Imam Tirmidzi : 141
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ قَالَ الْأَنْصَارِيُّ فَيَمُرُّ النِّسَاءُ مُتَلَفِّفَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنْ الْغَلَسِو قَالَ قُتَيْبَةُ مُتَلَفِّعَاتٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَقَيْلَةَ بِنْتِ مَخْرَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَسْتَحِبُّونَ التَّغْلِيسَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ
atugambiire [Qutaiba] kuruga ahari [Malik bin Anas] akagira ati; kandi atugambiire [Al Ansari] akagira ati; atugambiire [Ma’n] akagira ati; atugambiire [Malik] kuruga ahari [Yahya bin Sa’id] kuruga ahari [Amrah] kuruga ahari [‘Aisyah] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akashaba okushaba kw'omu kasheeshe, bwanyima abakazi baaza -omu nju-'. Al Ansari agizire ngu; ‘Abakazi bakaba barabaho bashwekirwe ebijwaro ebitarimu nshonda kugira ngu batabaasa kumanyirwa.’ Kandi Qutaibah naakigambaho n’ekigambo mutalaffifat - ekishwekirwe ekijwaro -’. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Ibn Umar, Anas na Qailah bint Makhramah’. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Aisyah ni hasan ey’amazima. [Az Zuhri] nawe akakigambaho kuruga ahari [Urwah] kuruga ahari [‘Aisyah] nk’oku kiri. Enteekateeka egi ekatwarwa abanyabwengye baingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam nka Abu Bakr, Umar n’abo abakuratsireho kuruga omu ba tabi’in. Ekiteekateeko eki nakyo nikikwatwaho Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Nibakunda kushaba okushaba kw’omu kasheeshe haaba hakiriho omwirima’.
Imam Tirmidzi : 142
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَسْفِرُوا بِالْفَجْرِ فَإِنَّهُ أَعْظَمُ لِلْأَجْرِقَالَ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ أَيْضًا عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ وَجَابِرٍ وَبِلَالٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ الْإِسْفَارَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ مَعْنَى الْإِسْفَارِ أَنْ يَضِحَ الْفَجْرُ فَلَا يُشَكَّ فِيهِ وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ مَعْنَى الْإِسْفَارِ تَأْخِيرُ الصَّلَاةِ
atugambiire [Hannad] akagira ati; atugambiire [Abdah] - nikwo kugira ngu Ibn Sulaiman - kuruga ahari [Muhammad bin Ishaq] kuruga ahari [‘Ashim bin Umar bin Qatadah] kuruga ahari [Mahmud bin Labid] kuruga ahari [Rafi’ bin Khadij] akagira ati; 'Nkahurira omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam arikugira ati: 'Shaba eshaara y'omu kasheeshe ku erikuba eri bwanyima y'obwire bukye omu izooba, ahabw'okuba neija kukuha ebihembo bingi'. Akagira ati; ‘[Syu’bah] na [Ats Tsauri] bakashoboorora hadiisi egi kuruga ahari [Muhammad bin Ishaq]’. Akagira ati; 'Hadiisi egi nayo ekagambwaho [Muhammad bin 'Ajlan] kuruga ahari ['Ashim bin Umar bin Qatadah]'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari Abu Barzah Al Aslami na Jabir na Bilal'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi ya Rafi’ bin Khadij ni hadiisi ya Hasan ey’amazima. Kandi ti munyabwengye omwe wenka kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in orikuteekateeka ngu okushaba kw’omu kasheeshe nikukorwa ku kurikuba nikujwara kakye. Ekiteekateeko eki nakyo nikikwatwaho Sufyan Ats Tsauri. Syafi’i, Ahmad na Ishaq bakagira ngu amakuru ga isfar n’obu omushekye gurikujwa. Tihariho kubangaanisa ngu tibarikugira ngu okurya isfar n’enkomerero y’okushaba.
Imam Tirmidzi : 143
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَلَا مِنْ عُمَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَخَبَّابٍ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ مِنْ أَجْلِ حَدِيثِهِ الَّذِي رَوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَأَلَ النَّاسَ وَلَهُ مَا يُغْنِيهِ قَالَ يَحْيَى وَرَوَى لَهُ سُفْيَانُ وَزَائِدَةُ وَلَمْ يَرَ يَحْيَى بِحَدِيثِهِ بَأْسًا قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَعْجِيلِ الظُّهْرِ
atugambiire [Hannad bin Nk’oku Sari] yaagizire; atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Hakim bin Jubair] kuruga ahari [Ibrahimu] kuruga ahari [Al Aswad] kuruga ahari [‘Aisyah] akagira ati; 'Tinkareebaga omuntu weena orikwirukira omu kushaba kwa mukaaga okwihaho Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, ti Abu Bakr nangwa na Umar'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebitebyo kuruga ahari Jabir bin Abdullah, Khabbab, Abu Barzah, Ibnu Mas'ud, Zaid bin Thabit, Anas na Jabir bin Samrah'. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Aisyah eri omu rurengo rwa hasan. Ekiteekateeko eki kikatwarwa abanyasayansi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abo abaizire bwanyima yaabo. Ali Al Madini agizire ngu ati; ‘Yahya bin Sa’idi akagira ati; ‘Syu’bah agambire ahari Hakim bin Jubair ahabwa hadiisi ei yaagambire kuruga ahari Ibn Mas’ud kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Orikushaba abantu kandi atarikwetenga......’. Yahya akagira ati; Sofyan akashoborora hadiisi egi nk’oku Zaidah yaagishoboroire, Yahya tarareebire buremeezi bwona omu hadiisi egi, Muhammad akagira ati: eshobororirwe kuruga ahari Hakim bin Jubair kuruga ahari Aisyah kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wa sallam omu nshonga y’okurahutsya okushaba kw’omu ihangwe.
Imam Tirmidzi : 144
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَحْسَنُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
atugambiire [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] akagira ati; atumanyiise [Abdurrazaq] ngu; atumanyiise [Ma’mar] kuruga [Az Zuhri] akagira ati; akampa ripooti [Anas bin Malik] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akashaba eshaara y'omu kasheeshe eizooba ryaheza kurenga. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima, kandi hadiisi egi niyo hadiisi erikukirayo oburungi omu shuura egi. Kandi omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Jabir’.
Imam Tirmidzi : 145
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَالْمُغِيرَةِ وَالْقَاسِمِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَأْخِيرَ صَلَاةِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا الْإِبْرَادُ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ إِذَا كَانَ مَسْجِدًا يَنْتَابُ أَهْلُهُ مِنْ الْبُعْدِ فَأَمَّا الْمُصَلِّي وَحْدَهُ وَالَّذِي يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَالَّذِي أُحِبُّ لَهُ أَنْ لَا يُؤَخِّرَ الصَّلَاةَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَأْخِيرِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ هُوَ أَوْلَى وَأَشْبَهُ بِالِاتِّبَاعِ وَأَمَّا مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ أَنَّ الرُّخْصَةَ لِمَنْ يَنْتَابُ مِنْ الْبُعْدِ وَالْمَشَقَّةِ عَلَى النَّاسِ فَإِنَّ فِي حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ مَا يَدُلُّ عَلَى خِلَافِ مَا قَالَ الشَّافِعِيُّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَذَّنَ بِلَالٌ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ أَبْرِدْ ثُمَّ أَبْرِدْ فَلَوْ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ لَمْ يَكُنْ لِلْإِبْرَادِ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ مَعْنًى لِاجْتِمَاعِهِمْ فِي السَّفَرِ وَكَانُوا لَا يَحْتَاجُونَ أَنْ يَنْتَابُوا مِنْ الْبُعْدِ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Al Laits] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Sa’id bin Al Musayib] na [Abu Salama] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Eizooba ryaba niryotsya munonga mbwenu rinda kuhitsya obu rikyerere kushaba, ahabw'okuba obutagatsi oburikwotsya niburuga omu bicupuri bya gehena ya Jahannam'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari Abu Sa'id, Abu Dzar, Ibunu Umar, Al Mughirah, Al Qasim bin Shofwan kuruga ahari ishe, Abu Musa, Ibunu Abbas na Anas. Akagira ati; 'Kikagambwaho n'okuruga ahari Umar kuruga ahari nabi sallallaahu 'alaihi wasallam ahari eki, kwonka okugambwaho oku nakwo tikuri kw'amazima'. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Abu Hurairah n’ey’amazima. Kandi ekibiina kimwe kya abanyasayansi kikacwamu kuhendera okushaba kwa ihangwe obu eizooba ryabaire nirikwaka munonga. Ekiteekateeko eki nikikwatwaho Bin Al Mubarak, Ahmad na Ishaq’. Shafi’i akagira ati; 'Okwikirizibwa okutegyereza okushaba kw'omu kasheeshe kuhitsya obu empeho eraabe neekyeera n'omuzigiti gwaba nigureetera abantu kwotsya - baaba nibaza omu muzigiti - ahabw'oburaingwa. Aha muntu orikushaba wenka nari omuntu orikushabira omu muzigiti gw’abantu be, obwo nkaba ninkunda ngu agumizemu naashaba n’obu eizooba riraabe niryotsya munonga’. Abu Isa akagira ati; ‘Abo abarikuhendera okushaba kwa kasheeshe eizooba ryaba niryotsya, obwo ekyo nikyo kikuru kandi nikihikaana na sunnah’. Aha kiteekateeko eki Syafi’i atwaire ngu obuhwezi nibugyendererwa abantu abaine obutuuro bwabo buri hare kandi obugumire, obwo omu hadiisi ya Abu Dzar harimu enshonga erikworeka ekirikuhakanisa eki Syafi’i yaagambire. Abu Dharr akagira ati; 'Obwire obumwe tukaba turi na nabi sallallaahu 'alaihi wasallam omu rugendo, reero Bilal akeeta omu kushaba ahabw'okushaba omu ihangwe, reero nabi sallallahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Ai Bilal, rinda kuhitsya obu kirakye'. Twakuratira ekiteekateeko kya Shafi’i, obwo tihariho mugasho gw’okurinda ahabw’okuba beeteeraine omu muhanda kandi tibaine kwerarikirira ahabw’okuba nibaruga hare’.
Imam Tirmidzi : 146
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَأَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ فِي الظُّهْرِ قَالَ حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
atugambiire [Mahmud bin Ghailan] akagira ati; atugambiire [Abu Dawud Ath Thayalisi] ngu akagira ati; atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Muhajir Abu Al Hasan] kuruga ahari [Zaid bin Wahb] kuruga ahari [Abu Dzar] arikugira ngu; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akaba ari omu rugendo, kandi omu bwire obwo akaba ari na Bilal, obwo Bilal akaba nayenda kugamba iqamah, atyo yagira ati: 'Rindaho kuhisya obu kirakye,' atyo Bilal akaba nayenda ngu agarukye arangirire iqamah, atyo Rasulullah sallallahu is aalaihi wasallam akagira ati: Abu Dharr akagira ati; ‘Okuhisya obu turareebe ebicuucu,’ aha muheru Bilal akagira iqamah kandi yashaba. Bwanyima y’ekyo, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima, obutagatsi oburikwotsya niburuga omu bicupuri bya Jahannam, n’ahabw’ekyo bufukize kukora okushaba’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'eya hasan ey'amazima.'
Imam Tirmidzi : 147
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا وَلَمْ يَظْهَرْ الْفَيْءُ مِنْ حُجْرَتِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي أَرْوَى وَجَابِرٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ وَيُرْوَى عَنْ رَافِعٍ أَيْضًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَأْخِيرِ الْعَصْرِ وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةُ وَأَنَسٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْعَصْرِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا وَبِهِ يَقُولُ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Al Laits] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Urwah] kuruga ahari [‘Aisyah] ngu akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam rimwe akashaba omu mwabazyo, obwo omushana gw'eizooba gurikutaaha omu kishengye kye, kandi hakaba hatariho ekicuucu omu kishengye kye'. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Anas, Abu Arwa, Jabir, na Rafi’ bin Khadij’. Akagira ati; ‘Kikagambwaho n’okuruga ahari Rafi’ kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam aha kuhendera okushaba kwa Asr, kwonka okugambwaho oku tikuhikire’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi ya Aisyah ni hadiisi ya hasan sahih’. Enteekateeka egi ekatooranwa bamwe aha ba ahlul ba sayansi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Omuri abo hakaba harimu Umar, Abdullah bin Mas’ud, ‘Aisyah, Anas n’abantu batari bamwe na bamwe kuruga omukigombe kya tabi’in, nikwo kugira ngu aha bikwatiraine n’okurahutsya eshaara ya Asr, kandi bakakora makrukh y’okuhendera eshaara ya Asr. Ekiteekateeko eki kikatwarwa na Abdullah bin Mubarak, Syafi’i, Ahmad na Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 148
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ بِالْبَصْرَةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنْ الظُّهْرِ وَدَارُهُ بِجَنْبِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ قُومُوا فَصَلُّوا الْعَصْرَ قَالَ فَقُمْنَا فَصَلَّيْنَا فَلَمَّا انْصَرَفْنَا قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تِلْكَ صَلَاةُ الْمُنَافِقِ يَجْلِسُ يَرْقُبُ الشَّمْسَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ بَيْنَ قَرْنَيْ الشَّيْطَانِ قَامَ فَنَقَرَ أَرْبَعًا لَا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
atugambiire [Ali bin Hujr] akagira ati; [Isma’il bin Ja’far] akatugambira kuruga ahari [Ala bin Abdurrahman] ngu bwanyima y’okushaba omu kasheeshe akaza omu nju kubugana [Anas bin Malik] ahu yaabaire naatuura omuri Basrah, obwo enju ye omu bwire obwo eri aha rubaju rw’omuzigiti. Akagira ati; 'Yemerera okore okushaba kw'omu mwabazyo'. Al’Ala bin Abdurrahman akagira ati; ‘Nahabwekyo tukaimuka twashaba, bwanyima y’okushaba twarugayo. Bwanyima akagira ati; 'Nkahurira omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam arikugira ati: 'Ekyo n'okushaba kw'oburyarya, okushutama kurinda eizooba kuhitsya obu eizooba ryaba riri ahagati y'amahembe abiri ga sitaani arikwemerera akateera emirundi ena, kandi tarikukora dhikr ya Allah okwihaho kakye'. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'eya hasan ey'amazima.'
Imam Tirmidzi : 149
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ أَشَدُّ تَعْجِيلًا لِلْعَصْرِ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ إِسْمَعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ نَحْوَهُ وَوَجَدْتُ فِي كِتَابِي أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَهَذَا أَصَحُّ
atugambiire [Ali bin Hujr] akagira ati; akatugambira [Isma’il Ibn Ulayyah] kuruga [Ayyub] kuruga [Ibn Abu Awalkah] kuruga [Ummu Salamah] ngu akagira ati; ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba nayanguhire omu kukora okushaba kwa omu ihangwe okukira iwe. Kandi iwe norahuka kukora okushaba kwa Asr okukira we'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi nayo ekagambwa kuruga ahari [Isma’il bin Ulayyah] kuruga ahari [Ibn Juraij] kuruga ahari [Ibn Abu Awalkah] kuruga ahari [Ummu Salamah] nk’oku kiri. Kandi nkashanga omu kitabo kya taata, ‘Akangambira [Ali bin Hujr] kuruga ahari [Isma’il bin Ibrahim] kuruga ahari [Ibn Juraij], kandi akatugambira [Bisyr bin Mu’adz Al Bashri], akagira ati; akatugambira [Isma’ili bin Ulayyah] kuruga ahari [Ibn Juraij] na sanad egi nk’oku eri omu hadiisi. Kandi eki nikikira kuba eky’amazima’.
Imam Tirmidzi : 150
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالصُّنَابِحِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ الْعَبَّاسِ قَدْ رُوِيَ مَوْقُوفًا عَنْهُ وَهُوَ أَصَحُّ وَالصُّنَابِحِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ صَاحِبُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ اخْتَارُوا تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا حَتَّى قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ إِلَّا وَقْتٌ وَاحِدٌ وَذَهَبُوا إِلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ صَلَّى بِهِ جِبْرِيلُ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Hatim bin Isma’il] kuruga ahari [Yazid bin Abu Ubaid] kuruga ahari [Salamah bin Al Akwa’] akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akashaba okushaba kwa Maghrib obu eizooba ryaheza kurenga kandi ritarikureebwa.' Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebitebyo kuruga ahari Jabir Ash Shunabihi, Yazid bin Khalid, Anas, Rafi' bin Khadij, Abu Ayyub, Umm Habibah, Abbas bin Abdul Muthallib na Ibnu Abbas. Hadiisi ya Al Abbas egambirweho kuruga ahariwe omu muringo gwa mauquf, kandi eki nikyo kirikukirayo kuba eky’amazima. Omubwire obwo, Ash Shunabihi akaba atakahuriraga kuruga ahari nabi, kandi akaba ari munywani wa Abu Bakr Radliaallahu 'anhu. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Salamah bin Al Akwa ni hasan ey’amazima, eki nikyo kiteekateeko ekirikutwarwa abanyabwengye abaingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abo abakuratsireho kuruga omu ba tabi’in. Bakacwamu kurahutsya eshaara ya Maghrib kandi bakora eshaara y’okugihendera. Kuhisya obu abahangu bamwe omu bya sayansi baragire ngu, ‘okushaba kwa Maghrib kwine obwire bumwe bwonka’. Nibahamira aha hadiisi ya nabi sallallaahu alaihi wasallam obu yaabaire naayebemberwa Jibril. Kandi eki nikyo kiteekateeko ekyatwairwe Ibn Al Mubarak na Syafi’i’.
Imam Tirmidzi : 151
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَأَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِوَقْتِ هَذِهِ الصَّلَاةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ هُشَيْمٌ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ وَحَدِيثُ أَبِي عَوَانَةَ أَصَحُّ عِنْدَنَا لِأَنَّ يَزِيدَ بْنَ هَارُونَ رَوَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ نَحْوَ رِوَايَةِ أَبِي عَوَانَةَ
atugambiire [Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Asy Syawarib] akagira ati; atugambiire [Abu Awanah] kuruga ahari [Abu Bisyr] kuruga ahari [Basyir bin Thabit] kuruga ahari [Habib bin Salim] kuruga ahari [An Nu’man bin Basyir] akagira ati; 'Ninye muntu orikumanya gye obwire bw'okushaba oku, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akashaba oku okwezi kwaba kurengire omu kiro kya kashatu'. Kitugambirwe [Abu Bakr Muhammad bin Aban] akagira ati; akatugambira [Abdurrahman bin Mahdi] kuruga ahari [Abu Awanah] na sanad egi nk’oku eri omu hadiisi. Abu Isa akagira ati; ’ [Husyaim] akashoboorora hadiisi egi kuruga ahari [Abu Bisyr] kuruga ahari [Habib bin Salim] kuruga ahari [An Nu’man bin Basyir]. Kwonka Husyaim taragambire omu byafaayo ebi eiziina Basyir Bin Thabit. Kandi omu kuteekateeka kwaitu hadiisi ya Abu Awanah niyo erikukirayo kuba ey’amazima, ahabw’okuba [Yazid bin Harun] akagishoborora kuruga ahari [Syu’bah] kuruga ahari [Abu Bisyr] nk’ebyafaayo bya Abu Awanah’.
Imam Tirmidzi : 152
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُؤَخِّرُوا الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ أَوْ نِصْفِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ رَأَوْا تَأْخِيرَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
atugambiire [Hannad] akagira ati; atugambiire [Abdah] kuruga ahari [Ubaidullah bin Umar] kuruga ahari [Sa’id Al Maqburi] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Ku kiraabe kitari mugugu aha bantu bangye, buzima nkaba ninza kubaragiira kuhendera okushaba kw'omu mwabazyo kuhitsya aha kiro kya kashatu nari ahagati y'ekiro'. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebitebyo kuruga ahari Jabir bin Samrah, Jabir bin Abdullah, Abu Barzah, Ibn Abbas, Abu Sa’id Al Khudri, Zaid bin Khalid na Ibnu Umar’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Abu Hurairah n’ey’amazima. Enteekateeka egi neetooranwa abanyasayansi abaingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, aba tabi’in n’abandi abatari bo. Nibagira ngu okuhendera okushaba kw’omu mwabazyo okw’aha muheru -kuragiirwe-. Ekiteekateeko eki nakyo kikatwarwa Ahmad na Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 153
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ قَالَ أَحْمَدُ وَحَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ هُوَ الْمُهَلَّبِيُّ وَإِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ جَمِيعًا عَنْ عَوْفٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَرْزَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ النَّوْمَ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَكْثَرُ الْأَحَادِيثِ عَلَى الْكَرَاهِيَةِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي النَّوْمِ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ فِي رَمَضَانَ وَسَيَّارُ بْنُ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ
atugambiire [Ahmad bin Mani’] akagira ati; atugambiire [Husyaim] ati; atumanyiise [Auf]. [Ahmad] akagira ati; Kandi atugambiire [Abbad bin Abbad] -nikwo kugira ngu Al Muhallabi- kandi [Isma’il bin Ulayyah] akatugambira kuruga ahari [Auf] kuruga ahari [Sayyar bin Salamah] -niwe Abu Al Minhal Ar Riyahi-, kuruga ahari [Abu Barzah], akagira ati; 'Nabi saww akaba atakunda kubyama Isha etakahikire n'enyima yaayo'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari 'Aisyah, Abdullah bin Mas'ud na Anas'. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Abu Barzah n’ey’amazima. Abanyasayansi abaingi nibahabura ngu omuntu agwejegyere atakatandikire Isha kandi akagamba bwanyima, kandi abandi nibatuha obusingye. Kandi Abdullah bin Al Mubaraka akagira ati; ‘Hadiisi nyingi nizooreka ngu eki tikirikwikirizibwa. N’obu abamwe aharibo baraabe nibaha obusingye aha bikwatiraine n’okwikirizibwa kw’okubyama otakashabire omu kwezi kwa Ramadlan’. Kandi Sayyar bin Salamah ni Abu Al Minhal Ar Riyahi'.
Imam Tirmidzi : 154
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَوْسِ بْنِ حُذَيْفَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ جُعْفِيٍّ يُقَالُ لَهُ قَيْسٌ أَوْ ابْنُ قَيْسٍ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ فِي قِصَّةٍ طَوِيلَةٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ فِي السَّمَرِ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَكَرِهَ قَوْمٌ مِنْهُمْ السَّمَرَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ فِي مَعْنَى الْعِلْمِ وَمَا لَا بُدَّ مِنْهُ مِنْ الْحَوَائِجِ وَأَكْثَرُ الْحَدِيثِ عَلَى الرُّخْصَةِ قَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا سَمَرَ إِلَّا لِمُصَلٍّ أَوْ مُسَافِرٍ
atugambiire [Ahmad bin Mani’] akagira ati; atugambiire [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Ibrahim] kuruga ahari [Alqamah] kuruga ahari [Umar bin Al Khaththab] akagira ati; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam rimwe akagira ekiganiiro na Abu Bakr aha bizibu by'abasiraamu, obwo ndi nabo bombi.' Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari Abdullah bin Amru, Amru bin Hudzaifah na Imran bin Hushain'. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Umar ni hasan ey’amazima. [Al Hasan bin Ubaidullah] akagamba hadiisi egi kuruga ahari [Ibrahimu] kuruga ahari [Alqamah] kuruga aha mushaija kuruga Ju’fi orikwetwa [Qais nari Ibn Qais] kuruga ahari [Umar] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, kandi hadiisi egi eri omu kitebyo kiraingwa. Abanyabwengye kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, aba tabi’in n’abantu abaabaire bahakaine aha biragiro bwanyima yaabo bakagira okugaaniira bwanyima y’okushaba kw’aha muheru okw’omu mwabazyo. Abamwe aharibo tibarikwikiriza okugaaniira bwanyima y’okushaba kwa mwabazyo, kandi abandi nibaheereza obusingye kyaba kikiri omu muhanda gw’okumanya, nari ekyetengo kikuru. Kandi hadiisi nyingi niziha obusingye obu’. Kigambirweho kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Tikirikwikirizibwa kugamba okwihaho abantu abarikushaba nari abagyenyi’.
Imam Tirmidzi : 155
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ عَمَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ وَكَانَتْ مِمَّنْ بَايَعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا
atugambiire [Abu ‘Ammar Al Husain bin Huraits] akagira ati; atugambiire [Al Fadll bin Musa] kuruga ahari [Abdullah bin Umar Al Umari] kuruga ahari [Al Qasim bin Ghannam] kuruga ahari ssenga we [Ummu Farwah] - kandi akaba ari omwe aha bantu abatwaire obwesigwa ahari nabi sallallaahu 'alaihi wasallam - ngu akagira ati; 'Obwire obumwe omurangi sallallaahu 'alaihi wasallam akabuuzibwa ati, 'N'omucwe ki ogurikukirayo obukuru?' akagarukamu ati: ‘Shaba aha kutandika kw’obwire’.
Imam Tirmidzi : 156
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا عَلِيُّ ثَلَاثٌ لَا تُؤَخِّرْهَا الصَّلَاةُ إِذَا آنَتْ وَالْجَنَازَةُ إِذَا حَضَرَتْ وَالْأَيِّمُ إِذَا وَجَدْتَ لَهَا كُفْئًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; akatugambira [Abdullah bin Wahb] kuruga ahari [Sa’id bin Abdullah AlJuhani] kuruga ahari [Muhammad bin Umar bin Ali bin Abu Talib] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Ali bin Abu Talib] ngu nabi sallallaahu corporal ‘alaihi wasallam rimwe akagira ati: ‘Ta omutima aha bintu bishatu obu oshabire aine, . kihikire kandi -oshwera- omufaakazi waaba noohurira ngu kihikire-'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’omutindo gwa gharib hasan’.
Imam Tirmidzi : 157
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَالْوَقْتُ الْآخِرُ عَفْوُ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ فَرْوَةَ لَا يُرْوَى إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَاضْطَرَبُوا عَنْهُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Atugambiire [Ahmad bin Mani’] akagira ati; atugambiire [Ya’qub bin Al Walid Al Madani] kuruga ahari [Abdullah bin Umar] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibnu Umar] akagira ati; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati; ‘Omugisha gwa Allah guri aha kutandika kw’obwire bw’okushaba, kandi okusaasirwa kwa Allah kuri aha muheru gw’obwire’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’omutindo gwa gharib, kandi munywani wa Ibn Abbas nawe akagishoboorora kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam nk’ogwo’. Abu Isa akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu na hadiisi ezaagambirweho Ali, Ibn Umar, ‘Aisyah na Ibn Mas’ud’. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Umm Farwah ekaba etarikugambwaho kureka kuruga omu hadiisi ya Abdullah bin Umar Al Umari, obwo we - Abdullah bin Umar Al Umari - kurugiirira aha bakugu omu hadiisi akaba ari omuntu oine amaani makye, kandi abagambi abaagambire hadiisi kuruga ahariwe bakatunga Idlthirab - na buri omwe shaduq - nk'oku yaabaire aine okuhakanisa kwingi, - nk'oku yaabaire aine obutaikirizana bwingi. Imam Yahya bin Sa'id agambire aha bikwatiraine n'okuta omu mutwe kwe'.
Imam Tirmidzi : 158
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِابْنِ مَسْعُودٍ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الصَّلَاةُ عَلَى مَوَاقِيتِهَا قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْمَسْعُودِيُّ وَشُعْبَةُ وَسُلَيْمَانُ هُوَ أَبُو إِسْحَقَ الشَّيْبَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ هَذَا الْحَدِيثَ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Marwan bin Mu’awiyah Al Fazari] kuruga ahari [Abu Ya’fur] kuruga ahari [Al Walid bin Al ‘Aizar] kuruga ahari [Abu ‘Amru Asy Syaibani] ngu omushaija akagambira [Ibn Mas’ud] ati, ‘N’ekikorwa ki ekikuru munonga?’ akagira ati; ‘Obwire obumwe nkabuuza Rasulullah aha nshonga egi, yaagarukamu ati: ‘Shaba kurugiirira aha bwire,’ nkagaruka naabuuza nti, ‘Ai Rasulullah, mbwenu shi niki ekindi?’ Akagarukamu ati: ‘Kora abazaire baawe ebirungi,’ nkagaruka naabuuza nti, ‘Iwe Mutumwa wa Allah, mbwenu shi n’enki ekindi?’ akagarukamu ati: ‘Jihad omu muhanda gwa Allah’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima. Kandi hadiisi egi egambirweho [Al Mas’udi] na [Syu’bah] na [Sulaiman] - nikwo kugira ngu Abu Ishaq Asy Syaibani - n’abandi kuruga [Al Walid bin Al ‘Aizar]’.
Imam Tirmidzi : 159
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً لِوَقْتِهَا الْآخِرِ مَرَّتَيْنِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى فَضْلِ أَوَّلِ الْوَقْتِ عَلَى آخِرِهِ اخْتِيَارُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَلَمْ يَكُونُوا يَخْتَارُونَ إِلَّا مَا هُوَ أَفْضَلُ وَلَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الْفَضْلَ وَكَانُوا يُصَلُّونَ فِي أَوَّلِ الْوَقْتِ قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ عَنْ الشَّافِعِيِّ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Al Laits] kuruga ahari [Khalid bin Yazid] kuruga ahari [Sa’id bin Abu Bilal] kuruga ahari [Ishaq bin Umar] kuruga ahari [‘Aisyah] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam tarashabire aha muheru gw'obwire bwe emirundi ebiri omumubaro kuhisya obu Allah yamwitsire'. Abu Isa akagira ati; 'Egi ni hadiisi ei diguri zaayo havean gharib na sanad zitarikugumizamu'. Shafi’i akagira ati; ‘Okushaba aha kutandika kw’obwire n’ekintu kikuru. Kandi ekintu ekirikworeka obukuru bw’okushaba aha kutandika kw’obwire aha muheru n’okugira ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, Abu Bakr na Umar bakakitoorana, bakaba nibakikora buriijo aha kutandika kw’obwire, kandi bakaba batarikutoorana ekintu kyona okwihaho ekikuru. Tibarikureka ekikuru, kandi butoosha nibashaba aha kutandika kw’obwire’. Akagira ati; 'Abu Al Walid Al Makki akatugambira kuruga ahari Shafi'i atyo'.
Imam Tirmidzi : 160
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُوَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَنَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ أَيْضًا عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Al Laits bin Sa’d] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Abantu abarikufeerwa okushaba kw’omu mwabazyo -ekibiina- ni nk’abantu abarikufeerwa amaka gaabo n’ebintu byabo’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Ibn Umar n’ey’amazima. Hadiisi egi nayo ekagambwaho [Az Zuhri] kuruga ahari [Salim] kuruga ahari ishe [Ibnu Umar], kuruga ahari nabi saw.