Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
gblɔ na mí [Qutaibah bin Sa’id] gblɔ, egblɔ na mí [Abu Awanah] tso [Simak bin Harb] gbɔ, eye wògblɔ na mí [Hannad] gblɔ, egblɔ na mí [Waki’] tso [Israil] tso [Simak] gbɔ tso [Mush’ab bin Sa’d] gbɔ tso [Ibn Umar] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wa Sallam gbɔ, egblɔ be: ‘ Gbedodoɖa siwo wowɔ manɔmee womaxɔ ŋutiklɔdzo o, eye womaxɔ dɔmenyonunana siwo tso nunɔamesi siwo wofi me o’. Hannad yɔ le eƒe hadith me be, ‘makɔmakɔ’. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye nyateƒetɔ kple nyuitɔ kekeake le ta sia me'. Le ta sia me la, hadith siwo tso Abu Al Malih gbɔ tso fofoa kple Abu Hurairah kple Anas gbɔ hã li. Eye Abu Al Malih bin Usamah ŋkɔe nye Amir, si woyɔna hã be Zaid bin Usamah bin Umair Al Hudzali’.
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Egblɔ na mí [Ishaq bin Musa Al Ansari] gblɔ, egblɔ na mí [Ma’n bin Isa Al Qazzaz] gblɔ, egblɔ na mí [Malik bin Anas]. Tso mɔ bubu dzi; eye wògblɔ na mí [Qutaibah] tso [Malik] gbɔ tso [Suhail bin Abu Salih] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ egblɔ be, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam gblɔ be: ‘Ne Moslemtɔ, alo xɔsetɔ aɖe tsilele, ekema eklɔa mo, ekema nuvɔ̃ siwo le eƒe mo le ŋkukpɔkpɔ ta la ado kple tsi, alo kple tsi mamlɛtɔ, alo nane si le abe ema ene. Ne eklɔ asi la, nuvɔ̃ siwo tso eƒe asiwo me la ado kple tsi la, alo kple tsi mamlɛtɔ vaseɖe esime wòado go nuvɔ̃ suetɔ kekeake manɔmee’. Abu Isa gblɔ be; 'Esia nye hasan sahih hadith, si nye hadith si Malik gblɔ tso Suhail gbɔ tso fofoa gbɔ tso Abu Hurairah gbɔ kple Abu Salih, Suhail fofo, si nye Abu Salih As Samman, eye eƒe ŋkɔe nye Dzakwan.' Wogale nya hem le Abu Hurairah ŋutɔ ŋu le eƒe ŋkɔ ŋu; ame aɖewo gblɔ be Abdu Syamsi, ame aɖewo gblɔ be Abdullah bin 'Amru eye abe esia ene la, Muhammad bin Isma'il gblɔ; 'Emae nye esi sɔ wu'. Abu Isa gblɔ be; le ta sia me la, nuŋlɔɖi aɖe hã li tso Uthman bin ‘Affan, Thauban, Ash Shunabihi, Umar bin Abasah, Salman, Abdullah bin ‘Amru, kple Ash Shunabihi gbɔ siwo gblɔe tso Abu Bakr Ash Shiddiq gbɔ, gake mesee tso Allah ƒe dɔla Shallahu ‘alaihi wa Sallam gbɔ tẽ o. Eŋkɔe nye Abdurrahman bin Usailah, esime eƒe megbeŋkɔe nye Abu Abdullah, ezɔ mɔ yi ɖado go Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wa Sallam, esime Nyagblɔɖila sallaahu ‘alaihi wa Sallam ŋutɔ ku esime wògakpɔtɔ nɔ mɔzɔzɔa dzi. Egblɔ hadith geɖewo tso Nyagblɔɖila Shallahu ‘alaihi wa Sallam gbɔ. Ash Shunabi Ibnul A'sar Al Ahmasi nye Nyagblɔɖila Shallahu 'alaihi wa Sallam xɔlɔ̃, woyɔe hã be Ash Shunabihi. Hadith si wògblɔ enye; egblɔ be; Mese Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wa Sallam gblɔ be: ‘Nyateƒee, madzi Ummah ɖe edzi, eyata migawu mia nɔewo le nye megbe gbeɖe o’.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
Wogblɔe na mí [Qutaibah] kple [Hannad] kpakple [Mahmud bin Ghailan] wogblɔ be; gblɔe na mí [Waki’] tso [Sufyan] gbɔ. -le mɔ bubu nu la, woyɔe- Egblɔ na mí [Muhammad bin Basyar] gblɔ, egblɔ na mí [Abdurrahman bin Mahdi] gblɔ, egblɔ na mí [Sufyan] tso [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] gbɔ tso [Muhammad Ibnul Hanafiah] gbɔ tso [Ali] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallaahu ‘alaihi wa Sallam gbɔ, egblɔ be: ‘Gbedodoɖa ƒe safui enye ŋutiklɔdzo, la woxe mɔ ɖe takbir nu eye halal nye gbedoname'. Abu Isa gblɔ be; ‘Hadith siae nye nyateƒetɔ kple nyuitɔ kekeake le ta sia me. Abdullah bin Muhammad bin Aqil nye anukwareɖila, gake dzɔdzɔmeŋutinunyala aɖewo li siwo ƒoa nu tso eƒe nuléle ɖe susu me ŋu. Abu Isa gblɔ be; ‘Mese Muhammad bin Isma’il gblɔ be; 'Ahmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahim kple Al Humaidi, wogblɔe kple Abdullah bin Muhammad bin Aqil ƒe hadith. Muhammad gblɔ be; 'Ɣeyiɣia gogo'. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, ŋutinya aɖe hã li tso Jabir kple Abu Sa'id gbɔ'.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
gblɔe na mí [Abu Bakr Muhammad bin Zanjawih Al Baghdadi] eye menye ɖeka ko o, egblɔ; gblɔ na mí [Husain bin Muhammad] gblɔ, egblɔ na mí [Sulaiman bin Qarn] tso [Abu Yahya Al Qattat] gbɔ tso [Mujahid] gbɔ tso [Jabir bin Abdullah] Radliaallahu 'anhuma gbɔ, egblɔ be, Rasulullah Shallahu 'alaihi wa Sallam gblɔ be: 'Dziƒo ƒe safui enye gbedodoɖa, esime gbedodoɖa ƒe safui enye tsilele’.
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
wogblɔ na mí [Qutaibah] kple [Hannad] wogblɔ be; gblɔ na mí [Waki’] tso [Syu’bah] gbɔ tso [Abdul Aziz bin Shuhaib] gbɔ tso [Anas bin Malik] gbɔ egblɔ be, Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wa Sallam esi wòle gegem ɖe nugododeƒea la egblɔ be: ‘ALLAHUMMA INNI A’UUDZU BIKA -O Allah, nyateƒee, mele sitsoƒe dim le Wò gbɔ-’. Shu'bah gblɔ be; 'Le ɣeyiɣi bubu me la egblɔ be: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Medi sitsoƒe le Wò me tso ŋutsu abosamwo kple nyɔnu abosamwo gbɔ- alo AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Medi sitsoƒe le Wò tso ŋutsu abosamwo kple nyɔnu abosamwo gbɔ-'. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, nuŋlɔɖiwo hã li tso Ali, Zaid bin Arqam, Jabir kple Ibnu Mas'ud gbɔ'. Abu Isa gblɔ be; ‘Anas bin Isa ƒe hadith lae nye nyateƒetɔ kple nyuitɔ kekeake le ta sia me. Le ɣeyiɣi sia me la, le Zaid bin Arqam ƒe hadith me la, tɔtɔ le sanad la me. Hadith sia nye esi Hisyam Ad Dastuwa`i kple Sa'id bin Abu Arubah tso Qatadah hã gblɔ. Sa'id gblɔ be etso Al Qasim bin 'Auf Asy Syaibani gbɔ tso Zaid bin Arqam gbɔ. Eye Hisyam Ad Dastuwa`i tso Zaid bin Arqam ƒe Qatadah me, esime Syu'bah kple Ma'mar gblɔe tso An Nadlr bin Anas ƒe Qatadah me. Syu'bah yɔe tso Zaid bin Arqam gbɔ. Ma'mar gblɔ be etso An Nadlr bin Anas gbɔ tso fofoa gbɔ, tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam gbɔ. Abu Isa gblɔ be; 'Mebia Muhammad tso ŋutinya sia ŋu, eyata eɖo eŋu be, 'Ateŋu adzɔ kokoko be Qatadah gblɔ nu tso wo ame evea siaa gbɔ'.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
gblɔ na mí [Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] gblɔ, egblɔ na mí [Hammad bin Zaid] tso [Abdul Aziz bin Shuhaib] gbɔ tso [Anas bin Malik] gbɔ gblɔ be; 'Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam, esi wòge ɖe nugododeƒea la, egblɔ be: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINAL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -O Allah, mele sitsoƒe dim tso gbɔwò tso ŋutsu kple nyɔnu abosamwo gbɔ-'. Abu Isa gblɔ be; 'Esia nye Hasan ƒe hadith vavãtɔ'.
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
egblɔ na mí [Muhammad bin Isma’il] gblɔ, egblɔ na mí [Malik bin Isma’il] tso [Isra’il bin Yunus] gbɔ tso [Yusuf bin Abu Burdah] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Aisyah] Radliaallahu ‘anha gbɔ, egblɔ; 'Esi Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam do tso nugododeƒea la, exlẽ be: 'GHUFRAANAKA -Mele mɔ kpɔm na Wò tsɔtsɔke-'. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye Hasan Gharib ƒe ɖoƒe, míenya nu tso eŋu o negbe ɖe wòtso Israeltɔwo ƒe hadith aɖe me, tso Yusuf bin Abu Burdah gbɔ, esime Abu Burdah bin Abu Musa ƒe ŋkɔe nye 'Amir bin Abdullah bin Qais Al Asy'ari.' Eye míenya le ta sia me o negbe hadith si tso Aisyah Radliaallahu 'anha gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam' gbɔ ko.
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
gblɔ na mí [Sa'id bin Abdurrahman Al Makhzumi] gblɔ, gblɔ na mí [Sufyan bin Uyainah] tso [Az Zuhri] gbɔ tso ['Atho` bin Yazid Al Laitsi] gbɔ tso [Abu Ayyub Al Anshari] gbɔ egblɔ be, Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wa Sallam gblɔ be: ' Ne èɖe aɖuɖɔ la ekema mègadze ŋgɔ Qibla alo trɔ megbe ɖe eŋu o, eɖanye aɖuɖɔɖɔɖɔ alo aɖuɖɔtoe ɖeɖe. sue. Gake dze ŋgɔ ɣedzeƒe alo ɣetoɖoƒe’. Abu Ayyab gblɔ be; 'Esi míeva ɖo Syria la, míekpɔ be wotu woƒe nugododeƒewo dze ŋgɔ Qibla ƒe mɔ, eyata míetrɔ ɖa le wo ŋu hebia Allah be wòatsɔe ake mí'. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, ŋutinya aɖe hã li tso Abdullah bin Al Harith bin Jaz`i Az Zubaidi kple Ma'qil bin Abu Al Haitsam -si woyɔna hã be Ma'qil bin Abu Umamah-, Abu Hurairah kple Suhail bin Hanif gbɔ'. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, hadith si Abu Ayyub gblɔ lae nye nyuitɔ kekeake kple nyateƒetɔ wu.' Abu Ayyub ŋkɔe nye Khalid bin Zaid, gake Az Zuhri ƒe ŋkɔe nye Muhammad bin Muslim bin Ubaidullah bin Syihab Az Zuhri, eƒe megbeŋkɔe nye Abu Bakr’. Abu Al Walid Al Makki gblɔ be; Abu Abdullah Muhammad bin bin Idris Asy Syafi'i gblɔ be; 'Gɔmesese ɖeka kolia si le Nyagblɔɖila sallaahu 'alaihi wa sallam ƒe nyawo ŋu be 'Mègadze ŋgɔ Qibla alo trɔ megbe ɖe eŋu ne èle aɖuɖɔ tom alo le aɖuɖɔ ɖum o' la le teƒe si le ʋuʋu ɖi. Le ɣeyiɣi sia me la, ne èle xɔ si wotu me la, ele bɔbɔe be nàdze ŋgɔ Qibla ƒe mɔ. Esia nye nya si Ishaq bin Ibrahim hã gblɔ. Le ɣeyiɣi sia me la, Ahmad bin Hanbal Rahimahullah gblɔ be; "Nyagblɔɖila sallaahu 'alaihi wa Sallam ƒe gbɔdzɔe ne ele aɖuɖɔ tom alo le aɖuɖɔ tom la, ɖeko wòtrɔ megbe dee, evɔ womeɖe mɔ ɖe eŋu haɖe o." Ðeko wòle abe ɖe Imam Ahmad mede vovototo Qibla ŋkume kple ŋkume le gbedadaƒo alo xɔ si wotu me dome o ene.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
gblɔ na mí be [Muhammad bin Basyar] kple [Muhammad bin Al Mutsanna] siaa gblɔ be; egblɔ na mí [Wahb bin Jarir] gblɔ, egblɔe na mí [fofonye] tso [Muhammad bin Ishaq] gbɔ tso [Aban bin Salih] gbɔ tso [Mujahid] gbɔ tso [Jabir bin Abdullah] gbɔ egblɔ; Nyagblɔɖila la, ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi, xe mɔ ɖe Qibla ƒe mɔfiafia nu ne ele aɖuɖɔ ɖu ge, gake mekpɔe ƒe ɖeka hafi wòku wòdze ŋgɔ Qibla ƒe mɔfiame.’ Le ta sia me la, ŋutinya aɖe hã li tso Abu Qatadah, Aisyah kple Ammar bin Yasir’ gbɔ. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, hadith si Jabir gblɔ la nye hasan gharib'.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Eye hadith sia tso [Ibn Lahi’ah] gbɔ, tso [Abu Zubair] gbɔ, tso [Jabir] gbɔ, tso [Abu Qatadah] gbɔ, be ɣeaɖeɣi la, ekpɔ Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wa Sallam wònɔ aɖuɖɔ ƒom wòdze ŋgɔ Qibla ƒe mɔfiame’. [Qutaibah] gblɔe na mí nenema, egblɔ be; 'Ibn Lahi'ah gblɔe na mí'. Eye Jabir ƒe hadith si wogblɔ tso Nyagblɔɖila sallaahu ‘alaihi wa sallam gbɔ la nye nyateƒe wu Ibn Lahi’ah ƒe hadith, elabena Ibn Lahi’ah nye ame gbɔdzɔ le hadith eŋutinunyalawo, Imam Yahya bin Sa’id Al Qaththan kple ame bubu siwo ɖe egɔme tso woƒe susu me nu’.
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
egblɔ na mí [Hannad] gblɔ, egblɔe na mí [Abdah bin Sulaiman] tso [Ubaidullah bin Umar] gbɔ tso [Muhammad bin Yahya bin Habban] gbɔ tso fofoa - [Wasi’ bin Habban] - tso [Ibn Umar] gbɔ egblɔ be; 'Gbeɖeka meyi Hafshah ƒe aƒea ƒe dziƒoxɔ dzi, emegbe mekpɔ Nyagblɔɖila sallaahu 'alaihi wa sallam wònɔ aɖuɖɔ ƒom esime wòdze ŋgɔ Syria ƒe mɔfiame eye eƒe akɔta le Kaaba.' Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan si nye nyateƒe le ɖoƒe me'.
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
egblɔ na mí [Ali Bin Hujr] gblɔ, egblɔe na mí [Sharik] tso [Al Miqdam bin Syuraih] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Aisyah] gbɔ egblɔ; 'Amesi agblɔ na mi be Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam ɖe aɖuɖɔ esime wònɔ tsitrenu la, megaxɔe se o, elabena meɖe aɖuɖɔ o negbe esime wòbɔbɔ nɔ anyi'. Egblɔ be; 'Le ta sia me la, hadith siwo tso Umar xɔlɔ̃wo, Buraidah kple Abdurrahman bin Hasanah gbɔ hã li'. Abu Isa gblɔ be; ‘Aisyah ƒe hadith nye nyuitɔ kekeake kple nyateƒetɔ wu le ta sia me, esime wogblɔ Umar ƒe hadith tso Abdul Karim bin Abul Mukhariq ƒe hadith me, tso Nafi gbɔ’, tso Ibn Umar gbɔ, tso Umar gbɔ, egblɔ; 'Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam kpɔm ɣeaɖeɣi mele aɖuɖɔ tom le tsitrenu, emegbe egblɔ be: 'O Umar, mègaɖe aɖuɖɔ le tsitrenu o,' eyata le ema megbe la, nyemegaɖe aɖuɖɔ le tsitrenu kpɔ o'. Abu Isa gblɔ be; Ame ɖeka si ɖe hadith sia gɔmee nye Abdul Karim bin Abul Mukhariq, eye wònye ame gbɔdzɔ le hadith ŋuti nunyalawo ƒe nya nu. Abu Ayyub As Sikhtiyani hã gbɔdzɔ eye wòdzro eme'. Ubaidullah gblɔe tso Nafi’ gbɔ, tso Ibn Umar gbɔ, egblɔ be; Umar Radliaallahu 'anhu gblɔ be; 'Nyemeɖe aɖuɖɔ le tsitrenu kpɔ tso esime metrɔ zu Islam o'. Eye hadith sia nye nyateƒe wu Abdul Karim ƒe hadith, esime Buraidah ƒe hadith si le ta sia me menye mahfudz -anyɔ-' o. Le ɣeyiɣi ma ke me la, gɔmesese si le mɔxexe ɖe aɖuɖɔɖɔɖɔ nu le tsitrenu ŋu do ƒome kple agbenyuinɔnɔ, ke menye mɔxexe ɖe aɖuɖɔtoe nu o. Wogblɔe tso Abdullah bin Mas’ud gbɔ, egblɔ be; 'Le nyateƒe me la, enye nɔnɔme gbegblẽ ne èɖe aɖuɖɔ le tsitrenu'.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
gblɔ na mí [Hannad] gblɔ, egblɔ na mí [Waki'] tso [Al A'masy] tso [Abu Wa`il] tso [Hudzaifah] gblɔ be; ‘Nyagblɔɖila sallaahu ‘alaihi wa Sallam yi ɖasrã amewo ƒe gbeɖuɖɔdzraɖoƒe aɖe kpɔ, emegbe eɖe aɖuɖɔ esime wòtsi tre. Meyi be madzo le egbɔ, gake le nyateƒe me la, eyɔm vaseɖe esime menɔ eƒe axadzi, emegbe ewɔ tsilele eye wòtutu eƒe khuf’. Abu Isa gblɔ be; ‘Mese [Al Jarud] gblɔ be; ‘Mese [Waki’] gblɔ hadith sia tso [Al A’masy] gbɔ, le ema megbe la, Waki’ gblɔ be; 'Esia nye hadith vavãtɔ kekeake si wogblɔ tso Nyagblɔɖila Shallahu 'alaihi wa Sallam gbɔ ku ɖe khuf tutu ŋu.' Eye mese Abu Ammar Al Husain bin Huraib hã gblɔ be; 'Mese Waki', emegbe egblɔ nenema'. Abu Isa gblɔ be; 'Abe alesi [Mansur] kple [Ubaidah Adl Dlabbi] gblɔe tso [Abu Wa`il] gbɔ tso [Hudzaifah] gbɔ ene, abe alesi Al A'masy gblɔe ene'. [Hammad bin Abu Sulaiman] kple [Ashim bin Bindah] hã gblɔ nu tso [Abu Wa`il] gbɔ, tso [Al Mughirah bin Syu’bah] gbɔ, tso Nyagblɔɖila sallaahu ‘alaihi wa Sallam’ gbɔ. Le ɣeyiɣi sia me la, Abu Wa’il ƒe hadith si tso Hudzaifah ye nye hadith si nye nyateƒetɔ kekeake. Dzɔdzɔmeŋutinunyala aɖewo na wònɔa bɔbɔe be woaɖe aɖuɖɔ ne wole tsitrenu. Abu Isa gblɔ be; 'Ibrahin An Nakha'i gblɔ tso Abidah bin 'Amru As Salmani gbɔ, eye 'Abidah nye Tabi`in agbalẽnyalagã'. Wogblɔ be Abida gblɔ ɣeaɖeɣi be; 'Me trɔ zu Islam ƒe eve do ŋgɔ na Nyagblɔɖila sallaahu 'alaihi wa Sallam ƒe ku'. Le ɣeyiɣi sia me la, Ubaidah Adl Dlabbi nye Ibrahim xɔlɔ̃, si nye Ubaidah bin Mu’attib Adl Dlabbi, amesi wotsɔ ŋkɔ na be Abu Abdul Karim’.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
egblɔ na mí [Qutaibah bin Sa’id] gblɔ, egblɔ na mí [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] tso [Al A’masy] tso [Anas] gbɔ egblɔ; 'Esi Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam di be yeaɖe dzi ɖi la, mekɔ eƒe avɔa ɖe dzi o vaseɖe esime wòka anyigba kloe'. Abu Isa gblɔ be; 'Ale [Muhammad bin Rabi'ah] gblɔ hadith sia tso [Al A'masy] gbɔ, tso [Anas] gbɔ'. Togbɔ be [Waki’] kple [Abu Yahya Al Himmani] gblɔ nu tso [Al A’masy] gbɔ hã la, egblɔ be; ’ [Ibn Umar] gblɔ be; 'Esi Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam di be yeaɖe dzi ɖi la, mekɔ eƒe avɔa ɖe dzi o vaseɖe esime wòka anyigba kloe'. Eye hadith eve siawo nye mursal. Wogblɔ hã be Al A'masy mese nya tso Anas gbɔ o, eye mese nya tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam ƒe zɔhɛ aɖeke gbɔ o. Ekpɔ Anas bin Malik, emegbe egblɔ be; Emegbe eƒo nu tso gbedodoɖa ŋu tso egbɔ be: ‘Mekpɔ Anas wònɔ gbe dom ɖa. Le ɣeyiɣi sia me la, Al A’mash ŋkɔe nye Sulaiman bin Mihran Abu Muhammad Al Kahili, eye wònye Bani Kahilitɔwo ƒe kluvi tsã. Al A'mash gblɔ be; ‘Vi aɖe nɔ fofonye si tsã si gakpɔtɔ nɔ vidzidɔ me si ƒe dome Masruq nyi ɣemaɣi.’
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
egblɔ na mí [Muhammad bin Abu Umar Al Makki] gblɔ, egblɔ na mí [Sufyan bin Uyainah] tso [Ma’mar] gbɔ tso [Yahya bin Abu Katsir] gbɔ tso [Abdullah bin Abu Qatadah] gbɔ tso [fofoa] gbɔ gblɔ be; 'Nyagblɔɖila sallaahu 'alaihi wa Sallam xe mɔ na ŋutsu be wòagatsɔ eƒe ɖusi asi aka asi eƒe vidzinuwo ŋu o'. Le ta sia me la, ŋutinya siwo tso Aisyah, Salman, Abu Hurairah kple Suhail bin Hanif hã li. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan nyateƒe.' Le ɣeyiɣi sia me la, Abu Qatadah Al Ansari ŋkɔe nye Al Harith Ar Rib'i. Le dzɔdzɔmeŋutinunyalawo ƒe nya nu la, hadith sia zazã enye be woɖe mɔ be woawɔ istinja` -cebok- to ɖusibɔ zazã me'.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
gblɔ na mí [Hannad] gblɔ, gblɔ na mí [Abu Mu’awiyah] tso [Al A’masy] gbɔ tso [Ibrahim] gbɔ tso [Abdurrahman bin Yazid] gbɔ egblɔ be: ‘Ðe miaƒe Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wa Sallam fia nusianu mi vaseɖe alesi woawɔ aɖuɖɔe dzia?’ [Salman] ɖo eŋu be, ‘Ele eme, exe mɔ na mí be míagadze ŋgɔ Qibla ne míele aɖuɖɔ tom alo le aɖuɖɔ tom o, míagawɔ istinja` kple ɖusibɔ o, eye míawɔ istinja` kple kpe siwo mede etɔ̃ o, eye míawɔ istinja` to lãwo ƒe aɖu alo ƒuwo zazã me’. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, ŋutinya aɖe hã li tso Aisyah, Khuzaimah bin Thabit, Jabir, Khallad Ibn As Sa`ib, tso fofoa gbɔ'. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, Salman ƒe hadith nye hasan nyateƒe, esia nye agbalẽnyala akpa gãtɔ ƒe nukpɔsusu tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa sallam ƒe zɔhɛwo kple amesiwo va emegbe dome.' Woxɔe se be istinja’ wɔwɔ kple kpe sɔ gbɔ ne ame metsɔ tsi wɔe o gɔ̃ hã, ne kpea te ŋu ɖe ɖiƒoƒoa ɖa ko. Nukpɔsusu sia le Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi’i, Ahmad, kple Ishaq’ hã si.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
gblɔ na mí [Hannad] kple [Qutaibah] siaa gblɔ be; gblɔ na mí [Waki’] tso [Isra’il] tso [Abu Ishaq] tso [Abu Ubaidah] tso [Abdullah] gbɔ egblɔ be, Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wa Sallam do go be yeaɖe dzi ɖi, emegbe egblɔ be: ‘Di kpe etɔ̃ nam,’ Abu Ubaid gblɔ; 'Eyata metsɔ kpe eve kple lã ƒe aɖu ƒuƒu ɖeka vɛ nɛ, ɖeko wòtsɔ kpe eve tsɔ lãwo ƒe aɖu ƒu gbe emegbe wògblɔ be: 'Nyateƒee lãwo ƒe aɖu mekɔ o'. Abu Isa gblɔ be; ‘Aleae [Qais bin Ar Rabi’] gblɔ hadith sia tso [Abu Ishaq] gbɔ, tso [Abu Ubaidah] gbɔ, tso [Abdullah] gbɔ abe hadith si Israil gblɔ ene. [Ma’mar] kple [‘Ammar bin Ruzaiq] hã gblɔe tso [Abu Ishaq] gbɔ, tso [Alqamah] gbɔ, tso [Abdullah] gbɔ. [Zuhair] gblɔe tso [Abu Ishaq] gbɔ, tso [Abdurrahman Ibnul Aswad] gbɔ, tso fofoa gbɔ - [Al Aswad bin Yazid] -, tso [Abdullah] gbɔ. Ke hã, tɔtɔ le hadith sia me. Egblɔ na mí Muhammad bin Basysiyar Al Abdi gblɔ, egblɔ na mí Muhammad bin Ja'far gblɔ, egblɔ Syu'bah na mí tso 'Amru bin Murrah gbɔ wògblɔ; ‘Èɖo ŋku nane dzi tso Abdullah gbɔa?’ eɖo eŋu be, ‘Ao’. Abu Isa gblɔ be; ‘Mebia Abdullah bin Abdurrahman be; Nuŋlɔɖi kae nye nyateƒetɔ wu le Abu Ishaq ƒe hadith me?’ gake meɖo nya aɖeke ŋu o. Eye mebia Muhammad hã, gake eya hã mena ŋuɖoɖo aɖeke o'. Ewɔ abe ɖe wòkpɔ be Zuhair hadith si tso Abu Ishaq gbɔ, tso Abdurrahman Ibnul Aswad gbɔ, tso fofoa gbɔ, tso Abdullah gbɔ la ɖi wo nɔewo ene, emegbe etsɔe de agbalẽ si nye Al Jami me''. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, le nye nukpɔsusu nu la, esi nye nyateƒe wue nye Israel kple Qais ƒe hadith si tso Abu Ishaq gbɔ, tso Abu Ubaidah gbɔ, tso Abdullah gbɔ.' Elabena Israel nye amesi sesẽ wu eye wòléa Abu Ishaq ƒe hadith ɖe susu me wu ame mamlɛawo. Esia do ŋusẽe to Qais bin Ar Rabi dzi''. Abu Isa gblɔ be; ‘Mese Abu Musa Muhammad Ibnul Mutsanna gblɔ be; Mese Abdurrahman bin Mahdi gblɔ be; 'Mebu le gbɔnye abe alesi wòbu le gbɔnye tso Sufyan Ats Tsauri ƒe hadith me ene o, tso Abu Ishaq gbɔ negbe nane si melé ɖe asi na Israel ko, elabena egblɔe kple nane si de blibo wu'. Abu Isa gblɔ be; 'Zuhair ƒe ŋutinya tso Abu Ishaq gbɔ mele nenema o, elabena esee le nuwuwu'. Egblɔ be; ‘Mese Ahmad Ibnul Hasan Le Turmudzi gblɔ be; ‘Mese Ahmad bin Hanbal gblɔ be; 'Ne èse hadith la tso Za`idah kple Zuhair gbɔ la ekema ka ɖe edzi, togbɔ be mèsee tso ame bubu aɖeke gbɔ o hã, negbe hadith si tso Abu Ishaq gbɔ ko, esime Abu Ishaq ƒe ŋkɔe nye 'Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani, eye Abu Ubaidah bin Abdullah bin Mas'ud mesee tso fofoa gbɔ o, eye eƒe ŋkɔ hã nye.' si womenya o'.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
gblɔ na mí [Hannad] gblɔ, gblɔ na mí [Hafsh bin Ghiyats] tso [Dawud bin Abu Hind] gbɔ tso [Ash Sya’bi] gbɔ tso [Alqamah] gbɔ tso [Abdullah bin Mas’ud] gbɔ egblɔ be, Rasulullah shallahu ‘alaihi wa Sallam gblɔ be: ‘Migawɔ miaƒe kɔnuwo to lãwo ƒe aɖu kple ƒuwo zazã me o, elabena le nyateƒe me la, wonye nɔviwòwo ƒe nuɖuɖu tso jinn'. Le ta sia me la, hadith siwo tso Abu Hurairah, Salman, Jabir kple Ibn Umar gbɔ hã li. Abu Isa gblɔ be; ' [Isma'il bin Ibrahim] eye tsɔ kpe ɖe eŋu la, egblɔ hadith sia tso [Dawud bin Abu Hind] gbɔ, tso [Ash Sya'bi] gbɔ, tso [Alqamah] gbɔ, tso [Abdullah] gbɔ, be enɔ Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wa Sallam gbɔ le Laylatul Qadar ƒe zã me... hadith la didi. Ash Sya’bi gblɔ be, Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wa Sallam gblɔ be: ‘Mègaɖu nu kple ɖi kple ƒu o elabena le nyateƒe me la, enye nuɖuɖu na nɔviwòwo tso jinn gbɔ’. Ele abe ɖe hadith si Isma’il gblɔ la nye nyateƒe wu esi Hafsh bin Ghiyats gblɔ ene. Agbalẽnyalagãwo wɔa hadith sia dzi. Eye le hadith la me la, hadith bubu aɖe li si Jabir kple Ibn Umar Radliaallahu ‘anhuma’ gblɔ.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
gblɔ na mí be [Qutaibah] kple [Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Asy Syawarib Al Bashri] siaa gblɔ be; gblɔ na mí [Abu Awanah] tso [Qotadah] tso [Mu’adzah] tso [Aisyah] gblɔ be; 'Mide se na mia srɔ̃wo be woatsɔ tsi akɔ wo ɖokui ŋu, ŋu kpem le wo ŋu, nyateƒee, Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wa Sallam ye wɔe'. Le ta sia me la, hadith siwo tso Jarir bin Abdullah Al Bajali xɔlɔ̃wo, Anas kple Abu Hurairah gbɔ hã li. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan vavãtɔ, eye Ahlul Ilmiwo wɔa hadith sia, wotiae be yewoakɔ nu ŋu kple tsi togbɔ be wosusu be esɔ be woatsɔ kpewo akɔ wo ŋu hã, eye wodina be yewoakɔ wo ŋu kple tsi elabena wokpɔe be ema le vevie wu.' Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad kple Ishaq’ ye xɔ nukpɔsusu sia.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
egblɔ na mí [Muhammad bin Basyar] gblɔ, egblɔ na mí [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] tso [Muhammad bin ‘Amru] gbɔ tso [Abu Salamah] gbɔ tso [Al Mughirah bin Syu’bah] gbɔ egblɔ be; 'Menɔ Nyagblɔɖila sallahu 'alaihi wa Sallam gbɔ le mɔzɔzɔ aɖe me, emegbe Nyagblɔɖila sallahu 'alaihi wa Sallam gbɔdzɔe eye wòyi teƒe bubu'. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, hadith siwo tso xɔlɔ̃wo Abdurrahman bin Abu Qurad, Abu Qatadah, Jabir, Yahya bin Ubaid gbɔ hã tso fofoa, Abu Musa, Ibn Abbas kple exɔlɔ̃ Bilal bin Harith gbɔ'. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan nyateƒe, eye wogblɔe hã tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ, be etsyɔa eƒe aɖuɖɔtoe ne ele aɖuɖɔ tom abe alesi aƒe atsyɔ nu edzi ene. Eye Abu Salamah ŋkɔe nye Abdullah bin Abdurrahman bin ‘Auf Az Zuhri’.