Imam Tirmidzi : 161
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أُمَرَاءُ يَكُونُونَ بَعْدِي يُمِيتُونَ الصَّلَاةَ فَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ صُلِّيَتْ لِوَقْتِهَا كَانَتْ لَكَ نَافِلَةً وَإِلَّا كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الصَّلَاةَ لِمِيقَاتِهَا إِذَا أَخَّرَهَا الْإِمَامُ ثُمَّ يُصَلِّي مَعَ الْإِمَامِ وَالصَّلَاةُ الْأُولَى هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَأَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ
[முஹம்மது பின் மூஸா அல் பஷ்ரி] நமக்கு அறிவித்துள்ளார்; [ஜஃபர் பின் சுலைமான் அத்லுபாயி] அவர்கள் [அபூ இம்ரான் அல் ஜவ்னி], [அப்துல்லாஹ் பின் அஷ் ஷமித்], [அபூ தர்] ஆகியோரிடமிருந்து நமக்கு அறிவித்துள்ளார். அவர் கூறினார்; 'நபிகள் நாயகம் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அபூ தர்ரே, எனக்குப் பின் வரும் தலைவர்கள் தொழுகையைக் கொன்றுவிடுவார்கள் - சிறுமைப்படுத்திவிடுவார்கள் - எனவே, சரியான நேரத்தில் தொழுங்கள். தொழுகை அதன் நேரத்திற்கு ஏற்ப தொழப்பட்டால், உங்களுக்கு நஃபிலாவின் நன்மை கிடைக்கும், இல்லையெனில், நீங்கள் உங்கள் தொழுகையைப் பாதுகாத்துவிட்டீர்கள்'. அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் மற்றும் உபாதா பின் அஷ் ஷமித் ஆகியோரிடமிருந்தும் ஒரு அறிவிப்பு உள்ளது'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'அபூ தர்ரின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். இது பல அறிஞர்கள் கொண்டிருக்கும் கருத்தாகும். இமாம் தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தினால், ஒரு மனிதர் சரியான நேரத்தில் தொழுவதை அவர்கள் விரும்புகிறார்கள், அதன் பிறகு அவர் இமாமுடன் சேர்ந்து தொழுகிறார்.' மேலும், பெரும்பாலான அறிவியல் வல்லுநர்களின் கூற்றுப்படி, அக்காலத்தின் தொடக்கத்தில் அவர் தொழுத தொழுகை கடமையான தொழுகையாகும். அபூ இம்ரான் அல் ஜௌனியின் பெயர் அப்துல் மாலிக் பின் ஹபீப் ஆகும்.
Imam Tirmidzi : 162
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَذَكَرُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَوْمَهُمْ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِي الْيَقَظَةِ فَإِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمْ صَلَاةً أَوْ نَامَ عَنْهَا فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي مَرْيَمَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ وَذِي مِخْبَرٍ وَيُقَالُ ذِي مِخْمَرٍ وَهُوَ ابْنُ أَخِي النَّجَاشِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الرَّجُلِ يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ أَوْ يَذْكُرُ وَهُوَ فِي غَيْرِ وَقْتِ صَلَاةٍ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَلِّيهَا إِذَا اسْتَيْقَظَ أَوْ ذَكَرَ وَإِنْ كَانَ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَالشَّافِعِيِّ وَمَالِكٍ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا يُصَلِّي حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ أَوْ تَغْرُبَ
[குதைபா] கூறினார்; [தாபித் அல் புனானி] வழியாக [அப்துல்லாஹ் பின் ரபாஹ் அல் அன்சாரி] வழியாக [அபூ கத்தாதா]விடமிருந்து [ஹம்மத் பின் ஸைத்] நமக்கு அறிவித்தார்கள்; அவர் கூறினார்: 'தோழர்கள், தாங்கள் உறங்கியதால் தொழுகையைத் தவறவிட்டதாக நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடம் கூறினார்கள். அதற்கு அவர், 'உறக்கத்தில் குறைமதிப்பது என்ற ஒன்று இல்லை, ஆனால் நீங்கள் விழித்திருக்கும்போது - உறங்காதபோது - குறைமதிப்பதாகும். எனவே, உங்களில் ஒருவர் தொழ மறந்தாலோ அல்லது உறங்கிவிட்டாலோ, அவருக்கு நினைவுக்கு வரும்போது தொழட்டும்' என்றார். அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் இப்னு மஸ்ஊத், அபூ மர்யம், இம்ரான் பின் ஹுசைன், ஜுபைர் பின் முத்ஹீம், அபூ ஜுஹைஃபா, அபூ ஸயீத், அம்ரு பின் உமையா அத்ல் தலம்ரி மற்றும் துஹ்மிஹ்பர் (துஹ்மிஹ்மர் என்றும் அழைக்கப்படுபவர் - அதாவது அன் நஜஸியின் மகனின் மகன்) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன'. அபூ ஈஸா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்; அபூ கத்தாதா (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் (ரலி) ஆகும். உறங்கிவிடுவதாலோ அல்லது மறந்துவிடுவதாலோ தொழுகையைத் தவறவிட்டு, பின்னர் தொழுகை நேரம் முடிந்த பிறகு, அதாவது சூரியன் உதித்த பிறகோ அல்லது மறைந்த பிறகோ, விழித்தெழுந்தாலோ அல்லது நினைவுக்கு வந்தாலோ, அதுகுறித்து அறிஞர்களிடையே மாறுபட்ட கருத்துக்கள் நிலவுகின்றன. அவர்களில் சிலர் கூறினார்கள்: "சூரியன் உதித்தாலும் அல்லது மறைந்தாலும், அவர் விழித்தெழுந்தாலோ அல்லது நினைவுக்கு வந்தாலோ தொழ வேண்டும்." இது அஹ்மத், இஸ்ஹாக், ஷாஃபிஈ மற்றும் மாலிக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். மற்றவர்களோ கூறினார்கள்: "சூரியன் உதிக்கும் வரை அல்லது மறையும் வரை அவர் தொழ அனுமதிக்கப்படவில்லை."
Imam Tirmidzi : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَسِيَ صَلَاةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ سَمُرَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَالَ فِي الرَّجُلِ يَنْسَى الصَّلَاةَ قَالَ يُصَلِّيهَا مَتَى مَا ذَكَرَهَا فِي وَقْتٍ أَوْ فِي غَيْرِ وَقْتٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقَ وَيُرْوَى عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُ نَامَ عَنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ فَاسْتَيْقَظَ عِنْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَلَمْ يُصَلِّ حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا وَأَمَّا أَصْحَابُنَا فَذَهَبُوا إِلَى قَوْلِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
[குதைபா] மற்றும் [பிஸீர் பின் முஅத்ஸ்] ஆகியோர் நமக்குக் கூறினார்கள்; [அபூ அவானா] அவர்கள் [கதாதா]விடமிருந்தும், [அனஸ் பின் மாலிக்] அவர்களிடமிருந்தும் நமக்குக் கூறினார்கள்; அவர் சொன்னார்: 'அல்லாஹ்வின் தூதர் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் கூறினார்கள்: 'யார் தொழ மறக்கிறாரோ, அவர் நினைவுக்கு வரும்போது தொழட்டும்'. அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் சம்ரா மற்றும் அபூ கதாதாவிடமிருந்தும் ஒரு வரலாறு உள்ளது'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'அனஸ் அவர்களிடமிருந்து வரும் இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது.' அலி பின் அபூ தாலிப் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்படுகிறது, தொழ மறந்த ஒரு மனிதனைப் பற்றி அவர் கூறினார்: 'அவர் நினைவுக்கு வரும்போதெல்லாம், நேரத்திற்குள் இருந்தாலும் சரி, நேரத்திற்கு வெளியே இருந்தாலும் சரி, தொழட்டும்'. இது ஸாஃபிஈ, அஹ்மத் பின் ஹம்பல் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரால் எடுக்கப்பட்ட கருத்தாகும்'. அபூபக்ரா (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்படுகிறது, அவர் ஒருமுறை உறங்கிவிட்டதால் அஸ்ர் தொழுகையைத் தொழவில்லை, சூரியன் மறைந்தபோது அவர் விழித்தெழுந்தார், எனவே சூரியன் மறையும் வரை அவர் தொழவில்லை. கூஃபா மக்களில் சிலர் இந்தக் கருத்தைக் கொண்டிருந்தனர், அதேசமயம் நமது தோழர்கள் அலி பின் அபூ தாலிப் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்களின் நடைமுறையைப் பின்பற்றினர்.
Imam Tirmidzi : 164
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍإِنَّ الْمُشْرِكِينَ شَغَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَرْبَعِ صَلَوَاتٍ يَوْمَ الْخَنْدَقِ حَتَّى ذَهَبَ مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ إِلَّا أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْفَوَائِتِ أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ لِكُلِّ صَلَاةٍ إِذَا قَضَاهَا وَإِنْ لَمْ يُقِمْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
[ஹன்னத்] நமக்குக் கூறினார்; [ஹுசைம்] அவர்கள் [அபூ அஸ் ஸுபைர்] அவர்களிடமிருந்தும், [நாஃபி' பின் ஜுபைர் பின் முத்தீம்] அவர்களிடமிருந்தும், [அபூ உபைதா பின் அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத்] அவர்களிடமிருந்தும் நமக்குக் கூறினார்கள்; [அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத்] கூறினார்; 'கந்தக் போர் நடந்த நாளில், அல்லாஹ்வின் நாடினால் இரவு கடக்கும் வரை, இணைவைப்பாளர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) அவர்களை நான்கு தொழுகைகளையும் நிறைவேற்ற விடாமல் தடுத்திருந்தனர். பின்னர் அவர் பிலாலுக்கு தொழுகைக்கான அழைப்பை விடுக்குமாறு கட்டளையிட்டார், எனவே பிலாலும் தொழுகைக்கான அழைப்பையும் இகாமத்தையும் கூறினார். பின்னர் அவர் லுஹர் தொழுகையைத் தொழுதார், பின்னர் பிலால் இகாமத் கூறினார், பின்னர் அவர் தர்ணா தொழுகையைத் தொழுதார். பின்னர் பிலால் இகாமத் கூறினார், பின்னர் அவர் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுதார். பின்னர் பிலால் இகாமத் எடுத்து இஷா தொழுகையைத் தொழுதார். அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் அபூ ஸயீத் மற்றும் ஜாபிர் ஆகியோரிடமிருந்து ஹதீஸ்கள் உள்ளன'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'அப்துல்லாஹ்வின் ஹதீஸில் அவரது சனதில் எந்தப் பிரச்சினையும் இல்லை, ஆனால் அபூ உபைதா அப்துல்லாஹ்விடமிருந்து கேட்கவில்லை'. தவறவிட்ட தொழுகைகள் தொடர்பாக சில அறிஞர்கள் தேர்ந்தெடுத்துள்ள கருத்து இதுதான்: ஒருவர் தவறவிட்ட தொழுகையை ஈடுசெய்தால், ஒவ்வொரு தொழுகைக்கும் இகாமத் கூற வேண்டும்; அவர் அதைக் கூறாவிட்டால், அதுவே போதுமானது. இது ஷாஃபிஈக்களின் கருத்தாகும்.
Imam Tirmidzi : 165
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنْ صَلَّيْتُهَا قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَوَضَّأْنَا فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[முஹம்மது பின் பஷர் பந்தர்] எங்களிடம் கூறினார்; [முஅத்ஸ் பின் ஹிஷாம்] எங்களிடம் கூறினார்; [என் தந்தை] [யஹ்யா பின் அபூ கதிர்] இடமிருந்து என்னிடம் கூறினார்; [அபூ ஸலாமா பின் அப்துர்ரஹ்மான்] [ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ்] இடமிருந்து எங்களிடம் கூறினார்: 'கந்தக் போரின் போது, உமர் பின் கத்தாப் குறைஷி காஃபிர்களுக்கு எதிராக, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே, சூரியன் மறையும் வரை என்னால் அஸ்ர் தொழுகையைக்கூட தொழ முடியவில்லை!' என்று கடுமையாகப் பேசினார். அதற்கு ரசூலுல்லாஹ் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள், 'அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக, நானும் அதைச் செய்யவில்லை' என்று பதிலளித்தார்கள்.' ஜாபிர் கூறினார்; பின்னர் நாங்கள் மதீனாவில் உள்ள ஒரு பள்ளத்தாக்கான பூத்தானில் தங்கினோம். அங்கு ரசூலுல்லாஹ் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் உளூ செய்தார்கள், நாங்களும் அவர்களுடன் சேர்ந்து உளூ செய்தோம். அதன் பிறகு, சூரியன் மறைந்த பின் ரசூலுல்லாஹ் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் உபநிடதம் தொழுதார்கள். அதன்பிறகு மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுதார்கள். அபூ ஈஸா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்; 'இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஆதாரப்பூர்வமானது.'
Imam Tirmidzi : 166
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ وَأَبُو النَّضْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[மஹ்மூத் பின் கைலான்] நமக்கு அறிவித்துள்ளார்; [அபூ தாவூத் அத் தயாலிஸி] மற்றும் [அபூ அன் நத்லர்] ஆகியோர் [முஹம்மது பின் தல்ஹா பின் முஷர்ரிஃப்], [ஸுபைது], [அல் ஹம்தானி], [அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத்] ஆகியோரிடமிருந்து நமக்கு அறிவித்ததாவது: அவர் கூறினார்; 'அல்லாஹ்வின் தூதர் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் கூறினார்கள்: 'வுஸ்தா தொழுகை என்பது அஸ்ர் தொழுகையே'.' அபூ ஈஸா கூறினார்; 'இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்'.
Imam Tirmidzi : 167
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ سَمِعَ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ فِي صَلَاةِ الْوُسْطَى حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ و قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعَائِشَةُ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الظُّهْرِ و قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ عُمَرَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الصُّبْحِ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ قَالَ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ سَلِ الْحَسَنَ مِمَّنْ سَمِعَ حَدِيثَ الْعَقِيقَةِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُهُ مِنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى و أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَدِينِيِّ عَنْ قُرَيْشِ بْنِ أَنَسٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيٌّ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ
ஹன்னத் (ரலி) அவர்கள் நமக்கு அறிவித்ததாவது; நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடமிருந்து, ஸயீத் (ரலி), கத்தாதா (ரலி), அல்-ஹஸன் (ரலி), ஸம்ரா பின் ஜுன்தப் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்து அப்தா (ரலி) அவர்கள் நமக்கு அறிவித்ததாவது: 'வுஸ்தா தொழுகை என்பது பிற்பகல் தொழுகையாகும்'. அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் அலி, அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத், ஸைத் பின் தாபித், ஆயிஷா, ஹஃப்ஷா, அபூ ஹுரைரா மற்றும் அபூ ஹஸிம் பின் உத்பா ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன'. அபூ ஈஸா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்; முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்; 'ஸம்ரா பின் ஜுன்தப் அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது என்றும், அதை அவரிடமிருந்து கேட்டதாகவும் அலி பின் அப்துல்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்'. அபூ ஈஸா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்; 'வுஸ்தா தொழுகை என்பது பிற்பகல் தொழுகையாகும், அதன் தரம் ஹஸன் ஷாஹீஹ் ஆகும் என்பது குறித்த ஸம்ரா ஹதீஸ்'. இது நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் அவர்களைத் தவிர மற்ற அறிஞர்களில் பெரும்பான்மையினர் கொண்டிருக்கும் கருத்தாகும். ஸைத் பின் தாபித் மற்றும் ஆயிஷா (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்கள், 'வுஸ்தா தொழுகை என்பது லுஹர் தொழுகையே' என்று கூறினார்கள். அதேசமயம், இப்னு அப்பாஸ் மற்றும் இப்னு உமர் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்கள், 'வுஸ்தா தொழுகை என்பது ஃபஜ்ர் தொழுகையே' என்று கூறினார்கள். அபூ மூஸா முஹம்மது பின் அல் முத்ஸன்னா (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்கள் நமக்கு அறிவித்தார்கள்; குறைஷ் பின் அனஸ் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்கள், ஹபீப் இப்னு அஸ்ய் ஸஹீஹ் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்களிடமிருந்து நமக்கு அறிவித்தார்கள், அவர் கூறினார்: 'முஹம்மது பின் ஸிரீன் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அகீகா பற்றிய ஹதீஸை அல் ஹஸனிடம் யாரிடமிருந்து கேட்டார் என்று கேளுங்கள்?' எனவே நான் அவரிடம் கேட்டேன், அதற்கு அவர், 'நான் அதை சம்ரா பின் ஜுன்தப் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்களிடமிருந்து கேட்டேன்' என்று பதிலளித்தார். அபூ ஈஸா (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'முஹம்மது பின் இஸ்மாயீல் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்கள் நமக்கு அறிவித்தார்கள்; அலி பின் அப்துல்லாஹ் பின் அல் மதீனி (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்கள் குறைஷ் பின் அனஸ் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்களிடமிருந்து இந்த ஹதீஸை நமக்கு அறிவித்தார்கள்'. முஹம்மது (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அலி (ரலி) அவர்கள், 'சம்ராவிலிருந்து அல் ஹஸன் (ரலி) அவர்கள் கூறுவது உண்மை, மேலும் அவர் இந்த ஹதீஸை அடிப்படையாகக் கொண்டவர்' என்று கூறினார்.'
Imam Tirmidzi : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ وَهُوَ ابْنُ زَاذَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَال سَمِعْتُ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَكَانَ مِنْ أَحَبِّهِمْ إِلَيَّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَعَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَمُعَاذِ ابْنِ عَفْرَاءَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَيَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّهُمْ كَرِهُوا الصَّلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَأَمَّا الصَّلَوَاتُ الْفَوَائِتُ فَلَا بَأْسَ أَنْ تُقْضَى بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ قَالَ عَلِيُّ ابْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ إِلَّا ثَلَاثَةَ أَشْيَاءَ حَدِيثَ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ عَلِيٍّ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ
[அஹ்மத் பின் மனி] எங்களிடம் கூறினார்; [ஹுசைம்] எங்களிடம் கூறினார்; [மன்சூர்] - அவர் இப்னு ஸத்ஸன் - [கதாதா]விடமிருந்து எங்களுக்குத் தெரிவித்தார்; [அபூ அல் அலியா] [இப்னு அப்பாஸ்] இடமிருந்து எங்களுக்கு அறிவித்தார்; நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களின் தோழர்களான [உமர் பின் அல் கத்தாப்] போன்றவர்களிடமிருந்து நான் நிறையக் கேட்டிருக்கிறேன், மேலும் அவர் எனக்கு மிகவும் பிடித்தமானவர்களில் ஒருவர், 'அல்லாஹ்வின் தூதர் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் விடியற்காலைக்குப் பிறகு சூரிய உதயம் வரை தொழுவதையும், அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரிய அஸ்தமனம் வரை தொழுவதையும் தடை செய்தார்கள்'. அவர் கூறினார்; இந்த அத்தியாயத்தில் அலி, இப்னு மஸ்ஊத், உக்பா பின் ஆமிர், அபூ ஹுரைரா, இப்னு உமர், சம்ரா பின் ஜுன்தப், அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர், முஅத் பின் அஃப்ரா, அஷ் ஷுனபிஹி (ஆனால் அவர் அதை நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடமிருந்து கேட்கவில்லை), ஸலாமா பின் அல் அக்வா, ஸைத் பின் தாபித், ஆயிஷா, கஅஅப் பின் முர்ரா, அபூ உமாமா, அம்ரு பின் அபாஸா, யஃலா பின் உமையா மற்றும் முஅவியா ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் உள்ளன. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'உமரிடமிருந்து இப்னு அப்பாஸ் அறிவித்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் அவர்களுக்குப் பின் வந்தவர்களில் பெரும்பாலான ஃபுகஹாக்களின் கருத்து இதுதான்: விடியற்காலைக்குப் பிறகு சூரிய உதயம் வரையிலும், மாலைக்குப் பிறகு சூரிய அஸ்தமனம் வரையிலும் தொழுவது மக்ரூஹ் (வெறுக்கத்தக்கது) என்று அவர்கள் கருதினார்கள்.' தவறவிட்ட தொழுகைகளைப் பொறுத்தவரை, விடியற்காலையிலோ அல்லது பிற்பகலிலோ அவற்றை ஈடுசெய்வதில் எந்தத் தீங்கும் இல்லை. அலி பின் அல் மதீனி கூறினார்; யஹ்யா பின் ஸயீத் கூறினார்; ஸுஃபா, அபூ அல் அலியாவிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்ட கதாதாவைப் பற்றி மூன்று ஹதீஸ்களைத் தவிர வேறு எதையும் கேட்டதில்லை; உமர் ஹதீஸ்; 'நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் விடியற்காலைக்குப் பிறகு சூரிய உதயம் வரையிலும், அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரிய அஸ்தமனம் வரையிலும் தொழுவதைத் தடை செய்தார்கள்'. நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடமிருந்து இப்னு அப்பாஸ் அவர்களின் ஹதீஸ், அவர் கூறினார்: 'நான் யஹ்யா பின் மத்தாவை விட சிறந்தவன்' என்று ஒருவர் கூறுவது தகாது. ஹதீஸ் அலி, கத்லியில் மூன்று வகைகள் உள்ளன.
Imam Tirmidzi : 169
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ لِأَنَّهُ أَتَاهُ مَالٌ فَشَغَلَهُ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَصَلَّاهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ ثُمَّ لَمْ يَعُدْ لَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ وَهَذَا خِلَافُ مَا رُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَصَحُّ حَيْثُ قَالَ لَمْ يَعُدْ لَهُمَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَحْوُ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا الْبَابِ رِوَايَاتٌ رُوِيَ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا دَخَلَ عَلَيْهَا بَعْدَ الْعَصْرِ إِلَّا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَرُوِيَ عَنْهَا عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَالَّذِي اجْتَمَعَ عَلَيْهِ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى كَرَاهِيَةِ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ إِلَّا مَا اسْتُثْنِيَ مِنْ ذَلِكَ مِثْلُ الصَّلَاةِ بِمَكَّةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ بَعْدَ الطَّوَافِ فَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُخْصَةٌ فِي ذَلِكَ وَقَدْ قَالَ بِهِ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ الصَّلَاةَ بِمَكَّةَ أَيْضًا بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ
குதைபா (ரலி) அவர்கள் நமக்கு அறிவித்துள்ளார்; அதா பின் ஸாயிப் (ரலி), ஸயீத் பின் ஜுபைர் (ரலி), இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்து ஜரீர் (ரலி) அவர்கள் நமக்கு அறிவித்துள்ளார்கள். அவர் கூறினார்; 'நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். ஏனெனில், அவர்கள் முஸ்லிம்களின் சொத்துக்களைப் பராமரித்து வந்தார்கள். அதனால், அவர்கள் வேலையாக இருந்ததால், நண்பகல் தொழுகைக்குப் பிறகு இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழ இயலவில்லை. எனவே, அவர்கள் அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள், அதன் பிறகு மீண்டும் தொழவில்லை'. இந்த அத்தியாயத்தில் ஆயிஷா (ரலி), உம்மு ஸலமா (ரலி), மைமூனா (ரலி), மற்றும் அபூ மூஸா (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் உள்ளன. அபூ ஈஸா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்; 'இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு ஹஸன் ஹதீஸ் ஆகும். மேலும், நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள் என்று பல அறிவிப்பாளர்கள் அறிவித்துள்ளனர்'. மேலும் இது, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் அஸர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் மறையும் வரை தொழுவதைத் தடை செய்தார்கள் என்று அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டதற்கு முரணாக உள்ளது. இப்னு அப்பாஸின் ஹதீஸ் அதிக நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது, ஏனெனில் அதில் அவர் இரண்டு ரக்அத் தொழுகைகளை மீண்டும் தொழவில்லை என்று கூறப்பட்டுள்ளது. மேலும், இப்னு அப்பாஸின் ஹதீஸைப் போன்ற ஒரு ஹதீஸ் ஸைத் பின் தாபித் (ரலி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும், ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுதாலன்றி, அஸர் நேரத்திற்குப் பிறகு அவரைப் பார்க்க நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் ஒருபோதும் வரவில்லை என்று கூறும் பல ஹதீஸ்கள் ஆயிஷா (ரலி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளன. மேலும், ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் உம்மு ஸலமா (ரலி) அவர்களிடமிருந்து, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் வழியாக மற்றொரு அறிவிப்பும் வந்துள்ளது, அதன்படி அவர் அஸர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் மறையும் வரை தொழுவதையும், விடியற்காலைக்குப் பிறகு சூரியன் உதிக்கும் வரை தொழுவதையும் தடை செய்தார். அறிவியல் வல்லுநர்களால் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்ட ஒரு விஷயம் என்னவென்றால், அஸர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் மறையும் வரை தொழுவதும், விடியற்காலைக்குப் பிறகு சூரியன் உதிக்கும் வரை தொழுவதும் தடைசெய்யப்பட்டுள்ளது என்பதே. தவாஃப் செய்த பிறகு, அஸர் தொழுகைக்குப் பின் சூரியன் மறையும் வரையிலும், விடியற்காலையில் சூரியன் உதிக்கும் வரையிலும் மக்காவில் தொழுவது போன்ற விலக்கப்பட்டவற்றைத் தவிர, இந்த விஷயத்தில் நபிகள் நாயகம் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) அவர்கள் கருணை காட்டினார்கள் என்று அறிவிக்கப்படுகிறது. இது நபிகள் நாயகம் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் அவர்களுக்குப் பின் வந்த அறிஞர்கள் குழுவின் கருத்தாக இருந்தது. இமாம் ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரும் இந்தக் கருத்தைக் கொண்டிருந்தனர். அதே சமயம், நபிகள் நாயகம் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் அவர்களுக்குப் பின் வந்த அறிஞர்கள் குழுவின் மற்றொரு பிரிவினரும், மக்காவில் அஸர் மற்றும் ஃபஜ்ர் தொழுகைகளுக்குப் பிறகு தொழுவது மக்ரூஹ் (வெறுக்கத்தக்கது) என்று கருதினர். சுஃப்யான் அத் தவ்ரீ, மாலிக் இப்னு அனஸ் மற்றும் கூஃபாவைச் சேர்ந்த சிலரும் இந்தக் கருத்தைக் கொண்டிருந்தனர்.
Imam Tirmidzi : 170
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلَاةٌ لِمَنْ شَاءَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الصَّلَاةَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ قَبْلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِنْ صَلَّاهُمَا فَحَسَنٌ وَهَذَا عِنْدَهُمَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ
ஹன்னத் (ரலி) அவர்கள் நமக்கு அறிவித்ததாவது; வக்கீ (ரலி) அவர்கள், கஹ்மாஸ் பின் அல் ஹஸன் (ரலி), அப்துல்லாஹ் பின் புரைதா (ரலி), அப்துல்லாஹ் பின் முகஃப்பல் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்து, நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் (ரலி) அவர்கள் வழியாக நமக்கு அறிவித்ததாவது: 'தொழ விரும்பும் இருவருக்குமான தொழுகை இரண்டு முறை உண்டு'. மேலும் அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் அப்துல்லாஹ் பின் அஸ் ஸுபைர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்தும் ஒரு ஹதீஸ் உள்ளது'. அபூ ஈஸா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்; 'அப்துல்லாஹ் பின் அல் முகஃப்பல் (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் (உறுதியான) நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது.' நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் (ரலி) அவர்களின் தோழர்களில் சிலர் மஃக்ரிப் தொழுகைக்கு முன் தொழுவது குறித்துக் கருத்து வேறுபாடு கொண்டிருந்தனர்; அவர்களில் சிலர் மஃக்ரிப் தொழுகைக்கு முன் தொழுகை இல்லை என்று வாதிட்டனர். மேலும், நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் (ரலி) அவர்களின் பல தோழர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது, அவர்கள் மஃக்ரிப் தொழுகைக்கு முன், அதாவது இகாமாவுக்கும் தொழுகைக்கான அழைப்புக்கும் இடையில் இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். அஹ்மதும் இஷாக்கும் கூறினார்கள்; 'யாராவது அதைச் செய்தால், அது ஒரு நல்ல காரியம்'. அவர்கள் இருவரும் அதை சுன்னத் என்று கருதுகிறார்கள்.
Imam Tirmidzi : 171
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ وَعَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ وَعَنْ الْأَعْرَجِ يُحَدِّثُونَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَدْرَكَ مِنْ الصُّبْحِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الصُّبْحَ وَمَنْ أَدْرَكَ مِنْ الْعَصْرِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الْعَصْرَوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ أَصْحَابُنَا وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَهُمْ لِصَاحِبِ الْعُذْرِ مِثْلُ الرَّجُلِ الَّذِي يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ وَيَذْكُرُ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَعِنْدَ غُرُوبِهَا
[இஷாக் பின் மூஸா அல் அன்சாரி] எங்களிடம் கூறினார்; [மான்] எங்களிடம் கூறினார்; [மாலிக் பின் அனஸ்] எங்களிடம் கூறினார், [ஸைத் பின் அஸ்லம்] அவர்களிடமிருந்து, [அத்தா பின் யஸர்] அவர்களிடமிருந்து, [புஸ்ர் பின் ஸயீத்] அவர்களிடமிருந்து, [அல் அஃராஜ்] அவர்களிடமிருந்து, அவர்கள் [அபூ ஹுரைரா] அவர்களிடமிருந்து இதை அறிவித்தார்கள்: நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் கூறினார்கள்: 'சூரியன் உதிப்பதற்கு முன் யார் ஒரு ரக்அத் அஸர் தொழுகையை நிறைவேற்றுகிறாரோ, அவர் அதை அடைந்துவிடுகிறார். மேலும் சூரியன் அஸ்தமிப்பதற்கு முன் யார் ஒரு ரக்அத் அஸர் தொழுகையை நிறைவேற்றுகிறாரோ, அவர் அதை அடைந்துவிடுகிறார்'. அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் 'ஆயிஷா' பற்றிய வரலாறும் உள்ளது'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'அபூ ஹுரைராவின் ஹதீஸ் ஹஸன் நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது'. இந்தக் கருத்தை எங்கள் நண்பர்களான ஸாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஷாக் ஆகியோர் ஏற்றுக்கொண்டனர். அவர்களைப் பொறுத்தவரை, தூங்குவதாலோ அல்லது மறப்பதாலோ தொழுகையைத் தவறவிட்டு, பின்னர் சூரியன் உதிக்கும்போதோ அல்லது மறையும்போதோ விழித்தெழுந்தாலோ அல்லது நினைவுக்கு வந்தாலோ போன்ற, ஒரு காரணம் உள்ள ஒருவருக்கு இந்த ஹதீஸ் பொருந்தும்.
Imam Tirmidzi : 172
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَبَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلَا مَطَرٍقَالَ فَقِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ بِذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ رَوَاهُ جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيُّ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ هَذَا
ஹன்னத் (ரலி) அவர்கள் நமக்கு அறிவித்ததாவது; அபூ முஆவியா (ரலி) அவர்கள், அல் அஃமஸி (ரலி), ஹபீப் பின் அபூ தாபித் (ரலி), ஸயீத் பின் ஜுபைர் (ரலி), இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்து நமக்கு அறிவித்ததாவது: அவர் கூறினார்; 'மதீனாவில், நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள், பயத்தினாலோ அல்லது மழையினாலோ அல்லாமல், நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் (ரலி) அவர்கள் நல்நேரத் தொழுகைக்கும் அஸ்ர் தொழுகைக்கும் இடையிலும், மஃக்ரிப் தொழுகைக்கும் மாலைத் தொழுகைக்கும் இடையிலும் பன்மைப்படுத்துவார்கள்'. ஸயீத் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்; 'இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களிடம், 'அதனால் அவருக்கு என்ன வேண்டும்?' என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர், 'அவர் தன் மக்களுக்குச் சிரமத்தை ஏற்படுத்த விரும்பவில்லை' என்று பதிலளித்தார்'. அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்களிடமிருந்தும் ஒரு ஹதீஸ் உள்ளது'. அபூ ஈஸா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்; 'இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களின் இந்த ஹதீஸ் பல அறிவிப்பாளர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது. அதாவது, ஜாபிர் பின் ஸைத் (ரலி), ஸயீத் பின் ஜுபைர் (ரலி) மற்றும் அப்துல்லாஹ் பின் ஸயீக் அல் உகைலி (ரலி) ஆகியோர் ஆவர்'. இந்த அறிவிப்பைத் தவிர, இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் வழியாக நபிகள் நாயகம் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) அவர்களிடமிருந்தும் இது அறிவிக்கப்படுகிறது.
Imam Tirmidzi : 173
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَنَشٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ أَتَى بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْكَبَائِرِقَالَ أَبُو عِيسَى وَحَنَشٌ هَذَا هُوَ أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ وَهُوَ حُسَيْنُ بْنُ قَيْسٍ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لَا يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ إِلَّا فِي السَّفَرِ أَوْ بِعَرَفَةَ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ فِي الْجَمْعِ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ لِلْمَرِيضِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فِي الْمَطَرِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ لِلْمَرِيضِ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ
[அபூ ஸலாமா யஹ்யா பின் கலஃப் அல் பஷ்ரி] அவர்கள் நமக்குக் கூறினார்கள்; [அல் முஃதமிர் பின் ஸுலைமான்] அவர்கள், [அவரது தந்தை] வழியாக, [ஹனஸி] வழியாக, [இக்ரிமா] வழியாக, [இப்னு அப்பாஸ்] வழியாக, நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடமிருந்து நமக்குக் கூறினார்கள், அவர் சொன்னார்: 'யார் இரு தொழுகைகளுக்கு இடையில் நியாயமின்றி பன்மைத் தொழுகிறாரோ, அவர் பெரும் பாவத்தின் வாசலுக்குள் வந்துவிடுகிறார்'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'ஹனஸி என்பவர் அபூ அலி அர் ரஹாபி, அதாவது ஹுசைன் பின் கைஸ் ஆவார். ஹதீஸ் வல்லுநர்களின் கூற்றுப்படி அவர் ஒரு பலவீனமான மனிதர். இமாம் அஹ்மத் மற்றும் பிறரும் இதை பலவீனப்படுத்தியுள்ளனர்'. இந்த ஹதீஸ் அறிவியலில் வல்லுநர்களால் பின்பற்றப்படுகிறது, அதாவது பயணம் செய்யும்போதோ அல்லது அரஃபாவின்போதோ தவிர, இரு தொழுகைகள் தொழுவது அனுமதிக்கப்படாது. மேலும், தாபிஈன் வட்டாரங்களைச் சேர்ந்த சில வல்லுநர்கள், நோயாளிகளுக்கு இரு தொழுகைகள் தொழுவதற்கு நிவாரணம் அளிக்கின்றனர். இது அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரால் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்ட கருத்தாகும். இதற்கிடையில், மழை பெய்யும்போது மட்டுமே இரு தொழுகைகள் தொழப்படுகின்றன என்று சில விஞ்ஞானிகள் கூறுகின்றனர். இது ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஷாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். அதே சமயம், நோயுற்றவர்கள் இரு தொழுகைகளைப் பன்மையில் தொழலாம் என்பதை இமாம் ஷாஃபிஈ நம்பவில்லை.
Imam Tirmidzi : 174
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا أَصْبَحْنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالرُّؤْيَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ لَرُؤْيَا حَقٍّ فَقُمْ مَعَ بِلَالٍ فَإِنَّهُ أَنْدَى وَأَمَدُّ صَوْتًا مِنْكَ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَكَ وَلْيُنَادِ بِذَلِكَ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نِدَاءَ بِلَالٍ بِالصَّلَاةِ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَجُرُّ إِزَارَهُ وَهُوَ يَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَذَلِكَ أَثْبَتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ أَتَمَّ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَطْوَلَ وَذَكَرَ فِيهِ قِصَّةَ الْأَذَانِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةِ مَرَّةً مَرَّةً وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ رَبِّهِ وَيُقَالُ ابْنُ عَبْدِ رَبٍّ وَلَا نَعْرِفُ لَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا يَصِحُّ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ الْوَاحِدَ فِي الْأَذَانِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ لَهُ أَحَادِيثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَمُّ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ
[ஸயீத் பின் யஹ்யா பின் ஸயீத் அல் உமவி] எங்களிடம் கூறினார்; [என் தந்தை] எங்களிடம் கூறினார்; [முஹம்மது பின் இஷாக்], [முஹம்மது பின் இப்ராஹிம் அல் ஹாரித்ஸ் அத் தைமி], [முஹம்மது பின் அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத்], [அவரது தந்தை] ஆகியோரிடமிருந்து எங்களிடம் கூறினார்; அவர் கூறினார்; 'ஒரு நாள் காலையில் நாங்கள் ரஸூலுல்லாஹ் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடம் சென்றோம், அப்போது நான் கண்ட கனவைப் பற்றி அவரிடம் கூறினேன், அதற்கு அவர் கூறினார்: 'இது ஒரு உண்மையான கனவு, எனவே பிலாலுடன் நில்லுங்கள், ஏனெனில் அவருடைய குரல் உன்னுடையதை விட உரத்ததாகவும் நீண்டதாகவும் இருக்கும், நீ சொன்னதை - கனவில் கண்டதை - அவரிடம் கூறு, அதைக் கொண்டு உரக்கக் கூறுமாறு அவரிடம் சொல்'. அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் கூறினார்; 'உமர் பின் அல் கத்தாப் பிலாலின் அழைப்பைக் கேட்டபோது, அவர் தனது சாரத்தை சுமந்துகொண்டு ரஸூலுல்லாஹ் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களைச் சந்திக்க வெளியே வந்தார், பின்னர் அவர் கூறினார்; 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! சத்தியத்துடன் உங்களை அனுப்பியவன் மீது சத்தியமாக, அவர் கூறியது போலவே நானும் கனவு கண்டேன்'. அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் கூறினார்; 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) கூறினார்கள்: 'எல்லாப் புகழும் அல்லாஹ்வுக்கே உரியது, பின்னர் அது இன்னும் வலுப்பெறும்'. அவர் கூறினார்; 'இந்த அத்தியாயத்தில் இப்னு உமர் (ரலியல்லாஹு அன்ஹு) அவர்களிடமிருந்தும் ஒரு வரலாறு உள்ளது'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'அப்துல்லாஹ் பின் ஸைதின் இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது. [இப்ராஹீம் பின் ஸஅத்] அவர்கள் இந்த ஹதீஸை [முஹம்மது பின் இஷாக்] அவர்களிடமிருந்து இன்னும் முழுமையான மற்றும் நீண்ட லஃபத்ஸுடன் அறிவித்துள்ளார். தொழுகைக்கான அழைப்பு இரண்டு முறை என்றும், இகாமத் ஒரு முறை என்றும் ஹதீஸில் கூறப்பட்டுள்ளது'. அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் என்பவர் இப்னு அப்து ரப்பி ஆவார், மேலும் அவர் இப்னு அப்து ரப்பி என்றும் அழைக்கப்படுகிறார். மேலும், இந்தத் தொழுகை அழைப்பு தொடர்பான ஹதீஸைத் தவிர, நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்ட வேறு எந்த நம்பகமான ஹதீஸையும் நாங்கள் அவரிடமிருந்து அறிந்ததில்லை. ஆனால், அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் பின் ஆஷிம் அல் மஸீனிக்கு, நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்ட பல ஹதீஸ்கள் உள்ளன. அவர் அப்பாத் பின் தமீமின் மாமா ஆவார்.
Imam Tirmidzi : 175
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَوَاتِ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى وَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوَلَا تَبْعَثُونَ رَجُلًا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ
[அபூபக்கர் பின் அன் நத்லர்] அவர்கள் நமக்குக் கூறினார்கள்; [ஹஜ்ஜாஜ் பின் முஹம்மது] அவர்கள் நமக்குக் கூறினார்கள்; [இப்னு ஜுரைர்] அவர்கள் கூறினார்கள்; [நாஃபி] அவர்கள் [இப்னு உமர்] அவர்களிடமிருந்து நமக்கு அறிவித்தார்கள்; அவர் கூறினார்; 'முஸ்லிம்கள் மதீனாவிற்கு வந்தபோது, அவர்கள் ஒன்று கூடி தொழுகைக்காகக் காத்திருந்தனர், ஆனால் யாரும் தொழுகைக்கான அழைப்பை விடுக்கவில்லை. பின்னர் ஒரு நாள் அவர்கள் அதைப் பற்றிப் பேசிக்கொண்டிருந்தபோது, அவர்களில் சிலர் கூறினார்கள்; 'கிறிஸ்தவர்களைப் போல மணிகளைப் பயன்படுத்துங்கள்,' மற்றவர்கள் கூறினார்கள்; 'யூதர்களைப் போல எக்காளத்தைப் பயன்படுத்துங்கள்'. இப்னு உமர் கூறினார்; 'பின்னர் உமர் கூறினார்; 'ரசூலுல்லாஹ் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் கூறினார்கள்: 'பிலாலே, எழுந்து நின்று தொழுகைக்கு அழைப்பு விடு'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'இந்த ஹதீஸ் இப்னு உமரின் ஹதீஸிலிருந்து வந்த ஹஸன் ஷாஹீஹ் கரீப் ஆகும்'.
Imam Tirmidzi : 176
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَجَدِّي جَمِيعًا عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْعَدَهُ وَأَلْقَى عَلَيْهِ الْأَذَانَ حَرْفًا حَرْفًاقَالَ إِبْرَاهِيمُ مِثْلَ أَذَانِنَا قَالَ بِشْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ فَوَصَفَ الْأَذَانَ بِالتَّرْجِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مَحْذُورَةَ فِي الْأَذَانِ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ بِمَكَّةَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
[பிய்ஸர் பின் முஅத்ஸ் அல் பஷ்ரி] எங்களிடம் கூறினார்; [இப்ராஹீம் பின் அப்துல் அஜீஸ் பின் அப்துல் மாலிக் பின் அபூ மஹ்துரா] எங்களிடம் கூறினார்; [அபூ மஹ்துரா]விடமிருந்து எனக்கும் [என் தந்தைக்கும்] [என் தாத்தாவுக்கும்] அறிவித்தார்; அவர் கூறினார்; 'ரஸூலுல்லாஹ் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் அவரை அமர வைத்து, அவருக்கு எழுத்து எழுத்தாக ஓதிக் காட்டினார்கள். அப்போது இப்ராஹீம் கூறினார்; -நமது தொழுகைக்கான அழைப்பைப் போலவே'. பிய்ஸர் கூறினார்; 'அப்போது நான் அவரிடம், 'எனக்காக அதை மீண்டும் ஓதுங்கள்!' என்று கூறினேன். எனவே அவர் தொழுகைக்கான அழைப்பை மீண்டும் மீண்டும் ஓதினார்.' அபூ ஈஸா கூறினார்; 'தொழுகைக்கான அழைப்பு குறித்த அபூ மஹ்துராவின் ஹதீஸ் ஆதாரப்பூர்வமானது. இந்த ஹதீஸ் அவரிடமிருந்து மற்றொரு விதத்திலும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த ஹதீஸ் மக்கா மக்களால் பரவலாகப் பின்பற்றப்படுகிறது, மேலும் இது ஷாஃபியின் கருத்தாகும்.'
Imam Tirmidzi : 177
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ الْأَحْوَلِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَّمَهُ الْأَذَانَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالْإِقَامَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَحْذُورَةَ اسْمُهُ سَمُرَةُ بْنُ مِعْيَرٍ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا فِي الْأَذَانِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّهُ كَانَ يُفْرِدُ الْإِقَامَةَ
[அபூ மூஸா முஹம்மது பின் அல் முத்ஸன்னா] அவர்கள் அறிவித்தார்கள்; [அஃபான்] அவர்கள் அறிவித்தார்கள்; [ஹம்மாம்] அவர்கள், [அமீர் பின் அப்துல் வஹீத் அல் அஹ்வல்], [மக்ஹூல்], [அப்துல்லாஹ் பின் முஹைரிஸ்], [அபூ மஹ்துரா] ஆகியோரிடமிருந்து அறிவித்தார்கள்: நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் அவருக்கு அதானில் பத்தொன்பது வாக்கியங்களையும், இகாமாவில் பதினேழு வாக்கியங்களையும் கற்றுக் கொடுத்தார்கள். அபூ ஈஸா கூறினார்கள்; 'இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது, அதே சமயம் அபூ மஹ்துராவின் பெயர் சம்ரா பின் மியார் ஆகும்'. தொழுகைக்கான அழைப்பைப் பொறுத்தவரை, பல அறிஞர்கள் இந்த ஹதீஸையே பின்பற்றுகிறார்கள். அபூ மஹ்துரா அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது, அவர் இகாமாவில் ஒரே ஒரு வாக்கியம்-ஒரே ஒரு வாக்கியம் கூறினார்'.
Imam Tirmidzi : 178
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَيَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَيُوتِرَ الْإِقَامَةَوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[குதைபா] கூறினார்; [அஸ் பின் மாலிக்] அவர்களிடமிருந்து [காலிதுல் ஹத்ஸா] அவர்களிடமிருந்தும், [அபூ கியாபா] அவர்களிடமிருந்தும் [அப்துல் வஹாப் அத்ஸ் த்ஸக்ஃபி] மற்றும் [யஜீது பின் ஸுரை] அவர்கள் நமக்குக் கூறினார்கள்; அவர் சொன்னார்: 'தொழுகைக்கான அழைப்பில் எண்களை முழுமையாக்கவும், இகாமாவில் ஒற்றைப்படை எண்களைப் பயன்படுத்தவும் பிலாலுக்குக் கட்டளையிடப்பட்டது'. இந்த அத்தியாயத்தில் இப்னு உமர் அவர்களிடமிருந்தும் ஒரு வரலாறு உள்ளது. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'அனஸ் அவர்களிடமிருந்து வரும் இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது. இது நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் தாபிஈன்களில் உள்ள சில அறிவியல் வல்லுநர்கள் எடுத்த கருத்தாகும். இந்தக் கருத்தை மாலிக், ஸஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரும் எடுத்திருந்தனர்'.
Imam Tirmidzi : 179
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَكَانَ أَذَانُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَفْعًا شَفْعًا فِي الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ رَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ و قَالَ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْأَذَانُ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةُ مَثْنَى مَثْنَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ قَاضِيَ الْكُوفَةِ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ شَيْئًا إِلَّا أَنَّهُ يَرْوِي عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِيهِ
[அபூ ஸயீத் அல் அஸ்யஜ்] அவர்கள் நமக்குக் கூறினார்கள்; [உக்பா பின் காலித்] அவர்கள், [இப்னு அபூ லைலா] அவர்களிடமிருந்து, [அம்ரு பின் முர்ரா] அவர்களிடமிருந்து, [அப்துர்ரஹ்மான் பின் அபூ லைலா] அவர்களிடமிருந்து, [அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத்] அவர்களிடமிருந்து நமக்குக் கூறினார்கள்; அவர் கூறினார்: 'நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களின் அழைப்பு, தொழுகைக்கான அழைப்பிலும் இகாமத்திலும் இருமுறை, இருமுறை இடம்பெற்றது'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் அவர்களின் இந்த ஹதீஸை [வாகி] அவர்கள், [அல் அஃமஸி] அவர்களிடமிருந்து, [அம்ரு பின் முர்ரா] அவர்களிடமிருந்து, [அப்துர்ரஹ்மான் பின் அபூ லைலா] அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார்கள். அவர் கூறினார்; '[முஹம்மது ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களின் தோழர்கள்] நமக்கு அறிவித்ததாவது, [அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத்] அவர்கள் உறங்கும்போது தொழுகைக்கான அழைப்பைப் பற்றிக் கனவு கண்டார்'. இதற்கிடையில், [ஷுஃபா] அவர்கள் [அம்ர் பின் முர்ரா] அவர்களிடமிருந்து [அப்துர்ரஹ்மான் பின் அபூ லைலா] வழியாக, [அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத்] அவர்கள் உறங்கும்போது தொழுகைக்கான அழைப்பைக் கனவில் கண்டார்கள் என்று அறிவித்தார்கள். மேலும் இது, இப்னு அபூ லைலா அறிவித்த ஹதீஸை விட அதிக நம்பகத்தன்மை வாய்ந்தது. அப்துர்ரஹ்மான் அவர்களும் அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் அவர்களிடமிருந்து அதைக் கேட்டதில்லை. சில அறிஞர்கள் தொழுகைக்கான அழைப்பு இரண்டு முறை விடுக்கப்பட்டது என்று கூறினார்கள். இந்தக் கருத்தை ஸுஃப்யான் அத்ஸ் ஸவ்ரீ, பின் அல் முபாரக் மற்றும் கூஃபா மக்கள் ஏற்றுக்கொண்டனர். அபூ ஈஸா கூறினார்; 'இப்னு அபூ லைலா என்பவர் முஹம்மது பின் அப்துர்ரஹ்மான் பின் அபூ லைலா ஆவார், அவர் கூஃபாவில் ஒரு நீதிபதியாக இருந்தார், மேலும் அவர் தனது தந்தையிடமிருந்து ஒரு ஹதீஸைக் கேட்டதில்லை. தனது தந்தையிடமிருந்து அதை அறிவித்த ஒரு மனிதரிடமிருந்து மட்டுமே அவர் அதைக் கேட்டார்.'
Imam Tirmidzi : 180
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُنْعِمِ هُوَ صَاحِبُ السِّقَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ وَعَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِبِلَالٍ يَا بِلَالُ إِذَا أَذَّنْتَ فَتَرَسَّلْ فِي أَذَانِكَ وَإِذَا أَقَمْتَ فَاحْدُرْ وَاجْعَلْ بَيْنَ أَذَانِكَ وَإِقَامَتِكَ قَدْرَ مَا يَفْرُغُ الْآكِلُ مِنْ أَكْلِهِ وَالشَّارِبُ مِنْ شُرْبِهِ وَالْمُعْتَصِرُ إِذَا دَخَلَ لِقَضَاءِ حَاجَتِهِ وَلَا تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِيحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ الْمُنْعِمِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمُنْعِمِ وَهُوَ إِسْنَادٌ مَجْهُولٌ وَعَبْدُ الْمُنْعِمِ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ
[அஹ்மத் பின் அல் ஹஸன்] நமக்கு அறிவித்திருக்கிறார்; [அல் முஅல்லா பின் அஸத்] நமக்கு அறிவித்திருக்கிறார்; [அப்துல் முனீம்] - அவர் கப்பலின் உரிமையாளர் - நமக்கு அறிவித்திருக்கிறார்; [அல் ஹஸனிடமிருந்து] [யஹ்யா பின் முஸ்லிம்] மற்றும் [ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ்]விடமிருந்து [அதா] நமக்கு அறிவித்திருக்கிறார்கள்; 'அல்லாஹ்வின் தூதர் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் பிலாலிடம் கூறினார்கள்: 'ஓ பிலாலே, நீ தொழுகைக்கு அழைத்தால், உன் அழைப்பை மெதுவாக்கு, நீ இகாமத் செய்தால், அதை வேகப்படுத்து. உன் தொழுகை அழைப்பிற்கும் இகாமத்திற்கும் இடையிலான இடைவெளியை, ஒருவன் உண்டு முடிக்கும் வரை, ஒருவன் குடித்து முடிக்கும் வரை, ஒருவன் சிறுநீர் கழித்து முடிக்கும் வரை இருப்பது போல ஆக்கு. மேலும், என்னைக் காணும் வரை நீ எழுந்து நிற்காதே'. [அப்து பின் ஹுமைத்] நமக்கு அறிவித்திருக்கிறார்; [அப்துல் முனீமிடமிருந்து] [யூனுஸ் பின் முஹம்மது] நமக்கு ஒரு அர்த்தமுள்ள ஹதீஸுடன் அறிவித்திருக்கிறார்'. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'ஜாபிரின் இந்த ஹதீஸை, இந்த வழித்தடத்தின் மூலமாக அன்றி நாம் அறியோம்; அதாவது, அப்துல் முனீம் அவர்களின் ஹதீஸ் மூலமாக, அவருடைய சனத் மஜ்ஹூல் - அறியப்படாதது - ஆகும். மேலும், அப்துல் முனீம் அவர்கள் பஸ்ராவைச் சேர்ந்த ஒரு ஷேக் ஆவார்.'