Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
bayanzəna [Qutaibah bin Sa'id] wono, andero [Abu Awanah] na [Simak bin Harb] lan gulzəna, kuru andero [Hannad] gulzəna, andero [Waki'] na [Israil] na [Simak] na [Mush'ab bin Sa'd] na [Ibn Umar wallahu] na Nabiye wono: tahirtə baro waljiya kasattinba, kuru sadaka karewa ndaltədə kasattinba'. Hannad ye hadith nzǝ lan, 'najir' wono. Abu Isaye wono; 'Hadith adə shima zauro sahih kuru ngəlawo suro sura adəben'. Suro sura adǝben hadithwa Abu Al Malihbe babanzǝbe-a kuru Abu Hurairah-a Anas-a mbeji. Kuru Abu Al Malih bin Usamah ye sunzǝ Amir, kuru shiga Zaid bin Usamah bin Umair Al Hudzali' lan bowotin.
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Shiye andero [Ishaq bin Musa Al Ansari] wono, andero gulzəna [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] wono, andero [Malik bin Anas] gulzəna. Diwal gaden; kuru andero [Qutaibah] na [Malik] na [Suhail bin Abu Salih] na [bawanzə] na [Abu Hurairah] lan shiye wono, Rasulullah sallallahu ‘alaihi wa Sallamye wono: ‘Musulumma, au muminma wuzu sədiya, daji shiye fuskanzə tuljiya, daji fuskanzən zunuwudə fəlejin. au nji dareye lan, au awo gade jili anyi. Muskonzə fəlejiya, zunuwu muskonzəyedə njidən suluwin, au nji dareyedən suluwin hatta zunubi gana laa baro suluwin'. Abu Isaye wono; 'Adə hadith Hasanbe sahih, sunzə hadith Malikbe Suhaillan babanzən Abu Hurairah-a Abu Shalih-a, babanzə Suhailbe, sunzə Abu Salih As Samman, kuru sunzə Dzakwan. Abu Hurairah kəlanzəma kuwami yaye kəla sunzəyen kambiwu tədin; laaye Abdu Syamsi gulzana, laaye Abdullah bin Amru gulzana kuru jili anyi, Muhammad bin Ismailye gulzana; 'Adə shima zauro kalkalwo'. Abu Isaye wono; Suro sura adǝben kuruson gargam Usman bin Affanbe-a, Tsaubanbe-a, Ash Shunabihibe-a, Umar bin Abasahbe-a, Salmanbe-a, Abdullah bin Amrube-a, Ash Shunabihibe-a mbeji shido Abu Bakar Ash Shiddiqlan hawarzǝnadǝ, amma shiye daataro Nabi sallallahu salallahuben fanzǝnyi. Sunzǝ Abdurrahman bin Usailah, kuru sunzǝ Abu Abdullah, shiye bǝlagǝro sǝdǝna kǝla shiye Nabi sallallahu alayihi wa Sallam dǝga kǝla kǝlzǝnaro, kuru shi Nabi sallallahu alayihi wa Sallam kǝlanzǝma bawono loktu shiye bǝlagǝro sǝdinlan. Shiye hadith kada Nabi Shallahu 'Alaihi wa Sallam lan bayanzəna. Ash Shunabi Ibnul A'sar Al Ahmasi dǝ shi sawa Nabi Shallahu 'alaihi wa Sallam ye, shiga kuruson Ash Shunabihi lan bowotin. Hadith shiye riwayazənadə shima; shiye wono; Wuye Nabi sallallahu ‘alaihi wa Sallam ye wono: ‘Haiyaro, wuye umma’a nguwuro sədin, adə nankaro ngawonyi lan ngaltema kamanza’a cejin ba’.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
Andeye [Qutaibah]-a [Hannad-a]-a [Mahmud bin Ghailan-a] ro gulzana sandiye gulzana; andero [Waki’] na [Sufyan] yen gulzəna. -futu gaden shiga gulzana- Shiye andero [Muhammad bin Basyar] wono, andero gulzəna [Abdurrahman bin Mahdi] wono, andero [Sufyan] suro [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] suro [Muhammad Ibnul Hanafiahben] suro [Ali Salahlahu]ben wono: saladə shima tahirtəwo, haramdə shima takbirwo kuru halaldə shima salamtəwo'. Abu Isaye wono; 'Hadith adə shima zauro sahih kuru ngəlawo suro sura adəben. Abdullah bin Muhammad bin Aqil də kam jireye, amma ilmuwu kimiyabe laa kəla hangalzəyen manazayin. Abu Isaye wono; ‘Muhammad bin Isma’il ye wono; Ahmad bin Hanbal-a, Ishaq bin Ibrahim-a Al Humaidi-a, sandiye hadith Abdullah bin Muhammad bin Aqilbe-a fəlezana. Muhammad ye wono; 'Loktudə karəngə'. Abu Isaye wono; 'Suro sura adəben kuruson gargam Jabir-a Abu Sa'id-abe mbeji'.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
shiye andero [Abu Bakr Muhammad bin Zanjawih Al Baghdadi] gulzəna kuru fal gənyi, shiye wono; shiye andero [Husain bin Muhammad] wono, andero [Sulaiman bin Qarn] na [Abu Yahya Al Qattat] na [Mujahid] na [Jabir bin Abdullah] Radliallahu 'anhuma, shiye wono, Rasulullah Shallahu 'alaihi wa Sallam wono: 'Sallam shima suwuram salabewo.
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
andero [Qutaibah]-a [Hannad-a] ro gulzana; shiye andero [Waki'] suro [Syu'bah]ben [Abdul Aziz bin Shuhaib] suro [Anas bin Malikben] shiye wono, Nabi sallallahu salallahu sa shiye njim kasalayero gayinlan shiye wono: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA -Ya Allah, indefugeed'. Shubaye wono; 'Loktu gaden shiye wono: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Wuye shatanwa konga-a kamuwa-a lan njilan njilartəyin- au AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Wuye shatanwa kongawa-a shatanwa kamuwa-a lan njilartəyin-'. Abu Isaye wono; 'Suro sura adəben kuruson riwaya Ali-a, Zaid bin Arqam-a, Jabir-a, Ibnu Mas'ud-aye mbeji'. Abu Isaye wono; 'Hadith Anas bin Isabedə shima zauro sahih kuru ngəlawo suro sura adəben. Kuru suro hadith Zaid bin Arqamben, sanad lan tuska mbeji. Hadith adə Hisyam Ad Dastuwa'i-a Sa'id bin Abu Arubah-a Qatadahlan riwazana. Sa'id ye wono shidə Al Qasim bin Auf Asy Syaibani lan zaid bin Arqam lan. Kuru Hisyam Ad Dastuwa'i suro Qatadah Zaid bin Arqamben, kuru Syubah-a Ma'mar-aye suro Qatadah Nadlr bin Anasben bayanzana. Syubah ye Zaid bin Arqam lan bayanzəna. Ma'mar ye wono shidə An Nadlr bin Anas lan babanzən, Nabi sallallahu salallahu lan. Abu Isaye wono; 'Muhammad'a kəla gargam adəben koro, daji shiye ja'auzəna, 'Kuwa yayi mowonjin Qatadahbe sandi indison riwaya sədin'.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
bayanzəna [Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] wono, bayanzəna [Hammad bin Zaid] na [Abdul Aziz bin Shuhaib] na [Anas bin Malik] lan wono; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wa Sallam, sa suro njim kasalayero gagənadən, wono: 'Ya Allah, shatanwa konga-a kamuwa-a lan nyiro njistəgə-'. Abu Isaye wono; 'Adə hadith Hasanbe sahih'.
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
bayanzəna [Muhammad bin Isma’il] wono, bayanzəna [Malik bin Isma’il] na [Isra’il bin Yunus] na [Yusuf bin Abu Burdah] na [bawanzə] na [Aisyah] Radliaallahu ‘anha, shiye wono; 'Sa Nabi sallallahu salallahu suro njim kasalaben suluwunadən, shiye kərawono: 'GHUFRAANAKA -Nyiga gawurtəro təmagəna-'. Abu Isaye wono; 'Hadith adə daraja Hasan Gharibbe, andeye kəlanzən nonyi illa shidə hadith Israelbe, na Yusuf bin Abu Burdahben, amma su Abu Burdah bin Abu Musabedə shima 'Amir bin Abdullah bin Qais Al Asy'ari'. Kuru andeye suro sura adǝben nonyi illa hadith Aisyah Radliallahu 'anhabe na Nabi sallallahu 'alaihi wa Sallam'ben.
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
shiye andero [Sa'id bin Abdurrahman Al Makhzumi] wono, andero gulzəna [Sufyan bin Uyainah] na [Az Zuhri] na ['Atho' bin Yazid Al Laitsi] na [Abu Ayyub Al Anshari] shiye wono, Rasulullah sallallahu 'alaihi wa Sallafe de fuskanzəro waltənyi wono: ' suro njiyen au suro njiyen. gana. Amma gədi au fəte wujin'. Abu Ayyub ye wono; 'Sa Syriaro lenyiyen, njimnza kasalayedə nasha Qiblabero wujinro gartəna, daji sandiro waltəgəna kuru Allahro gawurta gonyena'. Abu Isaye wono; 'Suro sura adəben kuruson gargam Abdullah bin Al Harith bin Jaz'i Az Zubaidi-a Ma'qil bin Abu Al Haitsam-a kuru Ma'qil bin Abu Umamah-a, Abu Hurairah-a Suhail bin Hanif-a mbeji. Abu Isaye wono; 'Suro sura adǝben hadith Abu Ayyubbe bayanzǝnadǝ shima ngǝlawo kuru sahihwo. Abu Ayyub ye sunzǝ Khalid bin Zaid, kuru su Az Zuhri ye dǝ Muhammad bin Muslim bin Ubaidullah bin Syihab Az Zuhri, sunzǝ Abu Bakr'. Abu Al Walid Al Makki ye wono; Abu Abdullah Muhammad Bin Idris Asy Safiye wono; 'Maana kalma Nabi sallaahu 'alaihi wa sallam ye 'Qibla'a wuzənyi au shiro ngawonzə'a fəlejinba' də na fəletəna. Hal kǝmayedǝn, suro gar zakkataben kararo waljiya, nasha Qiblabe kururo kǝji mbeji. Adə shima awo Ishaq bin Ibrahimbe gulzənawo. Kuruson, Ahmad bin Hanbal Rahimahullaye wono; "Nabi sallaahu 'alaihi wa Sallam ye banazə loktu suro njiyen au cotto fəlejin də shiro ngawonzə kalaktə bas, amma shiga kurudə kuwami yaye halal gənyi." Alama Imam Ahmaddə kate saharalan au gar zakkatəlan nasha Qibla'be wutəro gayirzənyi.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
shiye andero [Muhammad bin Basyar] kuru [Muhammad bin Al Mutsanna] indisoye gulzana; shiye andero [Wahb bin Jarir] wono, andero [babanyi] [Muhammad bin Ishaq] lan [Aban bin Salih] lan [Mujahid] lan [Jabir bin Abdullah] lan wono; Rasulullah, sallallahu alaihi salam, nasha Qiblabe kururo haramzəna loktu cotto lejinlan, amma shiga saa fal kawu bajinro nasha Qiblabe kururo wujinro ruwonyi.' Suro sura adəben kuruson gargam Abu Qatadah-a, Aisyah-a Ammar bin Yasir-aye mbeji. Abu Isaye wono; 'Suro sura adǝben, hadith Jabirbe bayanzǝnadǝ shima hasan gharib'.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Kuru hadith adə [Ibn Lahi’ah] ye riwayazəna, [Abu Zubair] lan, [Jabir] lan, [Abu Qatadah] lan, shiye loktu laan Nabi sallallaahu ‘alaihi wa Sallam’a suro Qiblaben fəlejin. [Qutaibah] ye andero gulzəna, shiye wono; 'Ibnu Lahi'ah ye andero gulzəna'. Kuru hadith Jabirbe shido Nabi sallaahu ‘alaihi wa Sallam lan riwatǝnadǝ shi hadith Ibn Lahi’ahbe dǝga kozǝnaro sahih, dalilnzǝdǝ Ibn Lahi’ahdǝ kam duno bawo futu hadith-a ilmuwube gulzanadǝn, Imam Yahya bin Sa’id Al Qaththan-a kuru am gade-a shiga tafsirzanadǝ-a.
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
shiye andero [Hannad] gulzəna, andero [Abdah bin Sulaiman] na [Ubaidullah bin Umar] na [Muhammad bin Yahya bin Habban] na rawanzəben - [Wasi' bin Habban] - na [Ibn Umar] lan wono; 'Yim faldə sami fato Hafshahbe dəro lewoko, daji Nabi sallaahu 'alaihi wa sallam dəga suro Syriaben fəlejin kuru ngawonzə Kaabaro wujin.' Abu Isaye wono; 'Hadith adə hasan sahih darajanzə'.
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
bayanzəna [Ali Bin Hujr] wono, bayanzəna [Sharik] na [Al Miqdam bin Syuraih] na [bawanzə] na [Aisyah] lan wono; 'Kam do ne Nabi sallallaahu 'alaihi wa Sallam ye suro datəyen cotto sədəna guljiya, shiga kasattənyi, dalilnzədə shiye cotto sədinba sai namtəlan'. Shiye wono; 'Suro sura adəben hadithwa sawa'a Umarbe, Buraidah-a Abdurrahman bin Hasana-aye mbeji'. Abu Isaye wono; Hadith Aisyahbedə shima zauro ngəlawo kuru sahihwo suro sura adəben, amma hadith Umarbedə hadith Abdul Karim bin Abul Mukhariqben riwayatə, Nafi’lan, Ibn Umarlan, Umarlan, shiye wono; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wa Sallam loktu laan wuga citəlan collono curo, daji shiye wono: 'Ya Umar, citəlan cottonyi,' adə nankaro ngawo adəyen wuga citəlan collonyi'. Abu Isaye wono; Kam do hadith adəga fasarzəna də shima Abdul Karim bin Abul Mukhariq, kuru shidə kam duno ba futu hadith notəmasoye gulzanadə. Abu Ayyub Sikhtiyani ye dunozə ba kuru zandezəna. Ubaidullah ye Nafi’ lan riwaya cina, Ibn Umar lan riwaya cina, shiye wono; Umar Radliyallahu 'anhu ye wono; 'Ngalte citənyi lan collonyi tən Islamro gagənadən'. Kuru hadith adə hadith Abdul Karimbega kozəna, amma hadith Buraidahbe suro sura adəben mahfudz -awake-' gənyi. Hal kǝmayedǝn, maana haramtǝ kǝla citǝben dǝ ada’a lezǝna, haramtǝ gǝnyi. Abdullah bin Mas’ud lan riwayatǝna, shiye wono; 'Haiyaro, hal batti citəlan cotto'.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
shiye andero [Hannad] gulzəna, andero [Waki’] na [Al A’masy] na [Abu Wa’il] na [Hudzaifah] na [Hudzaifah] lan wono; 'Nabi sallaahu 'alaihi wa Sallam loktu laan kadawu amsoye ziyarazəna, daji shiye dazənalan collono. Wuye shiga cintəro lewoko, amma shiye wuga bowono hatta wuye rokkonzən kara, daji shiye wuzu sədə kuru khufnzə fərazəna. Abu Isaye wono; ‘Wuye [Al Jarud] ye wono; ‘Wuye [Waki’] ye hadith adə [Al A’masy] lan guljin fangəna, ngawo adəyen Waki’ ye wono; 'Adə shima hadith zauro sahihwo kəla Nabi Shallahu 'alaihi wa Sallamben riwaya kəla khufdəga cintəben. Kuru Abu Ammar Al Husain bin Huraibbe wono; 'Waki fangəna', daji shiye wono'. Abu Isaye wono; 'Adəgai [Mansur] kuru [Ubaidah Adl Dlabbi] ye [Abu Wa'il] lan [Hudzaifah] lan riwazana, futu Al A'masyye riwayazəna yeyi. [Hammad bin Abu Sulaiman] kuru [Ashim bin Bindah] ye [Abu Wail] lan, [Al Mughirah bin Syu’bah] lan, Nabi sallahu salallahu lan riwaya sadəna. Kuruson, hadith Abu Wa`ilbe Hudzaifahbedə shima hadith zauro sahihwo. Ilmuwu kimiyabe laaye suro datəyen cotto kəskezana. Abu Isaye wono; Ibrahin An Nakha'iye Abidah bin Amru As Salmanilan riwaya cina, kuru Abidahdə maləm Tabibe kura. Abidah ye loktu laan wono; 'Wuye Islamro gagǝko saa indi kawu kǝrmu Nabi sallahu 'alaihi wa Sallam' ye dǝro. Kuruson, Ubaida Adl Dabbidə shima sawanzə Ibrahimbewo, sunzə Ubaida bin Mu'attib Adl Dabbi, shi dəwo sunzə Abu Abdul Karim' lan bowotinmadə.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
bayanzəna [Qutaibah bin Sa’id] wono, bayanzəna [Abdussalam bin Harb Al Mula’i] [Al A’masy] lan [Anas] lan wono; 'Sa Nabi sallallaahu 'alaihi wa Sallam ye kǝlanzǝ sǝrayin dǝn shiye kazǝmunzǝ dǝga hafsǝnyi sai cidi dǝga lezǝnaro'. Abu Isaye wono; 'Adə nankaro [Muhammad bin Rabi'ah] ye hadith adə [Al A'masy] lan, [Anas] lan riwaya'. Sa [Waki’] kuru [Abu Yahya Al Himmani] ye [Al A’masy] lan bayanzana dǝn, shiye wono; ' [Ibnu Umar] ye wono; 'Sa Nabi sallallaahu 'alaihi wa Sallam ye kǝlanzǝ sǝrayin dǝn shiye kazǝmunzǝ dǝga hafsǝnyi sai cidi dǝga lezǝnaro'. Kuru hadith indi anyi mursal. Kuru gulzana kəla Al A’masy ye Anas lan bayan sədənyi, kuru sahaba Nabiye ndaso ma sənyi. Shiye Anas bin Malik dǝga sǝbandǝna, daji shiye wono; 'Anasdə sala sədin rukəna,' daji shiro kəla salaben gulzəna.' Hal allan, Al A'masybe sunzǝ Sulaiman bin Mihran Abu Muhammad Al Kahili, kuru shidǝ kalima kurebe suro tǝlam Kahiliben kara. Al A'masy ye wono; 'Babanyiye tada laa suro surolan mbeji kuru Masruq shiga waratazəna'.
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
bayanzəna [Muhammad bin Abu Umar Al Makki] wono, bayanzəna [Sufyan bin Uyainah] na [Ma’mar] na [Yahya bin Abu Katsir] na [Abdullah bin Abu Qatadah] na [bawanzə] wono; 'Nabi sallaahu 'alaihi wa Sallam ye kamga muskonzə kəmburam lan suronza letəro haramzəna'. Suro sura adəben kuruson gargamma Aisyah-a, Salman-a, Abu Hurairah-a, Suhail bin Hanif-aye mbeji. Abu Isaye wono; 'Hadith adə hasan sahih.' Kuru Abu Qatadah Al Ansari ye sunzǝ Al Harith Ar Rib'i. Futu maskuwa kimiyabe gulzanadə, hadith adə faidatədə shima istinja` -cebok- musko kəmburamlan faidatə halal'.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
shiye andero [Hannad] gulzəna, andero [Abu Mu’awiyah] ro [Al A’masy] ro [Ibrahim] ro [Abdurrahman bin Yazid] ro gulzəna: ‘Shi Nabinəm sallallahu ‘alaihi wa Sallam ye nyiro awo samma gulzəna futu suro njiyen fəletəyen?’ [Salman] ye jaapkono, 'Adəma, shiye andeya Qibla'a wutəro dabkono loktu bunduwu au collo, istinja' musko kəmburamlan diwo, kuru istinja' kawu yakkəro cidiyan diwo, kuru istinja' diwodə shila dabbabe au shila faidatəlan'. Abu Isaye wono; 'Suro sura adəben kuruson gargam Aisyahbe-a, Khuzaimah bin Thabitbe-a, Jabirbe-a, Khallad Ibn As Saibbe-a, baanzəbe mbeji'. Abu Isaye wono; 'Suro sura adǝben, Salmanbe hadithnzǝdǝ hasan sahih, adǝ shima raayi malǝmma kadabe suro sahaba Nabibe sallallaahu 'alaihi wa sallambe-a kuru am ngawonzǝbe-aben. Sandiye raayinzadə shima kawulan saladə njilan tədinba yaye sətəna, maananzədə, kawudə kadawu mbejidəga fərajinro waljiya. Raayi adə Ats Tsauri-a, Ibnul Mubarak-a, Asy Syafii-a, Ahmad-a Ishaq-a sammasoye gozana.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
shiye andero [Hannad]-a [Qutaibah]-a indisoye gulzana; shiye andero [Waki’] [Isra’il] lan [Abu Ishaq] lan [Abu Ubaidah] [Abdullah] lan [Abdullah] lan wono, Nabi sallallahu ‘alaihi wa Sallam ye kəlanzə’a fulutəro lewono, shiye daji wono: ‘Kawu yakkə wuro gotə,’ Abu Ubaid ye wono; 'Adə nankaro shiro kawu indi-a kuru bunduwu dabbaye harzəna fal-a suwudəna, shiye biya kawu indi gozə bunduwu dabbayedə fəlezə daji wono: 'Haiyaro bunduwu dabbayedə kadawu'. Abu Isaye wono; ‘Adə shima futu [Qais bin Ar Rabi’] ye hadith adə [Abu Ishaq] lan riwazənadə, [Abu Ubaidah] lan, [Abdullah] lan hadith Israilye riwayazənadə. Ma’mar-a Ammar bin Ruzaiq-a ye Abu Ishaq lan, Alqamah lan, Abdullah lan riwaya sadəna. [Zuhair] ye [Abu Ishaq] lan riwaya cina, [Abdurrahman Ibnul Aswad] lan, babanzǝn - [Al Aswad bin Yazid] -, [Abdullah] lan. Attəson yayi, hadith adə surodən tuska mbeji. Shiye andero Muhammad bin Basysyar Al Abdiye wono, shiye andero Muhammad bin Ja’farye wono, shiye andero Syu’bah suro Amru bin Murrahben wono; 'Abdullah lan awo laa taktǝma?' shiye ja'auzəna, 'A'a'. Abu Isaye wono; 'Abdullah bin Abdurrahmanro ciworo; Riway ndaso suro hadith Abu Ishaqben zauro sahihwo?' amma shiye affima jaapsǝnyi. Kuru wuye Muhammad'a ciworo, amma shiye jaawuwa cinyi'. Alama shiye hadith Zuhairbe Abu Ishaqbe-a, Abdurrahman Ibnul Aswadbe-a, babanzəbe-a, Abdullahbe-adə samənzanaro suruna, daji kitawu Al Jamiben gənawono. Abu Isaye wono; ‘Suro sura adəben, raayinyilan, shi zauro sahihdə shima hadith Israelbe-a Qaisbe-a Abu Ishaqlan, Abu Ubaidahlan, Abdullahlan. Dalildə Israeldə kam duno'a kuru hadith Abu Ishaq'a hafsə'a am gade'a kozəna. Adəga Qais bin Ar Rabibe dunozəgəna. Abu Isaye wono; 'Abu Musa Muhammad Ibnul Mutsana ye wono; Abdurrahman bin Mahdiye wono; 'Shidə wuro fatsəgənyi futu hadith Sufyan Ats Tsauriben fatsəgəna yeyi, Abu Ishaqlan awo laa Israelro gənatəgəma dawunbaro, dalildə shiye awo laa kamilro riwayazənadə'. Abu Isaye wono; 'Zuhairbe gargamzə Abu Ishaqbedə adəgai gənyi, dalildə dareramlan fanzəna'. Shiye wono; 'Ahmad Ibnul Hasan At Turmudzibe wono; ‘Ahmad bin Hanbalbe wono; 'Hadith Zaidah-a Zuhair-a lan fanjiya daji tawatkəgəne, kam gadelan fanzənyi yaye, hadith Abu Ishaqbe dawunbaro, amma su Abu Ishaqbedə Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani, kuru Abu Ubaidah bin Abdullahbe gənyi. su də notənyi'.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
shiye andero [Hannad] gulzəna, andero gulzəna [Hafsh bin Ghiyats] na [Dawud bin Abu Hind] na [Ash Sya’bi] na [Alqamah] na [Abdullah bin Mas’ud] shiye wono, Rasulullah shallahu ‘alaihi wa Sallamye wono: ‘Wande ibadanza kəmbube-a shila dabbabe-a lan faidatayinba. shi jinndǝ. Suro sura adəben hadithwa Abu Hurairah-a, Salman-a, Jabir-a, Ibn Umar-aye mbeji. Abu Isaye wono; ' [Isma'il bin Ibrahim] kuru nzəralan hadith adə [Dawud bin Abu Hind] lan riwaya, [Ash Sya'bi] lan, [Alqamah] lan, [Abdullah] lan, shiye rokko Rasulullahben bəne Laylatul Qadarben kara... hadithdə kuruwu. Ash Sya’bi ye wono, Rasulullah sallallahu ‘alaihi wa Sallam ye wono: ‘Katti-a shila-a lan kəmbu dəga təmzayin ba dalildə shima kəmbu yanzəganawa jinne’. Alama hadith do Isma’il ye riwayatǝna dǝ Hafsh bin Ghiyats ye riwayatǝna dǝga kozǝnaro sahih. Malǝmmadǝ hadith adǝga faidatayin. Kuru suro haditsben hadith gade mbeji shido Jabir-a Ibn Umar Radliallah-a ‘anhuma’-aye bayanzanadǝ.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
bayanzəna [Qutaibah] kuru [Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Asy Syawarib Al Bashri] indisoye gulzana; shiye andero [Abu Awanah] [Qota] lan [Mu’adzah] lan [Aisyah] lan wono; 'Kwanzəro njilan kəlanza safsayinro amri yiwo, wuye nongutə sandiro, haiyaro Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam shima sədəna'. Suro sura adǝben hadithwa Jarir bin Abdullah Al Bajalibe sawagǝnzǝ, Anas-a kuru Abu Hurairah-a mbeji. Abu Isaye wono; 'Hadith adə hasan authentic, kuru Ahlul Ilmidə hadith adəga faidatayin, sandiye njilan tahirtə karzayin yaye sandiye njilan tahirtədə kalkalro təmazana, kuru sandiye njilan tahirtədə saragəna dalildə shima awo faida'aro sorin. Raayi adə Sufyan Ats Tsauri-a, Ibnul Mubarak-a, Syafii-a, Ahmad-a Ishaq-a sandima gozana.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
shiye andero [Muhammad bin Basyar] gulzəna, shiye andero [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] na [Muhammad bin ‘Amru] na [Abu Salamah] na [Al Mughirah bin Syu’bah] lan wono; 'Wu-a Rasulullah sallahu-alaihi wa Sallam-a suro bǝlawuroben, daji Rasulullah sallahu-alaihi wa Sallam-a kǝlanzǝ sǝsangǝna kuru na gadero lewono'. Abu Isaye wono; 'Suro sura adəben hadithwa sawawa Abdurrahman bin Abu Quradbe-a, Abu Qatadahbe-a, Jabirbe-a, Yahya bin Ubaidbe-a babanzəbe-a, Abu Musabe-a, Ibn Abbasbe-a kuru sawanzə Bilal bin Harithbe-a mbeji'. Abu Isaye wono; 'Hadith adə hasan sahih, kuru shiga Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam lan riwaattəna, shiye colloramzə zakcin loktu colloram fatoye zakcin yeyi. Kuru Abu Salamah ye sunzǝ Abdullah bin Abdurrahman bin Auf Az Zuhri.