Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
ଆମକୁ [କୁତାଇବା ବିନ୍ ସୈଦ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ଆବୁ ଆୱାନା] କହିଛନ୍ତି [ସିମାକ୍ ବିନ୍ ହାର୍ବ] ରୁ, ଏବଂ ଆମକୁ [ହାନାଦ୍] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ୱାକି'] କହିଛନ୍ତି [ଇସ୍ରାଏଲ] ରୁ [ସିମାକ୍] ରୁ [ମୁଶାବ୍ ବିନ୍ ସାଦ] ରୁ [ଇବ୍ନ ଉମର] ରୁ, ସେ କହିଛନ୍ତି: 'ପବିତ୍ରତା ବିନା କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରାର୍ଥନା ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ଚୋରି ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ନାହିଁ'। ହନ୍ନାଦ ତାଙ୍କ ହଦିସରେ 'ଅପବିତ୍ର' ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ହଦିସ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାମାଣିକ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ'। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆବୁ ଅଲ ମାଲିହ ତାଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ଆବୁ ହୁରୈରା ଏବଂ ଆନାସଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହଦିସ ଅଛି। ଏବଂ ଆବୁ ଅଲ ମାଲିହ ବିନ୍ ଉସାମାଙ୍କ ନାମ ଆମିର, ଯାହାକୁ ଜାଇଦ ବିନ୍ ଉସାମା ବିନ୍ ଉମାଇର ଅଲ ହୁଦଜାଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
ଆମକୁ [ଇସହାକ ବିନ୍ ମୁସା ଅଲ୍ ଅନସାରୀ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ମା'ନ ବିନ୍ ଈସା ଅଲ୍ କାଜାଜ୍] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ମାଲିକ ବିନ୍ ଅନାସ] କହିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଏକ ପଥରୁ; ଏବଂ ଆମକୁ [କୁତାଇବା] [ମାଲିକ] ଠାରୁ [ସୁହେଲ ବିନ୍ ଆବୁ ସାଲିହ] ଠାରୁ [ତାଙ୍କ ପିତା] ଠାରୁ [ଆବୁ ହୁରୈରା] ଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ସେ କହିଛନ୍ତି, ରସୁଲଲାଲ୍ଲାହ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ କହିଛନ୍ତି: 'ଯଦି ଜଣେ ମୁସଲମାନ କିମ୍ବା ଜଣେ ବିଶ୍ୱାସୀ ଓଜୁ କରେ, ତା'ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଧୋଇଦିଏ, ତେବେ ଆଖିର ଦୃଶ୍ୟ ହେତୁ ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଥିବା ପାପ ପାଣି ସହିତ କିମ୍ବା ପାଣିର ଶେଷ ବୁନ୍ଦା ସହିତ କିମ୍ବା ସେହିପରି କିଛି ସହିତ ବାହାରିଯିବ। ଯଦି ସେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧୋଇଦିଏ, ତେବେ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ପାପ ପାଣି ସହିତ କିମ୍ବା ପାଣିର ଶେଷ ବୁନ୍ଦା ସହିତ ବାହାରିଯିବ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସାମାନ୍ୟ ପାପ ବିନା ବାହାରକୁ ନ ଆସିଯାଏ'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହା ଏକ ହାସନ ସହୀହ ହଦିସ, ଅର୍ଥାତ୍ ମାଲିକ ସୁହେଲରୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଆବୁ ହୁରୈରା ଏବଂ ସୁହେଲଙ୍କ ପିତା ଆବୁ ସାଲିହ ଆସ୍ ସମ୍ମାନ ଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବା ହଦିସ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ଜାକୱାନ। ଆବୁ ହୁରୈରା ନିଜେ ତାଙ୍କ ନାମ ବିଷୟରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବାଦରେ ଅଛନ୍ତି; କେତେକ କୁହନ୍ତି ଅବଦୁ ସିଆମସି, କେତେକ କୁହନ୍ତି ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ 'ଆମରୁ ଏବଂ ଏହିପରି, ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଇସମାଇଲ କହିଛନ୍ତି; 'ଏହା ସବୁଠାରୁ ସଠିକ୍'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଉସମାନ ବିନ୍ 'ଆଫଫାନ, ଥାଉବାନ, ଆଶ୍ ଶୁନାବିହି, ଉମର ବିନ୍ ଆବାସ, ସଲମାନ, ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ 'ଆମରୁ ଏବଂ ଆଶ୍ ଶୁନାବିହିଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି ଯେଉଁମାନେ ଆବୁ ବକର ଆଶ୍ ସିଦ୍ଦିକଙ୍କଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ ଆଲ୍ଲାହର ରସୁଲ ସଲ୍ଲାହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି ନଥିଲେ।' ତାଙ୍କର ନାମ ଅବଦୁରରହମାନ ବିନ୍ ଉସୈଲାହ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଡାକନାମ ଆବୁ ଅବଦୁଲ୍ଲାହ ଥିଲା, ସେ ପୟଗମ୍ବର ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ପୟଗମ୍ବର ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ ନିଜେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ପୟଗମ୍ବର ସଲ୍ଲାହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମଙ୍କଠାରୁ ଅନେକ ହଦୀସ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଆଶ୍ ଶୁନାବି ଇବନୁଲ୍ ଆ'ସାର ଅଲ୍ ଅହମାସି ପୟଗମ୍ବର ସଲ୍ଲାହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ ଶୁନାବିହି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉଥିଲା। ସେ ଯେଉଁ ହଦୀସ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ତାହା ହେଉଛି; ସେ କହିଛନ୍ତି; ମୁଁ ପୟଗମ୍ବର ସଲ୍ଲାହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମଙ୍କୁ କହୁଥିବା ଶୁଣିଛି: 'ପ୍ରକୃତରେ, ମୁଁ ଉମ୍ମାଙ୍କୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିବି, ତେଣୁ ମୋ ପରେ ତୁମେ କେବେ ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କର ନାହିଁ'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
ଏହା ଆମକୁ [କୁତାଇବା] ଏବଂ [ହାନାଦ] ଏବଂ [ମହମୁଦ ବିନ୍ ଘୈଲାନ] କୁ କୁହାଯାଇଛି; ଆମକୁ [ୱାକି'] କୁ [ସୁଫିଆନ] ରୁ କହିଛନ୍ତି। -ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପାୟରେ ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି - ଆମକୁ [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ବାସୟାର] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ଅବଦୁର୍ରହମାନ ବିନ୍ ମହଦୀ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ସୁଫିଆନ] କହିଛନ୍ତି [ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଅକିଲ] ରୁ [ମହମ୍ମଦ ଇବନୁଲ ହନାଫିଆ] ରୁ [ଅଲି] ରୁ ପୈତୃକ ସଲ୍ଲହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ' ରୁ, ସେ କହିଛନ୍ତି: 'ପ୍ରାର୍ଥନାର ଚାବିକାଠି ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, ନିଷିଦ୍ଧ ହେଉଛି ତକବୀର ଏବଂ ହଲାଲ ହେଉଛି ଅଭିବାଦନ'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଏହି ହଦିସ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାମାଣିକ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଅକିଲ ଜଣେ ସଚ୍ଚୋଟ ବ୍ୟକ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତି ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ମୁଁ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଇସମାଇଲଙ୍କୁ କହିବାର ଶୁଣିଛି; 'ଅହମଦ ବିନ୍ ହାନବଲ, ଇସାକ ବିନ୍ ଇବ୍ରାହିମ ଏବଂ ଅଲ ହୁମାଇଦି, ସେମାନେ ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଆକିଲଙ୍କ ହାଦିସ ସହିତ ପ୍ରମାଣିତ କରନ୍ତି। ମହମ୍ମଦ କହିଛନ୍ତି; 'ସମୟ ନିକଟତର'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜାବିର ଏବଂ ଆବୁ ସଇଦଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଇତିହାସ ଅଛି'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
ସେ ଆମକୁ [ଅବୁ ବକର ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଜାଞ୍ଜାୱିହ ଅଲ୍ ବାଗଦାଦୀ] କହିଛନ୍ତି ଏବଂ କେବଳ ଗୋଟିଏ ନୁହେଁ, ସେ କହିଛନ୍ତି; ଆମକୁ [ହୁସେନ ବିନ୍ ମହମ୍ମଦ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ସୁଲେମାନ ବିନ୍ କାର୍ନ] କହିଛନ୍ତି [ଆବୁ ୟାହ୍ୟା ଅଲ୍ କ୍ୱାତ୍] ରୁ [ମୁଜାହିଦ] ରୁ [ଜାବିର ବିନ୍ ଅବଦୁଲ୍ଲାହ] ରଦ୍ଲିଆଲ୍ଲାହୁ 'ଆନହୁମା" ରୁ, ସେ କହିଛନ୍ତି, ରସୁଲଲ୍ଲାହ ଶଲ୍ଲାହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ କହିଛନ୍ତି: 'ସ୍ୱର୍ଗର ଚାବି ହେଉଛି ପ୍ରାର୍ଥନା, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଚାବି ହେଉଛି ଓଜୁ'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
ଆମକୁ [କୁତାଇବା] ଏବଂ [ହାନାଦ] କହିଛନ୍ତି; ଆମକୁ [ୱାକି'] କହିଛନ୍ତି [ସ୍ୟୁ'ବା] ରୁ [ଅବଦୁଲ ଅଜିଜ ବିନ୍ ଶୁହାଇବ] ରୁ [ଆନସ ବିନ୍ ମାଲିକ] ସେ କହିଛନ୍ତି, ନବିଶକ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ ଯେତେବେଳେ ଶୌଚାଳୟ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ ସେ କହିଥିଲେ: 'ଆଲ୍ଲାହୁମ୍ମା ଇନ୍ନି ଆଉଦ୍ଜୁ ବିକା - ହେ ଆଲ୍ଲାହ, ପ୍ରକୃତରେ ମୁଁ ତୁମଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି-'। ଶୁବା କହିଥିଲେ; 'ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ସେ କହିଥିଲେ: 'ଆଉଦ୍ଜୁ ବିକା ମିନାଲ୍ ବହୁତ୍ସି ଓ୍ଵାଲ୍ ବହୁତ୍ବିସ୍ - ମୁଁ ତୁମଠାରେ ପୁରୁଷ ଶୟତାନ ଏବଂ ମହିଳା ଶୟତାନଠାରୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି-'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅଲୀ, ଜୈଦ ବିନ୍ ଆରକାମ୍, ଜାବିର ଏବଂ ଇବନୁ ମାସୁଦଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି।' ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅନସ ବିନ୍ ଈସାଙ୍କ ହଦୀସ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାମାଣିକ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଏହି ସମୟରେ, ଜୈଦ ବିନ୍ ଅରକାମଙ୍କ ହଦୀସରେ, ସନଦରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ହଦୀସକୁ କତାଦାହରୁ ହିସାମ ଆଦ୍ ଦାସ୍ତୁୱାଇ ଏବଂ ସୈଦ ବିନ୍ ଆବୁ ଆରୁବା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସୈଦ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଜୈଦ ବିନ୍ ଅରକାମଙ୍କଠାରୁ ଅଲ୍ କାସିମ୍ ବିନ୍ 'ଅଫ୍ ଆସି ସାୟବାନିରୁ ଆସିଛି। ଏବଂ ଜୈଦ ବିନ୍ ଅରକାମଙ୍କ କତାଦାହରୁ ହିସାମ ଆଦ୍ ଦାସ୍ତୁୱାଇ, ଯେତେବେଳେ ସ୍ୟୁ'ବା ଏବଂ ମା'ମାର ଏହାକୁ ଅନ ନଦଲର ବିନ୍ ଅନାସଙ୍କ କତାଦାହରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସ୍ୟୁ'ବା ଏହାକୁ ଜୈଦ ବିନ୍ ଅରକାମରୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ମା'ମାର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଅନ ନଦଲର ବିନ୍ ଅନାସଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ, ପୟଗମ୍ବର ସଲ୍ଲଲ୍ଲାହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମଙ୍କଠାରୁ। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ମୁଁ ମହମ୍ମଦଙ୍କୁ ଏହି ଇତିହାସ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲି, ତେଣୁ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଏହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭବ ଯେ କତାଦାହ ସେମାନଙ୍କ ଉଭୟଙ୍କଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ଆମକୁ [ଅହମଦ ବିନ୍ ଅବଦାହ ଆଦଲ ଦଲବି ଅଲ ବଶରୀ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ହମଦ ବିନ୍ ଜାଏଦ] କହିଛନ୍ତି [ଅବଦୁଲ ଅଜିଜ୍ ବିନ୍ ଶୁହାଇବ] ରୁ [ଆନସ ବିନ୍ ମାଲିକ] କହିଛନ୍ତି; 'ନବୀଶ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଏଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୌଚାଳୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, କହିଥିଲେ: 'ଆଲ୍ଲାହୁମ୍ମା ଇନ୍ନି ଆଉଦ୍ଜୁ ବିକା ମିନାଲ୍ ବହୁତୁତ୍ସି ଓ୍ଵାଲ୍ ଖାବୈତ୍ସ - ହେ ଆଲ୍ଲାହ, ମୁଁ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳା ଶୈତାନଠାରୁ ତୁମର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି-'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହା ଏକ ପ୍ରାମାଣିକ ହସନ ହଦିସ'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ଆମକୁ [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଇସମାଇଲ୍] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ମାଲିକ ବିନ୍ ଇସମାଇଲ୍] କହିଛନ୍ତି [ଇସ୍ରାଏଲ ବିନ୍ ୟୁନୁସ୍] ରୁ [ୟୁସୁଫ୍ ବିନ୍ ଆବୁ ବୁରଦା] ରୁ [ତାଙ୍କ ପିତା] ରୁ [ଆଇସ୍ୟା] ରାଦ୍ଲିଆଲ୍ଲାହୁ 'ଆନ୍ହା] ରୁ, ସେ କହିଛନ୍ତି; 'ଯେତେବେଳେ ନବିଶଙ୍କର ଶୌଚାଳୟରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ, ସେ ପଢିଲେ: 'ଗୁଫ୍ରାନାକା - ମୁଁ ତୁମର କ୍ଷମା ଆଶା କରେ -'। ଆବୁ ଈସା କହିଲେ; 'ଏହି ହଦିସ ହାସନ ଗରିବର ସ୍ତରର, ଆମେ ଏହା ବିଷୟରେ ଜାଣି ନାହୁଁ କେବଳ ଏହା ଏକ ଇସ୍ରାଏଲୀ ହଦିସରୁ ଆସିଛି, ୟୁସୁଫ୍ ବିନ୍ ଆବୁ ବୁରଦାହରୁ, ଯେତେବେଳେ ଆବୁ ବୁରଦାହ ବିନ୍ ଆବୁ ମୁସାଙ୍କ ନାମ 'ଆମୀର ବିନ୍ ଅବଦୁଲ୍ଲାହ ବିନ୍ କାଇସ୍ ଅଲ୍ ଅସିଆରି। ଏବଂ ଆମେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନବିଶଙ୍କର ସଲ୍ଲଲ୍ଲାହୁ 'ଆନ୍ହାଙ୍କ ହଦିସ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଜାଣି ନାହୁଁ।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
ଆମକୁ [ସୈଦ ବିନ୍ ଅବଦୁରରହମାନ ଅଲ୍ ମାଖଜୁମି] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ସୁଫୟାନ୍ ବିନ୍ ଉୟୈନା] [ଆଜ୍ ଜୁହରି] ରୁ ['ଅଥୋ' ବିନ୍ ୟାଜିଦ୍ ଅଲ୍ ଲୈତସି] ରୁ [ଆବୁ ଆୟୁବ ଅଲ୍ ଅନଶାରୀ] ରୁ କହିଛନ୍ତି, ସେ କହିଛନ୍ତି, ଆଲ୍ଲାହର ରସୁଲ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲେହି ୱା ସଲ୍ଲମ କହିଛନ୍ତି: 'ଯଦି ତୁମେ ମଳତ୍ୟାଗ କର ତେବେ କିବ୍ବାଲା ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କର ନାହିଁ କିମ୍ବା ତା' ଆଡ଼କୁ ପିଠି ବୁଲ ନାହିଁ, ମଳତ୍ୟାଗ ହେଉ କିମ୍ବା ମଳତ୍ୟାଗ ହେଉ। ଛୋଟ। କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କର'। ଆବୁ ଆୟୁବ କହିଛନ୍ତି; 'ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସିରିଆରେ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ଆମେ ସେମାନଙ୍କର ଶୌଚାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ କିବ୍ବାଲା ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି ନିର୍ମିତ ଦେଖିଲୁ, ତେଣୁ ଆମେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ନେଇଲୁ ଏବଂ ଆଲ୍ଲାହଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲୁ'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ଅଲ୍ ହାରିଥ୍ ବିନ୍ ଜାଜି ଆଜ୍ ଜୁବୈଦୀ ଏବଂ ମା'କିଲ୍ ବିନ୍ ଅବୁ ଅଲ୍ ହାଇତ୍ସମ୍ - ଯାହାକୁ ମା'କିଲ୍ ବିନ୍ ଅବୁ ଉମାମାହ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ -, ଆବୁ ହୁରୈରା ଏବଂ ସୁହେଲ୍ ବିନ୍ ହାନିଫ୍ ରୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଇତିହାସ ଅଛି। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆବୁ ଆୟୁବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହଦୀସ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ପ୍ରାମାଣିକ। ଆବୁ ଆୟୁବଙ୍କ ନାମ ଖାଲିଦ ବିନ୍ ଜୈଦ, ଯେତେବେଳେ ଆଜ୍ ଜୁହରୀଙ୍କ ନାମ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ମୁସଲିମ୍ ବିନ୍ ଉବୈଦଉଲ୍ଲା ବିନ୍ ସୈହାବ୍ ଆଜ୍ ଜୁହରି, ତାଙ୍କର ଡାକନାମ ଆବୁ ବକର'। ଆବୁ ଅଲ୍ ୱାଲିଦ୍ ଅଲ୍ ମକ୍କି କହିଛନ୍ତି; ଆବୁ ଅବଦୁଲ୍ଲା ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଇଦ୍ରିସ୍ ଆସି ସାଫି'ଇ କହିଛନ୍ତି; 'ପୟଗମ୍ବର ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ୍'ଙ୍କ 'ମଳତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ପରିସ୍ରା କରିବା ସମୟରେ କିବ୍ଲା ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରନାହିଁ କିମ୍ବା ପିଠି ବୁଲ ନାହିଁ' ଶବ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ଅର୍ଥ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଦି ଆପଣ ଏକ ବନ୍ଦ କୋଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ କିବ୍ଲା ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିବା ସୁବିଧାଜନକ। ଏହା ଇସାକ ବିନ୍ ଇବ୍ରାହିମ୍ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଅହମଦ ବିନ୍ ହନବଲ ରହିମାହୁଲ୍ଲା କହିଛନ୍ତି; "ମଳତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ପରିସ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ନୟମ୍ବର ସଲ୍ଲଲାମ୍'ଙ୍କ ଆରାମ କେବଳ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ପିଠି ବୁଲାଇବା ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିବା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁମତିପ୍ରାପ୍ତ ନୁହେଁ।" ଏହା ଯେପରି ଇମାମ୍ ଅହମଦ ମରୁଭୂମିରେ କିବ୍ଲା ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିବା କିମ୍ବା ଏକ ବନ୍ଦ କୋଠାରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କରିନଥିଲେ।
Hadith
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
ଆମକୁ [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ବାସୟାର] ଏବଂ [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଅଲ୍ ମୁତ୍ସାନ୍ନା] ଉଭୟ କହିଛନ୍ତି; ଆମକୁ [ୱାହବ ବିନ୍ ଜରିର] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ମୋର ପିତା] କହିଛନ୍ତି [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଇସାକ] ରୁ [ଆବାନ ବିନ୍ ସାଲିହ] ରୁ [ମୁଜାହିଦ] ରୁ [ଜାବିର ବିନ୍ ଅବଦୁଲ୍ଲାହ] ରୁ ସେ କହିଛନ୍ତି; ନବିଶଙ୍କର, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଥାଉ, ପରିସ୍ରା କରିବାକୁ ଯିବା ସମୟରେ କିବ୍ଲା ଆଡକୁ ମୁହଁ କରିବାକୁ ମନା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ କିବ୍ଲା ଆଡକୁ ମୁହଁ କରି ଦେଖିଥିଲି।' ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆବୁ କାତାଦା, ଐସା ଏବଂ ଅମ୍ମାର ବିନ୍ ୟାସିରଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଇତିହାସ ଅଛି। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଜାବିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହଦୀସ ହାସନ ଗରିବ'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
ଏବଂ ଏହି ହଦୀସକୁ [ଇବନ୍ ଲାହିଅା] [ଆବୁ ଜୁବୈର] ଠାରୁ, [ଜାବିର] ଠାରୁ, [ଆବୁ କତାଦାହ] ରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଥରେ ନବିସ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲିହି ୱା ସଲ୍ଲମଙ୍କୁ କିବ୍ଲା ଆଡକୁ ମୁହଁ କରି ପରିସ୍ରା କରୁଥିବାର ଦେଖିଥିଲେ। [କୁତାଇବା] ଆମକୁ ଏହା କହିଛନ୍ତି, ସେ କହିଛନ୍ତି; 'ଇବନ୍ ଲାହିଅା ଆମକୁ କହିଛନ୍ତି'। ଏବଂ ନବିସ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲିହି ୱା ସଲ୍ଲମଙ୍କଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଜାବିରଙ୍କ ହଦୀସ ଇବନ୍ ଲାହିଅାଙ୍କ ହଦୀସ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପ୍ରାମାଣିକ, କାରଣ ହଦୀସ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଇମାମ୍ ୟାହ୍ୟା ବିନ୍ ସଇଦ ଅଲ୍ କଥଥାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଇବନ୍ ଲାହିଅା ଜଣେ ଦୁର୍ବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ମୁଖସ୍ଥ କରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
Hadith
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ଆମକୁ [ହାନାଦ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ଅବଦା ବିନ୍ ସୁଲେମାନ] କହିଛନ୍ତି [ଉବୈଦଲ୍ଲା ବିନ୍ ଉମର] ରୁ [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ୟାହ୍ୟା ବିନ୍ ହବ୍ବାନ] ତାଙ୍କ ଚାଚା - [ୱାସି' ବିନ୍ ହବ୍ବାନ] ରୁ - [ଇବ୍ନ ଉମର] ରୁ ସେ କହିଛନ୍ତି; 'ଗୋଟିଏ ଦିନ ମୁଁ ହାଫଶାଙ୍କ ଘରର ଛାତ ଉପରକୁ ଗଲି, ତା'ପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ ନବିଶ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲେହି ୱା ସଲ୍ଲମ ସିରିଆ ଆଡକୁ ମୁହଁ କରି କାବା ଆଡକୁ ପିଠି କରି ମଳତ୍ୟାଗ କରୁଛନ୍ତି।' ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ହଦିସ ପଦରେ ହାସନ ପ୍ରାମାଣିକ'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
ଆମକୁ [ଅଲି ବିନ୍ ହୁଜର] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ଶାରିକ୍] [ଆଲ୍ ମିକଦାମ୍ ବିନ୍ ସୁରୈହ] ରୁ [ତାଙ୍କ ପିତା] ରୁ [ଆଇସ୍ୟା] କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ କହିଛନ୍ତି; 'ଯେକେହି ତୁମକୁ କୁହେ ଯେ ନବିଶଙ୍କର ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଅଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ ଠିଆ ହୋଇ ପରିସ୍ରା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କର ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ବସିଥିବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରିସ୍ରା କରିନଥିଲେ'। ସେ କୁହନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଉମରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ବୁରାଇଦା ଏବଂ ଅବଦୁରରହମାନ ବିନ୍ ହସାନାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହଦୀସ ଅଛି'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନବିଶଙ୍କର ସଲ୍ଲଲାହୁଙ୍କ ହଦୀସ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରାମାଣିକ, ଯେତେବେଳେ ଉମରଙ୍କ ହଦୀସ ଅବଦୁଲ କରିମ ବିନ୍ ଅବୁଲ ମୁଖାରିକ୍, ନାଫିରୁ, ଇବ୍ନ ଉମରରୁ, ଉମରରୁ, ସେ କହିଛନ୍ତି; 'ନବିଶଙ୍କର ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଅଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ ଥରେ ମୋତେ ଠିଆ ହୋଇ ପରିସ୍ରା କରୁଥିବାର ଦେଖିଲେ, ତା'ପରେ ସେ କହିଲେ: 'ହେ ଉମର, ଠିଆ ହୋଇ ପରିସ୍ରା କର ନାହିଁ,' ତେଣୁ ମୁଁ ଆଉ କେବେ ଠିଆ ହୋଇ ପରିସ୍ରା କରିନଥିଲି'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; ଏହି ହଦିସକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିବା ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ଅବଦୁଲ କରିମ ବିନ୍ ଅବୁଲ ମୁଖାରିକ୍, ଏବଂ ସେ ହଦିସ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଜଣେ ଦୁର୍ବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ। ଅବୁ ଆୟୁବ ଅସ ସିଖତିୟାନି ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରି ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ଉବୈଦଲ୍ଲା ନାଫି'ରୁ ଇବନ୍ ଉମରଙ୍କଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ସେ କହିଛନ୍ତି; ଉମର ରାଦଲିଆଲ୍ଲାହୁ 'ଆନହୁ କହିଛନ୍ତି; 'ମୁଁ ଇସଲାମ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରଠାରୁ କେବେ ଠିଆ ହୋଇ ପରିସ୍ରା କରିନାହିଁ'। ଏବଂ ଏହି ହଦିସ ଅବଦୁଲ କରିମଙ୍କ ହଦିସ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପ୍ରାମାଣିକ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବୁରାଇଦାଙ୍କ ହଦିସ ମହଫୁଦଜ୍ -ଜାଗୃତି-' ନୁହେଁ। ଏହି ସମୟରେ, ଠିଆ ହୋଇ ପରିସ୍ରା କରିବା ନିଷେଧ କରିବାର ଅର୍ଥ ଶିଷ୍ଟାଚାର ସହିତ ଜଡିତ, ଏକ ନିଷେଧକ ନିଷେଧ ନୁହେଁ। ଅବଦୁଲ୍ଲାହ ବିନ୍ ମାସୁଦଙ୍କଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେ କହିଛନ୍ତି; 'ପ୍ରକୃତରେ, ଯଦି ତୁମେ ଠିଆ ହୋଇ ପରିସ୍ରା କର ତେବେ ଏହା ଖରାପ ଆଚରଣ'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
ଆମକୁ [ହାନାଦ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ୱାକି] କହିଛନ୍ତି [ଆଲ ଆ'ମାସି] ରୁ [ଆବୁ ୱାଇଲ] ରୁ [ହୁଦଜୈଫା] କହିଛନ୍ତି ଯେ; 'ପବିତ୍ର ସଲ୍ଲହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ ଥରେ ଏକ ଲୋକଙ୍କ ଅଳିଆ ଗଦାକୁ ଯାଇଥିଲେ, ତା'ପରେ ସେ ଠିଆ ହୋଇ ପରିସ୍ରା କରିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯିବାକୁ ଗଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରକୃତରେ ମୋତେ ଡାକିଲେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନଥିଲି, ତା'ପରେ ସେ ଓଜୁ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଖୁଫ ପୋଛି ଦେଲେ'। ଆବୁ ଈସା କହିଲେ; 'ମୁଁ [ଆଲ ଜାରୁଦ] କହୁଥିବା ଶୁଣିଲି; 'ମୁଁ [ୱାକି'ଙ୍କୁ [ଆଲ ଆ'ମାସି] ରୁ ଏହି ହଦୀସ କହିବାର ଶୁଣିଲି, ତା'ପରେ ୱାକି କହିଲେ; 'ଏହା ହେଉଛି ପବିତ୍ର ସଲ୍ଲାହୁ 'ଅଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମଙ୍କଠାରୁ ଖୁଫ ପୋଛିବା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାମାଣିକ ହଦୀସ। ଏବଂ ମୁଁ ଆବୁ ଅମ୍ମାର ଅଲ ହୁସେନ ବିନ୍ ହୁରୈବଙ୍କୁ କହୁଥିବାର ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲି; 'ମୁଁ ୱାକି' ଶୁଣିଲି, ତା'ପରେ ସେ ଏହା କହିଲେ'। ଆବୁ ଈସା କହିଲେ; 'ଏହିପରି [ମାନସୁର] ଏବଂ [ଉବାଇଦା ଆଡଲ ଡ୍ଲାବି] [ଆବୁ ୱାୟିଲ] ରୁ [ହୁଡଜାଇଫାରୁ] ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯେପରି ଅଲ ଆମାସିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ | [ହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଅବୁ ସୁଲେମାନ୍] ଏବଂ [ଆଶିମ୍ ବିନ୍ ବିନ୍ଦା] ମଧ୍ୟ [ଆବୁ ୱାୟିଲ], [ଅଲ ମୁଗିରା ବିନ୍ ସିଆବା], ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତା ସଲ୍ଲାହୁହୁ 'ଆଲାହି ୱା ସଲାମ'ରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ହୁଡଜାଇଫାରୁ ଆବୁ ୱାଇଲଙ୍କ ହାଡିସ୍ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାମାଣିକ ହାଡିସ୍ | କିଛି ବ scientists ଜ୍ଞାନିକ ଠିଆ ହେବା ସମୟରେ ପରିସ୍ରା କରିବା ସହଜ କରିଛନ୍ତି | ଅବୁ ଇସା କହିଛନ୍ତି; 'ଇବ୍ରାହିନ୍ ଆନ୍ ନାଖାଇ' ଅବିଦା ବିନ୍ 'ଅମ୍ରୁ ସଲମାନି ଏବଂ' ଅବିଦା ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ତାବିନ୍ ପଣ୍ଡିତ 'ରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଯେ ଅବିଦା ଥରେ କହିଥିଲେ; 'ମୁଁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତା ସଲାଲାହୁ' ଆଲାହି ୱା ସଲାମ'ର ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଇସଲାମ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି। ଏହି ସମୟରେ, ଉବାଇଦା ଆଡଲ ଡ୍ଲାବି ଇବ୍ରାହିମଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଯଥା ଉବାଇଦା ବିନ୍ ମୁଆତିବ ଆଡଲ ଡ୍ଲାବି, ଯାହାର ନାମ ଆବୁ ଅବଦୁଲ କରିମ ଥିଲା।
Hadith
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
ଆମକୁ [କୁତାଇବା ବିନ୍ ସଇଦ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ଅବଦୁସଲାମ୍ ବିନ୍ ହର୍ବ ଅଲ୍ ମୁଲାଇ] କହିଛନ୍ତି ଯେ [ଆନସ୍] ରୁ ସେ କହିଛନ୍ତି: 'ଯେତେବେଳେ ନବିସ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଅଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ୍ ନିଜକୁ ଶୌଚ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପୋଷାକ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠାଇ ନଥିଲେ'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହିପରି [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ରାବି'ଆ] ଏହି ହଦୀସକୁ [ଆନସ୍] ରୁ [ଆନସ୍] ରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।' ଯେତେବେଳେ [ୱାକି'] ଏବଂ [ଆବୁ ୟାହୟା ଅଲ୍ ହିମାନି] [ଆଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ୍ ନିଜକୁ ଶୌଚ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପୋଷାକ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠାଇ ନଥିଲେ।' ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଟି ହଦୀସ ମୁରସାଲ୍। ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଯେ ନବିସ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଅଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ୍'ଙ୍କ କୌଣସି ସାଥିଙ୍କଠାରୁ ଆଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ୍ ଶୁଣି ନଥିଲେ। ସେ ଅନସ ବିନ୍ ମାଲିକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତା’ପରେ କହିଲେ; 'ମୁଁ ଅନସଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବାର ଦେଖିଲି,' ତା’ପରେ ସେ ତାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅଲ୍ ଆମାଶଙ୍କ ନାମ ସୁଲେମାନ ବିନ୍ ମିହରାନ୍ ଆବୁ ମହମ୍ମଦ ଅଲ୍ କାହାଲି ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ବାନି କାହାଲିର ପୂର୍ବତନ ଦାସ ଥିଲେ। ଅଲ୍ ଆମାଶ କହିଲେ; 'ମୋ ପିତାଙ୍କର ଏକ ସନ୍ତାନ ଥିଲା ଯାହା ଗର୍ଭରେ ଥିଲା ଏବଂ ତା’ପରେ ମସରୁକ୍ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ପାଇଥିଲେ।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
ଆମକୁ [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଆବୁ ଉମର ଅଲ୍ ମକ୍କି] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ସୁଫୟାନ୍ ବିନ୍ ଉୟୈନା] କହିଛନ୍ତି [ମା'ମାର] ରୁ [ୟାହ୍ୟା ବିନ୍ ଆବୁ କାତସିର] ରୁ [ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ଆବୁ କତାଦାହ] ରୁ [ତାଙ୍କ ପିତା] କହିଛନ୍ତି; 'ପବିତ୍ର ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ ଜଣେ ପୁରୁଷକୁ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଙ୍କର ଯୌନାଙ୍ଗ ଛୁଇଁବାକୁ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ'। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଐସା, ସଲମାନ, ଆବୁ ହୁରୈରା ଏବଂ ସୁହେଲ୍ ବିନ୍ ହାନିଫଙ୍କ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ହଦିସଟି ହାସନ ପ୍ରାମାଣିକ।' ଏହି ସମୟରେ, ଆବୁ କତାଦାହ ଅଲ୍ ଅନସାରୀଙ୍କ ନାମ ଅଲ୍ ହାରିଥ୍ ଆର ରିବି'ଇ। ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ହଦିସର ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଛି ଯେ ଡାହାଣ ହାତ ବ୍ୟବହାର କରି ଇସ୍ତିଞ୍ଜା -ସେବୋକ୍- କରିବା ଅନୁମତିପ୍ରାପ୍ତ।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ଆମକୁ [ହାନାଦ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ଆବୁ ମୁଆବିୟା] କହିଛନ୍ତି [ଆଲ ଆମାସି] ରୁ [ଇବ୍ରାହିମ] ରୁ [ଅବଦୁରରହମାନ ବିନ୍ ୟାଜିଦ] ରୁ ସେ କହିଛନ୍ତି: 'ତୁମର ନବିସ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଏଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମ ତୁମକୁ ମଳତ୍ୟାଗ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛି ଶିଖାଇଥିଲେ କି?' [ସଲମାନ] ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି, ସେ ଆମକୁ ମଳତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ପରିସ୍ରା କରିବା ସମୟରେ କିବ୍ଲା ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ଇସ୍ତିଞ୍ଜା କରିବା ଏବଂ ତିନୋଟି ପଥରରୁ କମ୍ ପଥର ବ୍ୟବହାର କରି ଇସ୍ତିଞ୍ଜା କରିବା ଏବଂ ପଶୁଙ୍କ ମଳ କିମ୍ବା ହାଡ଼ ବ୍ୟବହାର କରି ଇସ୍ତିଞ୍ଜା କରିବାରୁ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ।' ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଐସା, ଖୁଜାଇମାହ ବିନ୍ ସବିତ, ଜାବିର, ଖାଲ୍ଲାଦ ଇବ୍ନ ଅସ ସାଏବଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ଅଛି'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ସଲମାନଙ୍କ ହଦିସ ହାସନ ପ୍ରାମାଣିକ, ଏହା ନବିସ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଏଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲଲାମଙ୍କ ସାଥି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରେ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ମତ।' ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ପଥର ସହିତ ଇସ୍ତିଞ୍ଜା କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ, ଯଦିଓ ପଥରଟି ମାଟି ବାହାର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିବ। ଏହି ମତ ଆତସ ସାଉରୀ, ଇବନୁଲ ମୁବାରକ, ଆସି ସାଫି'ଇ, ଅହମଦ ଏବଂ ଇସାକ ମଧ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି।
Hadith
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
ଆମକୁ [ହାନାଦ] ଏବଂ [କୁତାଇବା] ଉଭୟ କହିଛନ୍ତି; ଆମକୁ [ୱାକି] [ଇସ୍ରାଏଲ] ରୁ [ଆବୁ ଇସାକ] ରୁ [ଆବୁ ଉବୈଦା] ରୁ [ଅବଦୁଲ୍ଲା] ରୁ କହିଛନ୍ତି, ସେ କହିଛନ୍ତି, ପୟଗମ୍ବର ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲୈହି ୱା ସଲ୍ଲମ ମଳତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ବାହାରକୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେ କହିଲେ: 'ମୋ ପାଇଁ ତିନୋଟି ପଥର ଖୋଜ,' ଅବୁ ଉବୈଦ କହିଲେ; 'ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ପଥର ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଶୁଖିଲା ପଶୁ ମଳ ଆଣିଥିଲି, ସେ କେବଳ ଦୁଇଟି ପଥର ନେଇ ପଶୁ ମଳ ଫୋପାଡ଼ି ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ପ୍ରକୃତରେ ପଶୁ ମଳ ଅପବିତ୍ର'। ଆବୁ ଈସା କହିଲେ; 'ଏହିପରି [କାଇସ ବିନ୍ ଆର ରାବି] ଏହି ହଦୀସକୁ [ଆବୁ ଇସାକ] ରୁ, [ଆବୁ ଉବୈଦା] ରୁ, [ଅବଦୁଲ୍ଲା] ରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯେପରି ଇସ୍ରାଏଲ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହଦୀସ। [ମା'ମାର] ଏବଂ ['ଅମ୍ମାର ବିନ୍ ରୁଜାଇକ] ମଧ୍ୟ [ଆବୁ ଇସାକ] ରୁ, [ଆଲକାମା] ରୁ, [ଅବଦୁଲ୍ଲା] ରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।' [ଜୁହାଇର] [ଆବୁ ଇସାକ] ରୁ, [ଅବଦୁରରହମାନ ଇବନୁଲ ଅସୱାଦ] ରୁ, ତାଙ୍କ ପିତା - [ଅଲ ଅସୱାଦ ବିନ୍ ୟାଜିଦ] - ରୁ, [ଅବଦୁଲ୍ଲା] ରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ଏହି ହଦିସରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଅଛି। ଆମକୁ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ବାସିୟର ଅଲ ଅବଦି କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଜାଫର୍ କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ ସ୍ୟୁ'ବାକୁ ଆମରୁ ବିନ୍ ମୁରାହଙ୍କଠାରୁ କହିଛନ୍ତି ସେ କହିଛନ୍ତି; 'ତୁମେ ଅବଦୁଲ୍ଲାରୁ କିଛି ମନେ ରଖିଛ କି?' ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ନା'। ଆବୁ ଈସା କହିଲେ; 'ମୁଁ ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ଅବଦୁର୍ରହମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲି; ଆବୁ ଈସାକଙ୍କ ହଦିସରେ କେଉଁ ବର୍ଣ୍ଣନା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାମାଣିକ?' କିନ୍ତୁ ସେ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏବଂ ମୁଁ ମହମ୍ମଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଏପରି ଥିଲା ଯେପରି ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଆବୁ ଇସାକଙ୍କଠାରୁ ଜୁହାଇର ହଦିସ, ଅବଦୁଲ୍ଲାରୁ, ଅବଦୁଲ୍ଲାରୁ ଇବନୁଲ ଅସୱାଦଙ୍କଠାରୁ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ, ଅବଦୁଲ୍ଲାରୁ ସମାନତା ଅଛି, ତା'ପରେ ସେ ଏହାକୁ ଅଲ୍ ଜାମି ପୁସ୍ତକରେ ରଖିଛନ୍ତି। ଆବୁ ଈସା କହିଲେ; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ମୋ ମତରେ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାମାଣିକ ହେଉଛି ଇସ୍ରାଏଲର ହଦୀସ ଏବଂ କାଇସ ଆବୁ ଇସାକଙ୍କଠାରୁ, ଆବୁ ଉବାଇଦାହଙ୍କଠାରୁ, ଅବଦୁଲ୍ଲାହରୁ। କାରଣ ଇସ୍ରାଏଲ ଏପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଆବୁ ଇସାକର ହଦୀସକୁ ମନେରଖିଥାଏ। ଏହାକୁ କାଇସ ବିନ୍ ଆର ରାବି ଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ'। ଆବୁ ଈସା କହିଥିଲେ; 'ମୁଁ ଆବୁ ମୁସା ମହମ୍ମଦ ଇବନୁଲ ମୁତସାନ୍ନାଙ୍କୁ କହିବା ଶୁଣିଥିଲି; ମୁଁ ଅବଦୁରରହମାନ ବିନ୍ ମାହଦୀଙ୍କୁ କହିବା ଶୁଣିଥିଲି; 'ଏହା ମୋଠାରୁ ହଜିଯାଏ ନାହିଁ ଯେପରି ଏହା ସୁଫିଆନ ଆତସ ସାଉରୀଙ୍କ ହଦୀସରୁ, ଆବୁ ଈସାକଙ୍କଠାରୁ ହଜିଯାଏ, କେବଳ କିଛି ଯାହା ମୁଁ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ଧରି ରଖେ, କାରଣ ସେ ଏହାକୁ ଅଧିକ ସିଦ୍ଧ କିଛି ସହିତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ'। ଆବୁ ଈସା କହିଥିଲେ; 'ଆବୁ ଈସାକଙ୍କଠାରୁ ଜୁହାଇରଙ୍କ ଇତିହାସ ଏପରି ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ଏହାକୁ ଶେଷରେ ଶୁଣିଥିଲେ'। ସେ କହିଥିଲେ; 'ମୁଁ ଅହମଦ ଇବନୁଲ ହାସନ ଆତ ତୁର୍ମୁଦଜିଙ୍କୁ କହିବା ଶୁଣିଥିଲି; 'ମୁଁ ଅହମଦ ବିନ୍ ହାନବଲଙ୍କୁ କହିବା ଶୁଣିଥିଲି;' 'ଯଦି ତୁମେ ଜାଇଦା ଏବଂ ଜୁହାଇରଙ୍କଠାରୁ ହଦୀସ ଶୁଣ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଅ, ଯଦିଓ ତୁମେ ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାଠାରୁ ଶୁଣି ନାହଁ, କେବଳ ଆବୁ ଇସାକଙ୍କଠାରୁ ହଦୀସ, ଯେତେବେଳେ ଆବୁ ଇସାକଙ୍କ ନାମ 'ଆମରୁ ବିନ୍ ଅବଦୁଲ୍ଲା ଅସ ସାବି'ଇ ଅଲ୍ ହମଦାନୀ, ଏବଂ ଆବୁ ଉବାଇଦା ବିନ୍ ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ମାସୁଦ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଏହା ଶୁଣି ନାହାଁନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାତ'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
ଆମକୁ [ହାନାଦ] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ହାଫଶ ବିନ୍ ଘିୟାତ୍ସ] କହିଛନ୍ତି [ଦାଉଦ ବିନ୍ ଆବୁ ହିନ୍ଦ] ରୁ [ଆଶ୍ ସ୍ୟା'ବି] ରୁ [ଆଲ୍କାମା] ରୁ [ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ମାସୁଦ] ରୁ ସେ କହିଛନ୍ତି, ରସୁଲଲ୍ଲାହ ସଲ୍ଲାହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ କହିଛନ୍ତି: 'ପଶୁଙ୍କ ମଳ ଏବଂ ହାଡ଼ ବ୍ୟବହାର କରି ତୁମର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କର ନାହିଁ, କାରଣ ପ୍ରକୃତରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ତୁମର ଜିନ୍ ଭାଇମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ।' ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆବୁ ହୁରୈରା, ସଲମାନ, ଜାବିର ଏବଂ ଇବନ୍ ଉମରଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହଦୀସ ଅଛି। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; ' [ଇସମାଇଲ ବିନ୍ ଇବ୍ରାହିମ] ଏବଂ ଏହା ସହିତ [ଦାଉଦ ବିନ୍ ଆବୁ ହିନ୍ଦ] ରୁ, [ଆଶ୍ ସ୍ୟା'ବି] ରୁ, [ଆଲକମା] ରୁ, [ଅବଦୁଲ୍ଲା] ରୁ ଏହି ହଦୀସକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଲୈଲାତୁଲ୍ କଦର ରାତିରେ ନବିଶ ସଲ୍ଲାହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ... ହଦୀସଟି ଲମ୍ବା। ଆଶ୍ ସ୍ୟା'ବି କହିଛନ୍ତି, ନବିଶ ସଲ୍ଲଲାହୁ 'ଆଲାଇହି ୱା ସଲ୍ଲମ କହିଛନ୍ତି: 'ମାଟି ଏବଂ ହାଡ଼ ସହିତ ଖାଅ ନାହିଁ କାରଣ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ତୁମର ଜିନ୍ ଭାଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ। ଏହା ଯେପରି ଇସମାଇଲ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହଦିସ ହାଫଶ ବିନ୍ ଘିୟାତ୍ସ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହଦିସ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପ୍ରାମାଣିକ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହି ହଦିସକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏବଂ ହଦିସରେ ଆଉ ଏକ ହଦିସ ଅଛି ଯାହା ଜାବିର ଏବଂ ଇବନ୍ ଉମର ରାଦିୟାଲ୍ଲାହୁ 'ଆନହୁମା' ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିଲା।
Hadith
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ଆମକୁ [କୁତାଇବା] ଏବଂ [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଅବଦୁଲ ମାଲିକ ବିନ୍ ଆବୁ ଆସି ସ୍ୟାୱାରିବ ଅଲ୍ ବାଶରି] ଉଭୟ କହିଛନ୍ତି; ଆମକୁ [ଆବୁ ଆୱାନା] କୁତାଦାହରୁ [ମୁଆଦଜା] ରୁ [ଆଇସୟା] କହିଛନ୍ତି ଯେ; 'ତୁମର ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କୁ ପାଣି ସହିତ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜିତ, ପ୍ରକୃତରେ ଆଲ୍ଲାହର ରସୁଲ ସଲ୍ଲଲ୍ଲାହୁ 'ଆଲିହି ୱା ସଲ୍ଲମ ଏହା କରିଥିଲେ'। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜରିର ବିନ୍ ଅବଦୁଲ୍ଲାହ ଅଲ୍ ବଜାଲିଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ଅନାସ ଏବଂ ଆବୁ ହୁରୈରାହଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହଦୀସ ଅଛି। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ହଦୀସଟି ପ୍ରାମାଣିକ, ଏବଂ ଆହଲୁଲ୍ ଇଲମି ଏହି ହଦୀସକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଣି ସହିତ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ଯଦିଓ ସେମାନେ ପଥର ସହିତ ପବିତ୍ର କରିବା ବୈଧ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ପାଣି ସହିତ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି କାରଣ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ମତ ସୁଫୟାନ୍ ଆତ୍ସ ସାଉରୀ, ଇବନୁଲ୍ ମୁବାରକ୍, ସ୍ୟାଫି'ଇ, ଅହମଦ ଏବଂ ଇସାକ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିଲା।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
ଆମକୁ [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ବାସୟାର] କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ [ଅବଦୁଲ୍ ୱାହାବ୍ ଆତ୍ସ ତସାକାଫି] କହିଛନ୍ତି [ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ 'ଆମ୍ରୁ] ରୁ [ଆବୁ ସଲାମା] ରୁ [ଆଲ ମୁଗିରା ବିନ୍ ସ୍ୟୁ'ବା] ରୁ ସେ କହିଛନ୍ତି; 'ମୁଁ ଏକ ଯାତ୍ରାରେ ପୈତୃକ ସଲ୍ଲମାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲି, ତା'ପରେ ପୈତୃକ ସଲ୍ଲମା ନିଜକୁ ପରିଶ୍ରା କଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ'। ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବନ୍ଧୁ ଅବଦୁରରହମାନ ବିନ୍ ଆବୁ କୁରାଦ, ଆବୁ କତାଦା, ଜାବିର, ୟାହୟା ବିନ୍ ଉବୈଦ ତାଙ୍କ ପିତା, ଆବୁ ମୁସା, ଇବ୍ନ ଆବାସ ଏବଂ ବନ୍ଧୁ ବିଲାଲ ବିନ୍ ହାରିଥଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହଦୀସ ଅଛି।' ଆବୁ ଈସା କହିଛନ୍ତି; 'ଏହି ହଦୀସଟି ହାସନ ପ୍ରାମାଣିକ, ଏବଂ ଏହା ମଧ୍ୟ ପୈତୃକ ସଲ୍ଲମାଙ୍କ ଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଯେ ସେ ପରିଶ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପରିଶ୍ରାକୁ ଘୋଡାଇ ରଖିଥିଲେ ଯେପରି ଘର ଘୋଡାଇଥାଏ। ଏବଂ ଆବୁ ସଲାମାଙ୍କ ନାମ ଅବଦୁଲ୍ଲା ବିନ୍ ଅବଦୁରରହମାନ ବିନ୍ 'ଅଫ୍ ଆଜ୍ ଜୁହରୀ'।
