Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
neh warseh [Qutaybah bin Saaqid] iyyeh, neh warseh [Abu Awanah] [Simak bin Harbi], kee neh warseh [Hannad] iyyeh, neh warseh [Waki'] [Israail] [Simak] [Mush'ab bin Saaqid] [Ibnu Umar Salaahillah Salaahillah Nabiyyih: Saytunnos sinnim oggol maliiy, garqime duyyek yamaate sadaqa oggol mali. Hannad isi hadiisih addal, 'quduf' axcuk qaddoyse. Abu Isa iyyem; 'ta cadiis kaxxam numma kinnim kee ta mafdagal tayseemi'. Tama mafdagal kaadu Abu Al Maaliih abba kee Abu Hurayra kee Anas lih caddiisitte tan. Kaadu Abu Al Maalih Binu Usamah Migaq Amiir, Kaadu Zaid Binu Usamah Binu Umaar Al Hudzaali' Axcuk Migaqle.
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Neh warseh [Ishaq bin Muusa Al Ansari] iyyeh, neh warseh [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] iyyem, neh warseh [Malik bin Anas]. Gersi gitak; kee neh warseh [Qutaybah] [Malik] [Suhail bin Abu Salih] [kay abba] [Abu Hurayrah] usuk iyyem, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam iyyem: 'Muslimiin, hinnay mu'minin wuqut abek, tokkel usuk isi fooca kaqlisak, tokkel kay foocal dambitte lih temeete. akkek illacaboh lee tiffa, akkek tukteenay tonnah iyya. usuk isi gaba kaqlise kaa tekkek, kay gabat tan zambitte leet awqele, hinnay ellecabo tiffa leek usuk qunxa zambi sinnim yawqem fan'. Abu Isa iyyem; 'Tah Casan hadiisih numma, Malik Suheel deqsita numuy isi abba Abu Hurayra kee Abu Shaalih deqsita numuy Suheel abba Abu Salih As Samman deqsita numuy, usuk migaq Dzakwan deqsita numu. Abu Hurayra isih uxih isi migaq wagsiisak taqabi le; inki inki mari Qabdu Syamsi iyye, inki inki mari Qabdullah bin Amru iyye kee tannal, Macammad bin Ismaaqil iyye; 'woh kaxxam gitat tan'. Abu Isa iyyem; Tama mafdagal kaadu Usmaan bin Afaan, Tsaubaan, Ash Shunabihi, Qumar bin Abasah, Salmaan, Qabdullah bin Amru, kee Ash Shunabihiy Abu Bakar Ash Shiddiq lih abeh yan aydaadu yan, takkay immay usuk saanih Nabiyyih sallallaahu sallallaahu lih abeh yan aydaadi yan. Usuk migaq Abdurrahmaan bin Usaylah deqsitaah, kay migaq Abu Qabdullah deqsitaah, usuk Nabiyyi sallallaahu qaleyhi wasallam lih gexeh sugeeh, Nabiyyi sallallaahu sallaam isih safar abak suge wak rabe. Usuk mango cadiisitte baadse yallih farmoyti shallaahu qaleyhi wasallam. Ash shunabi ibnul a'sar al acmaasi yallih farmoyti shallahu qaleyhi wasallam luk sugeh yan kataysaay, usuk kaaduk ash shunabihi deqsitak suge. Usug xayyoose cadiis tamaha; usug iyyem; Anu Nabiyyi sallallaahu qaleyhi wa Sallam iyyem obbeh: 'Nummaak, anu Ummatta aysixxigeyyo, tohih taagah isin yok lakal sitta qiddaanam mafaxximta'.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
Nek [Qutayba] kee [Hannad] kee [Mahmud bin Gaylan] iyyeenim; neh warseh [Waki'] [Sufyaan] fanah. -gersi gital edde yabne- Neh warseh [Macammad bin Basyar] iyye, neh warseh [Qabdurrahmaan bin Mahdi] iyye, neh warseh [Sufyan] [Qabdullah bin Macammad bin Aqil] [Mucammad Ibnul Hanafiyah] [Qali Salaahih] iyye: salaatah saytunnos, haram takbiir kee calaal salaamatta'. Abu Isa iyyem; tama cadiis tama mafdagal kaxxam nummah yaniih tayseemi. Abdullah bin Macammad bin Aqil qadli le numu, takkay immay inki inki saynis tutaaxago kay hafsiyyih caagidit yaaba. Abu Isa iyyem; 'Anu Macammad Bin Ismaaqil iyyam obbeh; Acmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibraahim kee Al Humaydi, Qabdalla bin Macammad bin Aqil hadiis luk postulate abaanama. Macammad iyyem; 'wakti xayyooweh yan'. Abu Isa iyyem; 'Ta mafdagal kaadu Jabir kee Abu Saaqid fanat yan aydaadu yan'.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
neh warseh [Abu Bakr Macammad Bin Zanjawih Al Bagdaadi] kee inki num hinnay, usuk iyyem; neh warseh [Cusen bin Macammad] iyye, neh warseh [Suleymaan bin Qarn] [Abu Yahya Al Qattat] [Mujaahid] [Jabir bin Qabdullah] Radliallahu 'anhuma, usuk iyyem, Rasulullah Shallahu 'alaihi wa Sallam iyyem: 'salaatah maftacak tanih tan.'
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
neh warseenih [Qutayba] kee [Hannad] oson iyyen; neh warseh [Waki'] [Syu'bah] [Qabdul Qaziiz bin Shuhayb] [Anas bin Malik] usuk iyyem, Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Sallam usuk daacoh addat gexak suge waqdi usuk iyyem: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA -Yaa I Yallah, indefugeed'. Shuubah iyyem; 'Geeri wakti usuk iyyem: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Anu lab sheytan kee say sheytan kee say sheytan lih angaaraw liyo- hinnay AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Anu lab sheytan kee say sheytan lih angaaraw liyo-'. Abu Isa iyyem; 'Tama mafdagal kaadu Qaliiy, Zaid bin Arqaam, Jabir kee Ibnu Masquud lih abte xaagitte tan'. Abu Isa iyyem; 'Anas bin Isaas hadiisi ta mafdagal kaxxam nummaay, tayseemi. Toh tonnal anuk, Zaid bin Arqam hadiisil, sanad addat taqabi yan. Tama cadiis kaadu Hisyam Ad Dastuwa`i kee Saaqid Bin Abu Aruubah Qatadah Magaalal Geytima. Saqiid iyyem Al Qaasim binu Awuf Asy Syaibaani Zayid binu Arqaamih gabat sugte. Kee Hisyam Ad Dastuwa`i Zaid Bin Arqaam Qatadah addal, Syubah kee Ma'mar An Nadlr bin Anas Qatadah addal geytima. Syuubah edde yaabem Zaid bin Arqama. Ma'mar iyyem An Nadlr bin Anaas isi abbah, Nabiyyi sallallaahu qaleyhi wasallam. Abu Isa iyyem; 'Anu Macammad ta aydaadu essereeh, usuk 'Qatadah nammayak inkih xayyoowem uxih takkem bictah' axcuk gacse.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
neh warseh [Acmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] iyye, neh warseh [Cammad bin Zaid] [Qabdul Qaziiz bin Shuhayb] [Anas bin Malik] iyye; 'Nabiyyi sallallaahu qaleyhi wasallam, usuk daacoh addat cule waqdi, iyyem: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINAL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Yalla, anu lab sheytan kee say sheytanak koo dacayri faxa-'. Abu Isa iyyem; 'Tah asmatah yan Casan cadiisi'.
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
neh warseh [Macammad bin Ismaaqil] iyye, neh warseh [Malik bin Ismaaqil] [Israa’iil bin Yuunus] [Yusuf bin Abu Burdah] [kay abba] [Aisyah] Radliaallahu 'anha, iyye; 'Nabiyyi sallallaahu qaleyhi wasallam daaco buxak yewqe waqdi, 'GHUFRAANAKA -Anu ku qafuuta niyaata-' axcuk ikriye. Abu Isa iyyem; 'Tama cadiis Casan Gharib caddot yan, nanu tet caagidih manaaxiga Israa'iil cadiisik, Yuusuf bin Abu Burdah, Abu Burdah bin Abu Muusa migaq Amir bin Qabdullah bin Qayis Al Asy'ari. Kee nanu ta mafdagal naaxigem, Nabiyyih sallallaahu qaleyhi wasallam deqsita qangarah cadiis akke waytek.
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
neh warseh [Saaqid bin Abdurrahman Al Makhzumi] iyye, neh warseh [Sufyan bin Uyainah] [Az Zuhri] ['Atho' bin Yazid Al Laitsi] [Abu Ayyub Al Anshari] usuk iyye, Yallih farmoyti sallallaahu 'alaihi wa Sallam de foocal, ' Daaco akkiiy daaco akki. qunxa. Takkay ayro mawqa akkek ayro korma fooca'. Abu Ayyub iyyem; 'Suuriyal gufne waqdi, ken daacoh arac qibla fanah wagitak xissiimem geyneeh, tohih taagah ken fanah gacneeh, Yallih qafuuta essere'. Abu Isa iyyem; 'Ta mafdagal kaadu Qabdullah bin Al Haris bin Jaaz'i Az Zubaidi kee Ma'qil bin Abu Al Haytsam -kaadu Ma'qil bin Abu Umamah-, Abu Hurayra kee Suhail bin Hanif deqsita numuk aydaadu yan'. Abu Isa iyyem; 'Ta mafdagal Abu Ayyub xayyoose cadiis tayseeh, sahih yan. Abu Ayyub migaq Khalid bin Zaid, Az Zuhri migaq Macammad bin Muslim bin Ubeydullah bin Siyhab Az Zuhri, kay migaq Abu Bakri'. Abuul Waliid Al Makki Iyyeh; abuu qabdallah macammad binu idris asy siyaafiqi iyyeh; 'Nabiyyi sallaahu 'alaihi wa sallam 'Qibla foocal maqambaalin hinnay kaadu fooca fan maqambaalin' axcuk yaabam dubuh yan maqna fakut yan aracal. Toh tonnal anuk, atu alfimte xisneh addat tenek, Qiblah afkanal foocal gactuh bicale. Tamah kaadu Ishaq Binu Ibrahim kaak iyye. Tah tannal anuk, Acmad binu hanbal raciimaaqullah iyyem; "Nabiyyi sallaahu 'alaihi wa Sallam, qanxaffe luk suge waqdi, qanxaffe luk sugem kee qanxaffe luk sugem dubuk, fooca fan kaa wagitak sugem uxih mafaxximta." Imaam Acmad Qibla'h afkan fooca fanah bacar kee alfimte xisneh addat yan numih fanat baxsa lem celta.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
neh warseh [Macammad bin Basyar] kee [Macammad bin Al Mutsanna] inkih iyyeenim; neh warseh [Wahb bin Jarir] iyye, neh warseh [yi abba] [Mucammad bin Ishaq] [Aban bin Salih] [Mujaahid] [Jabir bin Qabdullah] iyye; Nabiyyi sallallaah kee salaamatta kaal tanay, daacoh gexa wak qibla fanah gexaanam waaso luk suge, laakin anu kaa ubleh sanatak naharal qibla fanah gexaanam.' Tama mafdagal kaadu Abu Qatadah, Aysiya kee Ammar bin Yaasir' deqsita numuk aydaadu yan. Abu Isa iyyem; 'Ta mafdagal, Jabir gabbaaqeh yan hadiis hasan gharib kinni'.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Tama hadiis [Ibnu Lahiqa], [Abu Zubair], [Jabir], [Abu Qatadah], inki adda Nabiyyi sallallaahu qalayhi wa Sallam qibla fanah fooca fanah daaco abak sugem yuble. [Qutaybah] neh warseh, usuk iyyem; 'Ibnu Lahi'ah neh warseh'. Kaadu Jabir hadiis Nabiyyi sallaahu salaahi wa Sallam xayyooweh yan hadiis Ibnu Laahih hadiisik muxxi sahih yan, kah kinnim Ibnu Lahiha hadiis mixigitte elle warsannal, Imaam Yahya bin Saaqid Al Qaththan kee kalah tan marittey ken maqnisso elle abteh tan innal qaku le num kinni.
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
neh warseh [Hannad] iyyeh, neh warseh [Abdah bin Suleymaan] [Ubaydullah bin Qumar] [Mucammad bin Yahya bin Habbaan] isi qammih - [Wasi' bin Habbaan] - [Ibnu Qumar] iyye; 'Inki ayro Hafshah buxah attic fanah gexeeh, tokkel Nabiyyi sallaahu salaahu salallam Suuriyah af fanah gexak Kaaba fanah gexak sugem able.' Abu Isa iyyem; 'ta hadiis casaan nummah caddot yan'.
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
neh warseh [Qali Bin Hujr] iyye, neh warseh [Shaarik] [Al Miqdam bin Syuraih] [kay abba] [Aisyah] iyye; 'Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Sallam soolak suge wak daaco abeh yanim koh iyya num, kaa maamina, usuk daffeyna wak daaco abeh sugem hinna'. Usuku iyyemi; 'Ta mafdagal kaadu Qumar kataysis Burayida kee Abdurrahmaan bin Casanah hadiisitte tan'. Abu Isa iyyem; 'Aisyah cadiis ta mafdagal meqeeh, qadliino le, Qumar cadiis kaadu Qabdul Karim bin Abul Mukhaariq, Nafi', Ibnu Qumar, Qumar, usuk iyyem; 'Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Sallam inki adda yoo yubleeh, tokkel usuk iyyem: 'Yaa Qumar, soolak daaco maabina', tohih taagah tohuk lakal anu soolak daaco abeh masuginna'. Abu Isa iyyem; Tama Cadiisih Tafsiir Abdul Karim Binu Abul Mukhaariq Kinnim Kee Usuk Qadiisih Mihratleela Elle Qaddossennal Qakule Num Kinnim Qaddoosen. Abu Ayyub As Sikhtiyani kaadu qaku lem kee walalteh'. Ubaydullah Naafi'ik, Ibnu Qumaarak, iyye; Qumar radliaallah anhu iyyeh; 'Anu islaam culeemih taagah soolak daaco maaxiga'. Kee ta hadiis Qabdul Karim hadiisik muxxi sahha le, Buraydah hadiis ta mafdagal mahfudz -awake-' hinna. Toh tonnal anuk, soolak daacô waasot tan maqna, adabi lih axaw le, waasot tan waaso hinna. qabdalla bin masquud xaagu baahe xaagu, iyyeh; 'nummaak, atu soolak daactek uma adabi'.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
neh warseh [Hannad] iyye, neh warseh [Waki’] [Al A’masy] [Abu Wa’il] [Hudzaifah] iyye; 'Nabiyyi sallaahu 'alaihi wa Sallam inki adda ummattah guddaafah arac gufne abeeh, tohuk lakal soolak suge wak daaco abe. Anu kaak iroh gexeh suge, laakin usuk asmatah yoh seeceeh, anu kay xaqut sugeeh, tohuk lakal wuqut abeeh, isi khuf' duugeh. Abu Isa iyyem; 'Anu [Al Jarud] iyyem obbeh; 'Anu [Waki'] tama cadiis [Al A'masy] warsam obbe, tohuk lakal Waki' iyyem; 'Taham Nabiyyi Shallahu Qalayhi Wa Sallam Khuf Duugaanam Wagittaamal Yascassem Kaxxa Qadiisi. Kee anu kaadu Abu Ammar Al Cuseen bin Hurayib iyyem obbe; 'Anu Waaki obbeh, tokkeek usug woh iyye'. Abu Isa iyyem; 'Tah [Mansur] kee [Ubaydah Adl Dlabbi] [Abu Wa'il] [Hudzaifah] fanah xayyoosen, Al A'maasiy xayyoosen'. [Cammad bin Abu Suleymaan] kee [Aashim bin Bindah] kaadu [Abu Wa'il], [Al Mughirah bin Syuubah], Nabiyyi sallaahu qaleyhi wa Sallam' deqsita numuk xabba haanam warsan. Toh tonnal anuk, Hudzaifah addal yan Abu Wa`il deqsita numih hadiis kaxxaam qaddooweh yan hadiis kinni. Inki inki saynis tutaaxago soolak daaco abaanam sahhaloseenih. Abu Isa iyyem; Ibraahiin An Nakha'i Abidah bin Amru As Salmaani deqsita numuk xabba haanam, Abidah kaaduk Tabi'in qilmih yan num kinni. Abidah inki adda iyyem; 'Anu Islaam diinil culeeh, Nabiyyi sallaahu qaleyhi wasallam rabak namma sanatak naharal'. Toh tonnal anuk, Ubeyda Adl Dlabbi, Ibraahim deqsita numuy, Ubeyda bin Mu'attib Adl Dlabbi deqsita numuy, Abu Qabdul Karim' deqsita numuk sugte.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
neh warseh [Qutayba bin Saaqid] iyye, neh warseh [Qabdussalam bin Harb Al Mula`i] [Al A'masy] [Anaas] iyye; 'Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Sallam isih is diggoysam faxa waqdi isi saro qimmoh addah ardi xagtam fan maqambaala'. Abu Isa iyyem; 'Toh [Macammad bin Rabi'ah] tama hadiis [Al A'masy], [Anas] fanah xayyoose'. [Waaki’ kee [Abu Yahya Al Himmaani] [Al A’maasi] fanah xayyoosen wak, usuk iyyem; ' [Ibnu Qumar] iyye; 'Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Sallam isih is diggoysam faxa waqdi isi saro qimmoh addah ardi xagtam fan maqambaala'. Kaadu tama namma cadiis mursal kinni. Al A'masy Anaas, hinnay Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Sallam lih yan sahabak numuk teyna kinnim warsan. Usuk Anas Binu Maalik yubleeh, tokkel iyyem; 'Anu Anas salaata wak uble,' tokkeek usug salaatah caagid kaah warse.' Toh tonnal anuk, Al A'masy migaq Suleymaan bin Mihran Abu Macammad Al Kahili kinnim kee usuk dumah Kahili kedoodak naqoosa luk suge. Al Acmaasi iyyem; 'Yi abba uxih baxa luk sugeeh, tohuk lakal Masruq luk suge'.
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
neh warseh [Macammad bin Abu Qumar Al Makki] iyye, neh warseh [Sufyan bin Uyaynah] [Ma’mar] [Yahya bin Abu Katsir] [Qabdullah bin Abu Qatadah] [abba] iyye; 'Nabiyyi sallaahu qaleyhi wasallam num isi xagar migdi gabat xagaanam waaseh'. Tama mafdagal kaadu Aysiyaay, Salmaanaay, Abu Hurayra kee Suheel bin Hanifih aydaaditte tan. Abu Isa iyyem; 'Ta hadiisi casan nummah yan.' Toh tonnal anuk Abu Qatadah Al Ansarih Migaq Al Haris Ar Rib'i. Saynis mihrat leela elle tascassennal, tama hadiisih abnisso, istinja` -cebok- migdi gabat abaanam faxximta'.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
neh warseh [Hannad] iyyeh, neh warseh [Abu Mu'awiyah] [Al A'masy] [Ibraahim] [Abdurrahmaan bin Yazid] usuk iyyem: 'Ku Nabiyyi sallallaahu 'alaahi wa Sallam kullim koo barseh sugeeh, mannal qanxaffe luk sugeenim?' [Salman] gacseh, 'Toh numma, usuk qibla foocal fooca fanah gexak, istinja` migdi gabat abaanam, kee istinja` sidiica xaahih gabat, kee istinja` saqi qayso hinnay lafoofit duqaysimak'. Abu Isa iyyem; 'Ta mafdagal kaadu Aysiya, Khuzayma bin Saabit, Jabir, Khallad Ibn As Sa`ib, isi abbah aydaadu yan'. Abu Isa iyyem; 'Ta mafdagal Salmaan hadiis hasan sahih yan, tamah mango qilmih mablay, Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa sallam kee kay lakal yemeete marih fanak mangoh tan qilmih mabla kinni. Oson elle yascassennal, xaat salat abaanam leet akke wayta way xiqtah, toh yaanam xaat sugeh yan wasak duugaanam duuda waqdi. Tama mabla kaadu Ats Tsaawuriiy, Ibnul Mubaarakiiy, Asy siyaafiqiiy, Acmad kee Ishaq keenih been.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
[Hannad] kee [Qutaybah] inkih neh warseh; neh warseh [Waki'] [Israa'iil] [Abu Ishaq] [Abu Ubaydah] [Abdullah] usuk iyyem, Nabiyyi sallallaahu 'alaahi wa Sallam isih is diggoysuh yewqeeh, usuk tokkel iyyem: 'Sidiica xaa yoh gorrisa' iyyeh Abu Ubaid iyye; 'Tohih taagah anu namma xaa kee inki kafin saqi qayso kaah baahe, usuk dubuk namma xaa beeh saqi qayso qideeh tokkeek iyyem: 'Indeed animal qayso saytunih'. Abu Isa iyyem; ''Tah [Qais bin Ar Rabi'] tama hadiis [Abu Ishaq], [Abu Ubeydah], [Qabdullah] Israayil hadiis elle xayyoose innal. [Ma'mar] kee [Qammar bin Ruzaaq] kaadu [Abu Ishaaq], [Alqamah], [Qabdullah] xayyoosen. [Zuhair] [Abu Ishaaq], [Qabdurrahmaan Ibnul Aswad], isi abba - [Al Aswad bin Yaziid] -, [Qabdullah] xabba heeh. Takkay ikkah tama cadiis addat badit le. Has neh warseh Macammad bin Basysyar Al Abdi iyyem, neh warseh Macammad bin Ja'far iyyem, neh warsem Syu'bah Amru bin Murrah iyyem; 'Atu Qabdallaak tukteena kassittaa?' usug gacseh, 'Balle'. Abu Isa iyyem; 'Anu Qabdalla binu Qabdurrahmaan essere; Abu Ishaaqih cadiisih addat kaxxam nummah tanim manni rilaytoy?' takkay immay usuk tu magacsa. kee anu kaadu essereh Macammad, takkay immay usuk kalah wali gacsa maacinna'. Abu Ishaq, Abdurrahmaan Ibnul Aswad, Abba, Abdullah, Zuhair hadiis, sittat celtam yubleeh, tohuk lakal Al Jami'' kitaabal daffeyse. Abu Isa iyyem; 'Ta mafdagal, yi mablal, kaxxaam diggowteh tanim, Israa'iil kee Qais Abu Ishaq, Abu Ubeida, Abdullah. kah kinnim israail numuk teyna cayla kee abu ishaaqih cadiis kassit gersi marak muxxi. tah Qayis bin Ar Rabi'' diggossem. Abu Isa iyyem; 'Abu Muusa Macammad Ibnul Mutsanna iyyem obbeh; Qabdurracmaan binu macxi iyyem oobbe; 'Sufyan Ats Tsauri, Abu Ishaaqih hadiisik, anu Israa'iil fanah gacissa haytaamak baxsa luk, usuk kaxxaam meqeh tan caagiidat xayyooseemih taagah'. Abu Isa iyyem; 'Zuhair aydaadi Abu Ishaaqik tonnal mayana, kah kinnim usuk ellecaboh yoobbe'. Usuku iyyem; 'Anu Acmad Ibnuul Casan At Turmudzi iyyam obbeh; 'Acmad bin Hanbal iyyem oobbeh; 'Za'idah kee Zuhair'ih hadiis obbe waytek, digga hayis, gersi numih hadiis aabbe waytek, Abu Ishaaqih hadiis akke waytek, Abu Ishaq'ih migaq 'Amru bin Qabdullah As Sabi'i Al Hamdaani, kee Abu Ubaydah bin Qabdullah migaq hinna. migaq kaadu mayamixxiga'.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
neh warseh [Hannad] iyyem, neh warseh [Hafsh bin Ghiyats] [Dawud bin Abu Hindi] [Ash Sya'bi] [Alqamah] [Qabdullah bin Mas'ud] usuk iyyem, Rasulullah shallahu 'alaihi wa Sallam iyyem: 'Maquuka isi siirat kee isi lafoofih lafoofih duqayso jinni'. tama mafdagal kaadu abuu hurayraa kee salmaanaay, jabiir kee ibnu qumar cadiisitte tan. Abu Isa iyyem; ' [Ismaaqil bin Ibraahim] kee kalah kaadu tama hadiis [Dawud bin Abu Hindi], [Ash Sya'bi], [Alqamah], [Abdullah], usuk Nabiyyi sallallaahu qadar bar bar luk sugem warsan... hadiis xer waktih addat. Ash Sya'bi iyyem, Nabiyyi sallallaahu qaleyhi wa Sallam iyyem: 'Quduf kee lafoofi luk makmin, nummaak sin toobokoh jinnih maaqo kinniimih taagah'. Ismaaqil gabbaaqeh yan hadiis Hafsh bin Ghiyats gabbaaqeh yan hadiisik muxxi sahih yan. Uxima tama cadiis gibbata. Kaadu cadiisil gersi cadiis yan woo cadiis Jabir kee Ibnu Qumar Radliaallahu 'anhuuma' xagne.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
neh warseh [Qutayba] kee [Macammad bin Qabdul Malik bin Abu Asy Siyaarib Al Bashri] inkih iyyeenim; neh warseh [Abuu Awaana] [Qotadah] ik [Mu'adzah] ik [Aisyah] iyye; 'Isinni baqla leet sinni saytunnosnuh amris, anu keenik wacarriyah, asmatah Yallih farmoyti sallallaahu qaleyhi wasallam abeh'. Tama mafdagal kaadu Jarir binu Qabdullah Al Bajaali kataysis Anas kee Abu Hurayrah edde anuk cadiisitte tan. Abu Isa iyyem; 'Ta hadiis hasan sahih yan, Ahlul Ilmi ta hadiis abbinoysa, oson leet saytunnoysaanam dooritan, xaat saytunnoysaanam gitah tanim yakkaleenim takkay immay, leet saytunnoysaanam dooritan, toh kaxxa tuxxiq lem kinniimih taagah. Tama mabla elle geytem Sufyaan Ats Tsauriiy, Ibnul Mubaarak, Siyaafiiy, Acmad kee Ishaq kinni.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
neh warseh [Macammad bin Basyar] iyye, neh warseh [Qabdul Wahab Ats Tsaqafi] [Macammad bin Amru] [Abu Salama] [Al Mughirah bin Syuqbah] iyye; 'Anu Nabiyyi sallaahu qaleyhi wasallam luk safar abeh sugeeh, tokkel nabiyyi sallaahu qaleyhi wasallam isih is cato abeeh, uxih arac fan gexe'. Abu Isa iyyem; 'Tama mafdagal kaadu kataysis Abdurrahmaan bin Abu Quraad, Abu Qatadah, Jabir, Yahya bin Ubaid abba, Abu Muusa, Ibnu Abbaas kee kataysis Bilal bin Haarisih hadiisitte tan'. Abu Isa iyyem; 'Ta hadiis hasan sahih yan, kaadu Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wasallam, usuk isi daacoh uddur buxah addal elle yan innal isi daacoh arac alfeh suge. Kaadu abu salaamah migaq qabdallah binu qabdurrahmaan binu auf az zuhri.