Imam Tirmidzi : 1461
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ سَعِيدِ ابْنِ مَرْجَانَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مُؤْمِنَةً أَعْتَقَ اللَّهُ مِنْهُ بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْ النَّارِ حَتَّى يَعْتِقَ فَرْجَهُ بِفَرْجِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَمْرِو بْنِ عَبْسَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَابْنُ الْهَادِ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُسَامَةَ بْنِ الْهَادِ وَهُوَ مَدَنِيٌّ ثِقَةٌ قَدْ رَوَى عَنْهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ
Yenna-aɣ-d [Qutaybah] yenna-d; yenna-aɣ-d [Al Laits] seg [Ibnu Al Hadi] seg [Umar ben Ali ben Al Husain ben Ali ben Abu Talib] seg [Said ben Marjanah] seg [Abu Hurairah] yenna-d; Sliɣ i Rasulullah Sallallahu Aleyhi Wa Sallam yenna-d; "Win ara d-yessufɣen akli yumnen, seg yal aḥric n tfekka n wakli-nni ara d-yessufeɣ, Öebbi ad d-yessufeɣ iḥricen n tfekka-s seg ǧahennama, akken ad yessufeɣ Öebbi iḥricen-is usligen seg yiḥricen usligen n wakli-nni ara d-yessufeɣ", i d-yenna; 'u deg yixef-a llan yiḥaditen yecban wigi seg Aisyah, Amru bin Absah, Ibn Ɛebbas, watsilah bin Al Asqa', Abu Umamah d Ibn Umar am wakken ay llan Kaɛab bin Murra'., yenna-d Abu Ɛisa; 'Ahadith-a n Abu Hurairah yella deg uswir n hasan shahih gharib n tfelwit-a, yerna isem n tidet n Ibn Al Hadi d Yazid bin Abdullah bin Usamah bin Al Hadi, d win n Lmedina, d win yettwakelfen, yerna Anas bin Malik yella gar yemdanen ay s-d-yesmektan seg-s hadith-nni, yerna llan aṭas n wid ay t-id-yesmektan seg-s.
Imam Tirmidzi : 1462
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ الْمُزَنِيِّ قَالَلَقَدْ رَأَيْتُنَا سَبْعَةَ إِخْوَةٍ مَا لَنَا خَادِمٌ إِلَّا وَاحِدَةٌ فَلَطَمَهَا أَحَدُنَا فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نُعْتِقَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَذَكَرَ بَعْضُهُمْ فِي الْحَدِيثِ قَالَ لَطَمَهَا عَلَى وَجْهِهَا
Yenna-yaɣ-d [Abu Kuraib] yenna-d, yenna-aɣ-d [Al Muharibi] seg [Syuɛba] seg [Hushain] seg [Hilal bin Yasaf] seg [Suwaid bin Muqarrin Al Muzanni] yenna-d: ‘Nella d sebɛa n watmaten yerna ur nesɛi ara aqeddac anagar akli n tmeṭṭut, akli-nni sɣur-neɣ yella d akli-nneɣ. Ihi, Nnbi s.al.allahu ‘alaihi wasallam yumeṛ-it ad yettwaslelli’. Yenna-d; ‘Deg yixef-agi yella yiwen n ḥadith am wa seg Ibn Umar’. Yenna-d Abu Ɛisa; ‘Hadith-agi d hasan sahih. Mačči d yiwen kan n wemdan i d-yesmektan ḥadith-agi seg Hucain bin Abdurrahman. Akken i d-bdern deg ḥadit-nsen; ‘Swaid yenna-d; ‘Yesfeḍ-itt deg udem’.
Imam Tirmidzi : 1463
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتُوَائِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ غَيْرِ الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا إِذَا حَلَفَ الرَّجُلُ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ فَقَالَ هُوَ يَهُودِيٌّ أَوْ نَصْرَانِيٌّ إِنْ فَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَفَعَلَ ذَلِكَ الشَّيْءَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ قَدْ أَتَى عَظِيمًا وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَإِلَى هَذَا الْقَوْلِ ذَهَبَ أَبُو عُبَيْدٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ فِي ذَلِكَ الْكَفَّارَةُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Iqqar-aɣ-d [Ahmad bin Mani’] yenna-d, iqqar-aɣ-d [Ishaq bin Yusuf Al Azraq] seg [Hsyyam Ad Dastuwa`i] seg [Yahya bin Abu Katsir] seg [Abu Qilabah] seg [Thabit bin Adh Dhahhak] yenna-d: ‘Allah wass yettgalla s ddin nniḍen mačči d Lislam s lekdeb, syin ad yili akken i d-yenna’. Abu Ɛisa yenna: Ḥadis-agi d hasan sahih. Mxallafen yimusnawen deg ussefhem n ḥadit-agi; Ma yella argaz yeggul s ddin niḍen war Lislam, am wakken ay d-yenna : « D Uday neɣ d Amasiḥi ma yella ixeddem aya d waya », dɣa amdan-nni ixeddem-it. Kra segsen nnan: "Ixeddem lecɣal imeqranen, maca ur telli fellas lkafarat". D rray n yilemẓiyen n Madina, yerna rray-a ḍefren-t-id Malik bin Anas d Abu Ubaid. Seg tama-nniḍen, kra n ulama` seg gar yimeddukal n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam d wiyaḍ nniḍen llan s rray belli deg taluft-a yella lkafarah. D wagi i d rray n Sufyan, Ḥmad d Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 1464
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الرُّعَيْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ الْيَحْصُبِيِّ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُخْتِي نَذَرَتْ أَنْ تَمْشِيَ إِلَى الْبَيْتِ حَافِيَةً غَيْرَ مُخْتَمِرَةٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَصْنَعُ بِشَقَاءِ أُخْتِكَ شَيْئًا فَلْتَرْكَبْ وَلْتَخْتَمِرْ وَلْتَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Yenna-aɣ-d [Mahmud bin Ghailan] yenna-d, yenna-aɣ-d [Waki’] seg [Sufyan] seg [Yahya bin Saɛid] seg [Ubaydullah bin Zahr] seg [Abu Saɛid Ar Ru’aini] seg [Abdullah bin Malik Al Yahshubi] seg [Uqbah bin Amir]; Steqsaɣ: “a Amazan n Öebbi, weltma teɛwej ad teddu s yiḍarren-is, war lḥiḍ ɣer Uxxam n Öebbi”? Inna-d Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam imiren: “S tidet, Öebbi ur yettmuqul ara deg yir lḥal n gma-k ɣur-s akk, ihi eǧǧ-it ad yerkeb ad iḍegger iman-is, deffir waya eǧǧ-it ad yeẓẓum kraḍ wussan”. Yenna-d; ‘Deg yixef-agi yella yiwen n ḥadit am wa seg Ibn Abbas’. Yenna-d Abu Ɛisa; ‘Hadith-a d hasan sahḥ, yerna d abrid n tẓallit ɣef leḥsab n kra n yemnadiyen, yerna d aya ay d rray n Ahmad ed Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 1465
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ مِنْكُمْ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ وَاللَّاتِ وَالْعُزَّى فَلْيَقُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَمَنْ قَالَ تَعَالَ أُقَامِرْكَ فَلْيَتَصَدَّقْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو الْمُغِيرَةِ هُوَ الْخَوْلَانِيُّ الْحِمْصِيُّ وَاسْمُهُ عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ
Yenna-aɣ-d [Ishaq bin Manshur] yenna-d, yenna-aɣ-d [Abul Mughirah] yenna-aɣ-d, yenna-aɣ-d [Al Auza’i] yenna-aɣ-d, yenna-aɣ-d [Az Zuhri] seg [Humaid bin Abdurrahman] seg [Abu Hurairah] yenna-yaɣ-d: «Inna-d Rasulullah s.al.allah. s Lata akked Uzza, sinna, ad yini: "ur illi ôebbi iklalen aâabd, siwa Öebbi". Yerna win i d-yennan; ‘Ad nurar lqumar’, syin ad yefk lxir’. Abu Ɛisa yenna: Ḥadis-agi d hasan sahih. Abul Mughirah is? Khaulan ayt? seg Himca, yerna isem-is Abdul Quddus Ibnul Hajjaj.
Imam Tirmidzi : 1466
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ اسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْضِ عَنْهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ḥekmen-aɣ-d [Qutaibah] yenna-d, yenna-aɣ-d [Al Laits] seg [Ibn Shihab] seg [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] seg [Ibn Abbas] yenna-d: ‘Sa’ad bin Ubadah yessuter fatwa seg Rasulullah s.a.w. tkemmel-it. Ihi yenna-d Nnbi (s.al.allah) ; 'Ḥrez lɛahdat n yemma-k'. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith-agi d hasan sahih.'
Imam Tirmidzi : 1467
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ هُوَ أَخُو سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَغَيْرِهِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا امْرِئٍ مُسْلِمٍ أَعْتَقَ امْرَأً مُسْلِمًا كَانَ فَكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزِي كُلُّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ وَأَيُّمَا امْرِئٍ مُسْلِمٍ أَعْتَقَ امْرَأَتَيْنِ مُسْلِمَتَيْنِ كَانَتَا فَكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزِي كُلُّ عُضْوٍ مِنْهُمَا عُضْوًا مِنْهُ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ مُسْلِمَةٍ أَعْتَقَتْ امْرَأَةً مُسْلِمَةً كَانَتْ فَكَاكَهَا مِنْ النَّارِ يُجْزِي كُلُّ عُضْوٍ مِنْهَا عُضْوًا مِنْهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْحَدِيثِ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ عِتْقَ الذُّكُورِ لِلرِّجَالِ أَفْضَلُ مِنْ عِتْقِ الْإِنَاثِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَعْتَقَ امْرَأً مُسْلِمًا كَانَ فَكَاكَهُ مِنْ النَّارِ يُجْزِي كُلُّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Abdul Aɛla] yenna-d, yenna-yaɣ-d [Imran bin Uyainah] d gma-s n Sufyan bin Uyainah, seg [Hucain] seg [Salim bin Abul Jaɛd] seg [Abu Umamah] d wayeḍ seg wid n yemdukal n Nnbi s.a.w. wasallam, yenna-d : ‘Kra n ineslem ara yessufɣen ineslem niḍen, ihi aya yezmer ad t-yessufeɣ seg lǧennet, yal aɛeggal n tfekka-s ara d-yessufeɣ ad yessufeɣ iferdisen n tfekka-s seg lǧennet. « Yal tameṭṭut tanselmit ara yessufɣen snat n tlawin tinselmin ad tent-tessufɣeḍ seg tmes n lǧennet, yal sin n yiferdisen n tfekka ara d-yessuffeɣ ad yessuffeɣ iferdisen n tfekka-nnes seg lǧennet, yerna yal tameṭṭut tanselmit ara d-yessufɣen tameṭṭut tinselmit niḍen ad t-tessufɣeḍ seg lǧennet, yal aferdis n tfekka ara d-yessufɣeḍ ad yessuffeɣ iferdisen n tfekka-nnes seg lǧennet ». Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith-agi d hasan shahih gharib degree n lini-agi'. Yenna-d Abu Ɛisa; ‘’Ḥadit-a yesskanay-d belli aslelli n yiqeddacen irgazen d ayen yesɛan azal ugar n uslelli n yiqeddacen n tmeṭṭut. Imi awal n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam : ‘Win ara yesselḥun Ineslem niḍen, yal aɛeggal n tfekka ara d-yesselḥu ad yessufeɣ yal aɛeggal n tfekka-s’.
Imam Tirmidzi : 1468
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّأَنَّ جَيْشًا مِنْ جُيُوشِ الْمُسْلِمِينَ كَانَ أَمِيرَهُمْ سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ حَاصَرُوا قَصْرًا مِنْ قُصُورِ فَارِسَ فَقَالُوا يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَلَا نَنْهَدُ إِلَيْهِمْ قَالَ دَعُونِي أَدْعُهُمْ كَمَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُوهُمْ فَأَتَاهُمْ سَلْمَانُ فَقَالَ لَهُمْ إِنَّمَا أَنَا رَجُلٌ مِنْكُمْ فَارِسِيٌّ تَرَوْنَ الْعَرَبَ يُطِيعُونَنِي فَإِنْ أَسْلَمْتُمْ فَلَكُمْ مِثْلُ الَّذِي لَنَا وَعَلَيْكُمْ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْنَا وَإِنْ أَبَيْتُمْ إِلَّا دِينَكُمْ تَرَكْنَاكُمْ عَلَيْهِ وَأَعْطُونَا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَأَنْتُمْ صَاغِرُونَ قَالَ وَرَطَنَ إِلَيْهِمْ بِالْفَارِسِيَّةِ وَأَنْتُمْ غَيْرُ مَحْمُودِينَ وَإِنْ أَبَيْتُمْ نَابَذْنَاكُمْ عَلَى سَوَاءٍ قَالُوا مَا نَحْنُ بِالَّذِي نُعْطِي الْجِزْيَةَ وَلَكِنَّا نُقَاتِلُكُمْ فَقَالُوا يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَلَا نَنْهَدُ إِلَيْهِمْ قَالَ لَا فَدَعَاهُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَى مِثْلِ هَذَا ثُمَّ قَالَ انْهَدُوا إِلَيْهِمْ قَالَ فَنَهَدْنَا إِلَيْهِمْ فَفَتَحْنَا ذَلِكَ الْقَصْرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَالنُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ سَلْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ أَبُو الْبَخْتَرِيِّ لَمْ يُدْرِكْ سَلْمَانَ لِأَنَّهُ لَمْ يُدْرِكْ عَلِيًّا وَسَلْمَانُ مَاتَ قَبْلَ عَلِيٍّ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا وَرَأَوْا أَنْ يُدْعَوْا قَبْلَ الْقِتَالِ وَهُوَ قَوْلُ إِسْحَقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِنْ تُقُدِّمَ إِلَيْهِمْ فِي الدَّعْوَةِ فَحَسَنٌ يَكُونُ ذَلِكَ أَهْيَبَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا دَعْوَةَ الْيَوْمَ و قَالَ أَحْمَدُ لَا أَعْرِفُ الْيَوْمَ أَحَدًا يُدْعَى و قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا يُقَاتَلُ الْعَدُوُّ حَتَّى يُدْعَوْا إِلَّا أَنْ يَعْجَلُوا عَنْ ذَلِكَ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَقَدْ بَلَغَتْهُمْ الدَّعْوَةُ
Yenna-aɣ-d [Qutayba] yenna-d, yenna-aɣ-d [Abu Awanah] seg [Aṭa bin As Saɛib] seg [Abul Bakhtari] yenna-d; "D akken tella yiwet n terbaɛt n yiserdasen inselmen ay d-yesselḥay [Salman Al Farisi] ay d-yezzin i yiwen seg yiɣerbazen ifaṛsiyen, nitni - iserdasen inselmen - nnan-d 'A Abu Abdullah, ur ten-nettnaɣ ara'. Salman yerra-as-d: 'Eǧǧ-iyi ad ten-ssiwleɣ akken ay sliɣ i Nnbi sallallaahu 'alaihi wasalonem ad ten-ssiwleɣ s lḥeqq'; am kečč i d-yekkan seg Fares.Twalaḍ aɛraben ttqadaren-iyi.Ma tqebleḍ ddin-nneɣ ɣer Lislam, ihi ad d-tafeḍ izerfan i d-nettaf d lḥeqq i d-nettaf. ‘Kečč ur tesɛiḍ ara lḥemd’, ma tḥemmleḍ ihi ad nmennuɣ, akken nettnaɣ d wiyaḍ’, rran-as-d: ‘Nekni ur nettaf ara jizyah am wid i tt-yettaken, maca ad k-nmenɣi’ Nnan-as Inselmen: ‘A Abu Abdillah, ur ten-nmenɣi ara?’. Salman yerra-as : « Ala ». Sakkin, Salman yuɣal yessuter-asen ad gen akk-n kraḍ n wussan, armi ay d-yenna, deg tgara, ”Nnaɣ-iten”, sakkin, nekni nnuɣ yid-sen yerna nessaweḍ ad neḍḍef tamdint-nni”. Yenna-d: ‘yerna deg yixef-agi llan leḥdiṭen yecban wigi seg Buṛaida, An Nuɛman bin Muqarrin, Ibn Ɛumar akked Ibn Ɛebbas. Yerna lḥadit n Salman yesɛa azal n Ḥasan, ur nessin ara fell-as siwa seg lḥadit n Atha bin As Saɛib, yerna sliɣ i Muḥemmed yenna-d; Abu Al Bakhtari ur yemlal ara d Salman, acku ur yemlal ara d Ali. Ula ma Salman s timmad-is yemmut uqbel Ali. Kra seg l’ulama’ seg gar yemdukal n Nnbi Sallallahu `Alaihi Wa Sallam yerna s lbeɛd-nsen ttḥulfun ttnaɣen s ḥadit-a, llan s ṛṛay-nsen d akken - wid ur numin ara - yessefk ad ttwaɛerḍen ad ttwaɛerḍen ad ttwaɛerḍen ad ttwaɛerḍen. D rray n Isqaq bin Ibrahim. Yenna-d: ‘Lemmer ad ttwaɛerḍen ad sberrḥen d amezwaru ad yili d ayen yelhan, acku ad yili d ayen yesɛan tazmert ugar’. Ma d kra n yimusnawen nniḍen nnan-d; ‘Ass-nni ur yelli ara da’wah’, i d-yenna Ahmad; ‘Di tallit-nni lliɣ s rray belli ulac win i d-yessawalen i daɛwah -ɣur-s-’, Akken i d-yenna Syafi’i; ‘Ur ilaq ara ad nḥareb ɣef uɛdaw alamma ssawlen-asen ɣer daɛwa, ma yella ur ṭṭfen ara lḥeqq. Yerna ma yella ur -da’wah- ara, ihi s tidett da’wah yewweḍ-iten-id’.
Imam Tirmidzi : 1469
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْعَدَنِيُّ الْمَكِّيُّ وَيُكْنَى بِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ الرَّجُلِ الصَّالِحِ هُوَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ مُسَاحِقٍ عَنْ ابْنِ عِصَامٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَكَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَعَثَ جَيْشًا أَوْ سَرِيَّةً يَقُولُ لَهُمْ إِذَا رَأَيْتُمْ مَسْجِدًا أَوْ سَمِعْتُمْ مُؤَذِّنًا فَلَا تَقْتُلُوا أَحَدًاهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ حَدِيثُ ابْنِ عُيَيْنَةَ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Yahya Al Adani Al Makki] qqaren-as Abu Ɛebdellah, d argaz n tẓallit yerna d mmi-s n Abu Umar, yenna-d; yenna-aɣ-d [Sufyan bin Uyainah] seg [Abdul Malik bin Naufal bin Musahiq] seg [Ibn ‘Isham Al Muzani] seg [baba-s] -yella d ameddakel n Nnbi-, yenna-d; ‘Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yella mi ara d-yessuffeɣ lɛesker neɣ tiɣriwin (expéditions), yenna-asen: ‘Ma twalaḍ tamesgida neɣ tesliḍ i tẓallit, ihi ur nɣit ula d yiwen’. Had hadith n Hasan Gharib, d had n Ibn Uyainah.
Imam Tirmidzi : 1470
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَرَجَ إِلَى خَيْبَرَ أَتَاهَا لَيْلًا وَكَانَ إِذَا جَاءَ قَوْمًا بِلَيْلٍ لَمْ يُغِرْ عَلَيْهِمْ حَتَّى يُصْبِحَ فَلَمَّا أَصْبَحَ خَرَجَتْ يَهُودُ بِمَسَاحِيهِمْ وَمَكَاتِلِهِمْ فَلَمَّا رَأَوْهُ قَالُوا مُحَمَّدٌ وَافَقَ وَاللَّهِ مُحَمَّدٌ الْخَمِيسَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ{ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ }
Yenna-aɣ-d [Al Ansari] yenna-d, yenna-aɣ-d [Ma’n] yenna-d, yenna-yaɣ-d [Malik bin Anas] seg [Humaid] seg [Anas] yenna-d: ‘belli Amazan n Rebbi Sallallahu ‘Alaihi Wasallam mi d-yeffeɣ ad iɛetteb Khobar yerza fell-as deg yiḍ, netta deg yimdanen, yerna ma yella ur t-id-yezzi ara deg yiḍ. armi d tafrara. Mi d-yeɣli wass, Udayen n Khaibar ddan ɣer yigran-nsen ttawin-d tiqbucin d tcekkaṛin. Mi walan Amazan n Öebbi, nnan: "Muêemmed! S Öebbi, Muêemmed iqbel akked lɛeskeô is ad n$en'. Yenna-d Rasulullah s lferḥ: «Allahu akbar, Khaibar ad yettwaḥbes. D tidet, ma yella neḥbes deg ufray n yiwen n uxṣim, ihi, taṣebḥit ad tili d yir aṭas i wid yettwaḥeqren’.
Imam Tirmidzi : 1471
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ أَبِي طَلْحَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا ظَهَرَ عَلَى قَوْمٍ أَقَامَ بِعَرْصَتِهِمْ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْغَارَةِ بِاللَّيْلِ وَأَنْ يُبَيِّتُوا وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا بَأْسَ أَنْ يُبَيَّتَ الْعَدُوُّ لَيْلًا وَمَعْنَى قَوْلِهِ وَافَقَ مُحَمَّدٌ الْخَمِيسَ يَعْنِي بِهِ الْجَيْشَ
Nnan-aɣ-d [Qutayba] ed [Muḥemmed bin Basyyar] nnan-d deg sin; yenna-aɣ-d [Muɛadz bin Muɛadz] seg [Saɛid bin Abu Arubah] seg [Qatadah] seg [Anas] seg [Abu Talhah] yenna-d: ‘Ma yella Nnbi s.al.allahu ‘alaihi wasallam iban-d -yettḥettim- yiwen n wegdud, ad yeqqim deg yiwen n wemkan ɛlayen kraḍ n wussan’. Yenna-d Abu Ɛisa: Ḥaḍit-agi d ḥasan sahih, ma d ḥadit n Anas seg Humaid d ḥasan sahih. Kra n yimusnawen rran-d tikciwin (concessions) deg wayen yerzan lḥeqq n tmenɣiwt deg yiḍ. Maca, kra n yimusnawen nniḍen wekkden-d aya. Ahmad d Ishaq nnan-d : 'Ulac lxir ma nxeddem ccwal deg yiḍ'. Seg tama-nniḍen, anamek n umsefham d ‘Muḥemmed yemsefham d Al-Khamis’, dɣa -yemsefham d yiserdasen-is-’.
Imam Tirmidzi : 1472
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَرَّقَ نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَقَطَعَ وَهِيَ الْبُوَيْرَةُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ }وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا وَلَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِقَطْعِ الْأَشْجَارِ وَتَخْرِيبِ الْحُصُونِ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ ذَلِكَ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ قَالَ الْأَوْزَاعِيُّ وَنَهَى أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ أَنْ يَقْطَعَ شَجَرًا مُثْمِرًا أَوْ يُخَرِّبَ عَامِرًا وَعَمِلَ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَهُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا بَأْسَ بِالتَّحْرِيقِ فِي أَرْضِ الْعَدُوِّ وَقَطْعِ الْأَشْجَارِ وَالثِّمَارِ و قَالَ أَحْمَدُ وَقَدْ تَكُونُ فِي مَوَاضِعَ لَا يَجِدُونَ مِنْهُ بُدًّا فَأَمَّا بِالْعَبَثِ فَلَا تُحَرَّقْ و قَالَ إِسْحَقُ التَّحْرِيقُ سُنَّةٌ إِذَا كَانَ أَنْكَى فِيهِمْ
Yenna-aɣ-d [Qutaibah] yenna-d, yenna-aɣ-d [Al Laits] seg [Nafi’] seg [Ibn Umar] yenna-d, ‘belli Amazan n Öebbi (s.a.w) yeqceɛ yerna yesserɣ taẓegwa n tẓegwa n tẓegwa yellan d ayla n Bani Nadhir, s tɣawla. Ihi, Issers-d Öebbi ayat-is: '-Ayen ara tgezmem seg tteǧra n tzemmurt -yellan d ayla n ijehliyen- neɣ ayen ara teǧǧem -ad imɣi- ibedd ɣef tteǧra-ines, ihi -ayagi akk- s lḥeqq n Öebbi; yerna imi Yebɣa ad d-yawi lḥeq i yimcumen-' -Qs. Al Hasyr: 5-Deg suf-agi yella lḥadit yecban wa sɣur Ibn Abbas. Hadis ini hasan sahih. Kra n yemnadiyen ttqadaren ḥadith-a, yerna ur sɛin ugur deg wayen yerzan lḥeqq n wegzam n tẓegwa n tẓegwa ed ussehres n lḥebs. D acu kan, wiyaḍ ttwekkiden-d aya, yerna d aya ay d ṛṛay n Al Auza’i. Al Auza’I yenna-d : « Abu Bakar Ash Shiddiq yeḥṛem ad nqesser isekla ay la d-yettaken lfayda neɣ ad yessedrem lebni, yerna Inselmen ay d-yellan deffir-s llan ttgen ula d nitni am wakken ay t-xedmen Abu Bakar Ash Shiddiq'. Imam Shafiɛi yenna-d : « Ur yelli d lxir ma tesreɣeḍ yerna tgeẓmeḍ isekla ay d-yettaken lfayda deg wakal n weɛdaw ». Imam Ahmad yenna-d: ‘Deg kra n tegnit, ur yelli d lxir ma tgiḍ aya, maca ma yella d aya ay d-yesnekren axeṣṣar, ihi ur yelli d lxir ma t-tesreɣeḍ’. Seg tama niḍen, Ishaq yenna-d : « Ma yella asseɣli-nnes yezmer ad d-yeglu s lxir i weɛdaw, dɣa aya d sunna ».
Imam Tirmidzi : 1473
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ سَيَّارٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَنِي عَلَى الْأَنْبِيَاءِ أَوْ قَالَ أُمَّتِي عَلَى الْأُمَمِ وَأَحَلَّ لِيَ الْغَنَائِمَوَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي ذَرٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أُمَامَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَسَيَّارٌ هَذَا يُقَالُ لَهُ سَيَّارٌ مَوْلَى بَنِي مُعَاوِيَةَ وَرَوَى عَنْهُ سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَحِيرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ
Yenna-yaɣ-d [Muḥemmed bin Ubaid Al Muharibi] yenna, yenna-yaɣ-d [Asbath bin Muḥemmed] seg [Sleiman At Taimi] seg [Sayyar] seg [Abu Umamah] seg Nnbi sallallaahu 'alaihi wasallam, yenna-d: 'S tidet, Öebbi yerra-yi d aɛlayan ɣef nnbiyen neɣ yenna-d Öebbi d ummah'. ghanimah halal liya'. Yenna-d: ‘Deg yixef-agi llan ḥadiṭen yecban wigi seg Ali, Abu Dzar, Ɛebdallah bin Amru, Abu Musa d Ibn Ɛebbas’. Abu Ɛisa ḥadits Abu Umamah d hasan sahih. Yerna Sayyar s umata qqaren-as s yisem n Sayyar, d akli aqbur - ay s-d-ssufɣen - Bani Muɛawiyah. U gar yemdanen i d-yewwin seg-s ḥadit, yella Suleyman At Taimi, Abdellah bin Bahir d waṭas nniḍen’..
Imam Tirmidzi : 1474
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُضِّلْتُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ بِسِتٍّ أُعْطِيتُ جَوَامِعَ الْكَلِمِ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ وَأُحِلَّتْ لِيَ الْغَنَائِمُ وَجُعِلَتْ لِيَ الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا وَأُرْسِلْتُ إِلَى الْخَلْقِ كَافَّةً وَخُتِمَ بِيَ النَّبِيُّونَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ttwaḥesben-aɣ-d [Ali bin Hujr] yenna-d; yenna-aɣ-d [Ismaɛil bin Jaɛfar] seg [Al’Ala bin ‘Abdurrahman] seg [baba-s] seg [Abu Hurairah] belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Nekk nnig-iyi akk Inabiyen deg sḍis n tɣawsiwin; Ttunefk-iyi-d wawalen igejdanen yerna s lmeɛna, rebḥeɣ-d s -uẓeḍḍa- n tugdi deg uɛdaw, ghanimah yettwaḥlal fell-i, lqaɛa tettwagdel-iyi d tamesgida d wemkan n usizdeg yerna ttwaceggɛeɣ i wakk imdanen, yerna uɣaleɣ d aḍebsi n lmuqedmin’. Hadith Hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 1475
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ وَحُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ قَالَا حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسَمَ فِي النَّفَلِ لِلْفَرَسِ بِسَهْمَيْنِ وَلِلرَّجُلِ بِسَهْمٍحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ أَخْضَرَ نَحْوَهُ وَفِي الْبَاب عَنْ مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ أَبِيهِ وَهَذَا حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالْأَوْزَاعِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لِلْفَارِسِ ثَلَاثَةُ أَسْهُمٍ سَهْمٌ لَهُ وَسَهْمَانِ لِفَرَسِهِ وَلِلرَّاجِلِ سَهْمٌ
Nnan-aɣ-d [Ahmad bin Abdah Adh Dhabbi] ed [Humaid bin Mas’adah] nnan-d deg sin; yenna-aɣ-d [Sulaim bin Akhdhar] seg [Ubaidullah bin Umar] seg [Nafi’] seg [Ibn Umar] yenna-d: ‘Amazan n Ṛebbi sallallahu ‘alaihi wasallam yebḍa ghanimah i yiserdasen ɣef yiɣil akken ad d-afen sin yiḥricen, iserdasen ɣef yiḍarren akken ad d-afen yiwen n weḥric’. Yenna-aɣ-d Muḥemmed bin Basyyar yenna-yaɣ-d, yenna-aɣ-d Ɛabdurrahman bin Mahdi seg Sulayim bin Akhdhar akken yella deg ḥadit. Deg yixef-agi llan ḥadit yecban wigi seg Mujami’ bin Jariyah, Ibn Abbas d Ibn Abu Amrah seg baba-s’. Yerna Ibn Umar n hadith d hasan sahih. Ḥadit-a d lewṣayat n tmeɣra ɣef leḥsab n yimusnawen seg gar yimeddukal n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam d wiyaḍ nniḍen. Yerna d rray n Sufyan ben Ats Tsauri, Al Auza’I, Malik Ben Anas, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Aḥmad d Ishaq. Nnan-as; I yiserdasen yellan ɣef yiysan llan kraḍ n yiḥricen; yiwen n weḥric i yiman-is d sin n yiḥricen i uɛudiw-is. Di lawan-nni i yiserdasen ur nesɛi ayyur d yiwen n weḥric’.
Imam Tirmidzi : 1476
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْأَزْدِيُّ الْبَصْرِيُّ وَأَبُو عَمَّارٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ الصَّحَابَةِ أَرْبَعَةٌ وَخَيْرُ السَّرَايَا أَرْبَعُ مِائَةٍ وَخَيْرُ الْجُيُوشِ أَرْبَعَةُ آلَافٍ وَلَا يُغْلَبُ اثْنَا عَشَرَ أَلْفًا مِنْ قِلَّةٍهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا يُسْنِدُهُ كَبِيرُ أَحَدٍ غَيْرُ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَقَدْ رَوَاهُ حِبَّانُ بْنُ عَلِيٍّ الْعَنَزِيُّ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا
Mi aɣ-d-nnan [Muḥemmed bin Yahya Al Azdi Al Bacri] ed [Abu Ammar] ed waṭas n medden niḍen, nnan-d; yenna-yaɣ-d [Wahb bin Jarir] seg [Baba-s] seg [Yunus bin Yazid] seg [Az Zuhri] seg [Ubaidullah bin Ɛebdallah bin Utbah] seg [Ibn Abbas] yenna-d: “Ayen yelhan n Ṛebbi d ameddakel. lxir d lɛesker n rebɛa alef d lɛesker n tnac alef ur yettwaɣleb ara’. Ḥadit-a d hasan gharib, yerna ulac amusnaw niḍen ay yettkelfen ɣef ḥadit-a anagar Jarir bin Hazim. D ayen kan i d-yeqqar lḥadith-agi seg Az Zuhri, seg Nnbi sallallahu alaihi wasallam s tmuɣli n mursal. [Hibban bin Ali Al Anazi] Iḥekku-t-id seg [Uqail], seg [Az Zuhri], seg [Ubaidullah], seg [Ibn Abbas], seg Nnbi, s.al.allahu. [Al Laits bin Saɛd] daɣen iḥka-t-id seg [Uqail] seg [Az Zuhri], seg Nnbi, s.al.allahu, s.al.allahu, deg mursal.
Imam Tirmidzi : 1477
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ أَنَّ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ كَتَبَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍيَسْأَلُهُ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَهَلْ كَانَ يَضْرِبُ لَهُنَّ بِسَهْمٍ فَكَتَبَ إِلَيْهِ ابْنُ عَبَّاسٍ كَتَبْتَ إِلَيَّ تَسْأَلُنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَكَانَ يَغْزُو بِهِنَّ فَيُدَاوِينَ الْمَرْضَى وَيُحْذَيْنَ مِنْ الْغَنِيمَةِ وَأَمَّا بِسَهْمٍ فَلَمْ يَضْرِبْ لَهُنَّ بِسَهْمٍوَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأُمِّ عَطِيَّةَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ و قَالَ بَعْضُهُمْ يُسْهَمُ لِلْمَرْأَةِ وَالصَّبِيِّ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ قَالَ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَسْهَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصِّبْيَانِ بِخَيْبَرَ وَأَسْهَمَتْ أَئِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ لِكُلِّ مَوْلُودٍ وُلِدَ فِي أَرْضِ الْحَرْبِ قَالَ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَسْهَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلنِّسَاءِ بِخَيْبَرَ وَأَخَذَ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ بِهَذَا وَمَعْنَى قَوْلِهِ وَيُحْذَيْنَ مِنْ الْغَنِيمَةِ يَقُولُ يُرْضَخُ لَهُنَّ بِشَيْءٍ مِنْ الْغَنِيمَةِ يُعْطَيْنَ شَيْئًا
Yenna-aɣ-d [Qutaybah] yenna-d, yenna-aɣ-d [Hatim bin Ismaɛil] seg [Jaɛfar bin Muḥemmed] seg [baba-s] seg [Yazid bin Hurmuz] belli Najdah Al Haruri yura-d tabrat i [Ibn Abbas] yerna yesteqsa; ‘Ma yella kra n wass, Nnbi s.al.allahu ‘’alaihi wasallam’ yedda ɣer lgirra d tlawin? Yerna yefka-yasen amur?’ Ibn Abbas yura-yas-d imiren tiririt, yenna-yas: “Turiḍ-iyi-d tabrat, testeqsaḍ-iyi-d: “Ma iruḥ Umazan n Ṛebbi sallallahu Ṛebbi ɣer lgirra d tlawin? Iruḥ ɣer lgirra s tiwin n tlawin, akken ad dawin imuḍan. Ttunefk-asen daɣen lmizan seg ghanimah. Ma d lewṣayat n umur-nsen - seg ghanimah -, ur asen-d-yefki ara amur’. Deg yixef-agi llan daɣen yiḥaditen n Anas d Umm Athiyah. Wa hadis had Hasan Sahih. Yerna d lqanun n tẓallit ɣef leḥsab n tuget n yimusnawen, yerna d aya ay d rray n? Sufyan Ats Tsauri d Asy Syafi'i. Kra n yimusnawen niḍen ttwalin dakken tilawin ed yigerdan imeẓyanen ttawin-d amur seg ghanimah. Rray-a d Al Auza’i’ i t-id-yewwin. Yenna-d Al Auzaɛi; ‘Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yefka-d yiwet n tikkelt amur i yigerdan deg Khaibar, yerna imḍebbren inselmen fkan-d daɣen amur i yal aɣrud ay d-ilul deg tmurt n yimenɣi’. Al Auza’I yuɣal yenna-d; ‘Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yefka amur i tlawin deg Xaybar, yerna ula d Inselmen ay d-yellan deffir-s xedmen aya’. Yenna-aɣ-d Ali Ben Khasyram akka, yenna-d; Ɛisa bin Yunus yenna-aɣ-d seg Al Auza’I yiwen n lḥadit. Di lweqt-nni, anamek n wawal n Ibn Abbas; ‘Ttunefk-asen daɣen seg ghanimah’, dɣa ttwafken-asen cwiṭ seg ghanimah d lmizan -d tikci, mačči d aḥric n tɣawsa-’.
Imam Tirmidzi : 1478
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى آبِي اللَّحْمِ قَالَشَهِدْتُ خَيْبَرَ مَعَ سَادَتِي فَكَلَّمُوا فِيَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَلَّمُوهُ أَنِّي مَمْلُوكٌ قَالَ فَأَمَرَ بِي فَقُلِّدْتُ السَّيْفَ فَإِذَا أَنَا أَجُرُّهُ فَأَمَرَ لِي بِشَيْءٍ مِنْ خُرْثِيِّ الْمَتَاعِ وَعَرَضْتُ عَلَيْهِ رُقْيَةً كُنْتُ أَرْقِي بِهَا الْمَجَانِينَ فَأَمَرَنِي بِطَرْحِ بَعْضِهَا وَحَبْسِ بَعْضِهَاوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُسْهَمُ لِلْمَمْلُوكِ وَلَكِنْ يُرْضَخُ لَهُ بِشَيْءٍ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Yenna-aɣ-d [Qutaybah] yenna-d, yenna-aɣ-d [Bisyr Ibnul Mufadhdhal] seg [Muḥemmed bin Zaid] seg [Umair] d akli aqbur -ay d-yessuffeɣ- Abul Lahm yenna-d; 'Nekk ttekkiɣ deg yimenɣi n Xaybar akked mass-iw, sakkin, sqedcen-iyi medden zdat n Umazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam. Mmeslayen zdat Umazan n Öebbi, ar nek d akli. Umayr yenna-yas: 'Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam syen yumer-iyi -ad nɣeɣ-, ihi ssufɣeɣ-d ssif-iw. Mi kkseɣ tafruxt-nni - imi lliɣ d awezɣi yerna ur ssawḍeɣ ara ad sɛuɣ leɛmeṛ - yumeṛ ad iyi-d-fken kra seg yifarisen n uxxam. Yerna fkiɣ-as ruqyah ay qqareɣ s umata akken ad sdawiɣ imeḥbas, dɣa yumeṛ-iyi ad sneqseɣ kra seg tɣuriwin-nni ay yesɛan uguren yerna ad ḥerzeɣ kra seg-sent.’ Deg yixef-a yella yiwen n ḥadit am wa seg Ibn Abbas, yerna ḥadit-a d Hasan Sahih. Yerna d lewṣayat i lxir ɣef leḥsab n kra n yemnadiyen, dɣa d akken aklan ur sɛin ara azref ad sɛun amur seg yedrimen ay d-yettwasqedcen seg ghanimah, wanag ttwafken-asen kra am ṣṣenf n tmeɣra kan. D rray ay d-wwin Ats Tsauri, Syafiɛi, Aḥmad d Isḥaq.
Imam Tirmidzi : 1479
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ الْفُضَيْلِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نِيَارٍ الْأَسْلَمِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى بَدْرٍ حَتَّى إِذَا كَانَ بِحَرَّةِ الْوَبَرَةِ لَحِقَهُ رَجُلٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ يَذْكُرُ مِنْهُ جُرْأَةً وَنَجْدَةً فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَسْتَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قَالَ لَا قَالَ ارْجِعْ فَلَنْ أَسْتَعِينَ بِمُشْرِكٍوَفِي الْحَدِيثِ كَلَامٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا يُسْهَمُ لِأَهْلِ الذِّمَّةِ وَإِنْ قَاتَلُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ الْعَدُوَّ وَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُسْهَمَ لَهُمْ إِذَا شَهِدُوا الْقِتَالَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ
Yenna-aɣ-d [Al Anshar] yenna-d, yenna-aɣ-d [Ma’n] yenna-d, yenna-aɣ-d [Malik bin Anas] seg [Al Fudhail bin Abu Abdullah] seg [Abdullah bin Niyar Al Aslami] seg [Urwah] seg [Aisyah] yenna-d; Iffeɣ-d Ṛebbi s abrid n Badar, armi d asmi ay d-yewweḍ ɣer tɣiwant umi qqaren Wabar, deg yiwet n tikkelt, yeḍfer-it-id yiwen n wergaz n tbuciḍant, yessken-d tabɣest-nnes ed tmussni-nnes. Syin, Nnbi sallallahu aleyhi wasallam yesteqsa argaz-nni : « Tumneḍ s Öebbi d Umazan-is ? Argaz-nni yerra-yas : « Ala ». Yenna: “Uɣal, ur ssutureɣ ara lemɛawna seg yimcuṛkiyen”. Yerna deg ḥadit-a, taẓrigt (édition) teɣzif deg tidet ugar n waya, ḥadit-a yesɛa aswir n hasan gharib, yerna d abrid ɣef leḥsab n kra n yimusnawen, qqaren-d; 'Imazzayen n dhimmah ur ttawin amur seg wayla n ghanimah ɣas ma yella ttekkayen deg yimenɣi mgal ccwal ucrik n Yinselmen. D acu kan, kra n yilemẓiyen ttwalin dakken mazal ad sɛun amur seg ugerruj n ghanimah - d lɣella n yimenɣi - ma yella nnuɣen mgal weɛdaw ucrik n Yinselmen.
Imam Tirmidzi : 1480
وَيُرْوَى عَنْ الزُّهْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْهَمَ لِقَوْمٍ مِنْ الْيَهُودِ قَاتَلُوا مَعَهُحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَزْرَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا
Yerna yettwaḥka-d seg Az Zuhri belli Nnbi, sallallahu, Ṛebbi, yefka-d tiḥuna i Wudayen ay imenɣan yid-s. Akka ay aɣ-d-yenna [Qutayba bin Saɛid], yenna-d; [Abdul Warits bin Saɛid] yenna-aɣ-d seg [Azrah bin Thabit] seg [Az Zuhri] akka’.