə, ona inanmayın, çünki o, yalnız oturarkən sidiyə getmişdir”. O deyir: “Bu fəsildə Ömərin dostları Buraydə və Əbdürrəhman ibn Həsənədən də hədislər var”. Əbu İsa dedi: “Aisənin hədisi bu fəsildə ən yaxşı və ən səhihdir, Ömərin hədisi isə Əbdülkərim ibn Əbul Muhariqin hədisindən, Nafidən, İbn Ömərdən, Ömərdən nəql edilmişdir. O dedi: “Peyğəmbər (s) bir dəfə məni ayaq üstə sidiyə getdiyini gördü, sonra dedi: “Ey Ömər, ayaq üstə sidiyə getmə”. Bundan sonra bir daha ayaq üstə sidiyə getmədim”. Əbu İsa dedi: Bu hədisi təfsir edən yeganə şəxs Əbdül Kərim ibn Əbul Muhariq idi və hədis mütəxəssislərinin fikrincə, o, zəif bir insan idi. Əbu Əyyub Əs Sixtiyani də zəifləmiş və bu barədə müzakirə etmişdir. Ubeydullah Nafidən, İbn Ömərdən rəvayət etmişdir; Ömər radiallahu anhu isə demişdir: “İslamı qəbul etdiyimdən bəri heç vaxt ayaq üstə sidiyə getməmişəm”. Bu hədis Əbdül Kərimin hədisindən daha səhihdir, Bureydənin bu fəsildəki hədisi isə “məhfuz-oyaq” deyil. Bu arada, ayaq üstə sidiyə getməyin qadağan edilməsinin mənası qadağanedici qadağa deyil, ədəb-ərkanla bağlıdır. Abdullah ibn Məsuddan rəvayət edilən o, demişdir: “Əslində, ayaq üstə sidiyə getməyin pis əxlaqdır”.
Hədis
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
bizə [Hənnəd] dedi, bizə [Vəki] dedi [Əl-Əması]-dan [Əbu Vail]-dən [Hüzeyfə] dedi: “Peyğəmbər (s.a.v.) bir dəfə bir camaatın zibilxanasına baş çəkdi, sonra ayaq üstə sidik ifraz etdi. Mən ondan uzaqlaşmaq üçün getdim, amma o, yanına gələnə qədər məni çağırdı, sonra dəstəmaz alıb xufunu sildi”. Əbu İsa dedi: “Mən [Əl-Cərudun] dediyini eşitdim; “Mən [Vəki]-nin [Əl-Əması]-dən bu hədisi söylədiyini eşitdim, bundan sonra Vaki dedi: “Bu, Peyğəmbərdən xufunu silmək barədə rəvayət edilən ən səhih hədisdir. Həmçinin Əbu Əmmar əl-Hüseyn ibn Hüreybin də “Vəkini eşitdim” dediyini eşitdim, sonra o da belə dedi”. Əbu İsa dedi: Bu kimi [Mənsur] və [Ubeydə Ədl Dlabbi] [Əbu Vaildən] [Hudzeyfədən] rəvayət etmişlər, Əməsi də rəvayət etmişdir. [Həmməd bin Əbu Süleyman] və [Aşim ibn Bində] də [Əbu Vaildən], [Əl Muğirə ibn Syu'bədən], Peyğəmbərdən (sallallahu aleyhi və səlləm) rəvayət etmişlər. Bu arada, Əbu Vailin Hudzeyfədən olan hədisi ən mötəbər hədisdir. Bəzi alimlər ayaq üstə sidik ifrazını asanlaşdırıblar. Əbu İsa dedi; “İbrahin Ən Nəxai Əbidə ibn Amru Əs Salmanidən rəvayət etmişdir və “Abidə böyük bir Tabiin alimidir”. Rəvayət edilir ki, bir dəfə Abidənin dediyi; “Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) vəfatından iki il əvvəl İslamı qəbul etdim. Bu arada, Ubaidah Adl Dlabbi İbrahimin dostu, yəni Əbu Əbdül Kərim ləqəbli Ubaidah bin Muattib Adl Dlabbi idi.
Hədis
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
bizə [Qutaybə bin Səid] dedi, bizə [Əbdüssəlam bin Hərb Əl-Mulai] dedi, [Əl-Əmasi] dedi, [Ənəs] dedi: “Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - tualet etmək istədikdə, paltarını yerə dəyənə qədər qaldırmazdı”. Əbu İsa dedi: “Beləliklə, [Məhəmməd bin Rəbiə] bu hədisi [Əl-Əmasi]-dən, [Ənəs]-dən rəvayət etmişdir”. [Vəki] və [Əbu Yəhya Əl-Himmani] [Əl-Əmasi]-dən rəvayət edərkən o dedi: “[İbn Ömər] dedi: “Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - tualet etmək istədikdə, paltarını yerə dəyənə qədər qaldırmazdı”. Bu iki hədis mürsəldir. Həmçinin deyilir ki, Əl-Əməsi nə Ənəsdən, nə də Peyğəmbərin - sallallahu aleyhi və səlləm - səhabələrindən heç birindən xəbər eşitməyib. O, Ənəs bin Malikdən gördü, sonra dedi: “Mən Ənəsin namaz qıldığını gördüm”, - deyə o, namaz haqqında danışdı. Bu vaxt Əl-Əməşin adı Süleyman ibn Mihran Əbu Məhəmməd əl-Kahili idi və o, Bəni-Kahililərin keçmiş köləsi idi. Əl-Əməş dedi: “Atamın hələ bətnində olan bir uşağı var idi və sonradan Məsruq ona miras qalmışdı”.
Hədis
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
bizə [Məhəmməd bin Əbu Ömər əl-Məkki] dedi, bizə [Süfyan bin Uyeynə] dedi, o [Mə'mər] dedi, o [Yəhya bin Əbu Katsir] dedi, o [Abdullah bin Əbu Qatadə] dedi, o [atası] dedi: “Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və səlləm) kişiyə sağ əli ilə cinsiyyət orqanına toxunmağı qadağan etmişdir”. Bu fəsildə həmçinin Aişə, Salman, Əbu Hüreyrə və Süheyl bin Hənifdən də hekayələr var. Əbu İsa dedi: “Bu hədis həsən səhihdir”. Bu arada, Əbu Qatadə əl-Ənsarinin adı Əl-Haris Ər-Ribidir. Elmi mütəxəssislərə görə, bu hədisin tətbiqi sağ əllə istincə-cəbok etməyin icazəli olmasıdır”.
Hədis
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
bizə [Hənnəd] dedi, bizə [Əbu Müaviyə] dedi, [Əl-Əmasi] dedi, [İbrahim] dedi, [Əbdürrəhman bin Yezid] dedi: “Peyğəmbəriniz sizə nəcis etməyi də öyrətdimi?” [Salman] cavab verdi: “Düz deyirsən, o, bizə nəcis ifraz edərkən və ya sidik ifraz edərkən qibləyə baxmağı, sağ əllə istincə etməyi, üç daşdan az istincə etməyi və heyvan peyin və ya sümükləri ilə istincə etməyi qadağan etdi”. Əbu İsa dedi: “Bu fəsildə həmçinin Aişə, Xuzeymə bin Sabit, Cabir, Xəllad ibn Əs Saibdən atasından bir tarix var”. Əbu İsa dedi: “Bu fəsildə Salmanın hədisi həsən səhihdir, bu, Peyğəmbərin səhabələri və ondan sonra gələnlərin əksəriyyətinin rəyidir. Onlar inanırlar ki, daşla istinca etmək, su ilə edilməsə belə, daş çirki təmizləyə bildiyi təqdirdə kifayətdir. Bu fikirdə olanlar Əs Sauri, İbnul Mübarək, Asy Syafii, Əhməd və İshaqdır.
Hədis
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
bizə [Hənnəd] və [Quteybə] hər ikisi belə demişdir; bizə [Vəki] belə demişdir: [İsrail], [Əbu İshaq], [Əbu Ubeydə], [Abdullah] o dedi: Peyğəmbər -səlləllahu əleyhi və səlləm - ayaqyoluna çıxdı, sonra dedi: “Mənə üç daş tapın”, Əbu Ubeyd dedi; “Mən ona iki daş və bir quru heyvan peyin gətirdim, o, sadəcə iki daş götürüb heyvan peyinini atdı və dedi: “Həqiqətən də heyvan peyin murdardır”. Əbu İsa dedi: “[Qeys bin Ər-Rəbi] bu hədisi [Əbu İshaqdan], [Əbu Ubeydədən], [Abdullahdan] İsrailin rəvayət etdiyi hədis kimi belə rəvayət etmişdir. [Mə'mər] və ['Əmmar bin Ruzaiq] də [Əbu İshaqdan], [Əlqamədən], [Abdullahdan] rəvayət etmişlər. [Zühayr] [Əbu İshaqdan], [Əbdürrəhman İbnül Əsvəddən], atasından [Əl Əsvəd bin Yeziddən], [Abdullahdan] rəvayət etmişdir. Lakin bu hədisdə qarışıqlıq var. Bizə Məhəmməd bin Bassyar Əl Əbdi dedi, bizə Məhəmməd bin Cəfər dedi, bizə Syuəbəni Əmru bin Murradan danışdı, o dedi: “Abdullahdan bir şey xatırlayırsınızmı?” o cavab verdi: “Xeyr”. Əbu İsa dedi: “Mən Abdullah bin Əbdürrəhmandan soruşdum; Əbu İshaqın hədisində ən səhih rəvayət hansıdır?” amma o, heç nəyə cavab vermədi. Mən də Məhəmməddən soruşdum, amma o da heç bir cavab vermədi. Sanki o, Əbu İshaqdan, Əbdürrəhman İbnül Əsvəddən, atasından, Abdullahdan Zühayr hədisinin oxşarlıqları olduğunu gördü və sonra onu “Əl-Cami” kitabına qoydu. Əbu İsa dedi: “Mənim fikrimcə, bu fəsildə ən etibarlısı Əbu İshaqdan, Əbu Ubaydədən, Abdullahdan İsrail və Qeys hədisidir. Çünki İsrail Əbu İshaqın hədisini digərlərindən daha güclü və əzbər bilən biridir. Bunu Qeys ibn Ər-Rəbi də təsdiqləyib”. Əbu İsa dedi: “Əbu Musa Məhəmməd İbnul-Mütsənnanın dediyini eşitdim; Əbdürrəhman ibn Mehdinin dediyini eşitdim; “Süfyan Əts Saurinin hədisindən, Əbu İshaqdan itirildiyi kimi, bu məndən də itib getmir, yalnız İsrailə bağlı olduğum bir şey var, çünki o, bunu daha mükəmməl bir şeylə rəvayət etmişdir”. Əbu İsa dedi: “Züheyrin Əbu İshaqdan hekayəsi belə deyil, çünki o, bunu sonunda eşitmişdir”. O dedi: “Əhməd İbnul-Həsən Ət-Turmudzinin dediyini eşitdim; “Əhməd ibn Hənbəlin dediyini eşitdim;” "Əgər hədisi Zeydə və Züheyrdən eşitmisinizsə, əmin olun, baxmayaraq ki, onu Əbu İshaqdan başqa heç kimdən eşitməmisiniz. Əbu İshaqın adı Əmru bin Abdullah Əs-Səbii əl-Həmdani, Əbu Ubeydə bin Abdullah bin Məsud isə atasından eşitməyib və adı da məlum deyil."
Hədis
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
bizə [Hənnəd] dedi, bizə [Həfş bin Ğiyats] dedi, [Davud bin Əbu Hind] dedi, [Əş Şəbi] dedi, [Əlqəmə] dedi, [Abdullah bin Məsud] dedi ki, Rəsulullah sallallahu aleyhi və səlləm dedi: “Ayinlərinizi heyvan peyin və sümükləri ilə etməyin, çünki onlar cin qardaşlarınızın yeməyidir”. Bu fəsildə həmçinin Əbu Hüreyrə, Salman, Cabir və İbn Ömərdən hədislər var. Əbu İsa dedi: “[İsmail bin İbrahim] və əlavə olaraq bu hədisi [Davud bin Əbu Hind], [Əş Şəbi], [Əlqəmə], [Abdullah] dedi ki, o, Qədr gecəsində Peyğəmbərlə (s) birlikdə idi... hədis uzundur.” Əş Şəbi dedi ki, Peyğəmbər (s) buyurdu: “Torpaq və sümüklə yeməyin, çünki əslində bu, cin qardaşlarınız üçün yeməkdir”. Sanki İsmayılın rəvayət etdiyi hədis Hafş ibn Ğiyatsın rəvayət etdiyindən daha səhihdir. Alimlər bu hədisə əməl edirlər. Hədisdə Cabir və İbn Ömər radıyallahu anhuma tərəfindən rəvayət edilən başqa bir hədis də var.
Hədis
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
bizə [Qutaybə] və [Məhəmməd bin Əbdül Malik bin Əbu Asi Syavarib Əl-Bəşri] nəql etmişdir; bizə [Əbu Əvanə] nəql etmişdir [Qotada] nəql etmişdir [Muazza] nəql etmişdir [Aişə] nəql etmişdir: “Ərlərinizə su ilə təmizlənmələrini əmr edin, mən onlardan utanıram, çünki Allah Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm bunu etmişdir”. Bu fəsildə həmçinin Cərir bin Abdullah Əl-Bəcəlinin dostları Ənəs və Əbu Hüreyrədən də hədislər var. Əbu İsa dedi: “Bu hədis həsən səhihdir və Əhli-elm bu hədisə əməl edir, daşla təmizlənməyin doğru olduğunu düşünsələr də, su ilə təmizlənməyi seçirlər və bunu daha vacib hesab etdikləri üçün su ilə təmizlənməyi üstün tuturlar. Bu rəyi Süfyan Əs Sauri, İbnul Mübarək, Syafii, Əhməd və İshaq qəbul etmişdir.
Hədis
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
bizə [Məhəmməd bin Basyar] dedi, bizə [Əbdül Vəhhab Əs Səqəfi] dedi, [Məhəmməd bin Əmru] dedi, [Əbu Sələmə] dedi, [Əl Muğirə bin Syu'bə] dedi: “Mən Peyğəmbərlə (s) səfərdə idim, sonra Peyğəmbər (s) özünü qovub başqa bir yerə getdi”. Əbu İsa dedi: “Bu fəsildə həmçinin dostları Əbdürrəhman bin Əbu Qurad, Əbu Qatada, Cabir, Yəhya bin Ubeyddən atası Əbu Musa, İbn Abbas və dostu Bilal bin Harisdən hədislər var”. Əbu İsa dedi: “Bu hədis həsən səhihdir və həmçinin Peyğəmbərdən (s) rəvayət olunur ki, o, sidiyə gedərkən evin örtdüyü kimi sidiyə gedərdi. Əbu Sələmənin adı Abdullah bin Əbdürrəhman bin Əuf əz-Zuhridir”.
