Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 161
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أُمَرَاءُ يَكُونُونَ بَعْدِي يُمِيتُونَ الصَّلَاةَ فَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ صُلِّيَتْ لِوَقْتِهَا كَانَتْ لَكَ نَافِلَةً وَإِلَّا كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الصَّلَاةَ لِمِيقَاتِهَا إِذَا أَخَّرَهَا الْإِمَامُ ثُمَّ يُصَلِّي مَعَ الْإِمَامِ وَالصَّلَاةُ الْأُولَى هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَأَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ
Mae [Muhammad bin Musa Al Bashri] wedi adrodd wrthym; Mae [Ja'far bin Sulaiman Adl Dluba'i] wedi adrodd wrthym gan [Abu Imran Al Jauni] gan [Abdullah bin Ash Shamit] gan [Abu Dharr] dywedodd; 'Dywedodd y Proffwyd shallallahu 'alaihi wasallam: 'O Abu Dharr, bydd yr arweinwyr ar fy ôl i yn lladd - yn lleihau - gweddi, felly gweddïwch ar amser, os perfformir y weddi yn ôl ei hamser yna fe gewch wobr nafilah, os na yna rydych wedi gwarchod eich gweddi'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratif gan Abdullah bin Mas'ud ac Ubadah bin Ash Shamit'. Dywedodd Abu Isa; 'Hadith Abu Dharr yw hasan sahih. Dyma'r farn a gymerir gan lawer o ysgolheigion. Maent yn hoffi dyn i berfformio gweddi ar amser os yw'r imam yn ei gohirio, ac ar ôl hynny mae'n gweddïo trwy ymuno â'r imam. Ac yn ôl y rhan fwyaf o arbenigwyr mewn gwyddoniaeth, y weddi a berfformiodd ar ddechrau'r cyfnod hwnnw oedd y weddi orfodol. Enw Abu Imran Al Jauni yw Abdul Malik bin Habib'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 162
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَذَكَرُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَوْمَهُمْ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِي الْيَقَظَةِ فَإِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمْ صَلَاةً أَوْ نَامَ عَنْهَا فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي مَرْيَمَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ وَذِي مِخْبَرٍ وَيُقَالُ ذِي مِخْمَرٍ وَهُوَ ابْنُ أَخِي النَّجَاشِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الرَّجُلِ يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ أَوْ يَذْكُرُ وَهُوَ فِي غَيْرِ وَقْتِ صَلَاةٍ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَلِّيهَا إِذَا اسْتَيْقَظَ أَوْ ذَكَرَ وَإِنْ كَانَ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَالشَّافِعِيِّ وَمَالِكٍ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا يُصَلِّي حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ أَوْ تَغْرُبَ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah]; wedi dweud wrthym [Hammad bin Zaid] gan [Thabit Al Bunani] gan [Abdullah bin Rabah Al Ansari] gan [Abu Qatadah] dywedodd; 'Soniodd y cymdeithion wrth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam eu bod wedi colli eu gweddïau oherwydd eu bod yn cysgu, felly dywedodd: 'Mewn cwsg nid oes dim byd o'r fath â thanamcangyfrif, ond tanamcangyfrif yw pan fyddwch chi'n ymwybodol - nid yn cysgu -. Felly os yw un ohonoch yn anghofio gweddïo, neu'n cwympo i gysgu, yna gadewch iddo weddïo pan fydd yn cofio'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd adroddiadau gan Ibn Mas'ud, Abu Maryam, Imran bin Hushain, Jubair bin Muth'im, Abu Juhaifah, Abu Sa'id, 'Amru bin Umayyah Adl Dlamri a Dzu Mikhbar, a elwir hefyd yn Dzu Mikhmar - sef mab mab An Najasyi -'. Dywedodd Abu Isa; Hadith Abu Qatadah yw hasan sahih. Mae gan ysgolheigion wahanol farnau ynglŷn â pherson sy'n esgeuluso perfformio gweddi oherwydd cwympo i gysgu neu anghofio, yna'n deffro neu'n cofio pan fydd yr amser ar gyfer gweddi wedi dod i ben, hynny yw, pan fydd yr haul wedi codi neu fachlud. Dywedodd rhai ohonynt: "Rhaid iddo ei berfformio pan fydd yn deffro neu'n cofio, hyd yn oed os yw'r haul yn codi neu'n machlud." Dyma farn Ahmad, Ishaq, Shafi'i, a Malik. Tra dywedodd eraill: "Ni chaniateir iddo berfformio gweddi nes bod yr haul yn codi neu'n machlud."
Hadith
Imam Tirmidzi : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَسِيَ صَلَاةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ سَمُرَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَالَ فِي الرَّجُلِ يَنْسَى الصَّلَاةَ قَالَ يُصَلِّيهَا مَتَى مَا ذَكَرَهَا فِي وَقْتٍ أَوْ فِي غَيْرِ وَقْتٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقَ وَيُرْوَى عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُ نَامَ عَنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ فَاسْتَيْقَظَ عِنْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَلَمْ يُصَلِّ حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا وَأَمَّا أَصْحَابُنَا فَذَهَبُوا إِلَى قَوْلِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
wedi dweud wrthym [Qutaibah] a [Bisyr bin Mu'adz] dywedasant; wedi dweud wrthym [Abu Awanah] o [Qatadah] o [Anas bin Malik] dywedodd; 'Dywedodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Pwy bynnag sy'n anghofio gweddïo, gadewch iddo ei wneud pan fydd yn cofio'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd o Samrah ac Abu Qatadah'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn gan Anas yn hasan ddilys.' Mae wedi cael ei adrodd gan Ali bin Abu Talib, ei fod wedi dweud am ddyn a anghofiodd weddïo, dywedodd: 'Gadewch iddo weddïo pryd bynnag y bydd yn cofio, boed o fewn yr amser neu y tu allan i'r amser'. Dyma'r farn a gymerwyd gan Syafi'i, Ahmad bin Hambal ac Ishaq'. Hefyd, mae wedi cael ei adrodd gan Abu Bakrah iddo syrthio i gysgu unwaith ac na pherfformiodd weddi Asr, a'i fod wedi deffro pan oedd yr haul wedi machlud, felly ni pherfformiodd y weddi nes i'r haul fachlud. Roedd gan rai o bobl Kufa y farn hon, tra bod ein cymdeithion yn glynu wrth arfer Ali ibn Abu Talib (boed i Allah fod yn fodlon ag ef).
Hadith
Imam Tirmidzi : 164
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍإِنَّ الْمُشْرِكِينَ شَغَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَرْبَعِ صَلَوَاتٍ يَوْمَ الْخَنْدَقِ حَتَّى ذَهَبَ مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ إِلَّا أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْفَوَائِتِ أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ لِكُلِّ صَلَاةٍ إِذَا قَضَاهَا وَإِنْ لَمْ يُقِمْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Hannad]; wedi dweud wrthym [Husyaim] gan [Abu Az Zubair] gan [Nafi' bin Jubair bin Muth'im] gan [Abu Ubaidah bin Abdullah bin Mas'ud] dywedodd; ' Dywedodd [Abdullah bin Mas'ud]; 'Roedd y polytheistiaid wedi cadw Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) yn brysur rhag cyflawni'r pedair gweddi ar ddiwrnod brwydr Khandaq nes i'r nos fynd heibio yn ôl ewyllys Allah. Yna gorchmynnodd i Bilal - wneud yr alwad i weddïo-, felly dywedodd Bilal yr alwad i weddïo ac Iqamat hefyd. Yna perfformiodd y weddi ganol dydd, yna Bilal iqamat yna gweddïodd y weddi brynhawn. Yna dywedodd Bilal iqamat ac yna gweddïodd weddi'r maghrib. Yna cymerodd Bilal iqamat ac yna perfformiodd y weddi Isha'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hadithiau gan Abu Sa'id a Jabir'. Dywedodd Abu Isa; 'Does dim problem gyda hadith Abdullah yn ei sanad, ond ni chlywodd Abu Ubaidah gan Abdullah'. Dyma beth mae rhai ysgolheigion wedi'i ddewis ynglŷn â gweddïau a fethwyd, y dylai dyn ddweud yr iqamah ar gyfer pob gweddi os yw'n gwneud iawn amdani, ac os nad yw'n ei dweud yna mae hynny'n ddigon. Dyma farn Shafi'i.
Hadith
Imam Tirmidzi : 165
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنْ صَلَّيْتُهَا قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَوَضَّأْنَا فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
wedi dweud wrthym [dywedodd Muhammad bin Basyar Bundar]; wedi dweud wrthym [dywedodd Mu'adz bin Hisham]; wedi dweud wrthyf [Fy nhad] gan [Yahya bin Abu Kathir] dywedodd; wedi dweud wrthym [Abu Salamah bin Abdurrahman] gan [Jabir bin Abdullah] dywedodd: 'Ar adeg rhyfel Khandaq, fe wnaeth Umar bin Khaththab reidio anghredinwyr Quraish, gan ddweud, 'O Negesydd Allah, prin y gallaf berfformio'r weddi Asr nes bod yr haul yn machlud!' Yna atebodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Wrth Allah, dydw i ddim wedi'i wneud chwaith'. Dywedodd Jabir; 'Yna fe wnaethon ni stopio yn Buthan - dyffryn ym Medina -, yna perfformiodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam olchiad ac ymunon ni hefyd yn yr olchiad, yna perfformiodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam y weddi brynhawn ar ôl machlud haul, ar ôl hynny fe berfformiodd y weddi maghrib'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn ddilys.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 166
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ وَأَبُو النَّضْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Mae [Mahmud bin Ghailan] wedi adrodd wrthym; Mae [Abu Dawud Ath Thayalisi] ac [Abu An Nadlr] wedi adrodd wrthym gan [Muhammad bin Talhah bin Musharrif] gan [Zubaid] gan [Al Hamdani] gan [Abdullah bin Mas'ud] dywedodd; 'Dywedodd Negesydd Allah shallallahu 'alaihi wasallam: 'Y weddi Wustha yw'r weddi Asr'. Dywedodd Abu Isa; 'Y hadith hwn yw hasan sahih'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 167
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ سَمِعَ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ فِي صَلَاةِ الْوُسْطَى حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ و قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعَائِشَةُ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الظُّهْرِ و قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ عُمَرَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الصُّبْحِ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ قَالَ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ سَلِ الْحَسَنَ مِمَّنْ سَمِعَ حَدِيثَ الْعَقِيقَةِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُهُ مِنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى و أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَدِينِيِّ عَنْ قُرَيْشِ بْنِ أَنَسٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيٌّ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ
wedi dweud wrthym [mae Hannad] wedi dweud; wedi dweud wrthym [Abdah] gan [Sa'id] gan [Qatadah] gan [Al Hasan] gan [Samrah bin Jundab] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, ei fod wedi dweud: 'Y weddi wustha yw'r weddi brynhawn'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd adroddiadau gan Ali, Abdullah bin Mas'ud, Zaid bin Thabit, 'Aisyah, Hafshah, Abu Hurairah ac Abu Hasyim bin Utbah'. Dywedodd Abu Isa; 'Dywedodd Muhammad; 'Dywedodd Ali bin Abdullah fod hadith Samrah bin Jundab yn ddilys hasan, ac roedd wedi'i glywed ganddo'. Dywedodd Abu Isa; 'Y hadith Samrah ynghylch y weddi wustha yw'r weddi brynhawn, y mae ei radd yn hasan shahih. Dyma'r farn a gymerir gan fwyafrif y gwyddonwyr o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ac eraill'. Dywedodd Zaid bin Thabit ac 'Aisha, 'Gweddi Wustha yw gweddi Dhuhr'. Tra dywedodd Ibn Abbas ac Ibn Umar, 'Gweddi Wustha yw gweddi Fajr'. Dywedodd Abu Musa Muhammad bin Al Mutsanna wrthym; Dywedodd Quraysh bin Anas wrthym gan Habib Ibn Asy Syahid, dywedodd: 'Dywedodd Muhammad bin Sirin: 'Gofynnwch i Al Hasan gan bwy y clywodd yr hadith am Aqiqah?' Felly gofynnais iddo, ac atebodd, 'Clywais i gan Samrah bin Jundab'. Dywedodd Abu Isa: 'Dywedodd Muhammad bin Isma'il wrthym; Dywedodd Ali bin Abdullah bin Al Madini wrthym gan Quraysh bin Anas gyda'r hadith hwn'. Dywedodd Muhammad: 'Dywedodd Ali: 'Mae clywed Al Hasan gan Samrah yn wir, ac mae wedi'i seilio ar yr hadith hwn'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ وَهُوَ ابْنُ زَاذَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَال سَمِعْتُ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَكَانَ مِنْ أَحَبِّهِمْ إِلَيَّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَعَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَمُعَاذِ ابْنِ عَفْرَاءَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَيَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّهُمْ كَرِهُوا الصَّلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَأَمَّا الصَّلَوَاتُ الْفَوَائِتُ فَلَا بَأْسَ أَنْ تُقْضَى بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ قَالَ عَلِيُّ ابْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ إِلَّا ثَلَاثَةَ أَشْيَاءَ حَدِيثَ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ عَلِيٍّ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ
wedi dweud wrthym [Ahmad bin Mani'] dywedodd; wedi dweud wrthym [Husyaim] dywedodd; wedi ein hysbysu [Mansur] - ef yw Ibn Zadzan- o [Qatadah] dywedodd; wedi adrodd i ni [Abu Al Aliyah] o [Ibn Abbas] dywedodd; Clywais lawer gan gymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, fel [Umar bin Al Khaththab], ac mae'n un o'r bobl rwy'n eu hoffi fwyaf, 'Gwaharddodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam weddïo ar ôl y wawr tan y wawr, a gwaharddodd weddïo ar ôl asr tan y machlud'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratifau gan Ali, Ibn Mas'ud, Uqbah bin Amir, Abu Hurairah, Ibn Umar, Samrah bin Jundab, Abdullah bin Amr, Mu'adh bin 'Afra`, Ash Shunabihi - ond ni chlywodd ef gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam -, Salamah bin Al Akwa', Zaid bin Thabit, 'Aisha, Ka'ab bin Murrah, Abu Umamah, Amru bin Abasah, Ya'la bin Umayyah a Mu'awiyah'. Dywedodd Abu Isa; 'Hadith Ibn Abbas gan Umar yw hasan sahih. Dyma farn y rhan fwyaf o'r fuqaha ymhlith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a'r rhai ar eu hôl, eu bod yn ystyried ei bod yn makrooh i weddïo ar ôl y wawr tan y wawr ac ar ôl y prynhawn tan y machlud haul. O ran y gweddïau sy'n cael eu colli, yna nid oes unrhyw niwed mewn eu perfformio - eu gwneud i fyny - ar ôl y wawr neu'r prynhawn.' Dywedodd Ali bin Al Madini; 'Dywedodd Yahoo bin Sa'id; 'Ni chlywodd Syu'bah erioed am y Qatadah a adroddwyd gan Abu Al-Aliyah heblaw tri hadith; Umar Hadith; 'Gwaharddodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam weddïo ar ôl gwawr tan godiad haul a gweddïo ar ôl asr tan fachlud haul'. Hadith o Ibn Abbas o alaihi wasallam y Proffwyd sallallaahu, dywedodd: 'Nid yw'n briodol i rywun ddweud, 'Rwy'n well na Yahya bin Mata'. Hadith Ali, fod tri math o Qadli.
Hadith
Imam Tirmidzi : 169
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ لِأَنَّهُ أَتَاهُ مَالٌ فَشَغَلَهُ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَصَلَّاهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ ثُمَّ لَمْ يَعُدْ لَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ وَهَذَا خِلَافُ مَا رُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَصَحُّ حَيْثُ قَالَ لَمْ يَعُدْ لَهُمَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَحْوُ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا الْبَابِ رِوَايَاتٌ رُوِيَ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا دَخَلَ عَلَيْهَا بَعْدَ الْعَصْرِ إِلَّا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَرُوِيَ عَنْهَا عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَالَّذِي اجْتَمَعَ عَلَيْهِ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى كَرَاهِيَةِ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ إِلَّا مَا اسْتُثْنِيَ مِنْ ذَلِكَ مِثْلُ الصَّلَاةِ بِمَكَّةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ بَعْدَ الطَّوَافِ فَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُخْصَةٌ فِي ذَلِكَ وَقَدْ قَالَ بِهِ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ الصَّلَاةَ بِمَكَّةَ أَيْضًا بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ
wedi dweud wrthym [Qutaibah] dywedodd; wedi dweud wrthym [Jarir] gan ['Atha` bin Sa'ib] gan [Sa'id bin Jubair] gan [Ibn Abbas] dywedodd; 'Gweddïodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ddau rak'ah ar ôl Asr oherwydd ei fod yn gofalu am eiddo'r Mwslimiaid, felly roedd yn brysur ac ni allai weddïo dau rak'ah ar ôl gweddïau canol dydd. Felly perfformiodd y ddau rak'ah ar ôl Asr, ac ni wnaeth nhw eto'. Yn y bennod hon mae hadithiau hefyd o 'Aisyah, Umm Salamah, Maimunah, ac Abu Musa'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Ibn Abbas yn hadith hasan, ac mae llawer o adroddwyr wedi adrodd gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ei fod wedi gweddïo dau rak'ah ar ôl Asr. Ac mae hyn yn gwrth-ddweud yr hyn a adroddwyd ganddo - y Proffwyd - ei fod yn gwahardd gweddi ar ôl Asr tan fachlud haul. Mae hadith Ibn Abbas yn fwy dilys oherwydd ei fod yn nodi ynddo nad ailadroddodd y ddwy weddi rak'ah. Ac mae hadith hefyd wedi'i adrodd gan Zaid bin Thabit sy'n debyg i hadith Ibn Abbas. Ac mae hefyd wedi'i adrodd gan 'Aisyah sawl hadith sy'n dweud na ddaeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam erioed i'w gweld hi - 'Aisyah - ar ôl amser Asar oni bai ei bod hi'n gweddïo dau rak'ah. Ac adrodd arall gan 'Aisyah, o Umm Salamah, gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ei fod wedi gwahardd gweddïo ar ôl asr tan fachlud haul, ac wedi gwahardd gweddïo ar ôl y wawr tan godiad haul. A'r hyn y mae arbenigwyr gwyddonol yn cytuno arno yw bod gweddïo wedi'i wahardd ar ôl Asar tan fachlud haul, a gweddi ar ôl y wawr tan godiad haul. Ac eithrio'r rhai sydd wedi'u heithrio, fel gweddïo ym Mecca ar ôl Asar tan fachlud haul ac ar ôl y wawr tan godiad haul ar ôl perfformio tawaf. Adroddir gan y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) iddo roi trugaredd yn y mater hwn. Dyma oedd barn grŵp o ysgolheigion o blith Cymdeithion y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) a'r rhai a ddaeth ar eu hôl. Daliwyd y farn hon hefyd gan Imam Shafi'i, Ahmad, ac Ishaq. Yn y cyfamser, roedd grŵp arall o ysgolheigion o blith Cymdeithion y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) a'r rhai a ddaeth ar ei ôl hefyd yn ystyried ei bod yn makrooh i weddïo ar ôl Asr a Fajr ym Mecca. Daliwyd y farn hon gan Sufyan Ath Thauri, Malik ibn Anas, a rhai o bobl Kufa.
Hadith
Imam Tirmidzi : 170
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلَاةٌ لِمَنْ شَاءَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الصَّلَاةَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ قَبْلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِنْ صَلَّاهُمَا فَحَسَنٌ وَهَذَا عِنْدَهُمَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Hannad]; wedi dweud wrthym [Waki'] o [Kahmas bin Al Hasan] o [Abdullah bin Buraidah] o [Abdullah bin Mughaffal] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Rhwng y ddau alwad i weddïo mae gweddi i'r rhai sy'n dymuno ei gwneud'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Abdullah bin Az Zubair'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Abdullah bin Al Mughaffal yn hasan ddilys.' Roedd rhai o gymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn anghytuno ynghylch gweddïo cyn maghrib, dadleuodd rhai ohonynt nad oedd gweddi cyn maghrib. Ac mae wedi cael ei adrodd gan lawer o gymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam eu bod wedi gweddïo dau rak'ah cyn maghrib, sef rhwng yr iqamah a'r alwad i weddïo. Dywedodd Ahmad ac Ishaq; 'Os yw rhywun yn ei wneud yna mae'n beth da'. Mae'r ddau ohonyn nhw'n ystyried ei fod yn sunnah.
Hadith
Imam Tirmidzi : 171
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ وَعَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ وَعَنْ الْأَعْرَجِ يُحَدِّثُونَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَدْرَكَ مِنْ الصُّبْحِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الصُّبْحَ وَمَنْ أَدْرَكَ مِنْ الْعَصْرِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الْعَصْرَوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ أَصْحَابُنَا وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَهُمْ لِصَاحِبِ الْعُذْرِ مِثْلُ الرَّجُلِ الَّذِي يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ وَيَذْكُرُ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَعِنْدَ غُرُوبِهَا
wedi dweud wrthym fod [Ishaq bin Musa Al Ansari] wedi dweud; wedi dweud wrthym fod [Ma'n] wedi dweud; wedi dweud wrthym [Malik bin Anas] gan [Zaid bin Aslam] gan ['Atha` bin Yasar], a chan [Busr bin Sa'id] a chan [Al A'raj] dywedasant wrthym gan [Abu Hurairah] fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi dweud: 'Pwy bynnag sy'n cael un rakat o'r weddi foreol cyn i'r haul godi, mae wedi'i gael. A phwy bynnag sy'n cael un rak'ah o weddi Asr cyn i'r haul fachlud, mae wedi'i chael'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes o 'Aisyah' hefyd. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Abu Hurairah yn ddilys. Cymerwyd y farn hon gan ein ffrindiau, Syafi'i, Ahmad ac Ishaq. Yn ôl iddyn nhw, mae'r hadith hwn yn berthnasol i rywun sydd ag esgus, fel dyn sy'n colli gweddi oherwydd ei fod yn cysgu neu'n anghofio, yna mae'n deffro neu'n cofio pan fydd yr haul yn codi neu'n machlud.
Hadith
Imam Tirmidzi : 172
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَبَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلَا مَطَرٍقَالَ فَقِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ بِذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ رَوَاهُ جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيُّ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ هَذَا
wedi dweud wrthym [Dywedodd Hannad]; wedi dweud wrthym [Abu Mu'awiyah] o [Al A'masy] o [Habib bin Abu Thabit] o [Sa'id bin Jubair] o [Ibn Abbas] dywedodd; 'Yn Medina, arferai'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wneud lluosog rhwng gweddïau canol dydd ac asr, yn ogystal â rhwng gweddïau maghrib a gyda'r nos, nid oherwydd ofn na glaw'. Dywedodd Sa'id; 'Dywedwyd wrth Ibn Abbas, 'Beth mae e eisiau o hynny?' Atebodd, 'Nid yw e eisiau gwneud pethau'n anodd i'w bobl'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hadith gan Abu Hurairah hefyd'. Dywedodd Abu Isa; 'Adroddwyd yr hadith hwn gan Ibn Abbas o sawl sianel. Sef [Jabir bin Zaid] a [Sa'id bin Jubair] ac [Abdullah bin Syaqiq Al 'Uqaili]. Mae hefyd yn cael ei adrodd ar wahân i'r llwybr hwn; oddi wrth Ibn Abbas, oddi wrth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 173
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَنَشٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ أَتَى بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْكَبَائِرِقَالَ أَبُو عِيسَى وَحَنَشٌ هَذَا هُوَ أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ وَهُوَ حُسَيْنُ بْنُ قَيْسٍ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لَا يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ إِلَّا فِي السَّفَرِ أَوْ بِعَرَفَةَ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ فِي الْجَمْعِ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ لِلْمَرِيضِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فِي الْمَطَرِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ لِلْمَرِيضِ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ
wedi dweud wrthym [dywedodd Abu Salamah Yahya bin Khalaf Al Bashri]; wedi dweud wrthym [Al Mu'tamir bin Sulaiman] oddi wrth [ei dad] oddi wrth [Hanasy] oddi wrth [Ikrimah] oddi wrth [Ibn Abbas] oddi wrth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Pwy bynnag sy'n gwneud lluosog rhwng dwy weddi heb esgus, yna mae wedi dod at un o ddrysau drws pechod mawr'. Dywedodd Abu Isa; 'Hanasy yw Abu Ali Ar Rahabi, sef Husain bin Qais. Yn ôl arbenigwyr hadith roedd yn berson gwan. Mae Imam Ahmad ac eraill hefyd wedi'i wanhau'. Mae'r hadith hwn yn cael ei ymarfer gan arbenigwyr mewn gwyddoniaeth, nad yw'n ganiataol gweddïo dwy weddi ac eithrio wrth deithio neu wrth fod ar Arafah. Ac mae rhai arbenigwyr o gylchoedd y tabi'in yn darparu rhyddhad i berfformio dwy weddi i bobl sâl. Dyma'r farn a gymerir gan Ahmad ac Ishaq. Yn y cyfamser, mae rhai gwyddonwyr yn dweud mai dim ond pan fydd hi'n bwrw glaw y perfformir y ddwy weddi. Dyma farn Shafi'i, Ahmad ac Ishaq. Yn y cyfamser, nid yw Imam Syafi'i yn credu y gall pobl sâl weddïo dwy weddi yn y lluosog.
Hadith
Imam Tirmidzi : 174
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا أَصْبَحْنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالرُّؤْيَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ لَرُؤْيَا حَقٍّ فَقُمْ مَعَ بِلَالٍ فَإِنَّهُ أَنْدَى وَأَمَدُّ صَوْتًا مِنْكَ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَكَ وَلْيُنَادِ بِذَلِكَ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نِدَاءَ بِلَالٍ بِالصَّلَاةِ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَجُرُّ إِزَارَهُ وَهُوَ يَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَذَلِكَ أَثْبَتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ أَتَمَّ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَطْوَلَ وَذَكَرَ فِيهِ قِصَّةَ الْأَذَانِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةِ مَرَّةً مَرَّةً وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ رَبِّهِ وَيُقَالُ ابْنُ عَبْدِ رَبٍّ وَلَا نَعْرِفُ لَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا يَصِحُّ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ الْوَاحِدَ فِي الْأَذَانِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ لَهُ أَحَادِيثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَمُّ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ
wedi dweud wrthym [dywedodd Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Umawi]; wedi dweud wrthym [dywedodd fy nhad]; wedi dweud wrthym [Muhammad bin Ishaq] gan [Muhammad bin Ibrahim Al Harits At Taimi] gan [Muhammad bin Abdullah bin Zaid] gan [Ei dad] dywedodd; 'Un bore aethom at Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, yna dywedais wrtho am y freuddwyd a gefais, yna dywedodd: 'Mae hon yn freuddwyd wir, felly safwch gyda Bilal, oherwydd bod ei lais yn uwch ac yn hirach na'ch un chi, dywedwch wrtho beth ddywedaist ti - breuddwydiais -, dywedwch wrtho am weiddi ag ef'. Dywedodd Abdullah bin Zaid; 'Pan glywodd Umar bin Al Khaththab alwad Bilal, daeth allan i gyfarfod â Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam tra'n cario ei sarong, yna dywedodd; 'O Negesydd Allah, wrth yr Un a'th anfonodd gyda'r gwir, rwyf innau hefyd wedi breuddwydio fel y dywedodd'. Dywedodd Abdullah bin Zaid; 'Felly dywedodd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno): 'I Allah y perthyn yr holl glod, yna bydd yn cryfhau hyd yn oed yn fwy'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Ibn Umar'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn gan Abdullah bin Zaid yn hasan ddilys. Mae [Ibrahim bin Sa'd] wedi adrodd yr hadith hwn gan [Muhammad bin Ishaq] gyda lafadz mwy perffaith a hirach. Dywedir yn yr hadith fod yr alwad i weddïo ddwywaith-ddwywaith, tra bod yr iqamah yn cael ei wneud unwaith-unwaith'. Abdullah bin Zaid yw Ibn Abdu Rabbih, a gelwir ef hefyd yn Ibnu Abdu Rabbi. Ac ni wyddem erioed unrhyw hadith dilys ganddo a adroddwyd gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ar wahân i'r hadith sy'n ymwneud â'r alwad hon i weddïo. tra bod gan Abdullah bin Zaid bin 'Ashim Al Mazini, sawl hadith wedi'u hadrodd gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Ewythr Abbad bin Tamim oedd e.
Hadith
Imam Tirmidzi : 175
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَوَاتِ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى وَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوَلَا تَبْعَثُونَ رَجُلًا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ
wedi dweud wrthym [dywedodd Abu Bakr bin An Nadlr bin Abu An Nadlr]; wedi dweud wrthym [Hajjaj bin Muhammad] dywedodd; [dywedodd Ibn Jurair]; wedi adrodd i ni [Nafi'] gan [Ibn Umar] dywedodd; 'Pan ddaeth y Mwslimiaid i Medina, fe wnaethant ymgynnull ac aros am weddïo ond ni alwodd neb i weddïo. Yna un diwrnod roeddent yn siarad amdano, dywedodd rhai ohonynt; 'Defnyddiwch y clychau fel y Cristnogion,' Dywedodd eraill; 'Defnyddiwch yr utgorn fel yr Iddewon'. Dywedodd Ibn Umar; 'Yna dywedodd Umar; 'Yna dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'O Bilal, sefwch i fyny a galwch i weddïo'. Dywedodd Abu Isa; 'Yr hadith hwn yw hasan shahih gharib, o hadith Ibn Umar'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 176
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَجَدِّي جَمِيعًا عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْعَدَهُ وَأَلْقَى عَلَيْهِ الْأَذَانَ حَرْفًا حَرْفًاقَالَ إِبْرَاهِيمُ مِثْلَ أَذَانِنَا قَالَ بِشْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ فَوَصَفَ الْأَذَانَ بِالتَّرْجِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مَحْذُورَةَ فِي الْأَذَانِ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ بِمَكَّةَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
wedi dweud wrthym [dywedodd Biysr bin Mu'adz Al Bashri]; wedi dweud wrthym [Ibrahim bin Abdul Aziz bin Abdul Malik bin Abu Mahdzurah] meddai; wedi hysbysu fi [fy nhad] a [fy nhaid] gan [Abu Mahdzurah] dywedodd; 'Eisteddodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam i lawr a darllen iddo lythyren wrth lythyren. Yna dywedodd Ibrahim; '-Yn union- fel ein galwad i weddïo'. Dywedodd Bisyr; 'Yna dywedais wrtho, 'Ailadrodda i mi!' Felly gwnaeth yr alwad i weddïo ailadroddus. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Abu Mahdzurah ynghylch y galwad i weddïo yn ddilys. Mae'r hadith hwn hefyd wedi'i adrodd ganddo mewn ffordd arall. Mae'r hadith hwn yn cael ei ymarfer yn eang gan bobl Mecca, a dyma farn Shafi'i.
Hadith
Imam Tirmidzi : 177
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ الْأَحْوَلِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَّمَهُ الْأَذَانَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالْإِقَامَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَحْذُورَةَ اسْمُهُ سَمُرَةُ بْنُ مِعْيَرٍ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا فِي الْأَذَانِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّهُ كَانَ يُفْرِدُ الْإِقَامَةَ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Abu Musa Muhammad bin Al Mutsanna]; wedi dweud wrthym [Dywedodd 'Affan]; wedi dweud wrthym [Hammam] gan ['Amir bin Abdul Wahid Al Ahwal] gan [Makhul] gan [Abdullah bin Muhairiz] gan [Abu Mahdzurah] fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi dysgu pedair ar bymtheg o frawddegau'r adhan iddo, tra bod gan yr iqamah ddwy ar bymtheg o frawddegau'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn ddilys hasan, tra bod enw Abu Mahdzurah yn Samrah bin Mi'yar'. O ran y galwad i weddïo, mae llawer o wyddonwyr yn glynu wrth yr hadith hwn. Adroddwyd gan Abu Mahdzurah iddo ddweud un frawddeg-un frawddeg yn yr iqamah'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 178
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَيَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَيُوتِرَ الْإِقَامَةَوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah]; wedi dweud wrthym [Abdul Wahhab Ats Tsaqfi] a [Yazid bin Zurai'] gan [Khalid Al Hadza`] gan [Abu Qilabah] gan [Anas bin Malik] dywedodd; 'Gorchmynnwyd i Bilal gwblhau'r rhifau yn yr alwad i weddïo a'r rhifau odrif yn yr iqamah'. Yn y bennod hon mae hanes gan Ibn Umar hefyd. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn gan Anas yn ddilys hasan. Dyma'r farn a gymerwyd gan rai arbenigwyr gwyddonol o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a tabi'in. Cymerwyd y farn hon hefyd gan Malik, Syafi'i, Ahmad ac Ishaq'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 179
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَكَانَ أَذَانُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَفْعًا شَفْعًا فِي الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ رَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ و قَالَ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْأَذَانُ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةُ مَثْنَى مَثْنَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ قَاضِيَ الْكُوفَةِ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ شَيْئًا إِلَّا أَنَّهُ يَرْوِي عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِيهِ
wedi dweud wrthym [dywedodd Abu Sa'id Al Asyajj]; wedi dweud wrthym [Uqbah bin Khalid] gan [Ibn Abu Laila] gan ['Amru bin Murrah] gan [Abdurrahman bin Abu Laila] gan [Abdullah bin Zaid] dywedodd; 'Galwad y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ddwywaith, ddwywaith yn yr alwad i weddïo a'r iqamah'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn gan Abdullah bin Zaid wedi cael ei adrodd gan [Waki'] o [Al A'masy] o ['Amru bin Murrah] gan [Abdurrahman bin Abu Laila]. Dywedodd; 'Adroddodd [cyfeillion Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam] wrthym fod [Abdullah bin Zaid] wedi breuddwydio am yr alwad i weddïo tra'n cysgu'. Yn y cyfamser, adroddodd [Syu'bah] gan ['Amr bin Murrah] gan [Abdurrahman bin Abu Laila] fod [Abdullah bin Zaid] wedi breuddwydio am y galwad i weddïo wrth gysgu. Ac mae hyn yn fwy dilys na'r hadith a adroddwyd gan Ibn Abu Laila. Ac ni chlywodd Abdurrahman hyn gan Abdullah bin Zaid chwaith. Dywedodd rhai ysgolheigion fod y galwad i weddïo wedi digwydd ddwywaith. Cymerwyd y farn hon gan Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak a phobl Kufa. Dywedodd Abu Isa; 'Ibn Abu Laila yw Muhammad bin Abdurrahman bin Abu Laila, roedd yn farnwr yn Kufa, ac ni chlywodd hadith gan ei dad erioed. Dim ond gan ddyn a'i hadroddodd gan ei dad y clywodd ef.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 180
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُنْعِمِ هُوَ صَاحِبُ السِّقَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ وَعَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِبِلَالٍ يَا بِلَالُ إِذَا أَذَّنْتَ فَتَرَسَّلْ فِي أَذَانِكَ وَإِذَا أَقَمْتَ فَاحْدُرْ وَاجْعَلْ بَيْنَ أَذَانِكَ وَإِقَامَتِكَ قَدْرَ مَا يَفْرُغُ الْآكِلُ مِنْ أَكْلِهِ وَالشَّارِبُ مِنْ شُرْبِهِ وَالْمُعْتَصِرُ إِذَا دَخَلَ لِقَضَاءِ حَاجَتِهِ وَلَا تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِيحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ الْمُنْعِمِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمُنْعِمِ وَهُوَ إِسْنَادٌ مَجْهُولٌ وَعَبْدُ الْمُنْعِمِ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Ahmad bin Al Hasan]; wedi dweud wrthym [Dywedodd Al Mu'alla bin Asad]; wedi dweud wrthym [Abdul Mun'im] - ef yw perchennog y llong - dywedodd; wedi dweud wrthym [Yahya bin Muslim] gan [Al Hasan] a ['Atha`] gan [Jabir bin Abdullah] dywedodd; 'Dywedodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wrth Bilal: 'O Bilal, os ydych chi'n galw i weddïo yna arafwch eich galwad i weddïo, ac os ydych chi'n gwneud iqamat yna cyflymwch ef. Gwnewch y pellter rhwng eich galwad i weddïo a'ch iqamat yn union fel rhywun sy'n bwyta nes ei fod wedi gorffen bwyta, rhywun sy'n yfed nes ei fod wedi gorffen yfed, rhywun sy'n lleddfu ei hun all orffen ei droethi, a pheidiwch â sefyll i fyny nes i chi fy ngweld'. Wedi dweud wrthym [Dywedodd Abdul bin Humaid]; wedi dweud wrthym [Yunus bin Muhammad] gan [Abdul Mun'im] gyda hadith ystyrlon'. Dywedodd Abu Isa; 'Nid ydym yn gwybod yr hadith hwn gan Jabir ac eithrio o'r llwybr hwn, sef o hadith Abdul Mun'im y mae ei sanad yn majhul - anhysbys -. Ac roedd Abdul Mun'im yn sheikh o Basrah.'
