Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1501
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ ثُوَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ كِسْرَى أَهْدَى لَهُ فَقَبِلَ وَأَنَّ الْمُلُوكَ أَهْدَوْا إِلَيْهِ فَقَبِلَ مِنْهُمْوَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَثُوَيْرُ بْنُ أَبِي فَاخِتَةَ اسْمُهُ سَعِيدُ بْنُ عِلَاقَةَ وَثُوَيْرٌ يُكْنَى أَبَا جَهْمٍ
Безгә [Әли бин Сәгыйд Әл Кинди] әйтте, безгә [Әбдеррәхим бин Сөләйман] әйтте, [Исраилдән] [Сувайрдан] [аның әтисеннән] [Әли] әйтте: "Кисра патшасы аңа бүләк бирде, ул аны кабул итте, патшалар да аңа бүләк бирделәр, ул аны кабул итте". Бу бүлектә Җәбирдән охшаш хәдис бар, һәм бу хәдис Хәсән Гариб дәрәҗәсендә. Сувайр бин Әби Фәхитәнең чын исеме - Сәгыйд бин Илакка, ә Сувайрның кушаматы - Әбу Җәһм.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1502
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ عَنْ عِمْرَانَ الْقَطَّانِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ هُوَ ابْنُ الشِّخِّيرِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍأَنَّهُ أَهْدَى لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَدِيَّةً لَهُ أَوْ نَاقَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ قَالَ لَا قَالَ فَإِنِّي نُهِيتُ عَنْ زَبْدِ الْمُشْرِكِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَعْنَى قَوْلِهِ إِنِّي نُهِيتُ عَنْ زَبْدِ الْمُشْرِكِينَ يَعْنِي هَدَايَاهُمْ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقْبَلُ مِنْ الْمُشْرِكِينَ هَدَايَاهُمْ وَذُكِرَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ الْكَرَاهِيَةُ وَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ هَذَا بَعْدَ مَا كَانَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ ثُمَّ نَهَى عَنْ هَدَايَاهُمْ
[Мөхәммәд бин Басисиар] безгә сөйләгән, [Әбу Давыт] безгә [Имран Әл-Катсаннан] [Катададан] [Язид бин Абдулладан] - ягъни Ибн Әш Шәйххирдан - [Ияд бин Химардан] аңа бер тапкыр бүләк яки дөя биргәнен сөйләгән. Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәлам аннан соң: "Син мөселман булдыңмы?" - дип сораган. Ул: "Әлегә юк", - дип җавап биргән. Ул: "Миңа мөшрикләрдән бүләк алу тыелган", - дигән. Әбу Гайсә: "Бу хәдис хәсән-сәхих. Пәйгамбәрнең "Миңа мөшрикләрдән бүләк алу тыелган" сүзләренең мәгънәсе, ягъни аларның бүләкләрен кабул итү. Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәламнән дә ул бервакыт мөшрикләрдән бүләк алган дип риваять ителгән. Хәдистә "мәкруһ" сүзе искә алына, бу аның бервакыт аларның бүләкләрен кабул иткән һәм аннан соң тыю мөмкинлеген күрсәтә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1503
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا بَكَّارُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ أَمْرٌ فَسُرَّ بِهِ فَخَرَّ لِلَّهِ سَاجِدًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ بَكَّارِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا سَجْدَةَ الشُّكْرِ وَبَكَّارُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ
Безгә [Мөхәммәд Ибнул Мутсанна] [Әбу Ашим] әйтте, безгә [Бәкар бин Габдел Азиз бин Әбу Бәкраһ] [атасыннан] [Әбу Бәкраһ] әйтте: "Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәлам бервакыт аны шатландырган һәм рәхмәт белән сәҗдә кылган боерык алды". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән гариб дәрәҗәсендә, һәм без бу юлдан Баккар бин Габдел Азиз хәдисеннән башка белмибез. Күпчелек "галимәләр" бу хәдисне кулланалар, алар рәхмәт сәҗдәсе тәкъдимен күрәләр. Баккар бин Габдел Азиз бин Бәкраһ - мукарибуль хәдис".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1504
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَكْثَمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَرْأَةَ لَتَأْخُذُ لِلْقَوْمِ يَعْنِي تُجِيرُ عَلَى الْمُسْلِمِينَوَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ هَانِئٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا فَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَكَثِيرُ بْنُ زَيْدٍ قَدْ سَمِعَ مِنْ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ وَالْوَلِيدُ بْنُ رَبَاحٍ سَمِعَ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ
Яхъя бин Әктсам безгә Габдел Азиз бин Әбу Хазимның Кәсир бин Зәйдтән, Әл-Вәлид бин Рәбаһтан, Әбу Һөрәйрәдән Пәйгамбәрнең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!): "Хатын-кыз мөселман милләтенең иминлеген саклый ала", - дигән сүзләрен риваять иткәнен сөйләде. Бу бүлектә шулай ук Өммү Ханидан хәдис бар, һәм бу хәдис хәсән гариб. Мин бервакыт Мөхәммәдтән бу хәдис турында сорадым, һәм ул: "Бу сахих хәдис. Кәсир бин Зәйд аны Әл-Вәлид бин Рәбаһтан ишеткән, ә Әл-Вәлид бин Рәбаһ аны Әбу Һөрәйрәдән ишеткән, ә ул мукарибуль хәдис", - дип җавап бирде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1505
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي مُرَّةَ مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ أَنَّهَا قَالَتْأَجَرْتُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَحْمَائِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَمَّنَّا مَنْ أَمَّنْتِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَجَازُوا أَمَانَ الْمَرْأَةِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقُ أَجَازَ أَمَانَ الْمَرْأَةِ وَالْعَبْدِ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَبُو مُرَّةَ مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَيُقَالُ لَهُ أَيْضًا مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ أَيْضًا وَاسْمُهُ يَزِيدُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّهُ أَجَازَ أَمَانَ الْعَبْدِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ مَنْ أَعْطَى الْأَمَانَ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَهُوَ جَائِزٌ عَلَى كُلِّهِمْ
Безгә [Әбул Вәлид Әд Димасыкый] әйтте, безгә [Әл Вәлид бин Мөслим] әйтте, миңа [Ибн Әбу Дзиб] әйтте, [Сәгыйд Әл Мәкбури] әйтте, [Әбу Мурра] - элеккеге кол - аны Әкыйл бин Әбу Талиб азат иткән - [Өммү Хани] әйтте, ул әйтте: "Мин иремнең туганнарыннан ике кешегә куркынычсызлык гарантияләре бирдем. Шуннан соң Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Без сез куркынычсызлыгын гарантияләгән кешеләргә куркынычсызлык бирдек". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән-игътибарлы. Кайбер галимнәр бу хәдискә ышаналар, алар хатын-кыз тарафыннан бирелгән куркынычсызлык гарантиясен рөхсәт итәләр. Бу Әхмәт фикере. Исхак шулай ук хатын-кыз яки кол тарафыннан бирелгән куркынычсызлык гарантияләрен дә рөхсәт итә. Бу хәдис төрлечә риваять ителә. Әкыйл бин Әбу Талиб тарафыннан азат ителгән элеккеге кол Әбу Мурра еш кына Мәула Өмм Хани дип атала, һәм аның чын исеме Язид. Шулай ук Гомәр Ибнул Хәстәбтән аның кол биргән куркынычсызлык гарантиясен рөхсәт итүе турында риваятьләр бар. Али бин Әбу Талибтан, Абдулла бин Әмрудан, Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәламнән риваятьләр бар, ул болай диде: "Мөселманның гарантиясен иң түбәннәре үтәй ала". Әбу Гайсә әйтте: "Галимнәр фикеренчә, бу хәдиснең мәгънәсе шуннан гыйбарәт: мөселманнар тарафыннан куркынычсызлык гарантиясен бирү аларның теләсә кайсысы тарафыннан башкарыла ала".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1506
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الْفَيْضِ قَال سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ يَقُولُكَانَ بَيْنَ مُعَاوِيَةَ وَبَيْنَ أَهْلِ الرُّومِ عَهْدٌ وَكَانَ يَسِيرُ فِي بِلَادِهِمْ حَتَّى إِذَا انْقَضَى الْعَهْدُ أَغَارَ عَلَيْهِمْ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَى دَابَّةٍ أَوْ عَلَى فَرَسٍ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ وَفَاءٌ لَا غَدْرٌ وَإِذَا هُوَ عَمْرُو بْنُ عَبَسَةَ فَسَأَلَهُ مُعَاوِيَةُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ قَوْمٍ عَهْدٌ فَلَا يَحُلَّنَّ عَهْدًا وَلَا يَشُدَّنَّهُ حَتَّى يَمْضِيَ أَمَدُهُ أَوْ يَنْبِذَ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ قَالَ فَرَجَعَ مُعَاوِيَةُ بِالنَّاسِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Мәхмүд бин Гайлан] сөйләде, безгә [Әбу Дауд] сөйләде, безгә вәгазь сөйләде [Шугъба] әйтте, миңа [Әбул Фәйз] хәбәр итте, ул әйтте: Мин [Сөләйм бин Әмир] әйткәнен ишеттем: "Мөавия белән Римлылар арасында килешү бар. Аннары Мөавия аларның иленә юл тотты, килешү вакыты беткәч, ул илгә һөҗүм итәр дип өметләнеп. Ләкин кинәт машинада яки атта бер кеше пәйда булды: "Аллаһу әкбәр, сез килешүне үтәргә тиеш һәм алдамаска тиеш", - диде. Һәм бу кеше [Әмрү бин Әбәсә] булып чыкты, Мөавия бу хакта Әмрү бин Әбәсәдән сорады, ул җавап бирде: "Мин Аллаһның Илчесенең салләллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен ишеттем: "Сезнең берәрегезнең берәр халык белән килешүе булса, килешүгә срок беткәнче хыянәт итмәсен яки аны аларга яхшы - намуслы рәвештә кайтармасын". Аннары Мөавия үз гаскәрләре белән өенә кайтты". Әбү Гайсә: «Бу хәдис хәсән-игътибарлы», – диде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1507
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنِي صَخْرُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْغَادِرَ يُنْصَبُ لَهُ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ حَدِيثِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ فَقَالَ لَا أَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ مَرْفُوعًا
Безгә [Әхмәд бин Мани] әйтте, безгә [Исмәгыйль бин Ибраһим] әйтте ул әйтте; миңа [Шәхр бин Җувайрия] әйтте [Нәфи] әйтте [Ибн Гомәр] әйтте ул әйтте: "Мин Аллаһның Илчесенең саллаһу галәйһи вәссәламнең: "Кыямәт көнендә хыянәтче байрак белән билгеләнәчәк", - дигәнен ишеттем. Ул әйтте: "Бу бүлектә шулай ук Али, Габдулла бин Мәсуд, Әбү Сәид һәм Әнәс хәдисләре дә бар". Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы. Бервакыт мин Мөхәммәдтән Сувайд хәдисе турында сорадым, Әбү Исхактан, Өмәрә бин Гомәйрдән, Алидән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән, ул әйтте: "Һәр хыянәтче байрак белән билгеләнә", - дип. Ул җавап бирде: "Белмим; бу хәдис мәрфу түгелме?".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1508
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّهُ قَالَرُمِيَ يَوْمَ الْأَحْزَابِ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَطَعُوا أَكْحَلَهُ أَوْ أَبْجَلَهُ فَحَسَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنَّارِ فَانْتَفَخَتْ يَدُهُ فَتَرَكَهُ فَنَزَفَهُ الدَّمُ فَحَسَمَهُ أُخْرَى فَانْتَفَخَتْ يَدُهُ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ اللَّهُمَّ لَا تُخْرِجْ نَفْسِي حَتَّى تُقِرَّ عَيْنِي مِنْ بَنِي قُرَيْظَةَ فَاسْتَمْسَكَ عِرْقُهُ فَمَا قَطَرَ قَطْرَةً حَتَّى نَزَلُوا عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَحَكَمَ أَنْ يُقْتَلَ رِجَالُهُمْ وَيُسْتَحْيَا نِسَاؤُهُمْ يَسْتَعِينُ بِهِنَّ الْمُسْلِمُونَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَبْتَ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ وَكَانُوا أَرْبَعَ مِائَةٍ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قَتْلِهِمْ انْفَتَقَ عِرْقُهُ فَمَاتَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَطِيَّةَ الْقُرَظِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Әл-Ләйтс] әйтте, [Әбу әз-Зүбәйрдән] әйтте, [Җәбирдән] ул болай диде: "Сугышта Әхзаб Сәгъд бин Муазга ук тиде, ул аның кулының тышкы яки эчке кан тамырларын кисте. Шуңа күрә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам канны туктату өчен кайнар тимер кулланды, ләкин аның кулы шеште һәм күп кан китте. Рәсүл саллаһу галәйһи вәссәлам канны туктату өчен тагын кайнар тимер кулланды. Сәгъд күп кан агуын күргәч, ул: "Аллаһым, бәни Курайза җиңелүеннән күзләрем яшенләгәнче мине үтермә", - дип дога кылды. Шунда ук аның кан тамырлары туктады һәм бер тамчы да кан чыгармады, бәни Курайза җәзаны Сәгъд бин Муазга тапшырганчы. Пәйгамбәр шулай ук Сәгъд белән очрашуга кеше җибәрде. Саад ир-ат әсирләрне үтерергә, ә хатын-кызларны исән калдырырга карар кылды, мөселманнарга теләсә кайсы вакытта аның ярдәме кирәк булыр дип өметләнеп. Шуннан соң Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам: "Сез аларны Аллаһ кануны буенча мәҗбүр иттегез", - диде. Ул вакытта аларның саны дүрт йөз кеше иде. Алар кяферләрне үтереп бетергәч, Саадның кан тамырлары яңадан кан китә башлады, ул үлгәнче. Ул: "Бу бүлектә Әбү Сәгыйд һәм Әсия Әл-Кураҗидан хәдисләр дә бар", - диде. Әбү Гайсә: "Бу ышанычлы хәдис", - диде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1509
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اقْتُلُوا شُيُوخَ الْمُشْرِكِينَ وَاسْتَحْيُوا شَرْخَهُمْ وَالشَّرْخُ الْغِلْمَانُ الَّذِينَ لَمْ يُنْبِتُواقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَرَوَاهُ الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ قَتَادَةَ نَحْوَهُ
Безгә [Әхмәд бин Абдуррахман Әбул Вәлид әд Димаскый] болай диде: безгә [Әл Вәлид бин Мөслим]дән [Сәгыйд бин Басир]дән [Катада]дан [Әл Хәсән]дән [Сәмура бин Җундуб] Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен әйттеләр: «Балигъ булган мөшрикләрне үтерегез, ә үсмерләрне, ягъни гаурәт чәчләре үсмәгән балаларны, тыныч калдырыгыз». Әбу Гайсә болай диде: «Бу хәдис хәсән сахих гариб. [Әл Хаҗҗаҗ бин Артаһ] [Катада]дан шул хәдис кебек риваять кылды».
Hadith
Imam Tirmidzi : 1510
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَطِيَّةَ الْقُرَظِيِّ قَالَعُرِضْنَا عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ قُرَيْظَةَ فَكَانَ مَنْ أَنْبَتَ قُتِلَ وَمَنْ لَمْ يُنْبِتْ خُلِّيَ سَبِيلُهُ فَكُنْتُ مِمَّنْ لَمْ يُنْبِتْ فَخُلِّيَ سَبِيلِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ يَرَوْنَ الْإِنْبَاتَ بُلُوغًا إِنْ لَمْ يُعْرَفْ احْتِلَامُهُ وَلَا سِنُّهُ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Хәннәд] әйтте, безгә [Ваки] сөйләде, ул [Суфияннән] әйтте, ул [Габдел Малик бин Умәйрдән] әйтте, ул [Асия Әл-Кураҗидән] әйтте: "Бәни Курайза сугышы вакытында безгә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам каршы килде, ул вакытта гаурәт чәчләре үскән кешеләрне үтерделәр, ә гаурәт чәчләре әле үсмәгән кешеләрне исән калдырдылар. Мин дә гаурәт чәчләре әле үсмәгән кешеләрнең берсе, шуңа күрә мин ялгыз калдым". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы. Кайбер галимнәр бу хәдисне кулланалар, алар гаурәт чәчләренең үсүе, әгәр кеше кайчан йомшак төш күргәнен яки ничә яшьтә икәнен белмәсә, балигъ булу билгесе дип саныйлар". Бу Әхмәд бин Исхакның фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1511
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي خُطْبَتِهِ أَوْفُوا بِحِلْفِ الْجَاهِلِيَّةِ فَإِنَّهُ لَا يَزِيدُهُ يَعْنِي الْإِسْلَامَ إِلَّا شِدَّةً وَلَا تُحْدِثُوا حِلْفًا فِي الْإِسْلَامِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَقَيْسِ بْنِ عَاصِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Хөмәйд бин Мәсәдә] әйтте, безгә [Язид бин Зураи] әйтте, безгә [Хөсәен Әл-Мөәллим] әйтте, [Әмру бин Сюайб] әйтте, [аның әтисеннән] [аның бабасыннан] Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам үзенең вәгазендә болай диде: "Җаһилият вакытында биргән антларыгызны үтәгез, чөнки Ислам аны расламыйча килмәде. Һәм Исламда яңа антлар ясамагыз", - диде. Ул әйтте: "Бу бүлектә шулай ук Абдуррахман бин Әуф, Өммү Сәләмә, Җүбәйр бин Мутъим, Әбү Һөрәйрә, Ибн Аббас һәм Кайс Әбү Гайсә Әшим хәдисләре дә бар". Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1512
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ بَجَالَةَ بْنِ عَبْدَةَقَالَ كُنْتُ كَاتِبًا لِجَزْءِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَلَى مَنَاذِرَ فَجَاءَنَا كِتَابُ عُمَرَ انْظُرْ مَجُوسَ مَنْ قِبَلَكَ فَخُذْ مِنْهُمْ الْجِزْيَةَ فَإِنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ أَخْبَرَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ الْجِزْيَةَ مِنْ مَجُوسِ هَجَرَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] әйтте, безгә [Әбу Муавия] әйтте, безгә [Әл Хаҗҗаҗ бин Артаһ]дан [Әмру бин Динардан] [Бәҗәлә бин Әбдә] әйтте: "Мин Җәза бин Мөавиянең сәркатибе", аннары [Гомәрдән] хат килде, анда: "Сезнең тирә-ягыгыздагы мәгърибләргә игътибар итегез, алардан җизья алыгыз", - дип язылган. Чыннан да, [Габдуррахман бин Әуф] миңа Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын) бервакыт Хәҗәр халкы булган мәгърибләрдән җизья алган дип хәбәр итте. Әбу Гайсә: "Бу хәдис хәсән дәрәҗәсендә", - диде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1513
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ بَجَالَةَأَنَّ عُمَرَ كَانَ لَا يَأْخُذُ الْجِزْيَةَ مِنْ الْمَجُوسِ حَتَّى أَخْبَرَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ الْجِزْيَةَ مِنْ مَجُوسِ هَجَرَ وَفِي الْحَدِيثِ كَلَامٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр] әйткән, безгә [Суфиян], [Әмр бин Динар], [Бәҗалә] әйткән: "Гомәр беркайчан да мәҗүсиләрдән җизья алмады, [Габдуррахман бин Әуф] аңа Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең Хәҗәр халкы мәҗүсиләреннән җизья алганлыгы турында хәбәр иткәнче". Чынлыкта, хәдиснең сүзләре моннан озынрак, һәм ул хәсән-сәхих хәдис".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1514
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ أَبِي كَبْشَةَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ قَالَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجِزْيَةَ مِنْ مَجُوسِ الْبَحْرَيْنِوَأَخَذَهَا عُمَرُ مِنْ فَارِسَ وَأَخَذَهَا عُثْمَانُ مِنْ الْفُرْسِ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ هُوَ مَالِكٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Әл Хөсәен бин Әбу Кәбсия әл-Бәшри] әйткән, безгә [Габдуррахман бин Мәһди]дән [Мәликтән] [әз-Зүһридән] [Әс-Сәиб бин Язидтан] ул болай дигән: «Аллаһның Илчесе салләллаһу галәйһи вәссәлам Бахрейн мәҗүсиләреннән җизья алган, Гомәр аны Фарсы халкыннан, ә Госман аны Фурстан алган». Аннары мин Мөхәммәдтән бу хәдисне әйтүче турында сорадым, ул: «Ягъни Малик, әз-Зүһридән, Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән», – дип җавап бирде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1515
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَمُرُّ بِقَوْمٍ فَلَا هُمْ يُضَيِّفُونَا وَلَا هُمْ يُؤَدُّونَ مَا لَنَا عَلَيْهِمْ مِنْ الْحَقِّ وَلَا نَحْنُ نَأْخُذُ مِنْهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ أَبَوْا إِلَّا أَنْ تَأْخُذُوا كَرْهًا فَخُذُواقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَاهُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ أَيْضًا وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُمْ كَانُوا يَخْرُجُونَ فِي الْغَزْوِ فَيَمُرُّونَ بِقَوْمٍ وَلَا يَجِدُونَ مِنْ الطَّعَامِ مَا يَشْتَرُونَ بِالثَّمَنِ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ أَبَوْا أَنْ يَبِيعُوا إِلَّا أَنْ تَأْخُذُوا كَرْهًا فَخُذُوا هَكَذَا رُوِيَ فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ مُفَسَّرًا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَأْمُرُ بِنَحْوِ هَذَا
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Ибн Ләһиә] әйтте, ул әйтте, ул безгә [Язид бин Әбу Хәйрдән] әйтте, ул әйтте: "Мин сорадым: "Әй Аллаһның Илчесе, без бер халык яныннан үттек; ләкин алар безне кунак итеп кабул итмәделәр һәм безгә алар өстеннән хокукларыбызны бирмәделәр, һәм без алардан бернәрсә дә алмадыкмы?" Шуннан соң ул әйтте: "Әгәр алар көчләп кенә бирергә теләмәсәләр, көчләп алыгыз". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән дәрәҗәсендә, [Әл-Ләйтс бин Сәид] аны [Язид бин Әбу Хәбибтән] риваять итте. Бу хәдиснең мәгънәсе: сәхабәләр сугышка баралар иде, аннары алар бер халык яныннан үткәннәр, һәм алар аны сатып алсалар да, ризык алмаганнар. Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам аннары әйтте: "Әгәр алар көчләп кенә сатырга теләмәсәләр, көчләп сатып алыгыз". Бу турыда берничә хәдистә аңлатмалар белән шулай әйтелә. Шулай ук Гомәр ибн әл-Хаттабның (Аллаһ аннан риза булсын) да шундый ук эш кушканлыгы турында хәбәрләр бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1516
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ لَا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُواقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُبْشِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ نَحْوَ هَذَا
Безгә [Әхмәд бин Әбдә Әз-Забби] әйтте, безгә [Зияд бин Абдуллаһ] әйтте, безгә [Мансур Ибнул Му'тамир] әйтте, [Мөҗәһид] әйтте, [Тәүс] әйтте, безгә [Ибн Аббас] әйтте: «Макка шәһәре ачылгач - яулап алынгач - Рәсүлүллаһ галәйһиссәлам әйтте: «Макка шәһәре ачылганнан соң һиҗрәт булмады, ләкин бары тик җиһад һәм ният кенә бар иде. Әгәр сезгә барырга - җиһад - боерылса, барыгыз». Ул әйтте: «Бу бүлектә шулай ук Әбу Сәгыйд, Габдуллаһ бин Әмру һәм Габдуллаһ бин Хубсийдан хәдисләр бар». Әбу Гайсә әйтте: «Бу хәдис хәсән ышанычлы. [Суфиян Әс-Цаури] [Мансур Ибнул Му'тамир]дан бу хәдис кебек риваять кылды».
Hadith
Imam Tirmidzi : 1517
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنْ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ }قَالَ جَابِرٌ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَنْ لَا نَفِرَّ وَلَمْ نُبَايِعْهُ عَلَى الْمَوْتِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَابْنِ عُمَرَ وَعُبَادَةَ وَجَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ أَبُو سَلَمَةَ
Безгә [Сәгыйд бин Яхъя бин Сәгыйд Әл-Умәви] әйтте, безгә [Гайсә бин Юныс] әйтте, ул [Әл-Әүзәи] әйтте, ул [Яхья бин Әбу Касир] әйтте, ул [Әбу Сәләмә] әйтте, ул [Җәбир бин Абдуллаһ] Аллаһ сүзе турында болай диде: "-Чыннан да, Аллаһ мөэминнәрдән агач астында сезгә бәйгать иткәндә канәгать булды-" -Фәтх: 18-Җәбир әйтте: "Без Рәсүлүллаһка сугыш кырыннан качмаска, үлмәскә бәйгать иттек". Ул әйтте: "Бу бүлектә шулай ук Сәлам ибнул Әкъва', Ибн Гомәр, Убада һәм Җарир бин Абдуллаһтан хәдисләр бар". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис Гайсә бин Юныстан Әл-Әүзәидән, Яхъя бин Әбу Касирдан риваять ителде; Җәбир бин Абдуллаһ әйтте. Һәм бу хәдистә Әбу Сәләмә исеме телгә алынмый.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1518
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِعَلَى أَيِّ شَيْءٍ بَايَعْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ عَلَى الْمَوْتِوَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Хәтим бин Исмәгыйль] әйтте [Йәзид бин Әбү Убәйд] ул әйтте; мин [Сәләмә Ибнул Әква]дан: "Хөдәйбия көнендә сез Рәсүлүллаһка салләллаһу галәйһи вәссәламгә нәрсә турында ант иттегез?" - дип сорадым, ул: "Үлемгә үлем", - дип җавап бирде. Бу хәдис хәсән-сәхих".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1519
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا نُبَايِعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فَيَقُولُ لَنَا فِيمَا اسْتَطَعْتُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ كِلَاهُمَا وَمَعْنَى كِلَا الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ قَدْ بَايَعَهُ قَوْمٌ مِنْ أَصْحَابِهِ عَلَى الْمَوْتِ وَإِنَّمَا قَالُوا لَا نَزَالُ بَيْنَ يَدَيْكَ حَتَّى نُقْتَلَ وَبَايَعَهُ آخَرُونَ فَقَالُوا لَا نَفِرُّ
[Әли бин Хөҗр] безгә [Исмәгыйль бин Җәгъфәр] безгә [Абдуллаһ бин Динардан] [Ибн Гомәрдән] болай дип сөйләгәнен сөйләде: "Без Аллаһның Илчесенә (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) тыңларга һәм буйсынырга ант иттек. Ул безгә: "Тыңлагыз һәм мөмкин кадәр безне тыңлагыз", - диде. Әбу Гайсә: "Бу ике хәдис хәсән-сәхих. Бу ике хәдиснең мәгънәсе шунда: аның бер төркеме үлемгә ант итте. Алар: "Без һәрвакыт сезнең белән үтерелгәнче булачакбыз", - диделәр, ә башкалар: "Без сугыштан качмаячакбыз", - диделәр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1520
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمْ نُبَايِعْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمَوْتِ إِنَّمَا بَايَعْنَاهُ عَلَى أَنْ لَا نَفِرَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] әйтте, безгә [Суфиян бин Уяйнә] әйтте, [Әбу әз-Зүбәйрдән] әйтте, [Җәбир бин Габдуллаһтан] ул әйтте: "Без Аллаһның Илчесе салләллаһу галәйһи вәссәламгә үләргә ант итмәдек, ләкин сугыш кырыннан качмаска ант иттек". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы".
