Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1461
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ سَعِيدِ ابْنِ مَرْجَانَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مُؤْمِنَةً أَعْتَقَ اللَّهُ مِنْهُ بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْ النَّارِ حَتَّى يَعْتِقَ فَرْجَهُ بِفَرْجِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَمْرِو بْنِ عَبْسَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَابْنُ الْهَادِ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُسَامَةَ بْنِ الْهَادِ وَهُوَ مَدَنِيٌّ ثِقَةٌ قَدْ رَوَى عَنْهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ
Безгә [Кутәйбә] әйтте; безгә [Әл-Ләйтс] сөйләде, ул [Ибн Әл-Һади] әйтте, ул [Гомәр бин Әли бин Әл-Хөсәен бин Әли бин Әбу Талиб] әйтте, ул [Сәид бин Мәрҗәнә] әйтте, ул [Әбу Һөрәйрә] әйтте: Мин Рәсүлүллаһның салләллаһу галәйһи вә сәлләмнең болай дигәнен ишеттем: "Кем дә кем мөэмин колны азат иткән колның һәр әгъзасыннан азат итсә, Аллаһ аның тән әгъзаларын җәһәннәмнән азат итәчәк, шулай итеп Аллаһ аның гәүдә әгъзаларын азат иткән колының гәүдә әгъзаларыннан азат итәчәк", - диде ул; "һәм бу бүлектә Гаишә, Әмрү бин Әбсә, Ибн Әббәс, Вәсилә бин Әл-Әскаъ, Әбу Өмәмә һәм Ибн Гомәр, шулай ук Кәгъб бин Мөррәдән охшаш хәдисләр бар", - диде Әбу Гайсә әйтте; «Әбү Һөрәйрәнең бу хәдисе бу юлдан хәсән-сәхих гариб дәрәҗәсендә, һәм Ибн әл-Һадиның чын исеме Язид бин Абдулла бин Усама бин әл-Һади, ул Мәдинәдән ышанычлы кеше, һәм Әнәс бин Малик аннан хәдис риваять кылган кешеләрнең берсе, һәм аннан хәдис риваять кылган башка галимнәр дә күп».
Hadith
Imam Tirmidzi : 1462
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ الْمُزَنِيِّ قَالَلَقَدْ رَأَيْتُنَا سَبْعَةَ إِخْوَةٍ مَا لَنَا خَادِمٌ إِلَّا وَاحِدَةٌ فَلَطَمَهَا أَحَدُنَا فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نُعْتِقَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَذَكَرَ بَعْضُهُمْ فِي الْحَدِيثِ قَالَ لَطَمَهَا عَلَى وَجْهِهَا
Безгә [Әбу Курайб] әйтте, безгә [Әл Мөхариби] әйтте, ул [Шугъбадан], ул [Хөшәйннән], ул [Хилал бин Ясафтан], ул [Сувайд бин Мукаррин Әл Музаннидан] әйтте: "Без җиде туган идек, безнең бер хатын-кыздан башка хезмәтчебез юк иде, аннары колны безнең беребез сукты. Шуңа күрә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам аны азат итәргә боерды", - диде. Ул әйтте: "Бу бүлектә Ибн Гомәрдән охшаш хәдис бар", - диде. Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы. Бу хәдисне Хөсәйн бин Әбдеррахманнан бер генә кеше дә риваять кылмаган. Алар үз хәдисләрендә искә алганча, "Сувайд әйтте: "Ул аның битенә сукты".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1463
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتُوَائِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ غَيْرِ الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا إِذَا حَلَفَ الرَّجُلُ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ فَقَالَ هُوَ يَهُودِيٌّ أَوْ نَصْرَانِيٌّ إِنْ فَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَفَعَلَ ذَلِكَ الشَّيْءَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ قَدْ أَتَى عَظِيمًا وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَإِلَى هَذَا الْقَوْلِ ذَهَبَ أَبُو عُبَيْدٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ فِي ذَلِكَ الْكَفَّارَةُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Әхмәд бин Мани] әйтте, безгә [Исхак бин Йосыф Әл-Азрак] әйтте, [Хисьям Әд-Дастувагый], [Яхья бин Әбу Касир], [Әбу Киләбәһ], [Сабит бин Әз-Заһхак] әйтте: "Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кем Исламнан башка дин белән ялган ант итсә, ул әйткәнчә була". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән-и сахих. Галимнәр бу хәдисне аңлауда төрлечә фикер йөртә; Әгәр бер кеше Исламнан башка дин белән ант итсә, мәсәлән: "Ул яһүд яки христиан, әгәр ул моны һәм моны эшләсә", - дип әйтсә, ул кеше шулай эшли. Кайберләре: "Ул зур эшләр башкарды, ләкин аңа кәффарәт юк", - диделәр. Бу - Мәдинә галимнәренең фикере, һәм бу фикерне Малик бин Әнәс һәм Әбу Убәйд дәвам итәләр. Шул ук вакытта, Пәйгамбәрнең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) сәхабәләреннән кайбер галимнәр һәм башкалар моның өчен кәффарат бар дип саныйлар. Бу Суфьян, Әхмәт һәм Исхак фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1464
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الرُّعَيْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ الْيَحْصُبِيِّ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُخْتِي نَذَرَتْ أَنْ تَمْشِيَ إِلَى الْبَيْتِ حَافِيَةً غَيْرَ مُخْتَمِرَةٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَصْنَعُ بِشَقَاءِ أُخْتِكَ شَيْئًا فَلْتَرْكَبْ وَلْتَخْتَمِرْ وَلْتَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Мәхмүд бин Гайлан] әйтте, безгә [Ваки] сөйләде, ул [Суфияннән], ул [Яхья бин Сәгыйдтән], ул [Убәйдулла бин Зәхрдән], ул [Әбү Сәгыйд Әр Ру'айнидән], ул [Абдулла бин Мәлик Әл Яхшубидән], ул [Укба бин Әмирдән] әйтте: "Мин сорадым: "Әй Аллаһның Илчесе, сеңлем Аллаһ йортына ялан аяк һәм пәрдәсез йөрергә нәзер әйттеме?". Шуннан соң Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Чыннан да, Аллаһ сезнең кардәшегезнең аңа начар мөгамәләсенә бөтенләй карамый, шуңа күрә аңа атланып, үзен каплагыз, аннары өч көн ураза тотыгыз". Ул әйтте: "Бу бүлектә Ибн Аббастан охшаш хәдис бар". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы һәм кайбер галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, һәм бу Әхмәт һәм Исхак фикере".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1465
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ مِنْكُمْ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ وَاللَّاتِ وَالْعُزَّى فَلْيَقُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَمَنْ قَالَ تَعَالَ أُقَامِرْكَ فَلْيَتَصَدَّقْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو الْمُغِيرَةِ هُوَ الْخَوْلَانِيُّ الْحِمْصِيُّ وَاسْمُهُ عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ
Безгә [Исхак бин Маншур] әйтте, безгә [Әбул Мугирә] әйтте, безгә [Әл Әүзәи] әйтте, безгә [Әз Зуһри] әйтте, [Хөмәйд бин 'Абдуррахман] әйтте, [Әбу Һөрәйрә] әйтте: «Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: «Сезнең берәрегез ант итсә, аннары антында: «Ләта һәм Үзза белән ант итәм», – дип әйтсә, «Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юк», – дип әйтсен. Ә кем дә булса: «Әйдәгез, комарлы уеннар уйныйбыз», – дисә, сәдака бирсен». Әбу Гайсә әйтте: «Бу хәдис хәсән ышанычлы. Әбул Мугирә – Хаулан халкы, Химшадан, һәм аның исеме Габдел Куддус Ибнул Хаҗҗаҗ иде».
Hadith
Imam Tirmidzi : 1466
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ اسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْضِ عَنْهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Әл-Ләйтс] әйтте, [Ибн Шиһабтан] [Убәйдуллаһ бин Габдуллаһ бин Үтбәдән] [Ибн Аббас] әйтте: "Сәгъд бин Убадә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән әнисенең нәзере турында фәтва сорады, ул аны үтәмичә үлгән иде. Шуңа күрә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Әниегезнең нәзерләрен үтәгез". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1467
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ هُوَ أَخُو سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَغَيْرِهِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا امْرِئٍ مُسْلِمٍ أَعْتَقَ امْرَأً مُسْلِمًا كَانَ فَكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزِي كُلُّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ وَأَيُّمَا امْرِئٍ مُسْلِمٍ أَعْتَقَ امْرَأَتَيْنِ مُسْلِمَتَيْنِ كَانَتَا فَكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزِي كُلُّ عُضْوٍ مِنْهُمَا عُضْوًا مِنْهُ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ مُسْلِمَةٍ أَعْتَقَتْ امْرَأَةً مُسْلِمَةً كَانَتْ فَكَاكَهَا مِنْ النَّارِ يُجْزِي كُلُّ عُضْوٍ مِنْهَا عُضْوًا مِنْهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْحَدِيثِ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ عِتْقَ الذُّكُورِ لِلرِّجَالِ أَفْضَلُ مِنْ عِتْقِ الْإِنَاثِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَعْتَقَ امْرَأً مُسْلِمًا كَانَ فَكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزِي كُلُّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ
Безгә [Мөхәммәд бин Габдел Әгъла] әйтте, безгә [Имран бин Уяйнә] үзенең Суфьян бин Уяйнәнең кардәше, [Хөшәйннән] [Сәлим бин Әбул Җәгъдтән] [Әбу Өмәмәдән] һәм башка Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен сөйләде: "Һәр мөселман икенче мөселманны азат итсә, бу аны җәһәннәмнән азат итә ала, аның азат иткән һәр тән әгъзасы аның тән әгъзаларын җәһәннәмнән азат итәчәк. "Һәр мөселман ике мөселман хатын-кызны азат итсә, аларны җәһәннәм утыннан азат итәчәк, азат иткән һәр ике тән әгъзасы аның тән әгъзаларын җәһәннәмнән азат итәчәк, һәм башка мөселман хатын-кызны азат иткән һәр мөселман хатын-кыз аны җәһәннәмнән азат итәчәк, азат иткән һәр тән әгъзасы аның тән әгъзаларын җәһәннәмнән азат итәчәк." Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис бу юлның хәсән шәһих гариб дәрәҗәсендә". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис ир-ат колларны азат итүнең хатын-кыз колларны азат итүдән мөһимрәк икәнен күрсәтә. Чөнки Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнең сүзләре: "Кем дә кем башка мөселманны азат итсә, ул азат иткән тәннең һәр әгъзасы аның тәненең һәр әгъзасын азат итәчәк".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1468
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّأَنَّ جَيْشًا مِنْ جُيُوشِ الْمُسْلِمِينَ كَانَ أَمِيرَهُمْ سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ حَاصَرُوا قَصْرًا مِنْ قُصُورِ فَارِسَ فَقَالُوا يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَلَا نَنْهَدُ إِلَيْهِمْ قَالَ دَعُونِي أَدْعُهُمْ كَمَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُوهُمْ فَأَتَاهُمْ سَلْمَانُ فَقَالَ لَهُمْ إِنَّمَا أَنَا رَجُلٌ مِنْكُمْ فَارِسِيٌّ تَرَوْنَ الْعَرَبَ يُطِيعُونَنِي فَإِنْ أَسْلَمْتُمْ فَلَكُمْ مِثْلُ الَّذِي لَنَا وَعَلَيْكُمْ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْنَا وَإِنْ أَبَيْتُمْ إِلَّا دِينَكُمْ تَرَكْنَاكُمْ عَلَيْهِ وَأَعْطُونَا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَأَنْتُمْ صَاغِرُونَ قَالَ وَرَطَنَ إِلَيْهِمْ بِالْفَارِسِيَّةِ وَأَنْتُمْ غَيْرُ مَحْمُودِينَ وَإِنْ أَبَيْتُمْ نَابَذْنَاكُمْ عَلَى سَوَاءٍ قَالُوا مَا نَحْنُ بِالَّذِي نُعْطِي الْجِزْيَةَ وَلَكِنَّا نُقَاتِلُكُمْ فَقَالُوا يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَلَا نَنْهَدُ إِلَيْهِمْ قَالَ لَا فَدَعَاهُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَى مِثْلِ هَذَا ثُمَّ قَالَ انْهَدُوا إِلَيْهِمْ قَالَ فَنَهَدْنَا إِلَيْهِمْ فَفَتَحْنَا ذَلِكَ الْقَصْرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَالنُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ سَلْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ أَبُو الْبَخْتَرِيِّ لَمْ يُدْرِكْ سَلْمَانَ لِأَنَّهُ لَمْ يُدْرِكْ عَلِيًّا وَسَلْمَانُ مَاتَ قَبْلَ عَلِيٍّ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا وَرَأَوْا أَنْ يُدْعَوْا قَبْلَ الْقِتَالِ وَهُوَ قَوْلُ إِسْحَقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِنْ تُقُدِّمَ إِلَيْهِمْ فِي الدَّعْوَةِ فَحَسَنٌ يَكُونُ ذَلِكَ أَهْيَبَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا دَعْوَةَ الْيَوْمَ و قَالَ أَحْمَدُ لَا أَعْرِفُ الْيَوْمَ أَحَدًا يُدْعَى و قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا يُقَاتَلُ الْعَدُوُّ حَتَّى يُدْعَوْا إِلَّا أَنْ يَعْجَلُوا عَنْ ذَلِكَ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَقَدْ بَلَغَتْهُمْ الدَّعْوَةُ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Әбу Әвәнәһ] сөйләде, [Әсә бин Әс Саиб] әйтте, [Әбул Бәхтари] әйтте; "[Сәлман Әл-Фәриси] җитәкчелегендәге мөселман гаскәрләре төркеме фарсы сарайларының берсен чолгап алганнар, алар - мөселман гаскәрләре -: "Әй Әбү Габдулла, без алар белән сугышмыйбызмы?" - диделәр. Сәлман җавап бирде: "Әйдәгез, мин аларны Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнең аларны ничек чакырганын ишеткәнемчә чакырыйм", - диде. Аннары Сәлман алар янына килеп: "Мин сезнең кебек Фарсыдан килгән кеше. Гарәпләрнең миңа буйсынуын күрәсез. Әгәр сез ислам динен кабул итсәгез, без алган хокукларны һәм бурычларны алачаксыз. Әмма сез теләмәсәгез һәм динегезне кабул итсәгез, без сезне калдырачакбыз. Ләкин сез безгә гади хәлебездә җизья - салым - бирергә тиеш", - диде. Әбул Бәхтари болай диде: "Сәлман аларга фарсы телендә: "Сез мактауга лаек түгел", - диде. Әгәр сез теләмәсәгез, без башкалар белән сугышкан кебек сугышачакбыз". Алар: "Без җизья бирүче кебек бирмибез, ләкин сезнең белән сугышачакбыз", - дип җавап бирделәр. Мөселманнар: "Әй Әбү Габдулла, без сугышмыйбызмы?" - диделәр. аларны? Сәлман: "Юк", - дип җавап бирде. Аннары Сәлман аларга өч көн дәвамында шул ук эшне эшләргә кушты, ахыр чиктә ул: "Алар белән сугышыгыз", - диде, аннары без алар белән сугыштык һәм шәһәрне яулап алдык", - диде. Ул: "Бу бүлектә дә охшаш хәдисләр Бурайда, Ән Нуъман бин Мукаррин, Ибн Гомәр һәм Ибн Аббастан да бар", - диде. Сәлманның хәдисе Хәсән дәрәҗәсенә ия, без бу хакта Әта бин Әс Саиб хәдисеннән башка белмибез, һәм мин Мөхәммәднең: "Әбу әл-Бәхтари беркайчан да Сәлман белән очрашмаган, чөнки ул беркайчан да Али белән очрашмаган. Хәтта Сәлман үзе Алидән алда үлгән булса да. Пәйгамбәрнең (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын) сәхабәләреннән кайбер галимнәр һәм башкалар бу хәдис белән бер үк фикердә. Алар кяферләрне сугышыр алдыннан дәгъватка чакырырга кирәк дип саныйлар. Бу Исхак бин Ибраһимнең фикере иде. Ул: "Әгәр алар башта дәгъватка чакырылсалар, бу яхшырак булачак, чөнки ул ышанычлырак", - диде, ә кайбер башка галимнәр: "Ул көнне бернинди дә... "Дәгъват". Әхмәд болай диде: "Ул көнне беркем дә дәгъватка чакырылмаячак дип уйлыйм". Әс-Сяфигый болай диде: "Дошманга дәгъват чакырылганчы, алар алдан чакырылмаса, аңа каршы сугышырга ярамый. Әгәр дә дәгъват бирелмәсә, дәгъват аларга барып җиткән".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1469
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْعَدَنِيُّ الْمَكِّيُّ وَيُكْنَى بِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّجُلِ الصَّالِحِ هُوَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ مُسَاحِقٍ عَنْ ابْنِ عِصَامٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَكَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَعَثَ جَيْشًا أَوْ سَرِيَّةً يَقُولُ لَهُمْ إِذَا رَأَيْتُمْ مَسْجِدًا أَوْ سَمِعْتُمْ مُؤَذِّنًا فَلَا تَقْتُلُوا أَحَدًاهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ حَدِيثُ ابْنِ عُيَيْنَةَ
Безгә [Мөхәммәд бин Яхъя әл-Адани әл-Мәкки] үзенең кушаматлы Әбу Габдуллаһ булуын, тәкъва кеше булуын һәм Әбу Гомәрнең улы булуын сөйләде, диде ул; безгә [Суфиян бин Уяйнә] [Габдел Малик бин Нәүфәл бин Мусаһик] [Ибн 'Ишам әл-Музани] [аның әтисеннән] - ул Пәйгамбәрнең дусты иде - диде ул; "Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам гаскәр яки сугышлар җибәргәндә аларга: "Әгәр сез мәчет күрсәгез яки азан тавышын ишетсәгез, беркемне дә үтермәгез", - диде. Бу - Хәсән Гарибның хәдисе, бу - Ибн Уяйнәнең хәдисе.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1470
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَرَجَ إِلَى خَيْبَرَ أَتَاهَا لَيْلًا وَكَانَ إِذَا جَاءَ قَوْمًا بِلَيْلٍ لَمْ يُغِرْ عَلَيْهِمْ حَتَّى يُصْبِحَ فَلَمَّا أَصْبَحَ خَرَجَتْ يَهُودُ بِمَسَاحِيهِمْ وَمَكَاتِلِهِمْ فَلَمَّا رَأَوْهُ قَالُوا مُحَمَّدٌ وَافَقَ وَاللَّهِ مُحَمَّدٌ الْخَمِيسَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ{ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ }
Безгә [Әл-Әнсари] әйтте, безгә [Мән] әйтте, миңа [Мәлик бин Әнәс] әйтте, [Хумайд] әйтте, [Әнәс] әйтте: "Аллаһның Илчесе салләллаһу галәйһи вәссәлам Хөбәргә һөҗүм итәргә чыккач, төнлә анда булган, һәм төнлә берәр халыкка барса, таң атканчы шунда ук һөҗүм итмәгән. Таң аткач, Хәйбәр яһүдләре көрәкләр һәм кәрҗиннәр күтәреп үз кырларына киткәннәр. Аллаһның Илчесен күргәч: "Мөхәммәд! Аллаһ белән ант итәм, Мөхәммәд үз гаскәрләре белән һөҗүм итәргә ризалашкан", - диделәр. Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам: "Аллаһу әкбәр, Хәйбәр җимереләчәк. Чыннан да, әгәр без дошманның ишегалдында тукталсак, иртә кисәтелгәннәр өчен бик начар булачак", - диде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1471
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ أَبِي طَلْحَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا ظَهَرَ عَلَى قَوْمٍ أَقَامَ بِعَرْصَتِهِمْ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْغَارَةِ بِاللَّيْلِ وَأَنْ يُبَيِّتُوا وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا بَأْسَ أَنْ يُبَيَّتَ الْعَدُوُّ لَيْلًا وَمَعْنَى قَوْلِهِ وَافَقَ مُحَمَّدٌ الْخَمِيسَ يَعْنِي بِهِ الْجَيْشَ
[Кутайбә] һәм [Мөхәммәд бин Басися́р] безгә риваять иттеләр; [Мөаз бин Муаз] [Сәгыйд бин Әбу Аруба] [Катада] [Әнәс] [Әбу Талха] болай диделәр: "Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам бер халыкка һөҗүм иткәндә өч көн биек урында торды". Әбу Гайсә болай диде: "Бу хәдис хәсән-сәхих, ә Әнәснең Хөмәйдтән риваять иткән хәдисе хәсән-сәхих. Кайбер галимнәр төнлә һөҗүм итүнең рөхсәт ителүенә карата йомшаклык күрсәттеләр. Ләкин кайбер башка галимнәр моны мәкруһ дип санадылар". Әхмәд һәм Исхак: "Дошманга төнлә һөҗүм итүдә бернинди дә начарлык юк", диделәр. Ә риваятьченең мәгънәсе "Мөхәммәд әл-Хамис белән килеште", ягъни "аның гаскәре белән килешү" дигәнне аңлата.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1472
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَرَّقَ نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَقَطَعَ وَهِيَ الْبُوَيْرَةُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ }وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا وَلَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِقَطْعِ الْأَشْجَارِ وَتَخْرِيبِ الْحُصُونِ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ ذَلِكَ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ قَالَ الْأَوْزَاعِيُّ وَنَهَى أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ أَنْ يَقْطَعَ شَجَرًا مُثْمِرًا أَوْ يُخَرِّبَ عَامِرًا وَعَمِلَ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَهُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا بَأْسَ بِالتَّحْرِيقِ فِي أَرْضِ الْعَدُوِّ وَقَطْعِ الْأَشْجَارِ وَالثِّمَارِ و قَالَ أَحْمَدُ وَقَدْ تَكُونُ فِي مَوَاضِعَ لَا يَجِدُونَ مِنْهُ بُدًّا فَأَمَّا بِالْعَبَثِ فَلَا تُحَرَّقْ و قَالَ إِسْحَقُ التَّحْرِيقُ سُنَّةٌ إِذَا كَانَ أَنْكَى فِيهِمْ
Кутайбә безгә, Әл-Ләйс безгә Нафидан, Ибн Гомәрдән, Аллаһның Рәсүле (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) Бувайра төбәгендәге Бәнү Нәзирнең хөрмә бакчаларын кисеп яндырган дип сөйләде. Аннары Аллаһ Үзенең аятен төшерде: "Кәферләрнең хөрмә агачларыннан кискән яки йөземнәрендә калдырган нәрсәгез Аллаһның рөхсәте белән; һәм Ул явызларны хур итәргә теләгәнлектән." -Хәшр: 5-Бу бүлектә Ибн Аббастан охшаш хәдис бар. Бу хәдис хәсән-сәхих. Кайбер галимнәр бу хәдискә тоталар һәм хөрмә агачларын кисүнең һәм ныгытмаларны җимерүнең рөхсәт ителүенә каршы килмиләр. Ләкин, кайберләре моны мәкруһ дип саныйлар, һәм бу Әл-Әүзәи фикере. Әл-Әүзәи болай диде: "Әбү Бәкер Әс-Сиддик җимеш бирүче агачларны кисүне яки биналарны җимерүне тыйды, һәм аннан соңгы мөселманнар да Әбү Бәкер Әс-Сиддик эшләгәнчә эшләделәр." Имам Шәфигый болай дигән: "Дошман җирендә җимеш бирүче агачларны яндыруда һәм кисүдә бернинди дә начарлык юк". Имам Әхмәт болай дигән: "Кайбер очракларда моны эшләргә ярый, ләкин бу файдасызлыкка китерсә, яндырырга ярамый". Исхак болай дигән: "Әгәр яндыру дошманга зыян китерә алса, бу сөннәт".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1473
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ سَيَّارٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَنِي عَلَى الْأَنْبِيَاءِ أَوْ قَالَ أُمَّتِي عَلَى الْأُمَمِ وَأَحَلَّ لِيَ الْغَنَائِمَوَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي ذَرٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أُمَامَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَسَيَّارٌ هَذَا يُقَالُ لَهُ سَيَّارٌ مَوْلَى بَنِي مُعَاوِيَةَ وَرَوَى عَنْهُ سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَحِيرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ
Безгә [Мөхәммәд бин Убайд Әл Мөхәриби] әйтте, безгә [Әсбәт бин Мөхәммәд] әйтте, ул [Сөләйман әт-Тәйми] әйтте, ул [Сәйяр] әйтте, ул [Әбу Өмәмә] әйтте, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Чыннан да, Аллаһ мине пәйгамбәрләрдән өстен итте, яки ул әйтте: "Минем өммәтем башка кешеләрдән өстен, һәм Аллаһ миңа ганимәтне хәләл итте". Ул әйтте: "Бу бүлектә Али, Әбу Зәр, Габдулла бин Әмру, Әбу Муса һәм Ибн Аббастан охшаш хәдисләр бар". Әбу Гайсә әйтте: "Әбу Өмәмәнең хәдисе хәсән ышанычлы. Һәм Сәйяр гадәттә Бәни Мөавия тарафыннан азат ителгән элеккеге кол Сәйяр исеме белән атала. Аннан хәдис риваять кылган кешеләр арасында Сөләйман әт-Тәйми, Габдулла бин Баһир һәм башкалар бар".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1474
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُضِّلْتُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ بِسِتٍّ أُعْطِيتُ جَوَامِعَ الْكَلِمِ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ وَأُحِلَّتْ لِيَ الْغَنَائِمُ وَجُعِلَتْ لِيَ الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا وَأُرْسِلْتُ إِلَى الْخَلْقِ كَافَّةً وَخُتِمَ بِيَ النَّبِيُّونَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әли бин Хөҗр] әйткән; безгә [Исмәгыйль бин Җәгъфәр] сөйләгән, ул [Әл-Әлә бин Абдуррахман] әйткән, ул [атасыннан] [Әбу Һөрәйрә] әйткән: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам болай дигән: «Мин барлык пәйгамбәрләрдән алты нәрсәдә өстенмен; миңа мәгънәләре кыска һәм төгәл сүзләр бирелде, миңа дошманга курку тарату белән җиңү бирелде, миңа ганимәт хәләл ителде, җир минем өчен мәчет һәм пакьләнү урыны итеп ясалды, мин барлык мәхлукларга җибәрелдем, һәм мин пәйгамбәрләрнең капкачы булдым». Бу - ышанычлы Хәсән хәдис.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1475
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ وَحُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ قَالَا حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسَمَ فِي النَّفَلِ لِلْفَرَسِ بِسَهْمَيْنِ وَلِلرَّجُلِ بِسَهْمٍحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ أَخْضَرَ نَحْوَهُ وَفِي الْبَاب عَنْ مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ أَبِيهِ وَهَذَا حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالْأَوْزَاعِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لِلْفَارِسِ ثَلَاثَةُ أَسْهُمٍ سَهْمٌ لَهُ وَسَهْمَانِ لِفَرَسِهِ وَلِلرَّاجِلِ سَهْمٌ
Безгә [Әхмәд бин Әбдә Әз-Забби] һәм [Хөмәйд бин Мәсәдә] икесенең дә: "Безгә [Сөләйм бин Әхзәр], [Убәйдулла бин Гомәр], [Нәфи], [Ибн Гомәр]: "Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам атлы гаскәрләргә ике өлеш, җәяү гаскәрләргә бер өлеш бүлеп бирде", - дип әйткәннәр. Мөхәммәд бин Басияр: "Абдуррахман бин Мәхди, ул Саләм бин Әхзәр, ул хәдистәге кебек", - дип сөйләгән. Бу бүлектә Мөҗәми бин Җария, Ибн Аббас һәм Ибн Әбу Әмрадан аның әтисеннән охшаш хәдисләр бар", - дип әйтелгән. Ибн Гомәрнең хәдисе хәсән-игътибарлы. Бу хәдис Пәйгамбәрнең сәхабәләре һәм алардан башка галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора. Һәм бу Суфиян ибн Әс Цаури, Әл-Әүзаи, Мәлик ибн Әнәс, Ибнул Мөбарәк, Сяфигый, Әхмәт һәм Исхак фикере. Алар болай диделәр: "Атлы гаскәриләргә өч өлеш бирелә: бер өлеш үзләре өчен, ике өлеш атлары өчен. Ә атсыз гаскәриләргә бер өлеш."
Hadith
Imam Tirmidzi : 1476
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْأَزْدِيُّ الْبَصْرِيُّ وَأَبُو عَمَّارٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ الصَّحَابَةِ أَرْبَعَةٌ وَخَيْرُ السَّرَايَا أَرْبَعُ مِائَةٍ وَخَيْرُ الْجُيُوشِ أَرْبَعَةُ آلَافٍ وَلَا يُغْلَبُ اثْنَا عَشَرَ أَلْفًا مِنْ قِلَّةٍهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا يُسْنِدُهُ كَبِيرُ أَحَدٍ غَيْرُ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَقَدْ رَوَاهُ حِبَّانُ بْنُ عَلِيٍّ الْعَنَزِيُّ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا
Безгә [Мөхәммәд бин Яхъя Әл-Әзди Әл-Бәшри] һәм [Әбу Аммар] һәм башка күп нәрсәләр сөйләгәннән соң, алар: "Безгә [Вәхб бин Җәрир], [Аның әтисеннән], [Юныс бин Язидтан], [Әз-Зүһридән], [Убәйдуллаһ бин Абдуллаһ бин Үтбәдән], [Ибн Аббастан], ул болай диде: "Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Иң яхшысы - дүрт кешедән торган дус, иң яхшысы - дүрт йөз кешедән торган гаскәр, иң яхшысы - дүрт мең кешедән торган гаскәр һәм унике мең кешедән торган гаскәр җиңелмәячәк". Бу хәдис хәдис хәсән гариб, һәм бу хәдискә Җәрир бин Хазимнан башка бер галим дә таянмый. Бу хәдис бары тик Әз-Зүһридән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән мурсал рәвештә риваять ителгән. [Хиббан бин Али Әл-Әнәзи] аны [Укайлдан], [Әз-Зүһридән], [Убәйдуллаһтан], [Ибн Аббастан], Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять иткән." [Аль Лаитс бин Са'д] аны шулай ук ['Укаил] дан [Аз Зухри], саллаллаһу галәйһи вә сәлләмнән риваять кылды.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1477
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ أَنَّ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ كَتَبَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍيَسْأَلُهُ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَهَلْ كَانَ يَضْرِبُ لَهُنَّ بِسَهْمٍ فَكَتَبَ إِلَيْهِ ابْنُ عَبَّاسٍ كَتَبْتَ إِلَيَّ تَسْأَلُنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَكَانَ يَغْزُو بِهِنَّ فَيُدَاوِينَ الْمَرْضَى وَيُحْذَيْنَ مِنْ الْغَنِيمَةِ وَأَمَّا بِسَهْمٍ فَلَمْ يَضْرِبْ لَهُنَّ بِسَهْمٍوَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأُمِّ عَطِيَّةَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ و قَالَ بَعْضُهُمْ يُسْهَمُ لِلْمَرْأَةِ وَالصَّبِيِّ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ قَالَ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَسْهَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصِّبْيَانِ بِخَيْبَرَ وَأَسْهَمَتْ أَئِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ لِكُلِّ مَوْلُودٍ وُلِدَ فِي أَرْضِ الْحَرْبِ قَالَ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَسْهَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلنِّسَاءِ بِخَيْبَرَ وَأَخَذَ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ بِهَذَا وَمَعْنَى قَوْلِهِ وَيُحْذَيْنَ مِنْ الْغَنِيمَةِ يَقُولُ يُرْضَخُ لَهُنَّ بِشَيْءٍ مِنْ الْغَنِيمَةِ يُعْطَيْنَ شَيْئًا
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Хәтим бин Исмәгыйль] әйтте, [Җәгъфәр бин Мөхәммәд] әйтте, [атасыннан] [Язид бин Хөрмүз] әйтте: Нәҗдә әл-Харури [Ибн Аббас]га хат язып: «Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам хатын-кызлар белән сугышка чыктымы? Һәм аларга өлеш бирдеме?» – дип сорады. Аннары Ибн Аббас аңа җавап бирде: «Сез миңа хат язып: «Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вәссәлам хатын-кызлар белән сугышка чыктымы? Ул сугышка хатын-кызларны алып килеп, алар авыруларны дәвалый алдылар. Аларга шулай ук ганимәдән хезмәт хакы бирелә. Аларның өлеш шартларына килгәндә - ганимәдән - ул аларга өлеш бирмәде», – дип сорадыгыз. Бу бүлектә шулай ук Әнәс һәм Өмм Әсиядән хәдисләр бар. Бу хәдис Хәсән Сахих. Һәм күпчелек галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмәме, һәм бу нинди фикер? Суфиян Әтс Цаури һәм Аси Сяфигый. Башка кайбер галимнәр хатын-кызлар һәм кечкенә балалар ганимәдән өлеш алалар дигән фикердә. Бу фикерне Әл-Әүзәи дә тоткан. Әл-Әүзәи болай дигән: "Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам бервакыт Хайбарда балаларга өлеш биргән, һәм мөселман җитәкчеләре дә сугыш җирендә туган һәр балага өлеш биргән". Әл-Әүзәи тагын болай дигән: "Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам Хайбарда хатын-кызларга өлеш биргән, һәм аннан соңгы мөселманнар да шулай эшләгәннәр". Али бин Хасырам безгә шулай сөйләгән, диде ул; Гайсә бин Юныс безгә Әл-Әүзәидән шул ук хәдисне сөйләгән. Шул ук вакытта, Ибн Аббасның сүзләренең мәгънәсе: "Аларга ганимәдән дә бирелде", ягъни аларга ганимәдән бераз хезмәт хакы буларак - бүләк буларак, билгеле бер өлеш буларак түгел - бирелгән."
Hadith
Imam Tirmidzi : 1478
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى آبِي اللَّحْمِ قَالَشَهِدْتُ خَيْبَرَ مَعَ سَادَتِي فَكَلَّمُوا فِيَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَلَّمُوهُ أَنِّي مَمْلُوكٌ قَالَ فَأَمَرَ بِي فَقُلِّدْتُ السَّيْفَ فَإِذَا أَنَا أَجُرُّهُ فَأَمَرَ لِي بِشَيْءٍ مِنْ خُرْثِيِّ الْمَتَاعِ وَعَرَضْتُ عَلَيْهِ رُقْيَةً كُنْتُ أَرْقِي بِهَا الْمَجَانِينَ فَأَمَرَنِي بِطَرْحِ بَعْضِهَا وَحَبْسِ بَعْضِهَاوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُسْهَمُ لِلْمَمْلُوكِ وَلَكِنْ يُرْضَخُ لَهُ بِشَيْءٍ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Бишир Ибнул Муфаззал] сөйләде, [Мөхәммәд бин Зәйд] әйтте, [Өмәйр] элек Әбул Ләһм тарафыннан азат ителгән колдан ул болай диде: "Мин хуҗам белән Хайбар сугышында катнаштым, аннары кешеләр минем турында Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вәссәлам алдында сөйләштеләр. Алар Аллаһның Илчесе алдында минем кол булуым турында сөйләштеләр". Өмәйр әйтте: "Рәсулуллаһ саллаһу галәйһи вәссәлам миңа сугышырга кушты, мин кылычымны чыгардым. Кылычны алгач - мин кыска буйлы һәм әле җитәрлек яшьтә булмаганга - ул миңа өй савытларыннан берәр нәрсә бирергә кушты. Мин аңа гадәттә акылдан язган кешеләрне дәвалау өчен укый торган рукья тәкъдим иттем, шуңа күрә ул миңа проблемалы укуларның кайберләрен ташлап, кайберләрен сакларга кушты". Бу бүлектә Ибн Аббастан охшаш хәдис бар, һәм бу хәдис - "Хәсән сахих". Кайбер галимнәр фикеренчә, изге гамәлләр өчен коллар ганимә (зыянлы байлык) табышыннан өлеш алырга хокуклы түгел, ә аларга бүләк итеп нәрсәдер бирәләр. Бу фикерне Әтс Цаури, Сяфигый, Әхмәт һәм Исхак тоткан.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1479
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ الْفُضَيْلِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نِيَارٍ الْأَسْلَمِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى بَدْرٍ حَتَّى إِذَا كَانَ بِحَرَّةِ الْوَبَرَةِ لَحِقَهُ رَجُلٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ يَذْكُرُ مِنْهُ جُرْأَةً وَنَجْدَةً فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَسْتَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قَالَ لَا قَالَ ارْجِعْ فَلَنْ أَسْتَعِينَ بِمُشْرِكٍوَفِي الْحَدِيثِ كَلَامٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا يُسْهَمُ لِأَهْلِ الذِّمَّةِ وَإِنْ قَاتَلُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ الْعَدُوَّ وَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُسْهَمَ لَهُمْ إِذَا شَهِدُوا الْقِتَالَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ
Безгә [Әл-Әншар] әйтте, безгә [Мә'н] әйтте, безгә [Мәлик бин Әнәс] әйтте, ул [Әл-Фудәйл бин Әбу Габдуллаһ] әйтте, ул [Абдуллаһ бин Нияр Әл-Әсләми] әйтте, ул [Урваһ] әйтте, ул ['Гайсә] әйтте: «Рәсүлуллаһ галәйһиссәлам Бәдәр ягына чыкты, хәтта ул Вәбар дип аталган калкулыкка җиткәч, кинәт бер мәҗүси кеше аның артыннан килде һәм үзенең батырлыгын һәм осталыгын күрсәтте. Шуннан соң Пәйгамбәр салләллаһу галәйһиссәлам ул кешедән сорады: «Син Аллаһка һәм Аның рәсүленә ышанасыңмы?» Ул кеше: «Юк», - дип җавап бирде. Ул әйтте: «Кире кайт, мин беркайчан да мөшрикләрдән ярдәм сорамаячакмын». Бу хәдистә, чынлыкта, редакция чынлыкта моннан озынрак, бу хәдис хәсән гариб дәрәҗәсенә ия һәм кайбер галимнәр фикеренчә, күрсәтмә булып тора, диләр алар; "Зиммәләр, хәтта мөселманнар белән бергә дошманга каршы сугышсалар да, сугыш табышыннан өлеш алмыйлар. Ләкин кайбер галимнәр фикеренчә, алар мөселманнар белән бергә дошманга каршы сугышсалар да, сугыш табышыннан өлеш алалар."
Hadith
Imam Tirmidzi : 1480
وَيُرْوَى عَنْ الزُّهْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْهَمَ لِقَوْمٍ مِنْ الْيَهُودِ قَاتَلُوا مَعَهُحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَزْرَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا
Әз-Зүһридән риваять ителә ки, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам аның белән сугышкан яһүдләргә өлешләр биргән. Шулай итеп [Кутайбә бин Сәид] безгә сөйләде, ул әйтте: [Габдел Вәрис бин Сәид] безгә [Азра бин Сабит]дән [Аз-Зүһри] шулай сөйләде.
