Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 141
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ قَالَ الْأَنْصَارِيُّ فَيَمُرُّ النِّسَاءُ مُتَلَفِّفَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنْ الْغَلَسِو قَالَ قُتَيْبَةُ مُتَلَفِّعَاتٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَقَيْلَةَ بِنْتِ مَخْرَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَسْتَحِبُّونَ التَّغْلِيسَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ
wedi dweud wrthym [Qutaibah] gan [Malik bin Anas] meddai; ac wedi dweud wrthym [Al Ansari] dywedodd; wedi dweud wrthym [Ma'n] dywedodd; wedi dweud wrthym [Malik] gan [Yahya bin Sa'id] gan [Amrah] gan ['Aisyah] dywedodd; 'Gweddïodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam y weddi foreol, yna aeth y menywod i ffwrdd -i'r tŷ-'. Dywedodd Al Ansari; 'Aeth y menywod heibio wedi'u gorchuddio â lliain di-dor fel na ellid eu hadnabod.' Ac mae Qutaibah yn ei grybwyll gyda'r gair mutalaffifat - wedi'i orchuddio â lliain -'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Ibn Umar, Anas a Qailah bint Makhramah'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Aisyah yn ddilys gan hasan. Mae [Az Zuhri] hefyd wedi'i adrodd o [Urwah] o ['Aisyah] fel 'na. Cymerwyd y farn hon gan lawer o ysgolheigion o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam megis Abu Bakr, Umar a'r rhai ar eu hôl o blith y tabi'in. Mae'r farn hon hefyd yn cael ei dal gan Syafi'i, Ahmad ac Ishaq. Maent yn hoffi gweddïo'r weddi foreol pan mae hi'n dal yn dywyll.
Hadith
Imam Tirmidzi : 142
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَسْفِرُوا بِالْفَجْرِ فَإِنَّهُ أَعْظَمُ لِلْأَجْرِقَالَ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ أَيْضًا عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ وَجَابِرٍ وَبِلَالٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ الْإِسْفَارَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ مَعْنَى الْإِسْفَارِ أَنْ يَضِحَ الْفَجْرُ فَلَا يُشَكَّ فِيهِ وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ مَعْنَى الْإِسْفَارِ تَأْخِيرُ الصَّلَاةِ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Hannad]; wedi dweud wrthym [Abdah] - sef Ibn Sulaiman - gan [Muhammad bin Ishaq] gan ['Ashim bin Umar bin Qatadah] gan [Mahmud bin Labid] gan [Rafi' bin Khadij] dywedodd; 'Clywais Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yn dweud: 'Gweddïwch y weddi foreol pan fydd ychydig yn hwyrach yn y dydd, oherwydd bydd yn rhoi mwy o wobrau i chi'. Dywedodd; 'Adroddwyd gan [Syu'bah] ac [Ats Tsauri] yr hadith hwn gan [Muhammad bin Ishaq]'. Dywedodd; 'Adroddwyd yr hadith hwn hefyd gan [Muhammad bin 'Ajlan] gan ['Ashim bin Umar bin Qatadah]'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Abu Barzah Al Aslami a Jabir a Bilal'. Dywedodd Abu Isa; Mae 'Hadith Rafi' bin Khadij yn hadith Hasan dilys. Ac nid un ysgolhaig yn unig o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a tabi'in sydd o'r farn bod y weddi foreol yn cael ei pherfformio pan fydd hi ychydig yn fwy disglair. Mae'r farn hon hefyd yn cael ei dal gan Sufyan Ats Tsauri. Dywedodd Syafi'i, Ahmad ac Ishaq mai ystyr isfar yw pan fydd y wawr yn llachar. Nid oes amheuaeth nad ydyn nhw'n dweud mai bwyta isfar yw diwedd gweddi.
Hadith
Imam Tirmidzi : 143
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَلَا مِنْ عُمَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَخَبَّابٍ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ مِنْ أَجْلِ حَدِيثِهِ الَّذِي رَوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَأَلَ النَّاسَ وَلَهُ مَا يُغْنِيهِ قَالَ يَحْيَى وَرَوَى لَهُ سُفْيَانُ وَزَائِدَةُ وَلَمْ يَرَ يَحْيَى بِحَدِيثِهِ بَأْسًا قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَعْجِيلِ الظُّهْرِ
wedi dweud wrthym ni [dywedodd Hannad bin As Sari]; wedi dweud wrthym ni [Waki'] gan [Sufyan] gan [Hakim bin Jubair] gan [Ibrahim] gan [Al Aswad] gan ['Aisyah] dywedodd; 'Nid wyf erioed wedi gweld unrhyw un yn brysio i berfformio'r weddi ganol dydd ac eithrio Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, nid Abu Bakr a hyd yn oed Umar'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratifau gan Jabir bin Abdullah, Khabbab, Abu Barzah, Ibnu Mas'ud, Zaid bin Thabit, Anas a Jabir bin Samrah'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Aisyah yn y radd o hasan. Cymerwyd y farn hon gan wyddonwyr o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a'r rhai a ddaeth ar eu hôl. Dywedodd Ali Al Madini; 'Dywedodd Yahya bin Sa'id; 'Mae Syu'bah wedi trafod Hakim bin Jubair oherwydd yr hadith y mae wedi'i adrodd gan Ibn Mas'ud gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Pwy bynnag sy'n gofyn gan fodau dynol ac nad oes eu hangen arno......'. Dywedodd Yahya; Adroddodd Sofyan yr hadith hwn yn ogystal ag y'i hadroddodd Zaidah, ni welodd Yahya unrhyw broblem yn yr hadith hwn, dywedodd Muhammad: mae wedi'i adrodd gan Hakim bin Jubair gan Aisyah gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa sallam ynghylch cyflymu'r weddi hanner dydd.
Hadith
Imam Tirmidzi : 144
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَحْسَنُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
wedi dweud wrthym [dywedodd Al Hasan bin Ali Al Hulwani]; wedi hysbysu ni [dywedodd Abdurrazaq]; wedi hysbysu ni [Ma'mar] o [Az Zuhri] meddai; wedi adrodd i mi [dywedodd Anas bin Malik]; 'Gweddïodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam y weddi hanner dydd pan fachludodd yr haul. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys, a'r hadith hwn yw'r hadith gorau yn y bennod hon. Ac yn y bennod hon mae hanes o Jabir hefyd'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 145
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَالْمُغِيرَةِ وَالْقَاسِمِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَأْخِيرَ صَلَاةِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا الْإِبْرَادُ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ إِذَا كَانَ مَسْجِدًا يَنْتَابُ أَهْلُهُ مِنْ الْبُعْدِ فَأَمَّا الْمُصَلِّي وَحْدَهُ وَالَّذِي يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَالَّذِي أُحِبُّ لَهُ أَنْ لَا يُؤَخِّرَ الصَّلَاةَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَأْخِيرِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ هُوَ أَوْلَى وَأَشْبَهُ بِالِاتِّبَاعِ وَأَمَّا مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ أَنَّ الرُّخْصَةَ لِمَنْ يَنْتَابُ مِنْ الْبُعْدِ وَالْمَشَقَّةِ عَلَى النَّاسِ فَإِنَّ فِي حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ مَا يَدُلُّ عَلَى خِلَافِ مَا قَالَ الشَّافِعِيُّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَذَّنَ بِلَالٌ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ أَبْرِدْ ثُمَّ أَبْرِدْ فَلَوْ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ لَمْ يَكُنْ لِلْإِبْرَادِ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ مَعْنًى لِاجْتِمَاعِهِمْ فِي السَّفَرِ وَكَانُوا لَا يَحْتَاجُونَ أَنْ يَنْتَابُوا مِنْ الْبُعْدِ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah]; wedi dweud wrthym [Al Laits] gan [Ibn Shihab] gan [Sa'id bin Al Musayyib] ac [Abu Salamah] gan [Abu Hurairah] dywedodd; 'Dywedodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Os yw'r diwrnod yn boeth iawn yna arhoswch nes iddo oeri i weddïo, oherwydd bod y gwres poeth o ergydion uffern Jahannam'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Abu Sa'id, Abu Dzar, Ibnu Umar, Al Mughirah, Al Qasim bin Shofwan gan ei dad, Abu Musa, Ibnu Abbas ac Anas. Dywedodd; 'Cafodd ei adrodd hefyd gan Umar gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam am hyn, ond nid yw'r adrodd hwn yn ddilys chwaith'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Abu Hurairah yn ddilys hasan. Ac fe ddewisodd un grŵp o wyddonwyr ddod â gweddïau canol dydd i ben pan oedd yr haul yn boeth iawn. Mae'r farn hon yn cael ei dal gan bin Al Mubarak, Ahmad ac Ishaq'. Dywedodd Shafi'i; 'Y caniateir aros am weddïau canol dydd nes bod yr awyrgylch yn oeri yw os yw'r mosg yn gwneud pobl yn boeth - wrth fynd i'r mosg - oherwydd y pellter. O ran rhywun sy'n gweddïo ar ei ben ei hun neu rywun sy'n gweddïo ym mosg ei bobl, yna byddwn yn well ganddo pe bai'n parhau i weddïo er bod yr haul yn boeth iawn'. Dywedodd Abu Isa; 'Y rhai sy'n dod â'r weddi ganol dydd i ben pan fydd yr haul yn boeth, yna mae hynny'n bwysicach ac yn unol â'r sunnah'. O ran y farn a gymerwyd gan Syafi'i bod rhyddhad wedi'i fwriadu ar gyfer pobl y mae eu preswylfa ymhell i ffwrdd ac yn anodd, yna yn hadith Abu Dzar mae dadl sy'n dangos gwrthwyneb yr hyn a ddywedodd Syafi'i. Dywedodd Abu Dharr; 'Roedden ni gyda'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ar daith, yna galwodd Bilal yr alwad i weddïo ar gyfer gweddi'r Dhuhr, yna dywedodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam: 'O Bilal, arhoswch nes iddo oeri.' Os ydym yn dilyn barn Shafi'i, yna nid oes pwynt aros yn gyntaf oherwydd eu bod wedi ymgynnull ar y daith ac nid oes rhaid iddynt gymryd y drafferth oherwydd eu bod wedi dod o le pell.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 146
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَأَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ فِي الظُّهْرِ قَالَ حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
wedi dweud wrthym [mahmud bin Ghailan] dywedodd; wedi dweud wrthym [abu Dawud Ath Thayalisi] dywedodd; wedi adrodd i ni [Syu'bah] gan [Muhajir Abu Al Hasan] gan [Zaid bin Wahb] gan [abu Dzar] gan ddweud; 'Roedd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ar daith, ac ar y pryd roedd gyda Bilal, yna roedd Bilal eisiau ynganu'r iqamah, felly dywedodd: 'Arhoswch nes ei bod hi'n oer,' yna roedd Bilal eisiau cyhoeddi'r iqamah eto, felly dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: Arhoswch nes ei bod hi'n oer i weddïo gweddïau canol dydd'. Dywedodd Abu Dharr; 'Nes y gallwn weld y cysgodion,' yn y diwedd dywedodd Bilal yr iqamah a gweddïodd. Ar ôl hynny, dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Yn wir, mae'r gwres crasboeth yn dod o ergydion Jahannam, felly oerwch ef i berfformio gweddïo'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn ddilys hasan.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 147
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا وَلَمْ يَظْهَرْ الْفَيْءُ مِنْ حُجْرَتِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي أَرْوَى وَجَابِرٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ وَيُرْوَى عَنْ رَافِعٍ أَيْضًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَأْخِيرِ الْعَصْرِ وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةُ وَأَنَسٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْعَصْرِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا وَبِهِ يَقُولُ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah]; wedi dweud wrthym [Al Laits] gan [Ibn Shihab] o [Urwah] o ['Aisyah] ei fod wedi dweud; 'Unwaith y perfformiodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam y weddi brynhawn, tra bod golau'r haul yn dod i mewn i'w ystafell, ac nid oedd cysgod yn ei ystafell'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Anas, Abu Arwa, Jabir, a Rafi' bin Khadij'. Dywedodd; 'Cafodd ei adrodd hefyd gan Rafi' gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam am orffen gweddi Asr, ond nid yw'r adrodd hwn yn ddilys'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Aisyah yn hadith hasan sahih'. Dewiswyd y farn hon gan rai o'r ahlul gwyddonol o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Yn eu plith roedd Umar, Abdullah bin Mas'ud, 'Aisyah, Anas a sawl person o gylch y tabi'in, sef ynglŷn â chyflymu gweddi Asr, a gwnaethant y makrukh i orffen gweddi Asr. Cymerwyd y farn hon hefyd gan Abdullah bin Mubarak, Syafi'i, Ahmad ac Ishaq'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 148
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ بِالْبَصْرَةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنْ الظُّهْرِ وَدَارُهُ بِجَنْبِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ قُومُوا فَصَلُّوا الْعَصْرَ قَالَ فَقُمْنَا فَصَلَّيْنَا فَلَمَّا انْصَرَفْنَا قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تِلْكَ صَلَاةُ الْمُنَافِقِ يَجْلِسُ يَرْقُبُ الشَّمْسَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ بَيْنَ قَرْنَيْ الشَّيْطَانِ قَامَ فَنَقَرَ أَرْبَعًا لَا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
wedi dweud wrthym fod [Ali bin Hujr] wedi dweud; [Dywedodd Isma'il bin Ja'far] wrthym gan ['Ala bin Abdurrahman] ei fod wedi mynd i mewn i gyfarfod â [Anas bin Malik] yn ei breswylfa yn Basrah ar ôl gweddïau canol dydd, tra bod ei dŷ ar ochr y mosg ar y pryd. Dywedodd; 'Safwch i fyny a pherfformiwch y weddi brynhawn'. Dywedodd Al 'Ala bin Abdurrahman; 'Felly safasom a gweddïo, ar ôl gweddïo fe adawon ni. Yna dywedodd; 'Clywais Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yn dweud: 'Mae honno'n weddi rhagrithiol, eistedd yn aros am yr haul nes pan fydd yr haul rhwng dau gorn y diafol mae'n sefyll i fyny ac yn pigo bedair gwaith, ac nid yw'n gwneud dhikr o Allah ac eithrio ychydig'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 149
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ أَشَدُّ تَعْجِيلًا لِلْعَصْرِ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ إِسْمَعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ نَحْوَهُ وَوَجَدْتُ فِي كِتَابِي أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَهَذَا أَصَحُّ
wedi dweud wrthym [Ali bin Hujr] dywedodd; wedi dweud wrthym [Isma'il Ibn Ulayyah] gan [Ayyub] gan [Ibn Abu Awalkah] gan [Ummu Salamah] ei fod wedi dweud; 'Roedd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yn fwy brysiog wrth berfformio'r weddi hanner dydd na chi. Ac rydych chi'n fwy brysiog wrth berfformio'r weddi Asr nag ef'. Dywedodd Abu Isa; 'Adroddwyd yr hadith hwn hefyd gan [Isma'il bin Ulayyah] gan [Ibn Juraij] gan [Ibn Abu Awalkah] o [Ummu Salamah] fel 'na. Ac fe wnes i ddod o hyd iddo yn llyfr fy nhad, 'Mae wedi dweud wrthyf [Ali bin Hujr] gan [Isma'il bin Ibrahim] gan [Ibn Juraij], ac wedi dweud wrthym [Bisyr bin Mu'adz Al Bashri], dywedodd; wedi dweud wrthym [Isma'il bin Ulayyah] gan [Ibn Juraij] gyda'r sanad hwn fel yn yr hadith. Ac mae hyn yn fwy dilys'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 150
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالصُّنَابِحِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ الْعَبَّاسِ قَدْ رُوِيَ مَوْقُوفًا عَنْهُ وَهُوَ أَصَحُّ وَالصُّنَابِحِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ صَاحِبُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ اخْتَارُوا تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا حَتَّى قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ إِلَّا وَقْتٌ وَاحِدٌ وَذَهَبُوا إِلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ صَلَّى بِهِ جِبْرِيلُ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
wedi dweud wrthym [Qutaibah] dywedodd; wedi dweud wrthym [Hatim bin Isma'il] gan [Yazid bin Abu Ubaid] gan [Salamah bin Al Akwa'] dywedodd; 'Gweddïodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam weddi'r Maghrib pan oedd yr haul wedi machlud ac nad oedd yn weladwy.' Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratifau gan Jabir Ash Shunabihi, Yazid bin Khalid, Anas, Rafi' bin Khadij, Abu Ayyub, Umm Habibah, Abbas bin Abdul Muthallib ac Ibnu Abbas. Mae hadith Al Abbas wedi'i adrodd ganddo mewn modd mauquf, ac mae hyn yn fwy dilys. Yn y cyfamser, nid oedd Ash Shunabihi erioed wedi clywed gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, ac roedd yn ffrind i Abu Bakr Radliaallahu 'anhu. Dywedodd Abu Isa; Mae 'hadith Salamah bin Al Akwa' yn ddilys hasan, dyma'r farn a gymerir gan y rhan fwyaf o ysgolheigion o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a'r rhai ar eu hôl o blith y tabi'in. Dewisasant gyflymu'r weddi Maghrib a gwneud gweddi i'w diweddu. Nes i rai arbenigwyr gwyddonol ddweud, 'dim ond un amser sydd i weddi Maghrib'. Maent yn glynu wrth hadith y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam pan gafodd ei arwain gan Jibril. A dyma'r farn a gymerwyd gan Ibn Al Mubarak a Syafi'i'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 151
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَأَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِوَقْتِ هَذِهِ الصَّلَاةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ هُشَيْمٌ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ وَحَدِيثُ أَبِي عَوَانَةَ أَصَحُّ عِنْدَنَا لِأَنَّ يَزِيدَ بْنَ هَارُونَ رَوَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ نَحْوَ رِوَايَةِ أَبِي عَوَانَةَ
wedi dweud wrthym [dywedodd Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Asy Syawarib]; wedi dweud wrthym [Abu Awanah] gan [Abu Bisyr] gan [Basyir bin Thabit] gan [Habib bin Salim] gan [An Nu'man bin Basyir] dywedodd; 'Myfi yw'r person sy'n gwybod orau am amser y weddi hon, perfformiodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam y weddi hon pan fachludodd y lleuad ar y drydedd noson'. Dywedwyd wrthym [dywedodd Abu Bakr Muhammad bin Aban]; wedi dweud wrthym [Abdurrahman bin Mahdi] gan [Abu Awanah] gyda'r sanad hwn fel yn yr hadith. Dywedodd Abu Isa; 'Mae [Husyaim] wedi adrodd yr hadith hwn gan [Abu Bisyr] gan [Habib bin Salim] gan [An Nu'man bin Basyir]. Fodd bynnag, ni soniodd Husyaim yn yr hanes hwn am yr enw Basyir bin Thabit. Ac yn ein barn ni mae hadith Abu Awanah yn fwy dilys, oherwydd bod [Yazid bin Harun] wedi'i adrodd o [Syu'bah] gan [Abu Bisyr] fel hanes Abu Awanah'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 152
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُؤَخِّرُوا الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ أَوْ نِصْفِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ رَأَوْا تَأْخِيرَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
wedi dweud wrthym [dywedodd Hannad]; wedi dweud wrthym [Abdah] gan [Ubaidullah bin Umar] gan [Sa'id Al Maqburi] gan [Abu Hurairah] dywedodd; 'Dywedodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Pe na bai'n faich ar fy mhobl, byddwn i wir yn gorchymyn iddyn nhw orffen y weddi gyda'r nos tan y drydedd neu ganol y nos'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd adroddiadau gan Jabir bin Samrah, Jabir bin Abdullah, Abu Barzah, Ibn Abbas, Abu Sa'id Al Khudri, Zaid bin Khalid ac Ibnu Umar'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn gan Abu Hurairah yn ddilys hasan. Dewisir y farn hon gan y rhan fwyaf o wyddonwyr o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, tabi'in ac eraill. Maent yn dadlau bod gorffen y weddi gyda'r nos olaf yn -orchymynedig-. Cymerwyd y farn hon hefyd gan Ahmad ac Ishaq'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 153
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ قَالَ أَحْمَدُ وَحَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ هُوَ الْمُهَلَّبِيُّ وَإِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ جَمِيعًا عَنْ عَوْفٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَرْزَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ النَّوْمَ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَكْثَرُ الْأَحَادِيثِ عَلَى الْكَرَاهِيَةِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي النَّوْمِ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ فِي رَمَضَانَ وَسَيَّارُ بْنُ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Ahmad bin Mani']; wedi dweud wrthym [Dywedodd Hussyaim]; wedi ein hysbysu [Auf]. Dywedodd [Ahmad]; Ac mae wedi dweud wrthym [Abbad bin Abbad] - sef Al Muhallabi- a dywedodd [Isma'il bin Ulayyah] wrthym gan [Auf] gan [Sayyar bin Salamah] - ef yw Abu Al Minhal Ar Riyahi-, gan [Abu Barzah], dywedodd; 'Nid oedd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn hoffi cysgu cyn Isha ac ar ei ôl'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd o 'Aisyah, Abdullah bin Mas'ud ac Anas'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Abu Barzah yn hasan ddilys. Mae'r rhan fwyaf o wyddonwyr yn argymell cysgu cyn Isha a siarad wedyn, tra bod eraill yn darparu rhyddhad. A dywedodd Abdullah bin Al Mubarak; 'Mae'r rhan fwyaf o hadithiau yn dangos bod hyn yn annerbyniol. Er bod rhai ohonynt wedi rhoi trugaredd wrth ganiatáu iddo gysgu cyn gweddïo yn ystod mis Ramadan. A Sayyar bin Salamah oedd Abu Al Minhal Ar Riyahi.
Hadith
Imam Tirmidzi : 154
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَوْسِ بْنِ حُذَيْفَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ جُعْفِيٍّ يُقَالُ لَهُ قَيْسٌ أَوْ ابْنُ قَيْسٍ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ فِي قِصَّةٍ طَوِيلَةٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ فِي السَّمَرِ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَكَرِهَ قَوْمٌ مِنْهُمْ السَّمَرَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ فِي مَعْنَى الْعِلْمِ وَمَا لَا بُدَّ مِنْهُ مِنْ الْحَوَائِجِ وَأَكْثَرُ الْحَدِيثِ عَلَى الرُّخْصَةِ قَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا سَمَرَ إِلَّا لِمُصَلٍّ أَوْ مُسَافِرٍ
wedi dweud wrthym [dywedodd Ahmad bin Mani']; wedi dweud wrthym [Abu Mu'awiyah] gan [Al A'masy] gan [Ibrahim] gan [Alqamah] gan [Umar bin Al Khaththab] dywedodd; 'Cafodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam sgwrs unwaith gydag Abu Bakr ynglŷn â phroblemau'r Mwslimiaid, tra roeddwn i gyda'r ddau ohonyn nhw.' Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Abdullah bin Amru, Amru bin Hudzaifah ac Imran bin Hushain'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Umar yn ddilys gan hasan. Mae [Al Hasan bin Ubaidullah] wedi adrodd yr hadith hwn gan [Ibrahim] o [Alqamah] gan ddyn o Ju'fi a elwir yn [Qais neu Ibn Qais] o [Umar] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, ac mae'r hadith hwn mewn stori hir. Roedd ysgolheigion o blith Cymdeithion y Proffwyd (boed heddwch a bendithion Allah arno), ei ddilynwyr, a'r rhai a ddaeth ar eu hôl yn anghytuno ynghylch y rheol ar sgwrsio ar ôl y weddi Isha olaf. Roedd rhai ohonynt yn ystyried ei bod yn makrooh (gwaharddedig) sgwrsio ar ôl y weddi Isha, tra bod eraill yn caniatáu hynny os oedd o fewn cwmpas gwybodaeth neu'n angenrheidiol. Mae'r rhan fwyaf o hadithiau yn caniatáu hyn. Adroddir gan y Proffwyd (boed heddwch a bendithion Allah arno) ei fod wedi dweud: "Ni chaniateir sgwrsio ac eithrio i'r rhai sy'n gweddïo neu'n teithio."
Hadith
Imam Tirmidzi : 155
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ عَمَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ وَكَانَتْ مِمَّنْ بَايَعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا
wedi dweud wrthym [dywedodd Abu 'Ammar Al Husain bin Huraits]; wedi dweud wrthym [Al Fadll bin Musa] gan [Abdullah bin Umar Al Umari] gan [Al Qasim bin Ghannam] gan ei fodryb [Ummu Farwah] - ac roedd hi'n un o'r bobl a gymerodd deyrngarwch i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam - ei fod wedi dweud; 'Gofynnwyd i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam unwaith, 'Beth yw'r arfer pwysicaf?' atebodd: 'Gweddïwch ar ddechrau amser'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 156
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا عَلِيُّ ثَلَاثٌ لَا تُؤَخِّرْهَا الصَّلَاةُ إِذَا آنَتْ وَالْجَنَازَةُ إِذَا حَضَرَتْ وَالْأَيِّمُ إِذَا وَجَدْتَ لَهَا كُفْئًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah]; wedi dweud wrthym [Abdullah bin Wahb] gan [Sa'id bin Abdullah AlJuhani] gan [Muhammad bin Umar bin Ali bin Abu Talib] gan [ei dad] gan [Ali bin Abu Talib] fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi dweud wrtho unwaith: 'Rhowch sylw i dri pheth, peidiwch â gorffen y weddi pan ddaw'r amser, y corff pan fydd wedi cyrraedd a -phriodi- gweddw os teimlwch ei fod yn briodol-'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn o lefel gharib hasan'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 157
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَالْوَقْتُ الْآخِرُ عَفْوُ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ فَرْوَةَ لَا يُرْوَى إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَاضْطَرَبُوا عَنْهُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Mae wedi dweud wrthym [Ahmad bin Mani'] dywedodd; mae wedi dweud wrthym [Ya'qub bin Al Walid Al Madani] gan [Abdullah bin Umar] gan [Nafi'] gan [Ibnu Umar] dywedodd; 'Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam; 'Mae bendith Allah ar ddechrau amser gweddi, a maddeuant Allah ar ddiwedd amser'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn o lefel gharib, ac adroddodd ffrind Ibn Abbas ef hefyd gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam fel 'na'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hadithiau hefyd a adroddwyd gan Ali, Ibn Umar, 'Aisyah ac Ibn Mas'ud'. Dywedodd Abu Isa; 'Ni chafodd hadith Umm Farwah ei adrodd ac eithrio o hadith Abdullah bin Umar Al Umari, tra roedd ef - Abdullah bin Umar Al Umari - yn ôl arbenigwyr hadith yn berson gwan, ac roedd yr adroddwyr a adroddodd yr hadith ganddo yn profi Idlthirab - llawer o wrthddywediadau gyda'i gilydd -, tra roedd ef yn shaduq - yn onest -. Mae Imam Yahya bin Sa'id wedi gwneud sylwadau ynghylch ei gofio'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 158
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِابْنِ مَسْعُودٍ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الصَّلَاةُ عَلَى مَوَاقِيتِهَا قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْمَسْعُودِيُّ وَشُعْبَةُ وَسُلَيْمَانُ هُوَ أَبُو إِسْحَقَ الشَّيْبَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ هَذَا الْحَدِيثَ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah]; wedi dweud wrthym [Marwan bin Mu'awiyah Al Fazari] gan [Abu Ya'fur] gan [Al Walid bin Al 'Aizar] gan [Abu 'Amru Asy Syaibani] fod dyn wedi dweud wrth [Ibn Mas'ud], 'Beth yw'r weithred bwysicaf?' meddai; 'Gofynnais i Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam am hyn unwaith, felly atebodd: 'Gweddïwch yn ôl yr amser,' gofynnais eto, 'O Rasulullah, beth arall felly?' Atebodd: 'Gwnewch ddaioni i'ch rhieni,' gofynnais eto, 'O Negesydd Allah, beth arall felly?' atebodd: 'Jihad yn ffordd Allah'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys. Ac mae'r hadith hwn wedi cael ei adrodd gan [Al Mas'udi] a [Syu'bah] a [Sulaiman] - sef Abu Ishaq Asy Syaibani - ac eraill o [Al Walid bin Al 'Aizar]'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 159
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً لِوَقْتِهَا الْآخِرِ مَرَّتَيْنِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى فَضْلِ أَوَّلِ الْوَقْتِ عَلَى آخِرِهِ اخْتِيَارُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَلَمْ يَكُونُوا يَخْتَارُونَ إِلَّا مَا هُوَ أَفْضَلُ وَلَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الْفَضْلَ وَكَانُوا يُصَلُّونَ فِي أَوَّلِ الْوَقْتِ قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ عَنْ الشَّافِعِيِّ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah]; wedi dweud wrthym [Al Laits] gan [Khalid bin Yazid] gan [Sa'id bin Abu Bilal] gan [Ishaq bin Umar] gan ['Aisyah] dywedodd; 'Ni weddïodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam erioed ar ddiwedd ei amser ddwywaith yn olynol nes i Allah ei ladd'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hwn yn hadith nad yw ei raddau havean gharib a sanad yn barhaus'. Dywedodd Shafi'i; 'Mae gweddïo ar ddechrau amser yn rhywbeth pwysig. A rhywbeth sy'n dangos rhagoriaeth gweddïo ar ddechrau amser dros y diwedd yw bod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, Abu Bakr ac Umar wedi'i ddewis, fe wnaethant bob amser ei wneud ar ddechrau amser, ac ni ddewisasant unrhyw beth heblaw'r prif beth. Nid ydynt byth yn cefnu ar y prif beth, ac maent bob amser yn gweddïo ar ddechrau amser'. Dywedodd; 'Dywedodd Abu Al Walid Al Makki wrthym gan Shafi'i fel 'na'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 160
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُوَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَنَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ أَيْضًا عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah]; wedi dweud wrthym [Al Laits bin Sa'd] gan [Nafi'] gan [Ibn Umar] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Mae pobl sy'n colli'r weddi brynhawn -cynulleidfa - fel pobl sy'n colli eu teulu a'u heiddo'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn gan Ibn Umar yn hasan ddilys. Adroddwyd yr hadith hwn hefyd gan [Az Zuhri] gan [Salim] gan ei dad [Ibnu Umar], gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam'.
