Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
a tene na e [Qutaibah bin Sa’id] so, a tene na e [Abu Awanah] ti [Simak bin Harb], na a tene na e [Hannad] so, a tene na e [Waki’] ti [Israël] ti [Simak] ti [Mush’ab bin Sa’d] ti [Ibn Omar bin Sa’d] ti [Ibn Omar bin Sa’d] ti Prophète: sân ti tene a sukula zo, a yeke yeda pëpe na a-offrande ti mungo maboko so alondo na aye so azo anzi’. Hannad asala tënë ni na yâ ti hadith ti lo, ‘ye ti saleté’. Abu Isa atene; ‘Hadith so ayeke tâ tënë mingi nga ayeke nzoni mingi na yâ ti chapitre so’. Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga a-hadith so alondo na Abu Al Malih so alondo na babâ ti lo nga na Abu Hurairah na Anas. Na iri ti Abu Al Malih bin Usamah ayeke Amir, so a iri nga lo Zaid bin Usamah bin Umair Al Hudzali’.
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Ti tene na e [Ishaq bin Musa Al Ansari] so, ti tene na e [Ma’n bin Isa Al Qazzaz] ti tene, ti tene na e [Malik bin Anas]. Ti londo na mbeni lege nde; na lo fa na e [Qutaibah] so alondo na [Malik] so alondo na [Suhail bin Abu Salih] so alondo na [babâ ti lo] so alondo na [Abu Hurairah] lo tene: ‘Tongana mbeni Musulman, wala mbeni wamabe asala ablution, na pekoni lo sukula lê ti lo, na pekoni lê ti lo na ndo ti asiokpari so ayeke na gigi. wala na ndangba go ti ngu, wala mbeni ye tongaso. Tongana lo sukula maboko ti lo, asiokpari so alondo na maboko ti lo ayeke sigigi na ngu ni, wala na ndangba go ti ngu ni juska lo sigigi sân ti tene mbeni kete siokpari asara lo’. Abu Isa atene; ‘So ayeke mbeni tâ hadith ti Hasan, so ti tene mbeni hadith so Malik afa pekoni na Suhail na mbage ti babâ ti lo so alondo na Abu Hurairah nga na Abu Shalih, babâ ti Suhail, so ti tene Abu Salih As Samman, na iri ti lo ayeke Dzakwan. Abu Hurairah mveni angbâ ti sala tënë na ndo iri ti lo; ambeni atene Abdu Syamsi, ambeni atene Abdullah bin Amru na tongana ti so, Mohammed bin Isma’il atene; ‘So ayeke tâ tënë mingi’. Abu Isa atene; Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga mbeni mbaï so alondo na Othman bin ‘Affan, Tsauban, Ash Shunabihi, Omar bin Abasah, Salman, Abdullah bin ‘Amru nga na Ash Shunabihi so afa ni na mbage ti Abu Bakar Ash Shiddiq, me lo mä ni pëpe droit na yanga ti Prophète sallallahillaahu. Iri ti lo ayeke Abdurrahman bin Usailah, na surnom ti lo ayeke Abu Abdullah, lo voyagé ti tingbi na Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam, na ngoi so Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam mveni akui na ngoi so lo ngbâ na ndo ti voyage ni. Lo fa peko ti ambeni hadith so alondo na Prophète Shallahu ‘alaihi wa Sallam. Ash Shunabi Ibnul A’sar Al Ahmasi ayeke lani mbeni kamarade ti Prophète Shallahu ‘alaihi wa Sallam, lo yeke nga na iri ti Ash Shunabihi. Hadith so lo fa ayeke; lo tene; Mo mä Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam atene: ‘Biani, mbi yeke sara si Ummah aga mingi, tongaso ala fâ tere ti ala lâ oko pëpe na peko ti mbi’.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
A tene na e [Qutaibah] na [Hannad] nga na [Mahmud bin Ghailan] so ala tene; ti tene na e [Waki’] so alondo na [Sufyan]. -na mbeni lege nde a sala tene ti lo- A tene na e [Mohammed bin Basyar] atene, a tene na e [Abdurrahman bin Wahdi] atene, a tene na e [Sufyan] ti [Abdullah bin Mohammed bin ke Aqil] ti [Mohammed Ibnul Hanafiah] ti [Ali Salahlahu] ti ‘Ali Salahlahu] ti ‘Ali: ti sambela ayeke sukulango tele, ye so a ke ni ayeke takbir na halal ayeke barango azo’. Abu Isa atene; ‘Hadith so ayeke tâ tënë mingi nga ayeke nzoni mingi na yâ ti chapitre so. Abdullah bin Muhammad bin Aqil ayeke mbeni zo so ayeke sara ye na lege ni, me ambeni wandara ayeke dä so ayeke sara tënë ti batango ye na li ti lo. Abu Isa atene; ‘Mbi mä Mohammed bin Isma’il atene; ‘Ahmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahim na Al Humaidi, ala postulé na lege ti hadith ti Abdolla bin Mohammed bin Aqil. Mohammed atene; ‘Ngoi ni aga nduru awe’. Abu Isa atene; ‘Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga mbeni mbaï so alondo na Jabir na Abu Sa’id’.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
ti tene na e [Abu Bakr Mohammed bin Zanjawih Al Bagdadi] na gi oko pëpe, lo tene; a tene na e [Husain bin Mohammad] atene, a tene na e [Sulaiman bin Qarn] ti [Abu Yahya Al Qattat] ti [Mujahid] ti [Jabir bin Abdullah] Radliaallahu ‘anhuma, lo tene, Rasulullah Shallahu ‘alaihi wa Sallam atene: ‘Clé ni ayeke sambela ti lo,’.
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
ti tene na e [Qutaibah] na [Hannad] ala tene; a tene na e [Waki’] ti [Syu’bah] ti [Abdul Aziz bin Shuhaib] ti [Anas bin Malik] lo tene, Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam tongana lo yeke gue ti lï na yâ ti douche lo tene: ‘ALLAHUMMA INNI A’UUDZU BIKA -O I Allah, indefugeed’. Shuba atene; ‘Na mbeni ngoi nde lo tene: ‘A’UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Mbi gi ndo ti bata tere ti mbi na mbage ti Mo na mbage ti azabolo ti koli na ti wali- wala AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Mbi gi ti bata tele ti mbi na mbage ti Mo na mbage ti azabolo ti koli na ti wali-’. Abu Isa atene; ‘Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga ambaï so alondo na Ali, Zaid bin Arqam, Jabir na Ibnu Mas’ud’. Abu Isa atene; ‘Hadith ti Anas bin Isa ayeke tâ tënë mingi nga ayeke nzoni mingi na yâ ti chapitre so. Na yâ ti hadith ti Zaid bin Arqam, a yeke wara atënë ti yâ ti sanad ni. Azo so ayeke na yâ ti kodoro ti Qatadah la asara tënë ti hadith so. Sa’id atene so a yeke Al Qasim bin ‘Auf Asy Syaibani so alondo na Zaid bin Arqam. Na Hisyam Ad Dastuwa`i alondo na yâ ti mbeti ti Zaid bin Arqam, na Syu’bah na Ma’mar afa ni na yâ ti mbeti ti An Nadlr bin Anas. Syu’bah asala tene ti lo na lege ti Zaïd bin Arqam. Ma’mar so alondo na An Nadlr bin Anas so alondo na babâ ti lo, so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam. Abu Isa atene; ‘Mbi hunda Mohammed na ndo mbaï so, tongaso lo kiri tënë, ‘A lingbi ti si so Qatadah afa peko ti mbaï ni na mbage ti ala use kue’.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ti tene [Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] atene, ti tene [Hammad bin Zaid] ti [Abdul Aziz bin Shuhaib] ti [Anas bin Malik] ti tene; 'Prophète sallallaahu 'alaihi wa Sallam, tongana lo lï na yâ ti da ti sukulango ngu, lo tene: 'Allahumma INNI A'UUDZU BIKA MINAL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -O Allah, mbi gi ndo ti bata terê ti mbi na gbe ti azabolo ti koli na ti wali-'. Abu Isa atene; ‘So ayeke mbeni tâ hadith ti Hasan’.
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ti tene na e [Mohammed bin Isma’il] so, ti tene na e [Malik bin Isma’il] ti [Israël ti Yunus] ti [Yusuf ti Abu Burdah] ti [babâ ti lo] ti [Aisyah] Radliaallahu ‘anha, lo tene; 'Na ngoi so Prophète sallallaahu 'alaihi wa Sallam asigigi na yâ ti da ti sukulango ngu, lo diko: 'GHUFRAANAKA -Mbi yeke na beku ti pardon ti Mo-'. Abu Isa atene; ‘Hadith so ayeke ti rang ti Hasan Gharib, a hinga tënë ni pëpe gi so a londo na mbeni hadith ti Israël, so alondo na Yusuf bin Abu Burdah, na ngoi so iri ti Abu Burdah bin Abu Musa ayeke ‘Amir bin Abdullah bin Qais Al Asy’ari. Na a hinga na yâ ti chapitre so pëpe gi hadith ti Aisyah Radliaallahu ‘anha so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam’.
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
lo tene na e, lo tene: atâa a yeke ti sara défection wala ti sara défection. kete. Me lê ti mo na mbage ti est wala ouest’. Abu Ayyub atene; ‘Na ngoi so e si na Syrie, e wara a-toilette ti ala so a leke ni na mbage ti Qibla, tongaso e tourné peko ti e na ala na e hunda pardon na Allah’. Abu Isa atene; 'Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga mbeni mbaï so alondo na Abdullah bin Al Harith bin Jaz`i Az Zubaidi na Ma'qil bin Abu Al Haitsam -so a hinga lo nga na iri ti Ma'qil bin Abu Umamah-, Abu Hurairah na Suhail bin Hanif'. Abu Isa atene; ‘Na yâ ti chapitre so, hadith so Abu Ayyub afa ayeke nzoni mingi nga ayeke tâ tënë. Iri ti Abu Ayyub ayeke Khalid bin Zaid, na iri ti Az Zuhri ayeke Mohammed bin Muslim bin Obaidullah bin Syihab Az Zuhri, surnom ti lo ayeke Abu Bakr’. Abu Al Walid Al Makki atene; Abu Abdullah Muhammad bin Idris Asy Syafi’i atene; ‘Gi oko nda ti tënë ti Prophète sallaahu ‘alaihi wa sallam ‘Mo bâ ndo na mbage ti Qibla pëpe wala mo turnê peko ti mo na mbage ni pëpe na ngoi so mo yeke fâ ngu wala mo yeke sukula ngu’ ayeke na mbeni ndo so azi. Na ngoi ni so, tongana mo yeke na yâ ti mbeni da so a kanga ni, a yeke nzoni ti bâ ndo na mbage ti Qibla. A yeke ye so Ishaq bin Ibrahim atene nga la. Na yâ ti ngoi ni so, Ahmad bin Hanbal Rahimahullah atene; “Prophète sallaahu ‘alaihi wa Sallam amû maboko na lo na ngoi so lo yeke fâ ngu wala lo yeke sukula ngu ayeke gi ti kiri na peko ti lo na mbage ti lo, na ngoi so a mû lege na lo ti bâ ndo na mbage ti lo encore ape.” A yeke mo bâ mo tene Imam Ahmad asara kangbi pëpe na popo ti dutingo na yâ ti désert wala na yâ ti mbeni da so a kanga ni ti bâ ndo na mbage ti Qibla’.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
ti tene na e [Mohammed ben Basyar] na [Mohammed ben Al Mutsanna] ala use kue atene; a tene na e [Wahb bin Jarir] so, a tene na e [babâ ti mbi] ti [Mohammed bin Ishaq] ti [Aban bin Salih] ti [Mujahid] ti [Jabir bin Abdullah] ti lo; Prophète, siriri na tufa aduti na ndo ti lo, akanga lege na zo ti bâ ndo na mbage ti Qibla na ngoi so lo yeke gue ti sara ngu, me mbi bâ lo ngu oko kozoni si lo kui lo bâ ndo na mbage ti Qibla.’ Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga mbeni mbaï so alondo na Abu Qatadah, Aisyah nga na Ammar bin Yasir’. Abu Isa atene; ‘Na yâ ti chapitre so, hadith so Jabir afa ayeke hasan gharib’.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Na hadith so a fa ni na lege ti [Ibn Lahi’ah], so alondo na [Abu Zubair], so alondo na [Jabir], so alondo na [Abu Qatadah], so lo ba mbeni lâ Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam so ayeke sukula ngu na mbage ti Qibla’. [Qutaibah] atene na e tongaso, lo tene; ‘Ibn Lahi’ah atene na e’. Na hadith ti Jabir so a fa pekoni na yanga ti Prophète sallaahu ‘alaihi wa Sallam ayeke tâ tënë mingi ahon hadith ti Ibn Lahi’ah, ngbanga ti so Ibn Lahi’ah ayeke lani mbeni zo so awoko na lege ti awasenda-ye ti hadith, Imam Yahya bin Sa’id Al Qaththan na ambeni zo nde so afa nda ni na lege ti me’.
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
a tene na e [Hannad] so, a tene na e [Abdah bin Sulaiman] ti [Ubaidullah bin Omar] ti [Mohammad bin Yahya bin Habban] ti oncle ti lo - [Wasi’ bin Habban] - ti [Ibn Omar] lo tene; ‘Mbeni lâ mbi monté na ndo ti grenier ti da ti Hafshah, na pekoni mbi bâ Prophète sallaahu ‘alaihi wa sallam so ayeke sara défeche na ngoi so lo yeke bâ ndo na mbage ti Syrie na peko ti lo na mbage ti Kaaba.’ Abu Isa atene; ‘Hadith so ayeke hasan tâ na rang’.
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
ti tene [Ali Bin Hujr] atene, ti tene [Sharik] ti [Al Miqdam bin Syuraih] ti [babâ ti lo] ti [Aisyah] ti lo; ‘Zo so atene na mo so Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam asala ngu na ngoi so lo luti, mo mä na bê na lo pëpe, teti so lo sala ngu pëpe gi na ngoi so lo duti’. Lo tene; ‘Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga ambeni hadith so alondo na akamarade ti Omar, Buraidah na Abdurrahman bin Hasanah’. Abu Isa atene; ‘Hadith ti Aisyah ayeke nzoni mingi na a yeke tâ tënë na yâ ti chapitre so, na ngoi so hadith ti Omar a fa ni na lege ti hadith ti Abdul Karim bin Abul Mukhariq, so alondo na Nafi’, so alondo na Ibn Omar, so alondo na Omar, lo tene; ‘Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam abâ mbi fani oko na mbi yeke sukula ngu na nduzu, na pekoni lo tene: ‘O Omar, sukula ngu ti lutingo pëpe,’ tongaso na pekoni mbi kiri mbi sukula ngu ti lutingo pëpe’. Abu Isa atene; Gi oko zo so afa nda ti hadith so ayeke Abdul Karim bin Abul Mukhariq, na lo yeke mbeni zo so awoko na lege ti awasenda-ye ti hadith. Abu Ayyub As Sikhtiyani nga kue asala lisoro na ndo ni’. Ubaidullah a fa tene ti Nafi’, ti Ibn Omar, lo tene; Omar Radliallah ‘anhu atene; ‘Mbi londo lâ oko pëpe ti luti na nduzu ngbene ye so mbi lï na yâ ti vorongo ti Islam’. Na hadith so ayeke tâ tënë mingi ahon hadith ti Abdul Karim, na hadith ti Buraidah na yâ ti chapitre so ayeke pëpe mahfudz -awake-’. Na ngoi ni so, nda ti tënë ti kangango lege na zo ti luti na nduzu andu salango ye na lege ni, me pëpe mbeni ndia so akanga lege na zo ti sala ye. A fa pekoni na Abdullah bin Mas’ud, lo tene; ‘Ti tâ tënë ni, a yeke sioni sarango ye tongana mo luti na nduzu’.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
ti tene na [Hannad] so, ti tene na [Waki’] ti [Al A’masy] ti [Abu Wa`il] ti [Hudzaifah] ti; ‘Prophète sallaahu ‘alaihi wa Sallam ague ândö na ndo so azo ayeke bi asaleté dä, na pekoni lo sukula ngu na ngoi so lo luti. Mbi gue ti hon yongoro na lo, me lo iri mbi biani juska mbi duti na tere ti lo, na pekoni lo sara ablution na lo sukula khuf’ ti lo. Abu Isa atene; ‘Mbi mä [Al Jarud] atene; ‘Mbi mä [Waki’] so ayeke tene hadith so na mbage ti [Al A’masy], na pekoni Waki’ atene; ‘So ayeke tâ hadith so Prophète Shallahu ‘alaihi wa Sallam afa na ndo ti sukulango khuf. Na mo mä nga so Abu Ammar Al Husain bin Huraib atene; ‘Mo mä Waki’, na pekoni lo tene so’. Abu Isa atene; ‘Legeoko tongana ti so [Mansur] na [Ubaidah Adl Dlabbi] afa peko ti [Abu Wa`il] na [Hudzaifah], tongana ti so Al A’masy afa’. [Hammad bin Abu Sulaiman] na [Ashim bin Bindah] afa nga mbaï ti [Abu Wa`il], ti [Al Mughirah bin Syu’bah], ti Prophète sallaahu ‘alaihi wa Sallam’. Na yâ ti ngoi ni so, hadith ti Abu Wa’il so alondo na Hudzaifah ayeke hadith so ayeke tâ tënë mingi. Ambeni wandara asara si a yeke ngangu pëpe ti tene zo apika ngu na ngoi so lo luti. Abu Isa atene; ‘Ibrahin An Nakha’i afa peko ti mbaï ti Abidah bin ‘Amru As Salmani, na ‘Abidah ayeke mbeni kota wandara ti Tabi’in’. A fa so mbeni lâ Abidah atene; ‘Mbi lï na yâ ti vorongo ti Islam ngu use kozoni na kuâ ti Prophète sallaahu ‘alaihi wa Sallam’. Na ngoi ni so, Ubaida Adl Dlabbi ayeke lani kamarade ti Ibrahim, so ti tene Ubaida bin Mu’attib Adl Dlabbi, so a mû na lo surnom ti Abu Abdul Karim’.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
ti tene na e [Qutaibah bin Sa’id] so, ti tene na e [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] ti [Al A’masy] ti [Anas] ti lo; ‘Na ngoi so Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam aye ti zingo bê ti lo lo yôro bongo ti lo pëpe juska a ndu sese’. Abu Isa atene; ‘Tongaso [Mohammed bin Rabi’ah] afa hadith so na mbage ti [Al A’masy], na mbage ti [Anas]’. Na ngoi so [Waki’] na [Abu Yahya Al Himmani] afa peko ti mbaï na mbage ti [Al A’masy], lo tene; ’ [Ibn Omar] atene; ‘Na ngoi so Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam aye ti zingo bê ti lo lo yôro bongo ti lo pëpe juska a ndu sese’. Na a-hadith use so ayeke mursal. A tene nga so Al A’masy amä tënë ti Anas pëpe, wala ti mbeni oko ti akamarade ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam pëpe. Lo bâ Anas bin Malik, na pekoni lo tene; ‘Mbi bâ Anas so ayeke sambela,’ na pekoni lo sara tënë na lo na ndo ti sambela.’ Na ngoi ni so, iri ti Al A’masy ayeke Sulaiman bin Mihran Abu Muhammad Al Kahili, na lo yeke lani mbeni ngbâa ti mara ti Kahili. Al A’masy atene; ‘Babâ ti mbi ayeke lani na mbeni molenge so angbâ na yâ ti mama ti lo na pekoni lo mû ni na Masruq’.
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
a tene na e [Mohammed bin Abu Omar Al Makki] so, a tene na e [Sufyan bin Uyainah] ti [Ma’mar] ti [Yahya ti Abu Katsir] ti [Abdullah ti [babâ ti lo] ti [babâ ti lo] ti tene; ‘Prophète sallaahu ‘alaihi wa Sallam akanga lege na mbeni koli ti ndu tere ti lo na maboko ti lo ti koli’. Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga ambaï so alondo na Aisyah, Salman, Abu Hurairah nga na Suhail bin Hanif. Abu Isa atene; ‘Hadith so ayeke hasan tâ tënë.’ Na ngoi ni so, iri ti Abu Qatadah Al Ansari ayeke Al Harith Ar Rib’i. Na lege ti senda-ye, salango kusala na hadith so ayeke so a lingbi ti sala istinja` -cebok- na salango kusala na maboko ti koli’.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
a tene na e [Hannad] so, a tene na e [Abu Mu’awiyah] ti [Al A’masy] ti [Ibrahim] ti [Abdurrahman bin Yazid] lo tene: ‘Prophète ti mo afa na mo ye kue juska na lege ti salango défecation?’ [Salman] akiri tënë, lo tene: ‘A yeke tâ tënë, lo kanga lege na e ti bâ ndo na mbage ti Qibla na ngoi so e yeke fâ ngu wala e yeke sukula ngu, ti sara istinja` na maboko ti koli, nga ti sara istinja` na atênë so ayeke na gbe ti ota, nga ti sara istinja` na salango kusala na fufu ti nyama wala na bio’. Abu Isa atene; ‘Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga mbeni mbaï so alondo na Aisyah, Khuzaimah bin Thabit, Jabir, Khallad Ibn As Sa`ib, so alondo na babâ ti lo’. Abu Isa atene; ‘Na yâ ti chapitre so, hadith ti Salman ayeke hasan authentique, so ayeke bango ndo ti mingi ti awandara so alondo na popo ti akamarade ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wa sallam nga na azo so aga na peko ti lo. Ala yeke na bango ndo so ti sambela na tênë alingbi awe même tongana a sala ni na ngu pëpe, so ti tene tongana tênë ni alingbi ti zi saleté so ayeke dä. Azo ti Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi’i, Ahmad na Ishaq’ amû nga bango ndo so.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
ti tene na e [Hannad] na [Qutaibah] use kue atene; a tene na e [Waki’] so alondo na [Israël] so alondo na [Abu Ishaq] so alondo na [Abu Ubaidah] so alondo na [Abdullah] lo tene, Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam asigigi ti zingo tele ti lo, lo tene na pekoni: ‘Gi na mbi atênë ota,’ Abu Ubaid atene; ‘Tongaso mbi ga na lo atênë use nga na mbeni bongo ti nyama so ahule awe, lo mû gi atênë use na lo bi bongo ti nyama ni na pekoni lo tene: ‘Biani, bongo ti nyama ayeke sioni’. Abu Isa atene; ‘So ayeke lege so [Qais bin Ar Rabi’] afa peko ti hadith so na mbage ti [Abu Ishaq], na mbage ti [Abu Ubaida], na mbage ti [Abdullah] tongana hadith so Israël afa pekoni. [Ma’mar] na [‘Ammar bin Ruzaiq] afa nga mbaï na mbage ti [Abu Ishaq], na mbage ti [Alqamah], na mbage ti [Abdullah]. [Zuhair] afa tene na [Abu Ishaq], na [Abdurrahman Ibnul Aswad], na babâ ti lo - [Al Aswad bin Yazid] -, na [Abdullah]. Ye oko, hadith so ayeke na wusuwusu na yâ ni. Ti tene na e Mohammed ben Basysyar Al Abdi atene, ti tene Mohammed ben Ja’far atene, ti tene na e Syu’bah ti ‘Amru ben Murrah lo tene; ‘Mo dabe ti mo na mbeni tënë ti Abdullah?’ lo kiri tënë, lo tene: ‘Ên-ën’. Abu Isa atene; ‘Mbi hunda Abdolla bin Abdurrahman; Mbaï wa la ayeke tâ tënë mingi na yâ ti hadith ti Abu Ishaq?’ me lo kiri tënë oko pëpe. Na mbi hunda nga Mohammed, me lo nga kue lo kiri tënë pëpe’. A yeke mo bâ mo tene lo bâ so hadith ti Zuhair so alondo na Abu Ishaq, so alondo na Abdurrahman Ibnul Aswad, so alondo na babâ ti lo, so alondo na Abdullah ayeke na aye so ague oko, na pekoni lo zia ni na yâ ti buku Al Jami’’. Abu Isa atene; ‘Na yâ ti chapitre so, na bango ndo ti mbi, ye so ayeke tâ tënë mingi ayeke hadith ti Israël na ti Qais so alondo na Abu Ishaq, so alondo na Abu Ubaidah, so alondo na Abdullah. Ngbanga ti so Israël ayeke mbeni zo so ayeke na ngangu mingi nga so ayeke bata na li hadith ti Abu Ishaq ahon tanga ti azo ni. A yeke na lege ni ti tene so Qais bin Ar Rabi’’. Abu Isa atene; ‘Mbi mä Abu Musa Muhammad Ibnul Mutsanna atene; Mo mä Abdurrahman bin Mahdi atene; ‘A girisa na mbi pëpe tongana ti so a girisa na mbi na yâ ti hadith ti Sufyan Ats Tsauri, na mbage ti Abu Ishaq gi mbeni ye so mbi gbu ngangu na Israël, ngbanga ti so lo fa pekoni na mbeni ye so ayeke mbilimbili-kue mingi’. Abu Isa atene; ‘Mbeti ti Zuhair so alondo na Abu Ishaq ayeke tongaso pëpe, ngbanga ti so lo mä ni na nda ni’. Lo tene; ‘Mbi mä so Ahmad Ibnul Hasan At Turmudzi atene; ‘Mbi mä so Ahmad ben Hanbal atene; 'Tongana mo mä hadith ti Za`idah na Zuhair na pekoni duti na kite pëpe, atâa so mo mä ni pëpe na yanga ti mbeni zo nde, gi hadith ti Abu Ishaq, na ngoi so iri ti Abu Ishaq ayeke 'Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani, na Abu Ubaidah bin Abdullah ti lo pëpe, na Abu Ubaidah bin Abdullah ti lo pëpe. iri ni ayeke nga pëpe’.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
a tene na e [Hannad] atene, a tene na e [Hafsh bin Ghiyats] ti [Dawud bin Abu Hind] ti [Ash Sya’bi] ti [Alqamah] ti [Abdullah bin Mas’ud] lo tene, Rasulullah shallahu ‘alaihi wa Sallam atene: ‘Ala sara pëpe akusala ti ala ti vorongo ti ala na lege ti nyama ti ala. na jinn’. Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga ambeni hadith so alondo na Abu Hurairah, Salman, Jabir nga na Ibn Omar’. Abu Isa atene; ’ [Isma’il bin Ibrahim] na ndo ni lo fa hadith so na mbage ti [Dawud bin Abu Hind], na mbage ti [Ash Sya’bi], na mbage ti [Alqamah], na mbage ti [Abdullah], so lo yeke na tele ti Prophète sallallahu ‘alaihi wa Sallam na bï ti Laylatul Qadar ayeke yongoro... hadith ni. Ash Sya’bi atene, Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Sallam atene: ‘Mo te pëpe na saleté nga na bio ngbanga ti so biani a yeke kobe teti aita ti mo so alondo na ajinn’. A yeke mo bâ mo tene hadith so Isma’il afa ayeke tâ tënë mingi ahon ti so Hafsh bin Ghiyats afa. Azo ti senda-ye ayeke sala kusala na hadith so. Na yâ ti hadith ni, a yeke wara mbeni hadith nde so Jabir na Ibn Omar Radliaallahu afa pekoni.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
a tene na e [Qutaibah] na [Mohammed bin Abdul Malik bin Abu Asy Syawarib Al Bashri] ala use kue atene; ti tene na e [Abu Awanah] ti [Qotadah] ti [Mu’adzah] ti [Aisyah] so; ‘Mu yanga na akoli ti mo ti sukula tele ti ala na ngu, mbi sala kamene ti ala, biani Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wa Sallam asala ni’. Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga ambeni hadith so alondo na akamarade ti Jarir bin Abdolla Al Bajali, Anas na Abu Hurairah. Abu Isa atene; ‘Hadith so ayeke hasan authentic, na a-Ahlul Ilmi ayeke sala kusala na hadith so, ala soro ti sukula ngu atâa so ala pensé so a yeke na lege ni ti sukula ngu na atênë, na ala ye mingi ti sukula ngu ngbanga ti so ala bâ so a yeke kota ye mingi. Azo so ayeke na yâ ti bungbi ti Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad na Ishaq ayeke na bango ndo so.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
ti tene [Mohammed bin Basyar] atene, ti tene [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] ti [Mohammed bin ‘Amru] ti [Abu Salamah] ti [Al Mughirah bin Syu’bah] ti lo; ‘Mbi yeke lani na Prophète sallahu ‘alaihi wa Sallam na mbeni voyage, na pekoni Prophète sallahu ‘alaihi wa Sallam adë bê ti lo na lo gue na mbeni ndo nde’. Abu Isa atene; ‘Na yâ ti chapitre so, a yeke wara nga a-hadith so alondo na akamarade ti lo Abdurrahman bin Abu Qurad, Abu Qatadah, Jabir, Yahya bin Ubaid so alondo na babâ ti lo, Abu Musa, Ibn Abbas nga na kamarade ti lo Bilal bin Harith’. Abu Isa atene; ‘Hadith so ayeke hasan authentique, na a fa nga ni na lege ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, so lo kanga ndo ti sukulango ngu ti lo na ngoi so lo yeke sukula ngu tongana ti so mbeni da ayeke kanga. Na iri ti Abu Salamah ayeke Abdolla bin Abdurrahman bin ‘Auf Az Zuhri’.