Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 161

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أُمَرَاءُ يَكُونُونَ بَعْدِي يُمِيتُونَ الصَّلَاةَ فَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ صُلِّيَتْ لِوَقْتِهَا كَانَتْ لَكَ نَافِلَةً وَإِلَّا كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الصَّلَاةَ لِمِيقَاتِهَا إِذَا أَخَّرَهَا الْإِمَامُ ثُمَّ يُصَلِّي مَعَ الْإِمَامِ وَالصَّلَاةُ الْأُولَى هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَأَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ

[محمد بن موسی البشري] موږ ته روایت کړی دی؛ [جعفر بن سلیمان عادل دلوباعي] موږ ته [ابو عمران الجوني] له [عبدالله بن الشمط] له [ابو ذر] څخه روایت کړی دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: 'ای ابو ذر، زما وروسته مشران به لمونځ کم کړي، نو په خپل وخت لمونځ وکړه، که لمونځ په خپل وخت سره ترسره شي نو تاسو به د نفل ثواب ترلاسه کړئ، که نه نو تاسو د خپل لمونځ ساتنه وکړه'. هغه وویل: 'په دې باب کې د عبدالله بن مسعود او عباده بن الشمط څخه هم روایت دی'. ابو عیسی وویل: 'د ابو ذر حدیث حسن صحیح دی. دا د ډیرو علماوو نظر دی. دوی خوښوي چې یو سړی په خپل وخت لمونځ وکړي که چیرې امام یې وځنډوي، او وروسته له هغه له امام سره یوځای لمونځ وکړي.' او د ساینس د ډیری کارپوهانو په وینا، هغه لمونځ چې هغه د هغه وخت په پیل کې ترسره کاوه فرض لمونځ و. د ابو عمران الجوني نوم عبدالمالک بن حبیب دی.

Hadith Corroboration (39)

Hadith

Imam Tirmidzi : 162

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَذَكَرُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَوْمَهُمْ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِي الْيَقَظَةِ فَإِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمْ صَلَاةً أَوْ نَامَ عَنْهَا فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي مَرْيَمَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ وَذِي مِخْبَرٍ وَيُقَالُ ذِي مِخْمَرٍ وَهُوَ ابْنُ أَخِي النَّجَاشِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الرَّجُلِ يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ أَوْ يَذْكُرُ وَهُوَ فِي غَيْرِ وَقْتِ صَلَاةٍ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَلِّيهَا إِذَا اسْتَيْقَظَ أَوْ ذَكَرَ وَإِنْ كَانَ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَالشَّافِعِيِّ وَمَالِكٍ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا يُصَلِّي حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ أَوْ تَغْرُبَ

موږ ته [قطیبه] ویلي دي؛ موږ ته [حماد بن زید] له [ثابت البناني] له [عبدالله بن رباح الانصاري] له [ابو قتاده] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: "صحابه کرامو رسول الله صلی الله علیه وسلم ته وویل چې دوی خپل لمونځونه ځکه نه دي پریښودلي چې دوی ویده وو، نو هغه وویل: 'په خوب کې د کم اټکل کولو په څیر هیڅ شی نشته، مګر کم اټکل هغه وخت دی کله چې تاسو په هوش کې یاست - نه ویده -. نو که ستاسو څخه یو څوک لمونځ هیر کړي، یا ویده شي، نو هغه باید هغه وخت لمونځ وکړي کله چې هغه ته یادونه وشي". هغه وویل: 'په دې فصل کې د ابن مسعود، ابو مریم، عمران بن حسین، جبیر بن مطعم، ابو جحیفه، ابو سعید، عمرو بن امیه عادل دلمري او د زوى مخبر څخه هم روایتونه دي چې د زوى مخمر په نوم هم یادیږي - یعنې د عن نجاسي د زوی زوی - څخه روایتونه دي. ابو عیسی وویل؛ د ابو قتاده حدیث حسن صحیح دی. علماء د هغه چا په اړه مختلف نظرونه لري چې د خوب یا هیریدو له امله د لمانځه کولو څخه لاس واخلي، بیا ویښ شي یا د لمانځه وخت پای ته رسیدو سره یاد شي، یعنی کله چې لمر راپورته شي یا ډوب شي. ځینو یې ویلي: "هغه باید دا هغه وخت وکړي کله چې هغه ویښ شي یا یې یادونه وکړي، حتی که لمر راختلی یا ډوب شوی وي." دا د احمد، اسحاق، شافعي او مالک نظر دی. پداسې حال کې چې نورو ویلي: "هغه ته تر هغه وخته پورې لمونځ کول روا نه دي تر څو چې لمر راختلی یا ډوب نشي."

Hadith

Imam Tirmidzi : 163

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَسِيَ صَلَاةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ سَمُرَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَالَ فِي الرَّجُلِ يَنْسَى الصَّلَاةَ قَالَ يُصَلِّيهَا مَتَى مَا ذَكَرَهَا فِي وَقْتٍ أَوْ فِي غَيْرِ وَقْتٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقَ وَيُرْوَى عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُ نَامَ عَنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ فَاسْتَيْقَظَ عِنْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَلَمْ يُصَلِّ حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا وَأَمَّا أَصْحَابُنَا فَذَهَبُوا إِلَى قَوْلِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

موږ ته [قطیبه] او [بصیر بن معاذ] روایت کړی دی، دوی ویلي دي، موږ ته [ابو عوانه] له [قتاده] څخه [انس بن مالک] روایت کړی دی، هغه ویلي دي: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: 'څوک چې لمونځ هیر کړي، نو کله چې یې یاد شي نو هغه دې وکړي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د سمره او ابو قتاده څخه هم یوه کیسه ده'. ابو عیسی وویل: 'د انس څخه دا حدیث حسن صحیح دی.' له علي بن ابو طالب څخه روایت شوی دی چې هغه د هغه سړي په اړه چې لمونځ هیر کړی و، هغه وویل: 'هرکله چې یې یاد شي لمونځ دې وکړي، که د وخت دننه وي یا د وخت څخه بهر'. دا د سیافعي، احمد بن حنبل او اسحاق نظر دی. له ابو بکره څخه هم روایت شوی چې هغه یو ځل ویده شو او د مازدیګر لمونځ یې ونه کړ، او کله چې لمر لوېده نو ویښ شو، نو تر هغه وخته یې لمونځ ونه کړ تر څو چې لمر لوېدلی وي. د کوفې ځینو خلکو دا نظر درلود، په داسې حال کې چې زموږ ملګري د علي بن ابوطالب رضی الله عنه په طریقه ولاړ وو.

Hadith Corroboration (22)

Hadith

Imam Tirmidzi : 164

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍإِنَّ الْمُشْرِكِينَ شَغَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَرْبَعِ صَلَوَاتٍ يَوْمَ الْخَنْدَقِ حَتَّى ذَهَبَ مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ إِلَّا أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْفَوَائِتِ أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ لِكُلِّ صَلَاةٍ إِذَا قَضَاهَا وَإِنْ لَمْ يُقِمْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ

موږ ته [حناد] ویلي دي، موږ ته [حسیم] له [ابو الزبیر] څخه [نافع بن جبیر بن مطعم] له [ابو عبیده بن عبدالله بن مسعود] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: [عبدالله بن مسعود] ویلي دي: مشرکینو د خندق د جګړې په ورځ رسول الله صلی الله علیه وسلم د څلورو لمونځونو له ادا کولو څخه تر هغه وخته پورې بوخت ساتلی و چې شپه د الله په خوښه تېره شوه. بیا یې بلال ته امر وکړ چې د لمانځه لپاره اذان وکړي، نو بلال هم د لمانځه لپاره اذان او اقامت وویل. بیا یې د ماسپښین لمونځ وکړ، بیا یې بلال اقامت وکړ، بیا یې د ماسپښین لمونځ وکړ. بیا یې بلال اقامت وکړ او بیا یې د ماښام لمونځ وکړ. بیا بلال اقامت وکړ او بیا یې د ماسخوتن لمونځ وکړ. هغه وویل: په دې باب کې د ابو سعید او جابر څخه احادیث راغلي دي. ابو عیسی وویل: 'د عبدالله په سند کې د هغه په حدیث کې کومه ستونزه نشته، مګر ابو عبیده له عبدالله څخه نه ده اوریدلې'. دا هغه څه دي چې ځینو علماوو د پریښودل شویو لمونځونو په اړه غوره کړي دي، چې سړی باید د هر لمانځه لپاره اقامت ووایی که چیرې هغه د هغې قضا راوړي، او که هغه یې ونه وايي نو دا کافي ده. دا د شافعیانو نظر دی.

Hadith

Imam Tirmidzi : 165

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنْ صَلَّيْتُهَا قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَوَضَّأْنَا فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

محمد بن بصیر بندر وویل، معاذ بن هشام وویل، ما ته زما پلار له یحیی بن ابو کثیر څخه خبر راکړ، ابو سلمه بن عبدالرحمن له جابر بن عبدالله څخه خبر راکړ، هغه وویل: "د خندق د جګړې پر مهال عمر بن خطاب د قریشو کافرانو ته سپکاوی وکړ او ویې ویل: ای د الله رسوله، زه تر هغه وخته پورې د مازدیګر لمونځ په سختۍ سره نشم کولی تر څو چې لمر لویږي!" رسول الله صلی الله علیه وسلم ځواب ورکړ: "په خدای قسم، ما دا هم نه دی کړی". جابر وویل: "بیا موږ په بطحان کې - چې په مدینه کې یوه دره ده - ودرېدو، بیا رسول الله صلی الله علیه وسلم اودس وکړ او موږ هم په اودس کې شامل شوو، رسول الله صلی الله علیه وسلم بیا د لمر لوېدو وروسته د ماسپښین لمونځ وکړ، له هغې وروسته یې د ماښام لمونځ وکړ". ابو عیسی وویل؛ 'دا حدیث حسن صحیح دی.'

Hadith Corroboration (9)

Hadith

Imam Tirmidzi : 166

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ وَأَبُو النَّضْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[محمود بن غيلان] موږ ته روايت کړی دی؛ [ابو داود الثیالسي] او [ابو نضلر] موږ ته [محمد بن طلحه بن مُشرف] له [زبيد] له [الهمداني] له [عبدالله بن مسعود] څخه روايت کړی دی، هغه وويل: رسول الله صلی الله عليه وسلم وويل: د وسعت لمونځ د مازديګر لمونځ دی. ابو عیسی وويل: دا حديث حسن صحيح دی.

Hadith

Imam Tirmidzi : 167

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ سَمِعَ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ فِي صَلَاةِ الْوُسْطَى حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ و قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعَائِشَةُ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الظُّهْرِ و قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ عُمَرَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الصُّبْحِ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ قَالَ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ سَلِ الْحَسَنَ مِمَّنْ سَمِعَ حَدِيثَ الْعَقِيقَةِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُهُ مِنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى و أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَدِينِيِّ عَنْ قُرَيْشِ بْنِ أَنَسٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيٌّ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ

موږ ته [حناد] ویلي دي؛ موږ ته [عبده] له [سعید] له [قتاده] له [الحسن] له [سمرة بن جندب] له [سمرة بن جندب] څخه روایت کړی دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: 'د وسعت لمونځ د ماسپښین لمونځ دی'. هغه وویل: 'په دې باب کې د علي، عبدالله بن مسعود، زید بن ثابت، عایشه، حفشه، ابو هریره او ابو حسیم بن عتبه څخه هم روایتونه دي.' ابو عیسی وویل: 'محمد وویل:' علي بن عبدالله وویل چې د سمره بن جندب حدیث حسن صحیح دی، او هغه له هغه څخه اوریدلی دی'. ابو عیسی وویل: 'د وسعت لمونځ په اړه د سمره حدیث د ماسپښین لمونځ دی، چې درجه یې حسن صحیح ده. دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د صحابه وو او د دوی پرته د ډیری ساینس پوهانو نظر دی'. زید بن ثابت او عایشه رضی الله عنهما وویل: 'د وسعت لمونځ د ظهر لمونځ دی'. پداسې حال کې چې ابن عباس او ابن عمر رضی الله عنهما وویل: 'د وسعت لمونځ د سهار لمونځ دی'. ابو موسی محمد بن المثنیٰ موږ ته بیان کړ؛ قریش بن انس موږ ته د حبیب بن عاص الشیحد څخه بیان کړ، هغه وویل: 'محمد بن سیرین وویل: 'له حسن څخه پوښتنه وکړئ چې هغه د عقیقې په اړه حدیث له چا څخه اوریدلی؟' نو ما ترې پوښتنه وکړه، هغه ځواب ورکړ، 'ما دا د سمره بن جندب څخه اوریدلی دی'. ابو عیسی وویل: 'محمد بن اسماعیل موږ ته بیان کړ؛ علي بن عبدالله بن المدیني موږ ته د قریش بن انس څخه دا حدیث بیان کړ'. محمد وویل: 'علي وویل: 'له سمره څخه د حسن اوریدل حق دي، او هغه په دې حدیث ولاړ دی'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 168

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ وَهُوَ ابْنُ زَاذَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَال سَمِعْتُ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَكَانَ مِنْ أَحَبِّهِمْ إِلَيَّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَعَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَمُعَاذِ ابْنِ عَفْرَاءَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَيَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّهُمْ كَرِهُوا الصَّلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَأَمَّا الصَّلَوَاتُ الْفَوَائِتُ فَلَا بَأْسَ أَنْ تُقْضَى بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ قَالَ عَلِيُّ ابْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ إِلَّا ثَلَاثَةَ أَشْيَاءَ حَدِيثَ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ عَلِيٍّ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ

احمد بن مانع موږ ته خبر راکړی دی، حسیم موږ ته خبر راکړی دی، منصور موږ ته خبر راکړی دی - هغه ابن زادزان دی - له [قتاده] څخه دی، هغه موږ ته [ابو العالیہ] له [ابن عباس] څخه روایت کړی دی، هغه وايي: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم له صحابه کرامو څخه ډېر اوریدلي دي، لکه عمر بن الخطاب، او هغه یو له هغو خلکو څخه دی چې زه یې ډېر خوښوم، رسول الله صلی الله علیه وسلم د سهار له لمانځه څخه تر لمر ختو پورې منع کړې ده، او د مازدیګر له لمانځه څخه تر لمر لوېدو پورې منع کړې ده. هغه وویل: په دې باب کې د علي، ابن مسعود، عقبه بن عامر، ابو هریره، ابن عمر، سمره بن جندب، عبدالله بن عمرو، معاذ بن عفراء، الشنابي - څخه هم روایتونه راغلي دي - مګر هغه دا له رسول الله صلی الله علیه وسلم -، سلمه بن الاکوع، زید بن ثابت، عایشه، کعب بن مرة، ابو امامه، عمرو بن عبسه، یعلیٰ بن امیه او معاویه څخه نه دي اوریدلي. ابو عیسی وویل: 'د عمر څخه د ابن عباس حدیث حسن صحیح دی. دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د اصحابو او د هغوی څخه وروسته د ډیری فقهاوو نظر دی چې دوی د سهار له لمانځه وروسته تر لمر ختو پورې او له ماسپښین وروسته تر لمر لوېدو پورې لمونځ کول مکروه ګڼلي دي. د هغو لمونځونو په اړه چې پاتې شوي دي، نو د سهار یا ماسپښین وروسته د هغوی په قضا کولو کې هیڅ زیان نشته. علي بن المدیني وویل؛ یحیی بن سعید وویل: سيوبه هيڅکله له ابو العليه څخه د قتاده روايت نه دی اورېدلی، پرته له دريو احاديثو. عمر حدیث؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم د سهار له لمانځه څخه تر لمر لوېدو پورې او له مازدیګر وروسته تر لمر لوېدو پورې له لمانځه څخه منعه کړې ده. له ابن عباس رضي الله عنهما څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: دا مناسبه نه ده چې یو څوک ووایي چې زه له یحیی بن مته څخه غوره یم. حضرت علي رضي الله عنه فرمايي چې قادلي درې ډوله دي.

Hadith Corroboration (54)

Hadith

Imam Tirmidzi : 169

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ لِأَنَّهُ أَتَاهُ مَالٌ فَشَغَلَهُ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَصَلَّاهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ ثُمَّ لَمْ يَعُدْ لَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ وَهَذَا خِلَافُ مَا رُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَصَحُّ حَيْثُ قَالَ لَمْ يَعُدْ لَهُمَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَحْوُ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا الْبَابِ رِوَايَاتٌ رُوِيَ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا دَخَلَ عَلَيْهَا بَعْدَ الْعَصْرِ إِلَّا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَرُوِيَ عَنْهَا عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَالَّذِي اجْتَمَعَ عَلَيْهِ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى كَرَاهِيَةِ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ إِلَّا مَا اسْتُثْنِيَ مِنْ ذَلِكَ مِثْلُ الصَّلَاةِ بِمَكَّةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ بَعْدَ الطَّوَافِ فَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُخْصَةٌ فِي ذَلِكَ وَقَدْ قَالَ بِهِ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ الصَّلَاةَ بِمَكَّةَ أَيْضًا بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ

قتیبه موږ ته ویلي دي، جریر موږ ته د عطاء بن سائب څخه د سعید بن جبیر څخه د ابن عباس څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: "رسول الله صلی الله علیه وسلم د مازدیګر وروسته دوه رکعته لمونځ وکړ ځکه چې هغه د مسلمانانو د مالونو ساتنه کوله، نو بوخت وو او د غرمې له لمانځه وروسته دوه رکعته لمونځ نشو کولی. نو هغه د مازدیګر وروسته دوه رکعته لمونځ وکړ، او بیا یې ونه کړ". پدې باب کې د عایشه، ام سلمه، میمونه او ابو موسی څخه هم احادیث راغلي دي. ابو عیسی وویل: "د ابن عباس حدیث حسن دی، او ډیری راویانو له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی چې هغه د مازدیګر وروسته دوه رکعته لمونځ وکړ. او دا د هغه څه سره مخالفت کوي چې له هغه څخه - پیغمبر صلی الله علیه وسلم - روایت شوی چې هغه د مازدیګر وروسته تر لمر لوېدو پورې لمونځ منع کړی دی." د ابن عباس حدیث ډیر معتبر دی ځکه چې په هغه کې راغلي دي چې هغه دوه رکعته لمونځونه نه دي تکرار کړي. او د زید بن ثابت څخه هم یو حدیث روایت شوی دی چې د ابن عباس حدیث ته ورته دی. او د عائشې څخه هم څو حدیثونه روایت شوي دي چې وايي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم د مازدیګر وروسته هیڅکله د هغې - عائشې - لیدو ته نه دی راغلی مګر دا چې هغې دوه رکعته لمونځونه نه وي کړي. او د عائشې څخه یو بل روایت د ام سلمه څخه دی چې هغه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه د مازدیګر وروسته لمونځ کول تر لمر لوېدو پورې منع کړي دي، او د سهار له لمانځه وروسته تر لمر لوېدو پورې منع کړي دي. او هغه څه چې د ساینس پوهانو لخوا په دې متفق دي دا دي چې لمونځ د مازدیګر وروسته تر لمر لوېدو پورې منع دی، او د سهار له لمانځه وروسته تر لمر لوېدو پورې. پرته له هغو څخه چې مستثنی شوي دي، لکه په مکه کې د مازدیګر وروسته تر لمر لوېدو پورې او د سهار له لمانځه وروسته تر لمر لوېدو پورې د طواف کولو وروسته. له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت شوی چې هغه په دې مسله کې نرمي ښودلې ده. دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د صحابه کرامو او له هغوی وروسته راغلو علماوو د یوې ډلې نظر وو. دا نظر امام شافعي، احمد او اسحاق هم درلود. په عین حال کې، د رسول الله صلی الله علیه وسلم د صحابه کرامو او له هغوی وروسته راغلو علماوو یوه بله ډله هم په مکه کې د مازدیګر او سهار لمونځونو وروسته کول مکروه ګڼل. دا نظر سفیان ثوري، مالک بن انس او د کوفې ځینو خلکو درلود.

Hadith

Imam Tirmidzi : 170

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلَاةٌ لِمَنْ شَاءَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الصَّلَاةَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ قَبْلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِنْ صَلَّاهُمَا فَحَسَنٌ وَهَذَا عِنْدَهُمَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ

موږ ته [حناد] ویلي دي؛ موږ ته [وکیع] له [کحمس بن الحسن] له [عبدالله بن بریده] له [عبدالله بن مغفل] څخه روایت کړی دی، هغه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه وویل: 'د دوو اذانونو ترمنځ د هغه چا لپاره دعا ده چې غواړي یې وکړي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د عبدالله بن زبیر څخه هم یوه کیسه ده. ابو عیسی وویل: 'د عبدالله بن مغفل حدیث حسن صحیح دی.' د رسول الله صلی الله علیه وسلم ځینو صحابه کرامو د ماښام څخه مخکې د لمانځه په اړه اختلاف درلود، ځینو یې استدلال کاوه چې د ماښام څخه مخکې هیڅ لمونځ نشته. او د رسول الله صلی الله علیه وسلم له ډېرو صحابه کرامو څخه روایت شوی دی چې دوی د ماښام څخه مخکې دوه رکعته لمونځ کاوه، یعنې د اقامت او اذان ترمنځ. احمد او اسحاق وویل؛ 'که څوک دا کار وکړي نو دا ښه کار دی'. دوی دواړه دا سنت ګڼي.

Hadith Corroboration (93)

Hadith

Imam Tirmidzi : 171

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ وَعَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ وَعَنْ الْأَعْرَجِ يُحَدِّثُونَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَدْرَكَ مِنْ الصُّبْحِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الصُّبْحَ وَمَنْ أَدْرَكَ مِنْ الْعَصْرِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الْعَصْرَوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ أَصْحَابُنَا وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَهُمْ لِصَاحِبِ الْعُذْرِ مِثْلُ الرَّجُلِ الَّذِي يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ وَيَذْكُرُ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَعِنْدَ غُرُوبِهَا

اسحاق بن موسی الانصاري له موږ څخه روایت کړی دی؛ ماعن له موږ څخه روایت کړی دی؛ مالک بن انس له زید بن اسلم له [عطاء بن یسار] څخه او له [بصر بن سعید] څخه او له [العرج] څخه روایت کړی دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: 'څوک چې د سهار د لمانځه یو رکعت د لمر له راختلو مخکې ترلاسه کړي، هغه یې ترلاسه کړي دي. او څوک چې د لمر له لوېدو مخکې د مازدیګر د لمانځه یو رکعت ترلاسه کړي، هغه یې ترلاسه کړي دي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د عائشې تاریخ هم شته. ابو عیسی وویل: 'د ابو هریره حدیث حسن صحیح دی. دا نظر زموږ ملګرو، شافعي، احمد او اسحاق اخیستی دی.' د دوی په اند، دا حدیث د هغه چا لپاره تطبیق کیږي چې عذر ولري، لکه یو سړی چې لمونځ له لاسه ورکوي ځکه چې هغه ویده کیږي یا هیروي، بیا ویښ کیږي یا کله چې لمر راختلی یا لویږي نو یادیږي.

Hadith Corroboration (55)

Hadith

Imam Tirmidzi : 172

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَبَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلَا مَطَرٍقَالَ فَقِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ بِذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ رَوَاهُ جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيُّ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ هَذَا

موږ ته [حناد] ویلي دي؛ موږ ته [ابو معاویه] له [العماسي] له [حبیب بن ابو ثابت] له [سعید بن جبیر] له [ابن عباس] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: 'په مدینه کې، رسول الله صلی الله علیه وسلم د غرمې او مازدیګر د لمانځه ترمنځ، او همدارنګه د ماښام او ماښام د لمانځه ترمنځ جمع کارول، نه د ویرې یا باران له امله'. سعید وویل: 'ابن عباس ته وویل شول، 'هغه له دې څخه څه غواړي؟' هغه ځواب ورکړ، 'هغه نه غواړي چې د خپلو خلکو لپاره شیان سخت کړي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د ابو هریره څخه هم یو حدیث دی'. ابو عیسی وویل: 'د ابن عباس دا حدیث له څو لارو څخه روایت شوی دی. یعني [جابر بن زید] او [سعید بن جبیر] او [عبدالله بن صیاق العقیلي]. دا د دې لارې پرته هم روایت شوی دی؛' له ابن عباس څخه، له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه.

Hadith Corroboration (52)

Hadith

Imam Tirmidzi : 173

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَنَشٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ أَتَى بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْكَبَائِرِقَالَ أَبُو عِيسَى وَحَنَشٌ هَذَا هُوَ أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ وَهُوَ حُسَيْنُ بْنُ قَيْسٍ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لَا يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ إِلَّا فِي السَّفَرِ أَوْ بِعَرَفَةَ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ فِي الْجَمْعِ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ لِلْمَرِيضِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فِي الْمَطَرِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ لِلْمَرِيضِ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ

ابو سلمه یحیی بن خلف البشري موږ ته ویلي دي؛ موږ ته المعتمر بن سلیمان له خپل پلار څخه له حناسي څخه له عکرمه څخه له ابن عباس څخه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: "څوک چې د دوو لمونځونو ترمنځ پرته له عذر څخه جمع وکړي، نو هغه د لویې ګناه د دروازې له دروازو څخه یوې ته رسیدلی دی". ابو عیسی وویل: "حناسي ابو علي الرهبي دی، چې حسین بن قیس دی. د حدیثو د متخصصینو په وینا هغه یو کمزوری کس و. امام احمد او نورو هم دا ضعیف کړی دی". دا حدیث د ساینس د متخصصینو لخوا عملي کیږي، چې د سفر یا عرفې په وخت کې پرته له دوو لمونځونو کولو جواز نلري. او د تابعینو د حلقو ځینې متخصصین د ناروغانو لپاره د دوو لمونځونو کولو لپاره راحت ورکوي. دا د احمد او اسحاق نظر دی. په عین حال کې، ځینې ساینس پوهان وايي چې دوه لمونځونه یوازې هغه وخت ترسره کیږي کله چې باران وي. دا هغه نظر دی چې شافعي، احمد او اسحاق یې اخیستی دی. په عین حال کې، امام شافعي په دې باور نه دی چې ناروغان دوه لمونځونه په جمع کې کولی شي.

Hadith

Imam Tirmidzi : 174

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا أَصْبَحْنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالرُّؤْيَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ لَرُؤْيَا حَقٍّ فَقُمْ مَعَ بِلَالٍ فَإِنَّهُ أَنْدَى وَأَمَدُّ صَوْتًا مِنْكَ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَكَ وَلْيُنَادِ بِذَلِكَ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نِدَاءَ بِلَالٍ بِالصَّلَاةِ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَجُرُّ إِزَارَهُ وَهُوَ يَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَذَلِكَ أَثْبَتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ أَتَمَّ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَطْوَلَ وَذَكَرَ فِيهِ قِصَّةَ الْأَذَانِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةِ مَرَّةً مَرَّةً وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ رَبِّهِ وَيُقَالُ ابْنُ عَبْدِ رَبٍّ وَلَا نَعْرِفُ لَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا يَصِحُّ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ الْوَاحِدَ فِي الْأَذَانِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ لَهُ أَحَادِيثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَمُّ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ

موږ ته [سعید بن یحیی بن سعید الاموی] ویلي دي، موږ ته [زما پلار] ویلي دي، موږ ته [محمد بن اسحاق] له [محمد بن ابراهیم الحارث التیمی] له [محمد بن عبدالله بن زید] له [خپل پلار] څخه بیان کړي دي، هغه وویل: 'یو سهار موږ رسول الله صلی الله علیه وسلم ته لاړو، بیا ما هغه ته د هغه خوب په اړه وویل چې ما لیدلی و، بیا یې وویل: 'دا یو ریښتینی خوب دی، نو د بلال سره ودریږه، ځکه چې د هغه غږ ستاسو څخه لوړ او اوږد دی، هغه ته هغه څه ووایه چې تاسو یې خوب لیدلی و، ورته ووایه چې په دې سره چیغه وکړي'. عبدالله بن زید وویل: 'کله چې عمر بن الخطاب د بلال غږ واورېد، نو د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره د لیدو لپاره راووت پداسې حال کې چې خپل سرون یې په لاس کې و، نو ویې ویل: 'ای د الله رسوله! په هغه ذات قسم چې تاسو یې په حق سره لیږلی یاست، ما هم هغه خوب لیدلی دی لکه څنګه چې هغه ویلي وو'. عبدالله بن زید وویل؛ 'نو رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: 'ټولې ستاینې د الله لپاره دي، بیا به نور هم قوي شي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د ابن عمر څخه هم یوه کیسه ده'. ابو عیسی وویل: 'د عبدالله بن زید دا حدیث حسن صحیح دی. [ابراهیم بن سعد] دا حدیث له [محمد بن اسحاق] څخه په ډیر کامل او اوږد لفاظي سره روایت کړی دی. په حدیث کې ویل شوي چې د لمانځه لپاره اذان دوه ځله دی، پداسې حال کې چې اقامت یو ځل کیږي'. عبدالله بن زید ابن عبدالربه دی، او ابن عبدالربي هم ورته ویل کیږي. او موږ هیڅکله د هغه څخه کوم مستند حدیث نه دی پیژندلی چې د دې اذان په اړه د حدیث پرته له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت شوی وي. پداسې حال کې چې عبدالله بن زید بن عاصم المزني، هغه د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه څو حدیثونه روایت کړي دي. هغه د عباد بن تمیم تره و.

Hadith Corroboration (4)

Hadith

Imam Tirmidzi : 175

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَوَاتِ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى وَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوَلَا تَبْعَثُونَ رَجُلًا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ

موږ ته [ابوبکر بن عن نضلر بن ابو عن نضلر] ویلي دي؛ موږ ته [حجاج بن محمد] ویلي دي؛ [ابن جریر] ویلي دي؛ موږ ته [نافع] له [ابن عمر] څخه خبر راکړی دی، هغه وویل: 'کله چې مسلمانان مدینې ته راغلل، نو راټول شول او د لمانځه انتظار یې کاوه، خو چا د لمانځه لپاره اذان نه کاوه. بیا یوه ورځ دوی په دې اړه خبرې کولې، ځینو یې وویل: 'د عیسویانو په څیر زنګونه وغږوئ،' نورو وویل: 'د یهودیانو په څیر شپیل وغږوئ'. ابن عمر وویل: 'بیا عمر وویل: 'رسول الله صلی الله علیه وسلم بیا وویل: 'ای بلال! پورته شه او د لمانځه لپاره غږ وکړه'. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث حسن صحیح غریب دی، د ابن عمر له حدیث څخه'.

Hadith Corroboration (9)

Hadith

Imam Tirmidzi : 176

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَجَدِّي جَمِيعًا عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْعَدَهُ وَأَلْقَى عَلَيْهِ الْأَذَانَ حَرْفًا حَرْفًاقَالَ إِبْرَاهِيمُ مِثْلَ أَذَانِنَا قَالَ بِشْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ فَوَصَفَ الْأَذَانَ بِالتَّرْجِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مَحْذُورَةَ فِي الْأَذَانِ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ بِمَكَّةَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ

موږ ته [بصیر بن معاذ البشري] ویلي دي؛ موږ ته [ابراهیم بن عبدالعزیز بن عبدالمالک بن ابو مهدزره] ویلي دي؛ ما ته [زما پلار] او [زما نیکه] له [ابو مهدزره] څخه خبر راکړی دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم هغه کښیناوه او په لیک یې ورته ولوست. بیا ابراهیم وویل: - لکه زموږ د لمانځه لپاره اذان. بصیر وویل: 'بیا ما ورته وویل: 'دا زما لپاره تکرار کړه!' نو هغه د لمانځه لپاره اذان تکرار کړ. ابو عیسی وویل: 'د لمانځه لپاره د اذان په اړه د ابو مهدزره حدیث صحیح دی. دا حدیث له هغه څخه په بل ډول هم روایت شوی دی. دا حدیث د مکې خلکو لخوا په پراخه کچه عملي کیږي، او دا د شافعي نظر دی.

Hadith

Imam Tirmidzi : 177

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ الْأَحْوَلِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَّمَهُ الْأَذَانَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالْإِقَامَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَحْذُورَةَ اسْمُهُ سَمُرَةُ بْنُ مِعْيَرٍ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا فِي الْأَذَانِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّهُ كَانَ يُفْرِدُ الْإِقَامَةَ

ابو موسی محمد بن المثنیٰ موږ ته ویلي دي؛ موږ ته یې [عفان] ویلي دي؛ موږ ته یې [حمام] له [عامر بن عبدالواحد الاهول] له [مخل] له [عبدالله بن محیرز] له [ابو مهضوره] څخه روایت کړی دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم هغه ته د اذان نولس کلمې ورزده کړې وې، پداسې حال کې چې اقامت اوولس کلمې وې. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث حسن صحیح دی، پداسې حال کې چې د ابو مهضوره نوم سمره بن میار دی. د اذان په برخه کې، ډیری ساینس پوهان پدې حدیث عمل کوي. له ابو مهضوره څخه روایت شوی چې هغه په اقامت کې یوه جمله وویله.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 178

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَيَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَيُوتِرَ الْإِقَامَةَوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

موږ ته [قطیبه] ویلي دي؛ موږ ته [عبدالوهاب عطسقفي] او [یزید بن زریع] له [خالد الحزع] څخه [ابو قلابه] له [انس بن مالک] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: 'بلال ته امر شوی و چې په اذان کې شمېرې او په اقامت کې طاق شمېرې بشپړې کړي'. پدې فصل کې د ابن عمر څخه هم یوه تاریخ شتون لري. ابو عیسی وویل: 'د انس څخه دا حدیث حسن صحیح دی. دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د صحابه کرامو او تابعینو څخه د ځینو ساینسي متخصصینو نظر دی. دا نظر مالک، شافعي، احمد او اسحاق هم اخیستی دی'.

Hadith Corroboration (17)

Hadith

Imam Tirmidzi : 179

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَكَانَ أَذَانُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَفْعًا شَفْعًا فِي الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ رَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ و قَالَ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْأَذَانُ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةُ مَثْنَى مَثْنَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ قَاضِيَ الْكُوفَةِ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ شَيْئًا إِلَّا أَنَّهُ يَرْوِي عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِيهِ

ابو سعيد الاشياج وويل: عقبه بن خالد له ابن ابي ليلة څخه د عمرو بن مرة څخه د عبدالرحمن بن ابي ليلة څخه د عبدالله بن زيد څخه روايت کړی دی، هغه وويل: د رسول الله صلی الله عليه وسلم اذان دوه ځله، په اذان او اقامت دواړو کې دوه ځله. ابو عيسى وويل: د عبدالله بن زيد دا حديث [وکيع] له [العماسي] له [عمرو بن مرة] له [عبدالرحمن بن ابي ليلة] څخه روايت کړی دی. هغه وويل: [د محمد صلی الله عليه وسلم صحابه کرامو] موږ ته بيان کړی چې [عبدالله بن زيد] په خوب کې د لمانځه لپاره د اذان په اړه خوب وليد. په عین حال کې، [صیوبة] د [عمرو بن مرة] څخه [عبدالرحمن بن ابو لیلة] څخه روایت کوي چې [عبدالله بن زید] د خوب په وخت کې د لمانځه لپاره د اذان خوب لیدلی. او دا د ابن ابو لیلة له روایت څخه ډیر مستند دی. او عبدالرحمن هم دا له عبدالله بن زید څخه هیڅکله نه دی اوریدلی. ځینو علماوو ویلي چې د لمانځه لپاره اذان دوه ځله و. دا نظر سفیان عطصوري، بن المبارک او د کوفې خلکو اخیستی دی. ابو عیسی وویل: 'ابن ابو لیلة محمد بن عبدالرحمن بن ابو لیلة دی، هغه په کوفه کې قاضي و، او هیڅکله یې له خپل پلار څخه حدیث نه دی اوریدلی. یوازې هغه دا له هغه سړي څخه اوریدلی چې دا یې له خپل پلار څخه روایت کړی دی.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 180

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُنْعِمِ هُوَ صَاحِبُ السِّقَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ وَعَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِبِلَالٍ يَا بِلَالُ إِذَا أَذَّنْتَ فَتَرَسَّلْ فِي أَذَانِكَ وَإِذَا أَقَمْتَ فَاحْدُرْ وَاجْعَلْ بَيْنَ أَذَانِكَ وَإِقَامَتِكَ قَدْرَ مَا يَفْرُغُ الْآكِلُ مِنْ أَكْلِهِ وَالشَّارِبُ مِنْ شُرْبِهِ وَالْمُعْتَصِرُ إِذَا دَخَلَ لِقَضَاءِ حَاجَتِهِ وَلَا تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِيحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ الْمُنْعِمِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمُنْعِمِ وَهُوَ إِسْنَادٌ مَجْهُولٌ وَعَبْدُ الْمُنْعِمِ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ

موږ ته [احمد بن الحسن] ویلي دي؛ موږ ته [معلا بن اسد] ویلي دي؛ موږ ته [عبدالمنعم] ویلي دي - هغه د لوښي مالک دی - هغه وویل؛ موږ ته [یحیی بن مسلم] له [الحسن] او [عطاء] له [جابر بن عبدالله] څخه روایت کړی دی چې ویلي یې دي: رسول الله صلی الله علیه وسلم بلال ته وویل: ای بلال، کله چې ته د لمانځه لپاره اذان کوې نو اذان ورو کوه، او که اقامت کوې نو ګړندی کوه. د خپل اذان او اقامت ترمنځ فاصله د هغه چا په څیر کړه چې خوري تر هغه چې ډوډۍ پای ته ونه رسوي، هغه څوک چې څښاک کوي تر هغه چې څښاک پای ته ونه رسوي، هغه څوک چې حاجت رفع کوي خپل ادرار پای ته ورسوي، او تر هغه چې ما ونه ویني، ولاړ مه اوسه. موږ ته [عبد بن حمید] ویلي دي؛ موږ ته [یونس بن محمد] له [عبدالمنعم] څخه په یوه معنی دار حدیث بیان کړی دی. ابو عیسی وویل؛ 'موږ د جابر دا حدیث له دې لارې پرته بل څوک نه پوهیږو، یعنې د عبدالمنعیم له حدیث څخه چې سند یې مجهول دی - نامعلوم -. او عبدالمنعیم د بصرې یو شیخ و.'