Imam Tirmidzi : 1441
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ الْمُطَّلِبِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَشَهِدْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَضْحَى بِالْمُصَلَّى فَلَمَّا قَضَى خُطْبَتَهُ نَزَلَ عَنْ مِنْبَرِهِ فَأُتِيَ بِكَبْشٍ فَذَبَحَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ هَذَا عَنِّي وَعَمَّنْ لَمْ يُضَحِّ مِنْ أُمَّتِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنْ يَقُولَ الرَّجُلُ إِذَا ذَبَحَ بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالْمُطَّلِبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍ يُقَالُ إِنَّهُ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ جَابِرٍ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Ягъкуб бин Абдуррахман] әйтте, ул [Әмрү бин Әбү Әмрү] әйтте, ул [Әл-Муталлиб] әйтте, ул [Җәбир бин Абдуллаһ] әйтте: "Мин бервакыт Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам белән кырда Корбан бәйрәме намазына катнаштым, ул вәгазьне тәмамлагач, минбәргә төште. Шуннан соң аңа кәҗә китерделәр, аннары Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам кәҗәне куллары белән чалды. Һәм ул әйтте: "БИСМИЛЛӘӘҺИ ВӘЛЛӘӘҺУ ӘКБӘР - Аллаһ исеме белән, Аллаһ иң бөек - бу миннән һәм әле корбан чалмаган өммәтемнән", - диде. Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис бу юлның гариб дәрәҗәсендә. Һәм бу хәдис Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре арасындагы галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, һәм алардан тыш, ягъни кеше корбан чалганда - ул болай дисен: «БИСМИЛЛӘӘҺИ ВӘЛЛӘӘҺҮ ӘКБӘР» - Аллаһ исеме белән, Аллаһ иң бөек - һәм бу Ибнул Мөбәрәк фикере. Һәм? Әл-Мүтәллиб бин Абдулла бин Хәнтәбнең Җәбирдән беркайчан да ишетмәгән диләр.
Imam Tirmidzi : 1442
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغُلَامُ مُرْتَهَنٌ بِعَقِيقَتِهِ يُذْبَحُ عَنْهُ يَوْمَ السَّابِعِ وَيُسَمَّى وَيُحْلَقُ رَأْسُهُحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُذْبَحَ عَنْ الْغُلَامِ الْعَقِيقَةُ يَوْمَ السَّابِعِ فَإِنْ لَمْ يَتَهَيَّأْ يَوْمَ السَّابِعِ فَيَوْمَ الرَّابِعَ عَشَرَ فَإِنْ لَمْ يَتَهَيَّأْ عُقَّ عَنْهُ يَوْمَ حَادٍ وَعِشْرِينَ وَقَالُوا لَا يُجْزِئُ فِي الْعَقِيقَةِ مِنْ الشَّاةِ إِلَّا مَا يُجْزِئُ فِي الْأُضْحِيَّةِ
Безгә [Әли бин Хуҗр] әйтте, безгә [Әли бин Мөшир] әйтте, безгә [Исмәгыйль бин Мөслим] әйтте, безгә [Әл Хәсән] әйтте, ул әйтте: "Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Бер малайны үзенең акика белән залогка куйдылар, ул җиденче көнне суелды, шул көнне аңа исем бирделәр һәм аның башы кырылды". Безгә [Әл Хәсән бин Әли Әл Хәлләл] әйтте, безгә [Язид бин Харун] әйтте, безгә [Сәгыйд бин Әбу Аруба] әйтте, [Катада] әйтте, [Әл Хәсән] әйтте, [Сәмур бин Җундуб] Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән хәдистәгечә". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы. Һәм галимнәрнең гамәлләре өчен күрсәтмә буларак, алар баланы җиденче көнне суюны хуплыйлар, әгәр ул җиденче көнне булмаса, ундүртенче көнне, әгәр ул булмаса, егерме беренче көнне". Алар әйттеләр: «Акикада суелырга тиешле кәҗә - корбан чалу өчен кирәкле таләпләргә туры килгән кәҗә».
Imam Tirmidzi : 1443
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَكَمِ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ عَمْرٍو أَوْ عُمَرَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ رَأَى هِلَالَ ذِي الْحِجَّةِ وَأَرَادَ أَنْ يُضَحِّيَ فَلَا يَأْخُذَنَّ مِنْ شَعْرِهِ وَلَا مِنْ أَظْفَارِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالصَّحِيحُ هُوَ عَمْرُو بْنُ مُسْلِمٍ قَدْ رَوَى عَنْهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَلْقَمَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ نَحْوَ هَذَا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ كَانَ يَقُولُ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَإِلَى هَذَا الْحَدِيثِ ذَهَبَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ فَقَالُوا لَا بَأْسَ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ شَعَرِهِ وَأَظْفَارِهِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبْعَثُ بِالْهَدْيِ مِنْ الْمَدِينَةِ فَلَا يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُ مِنْهُ الْمُحْرِمُ
Безгә [Әхмәд бин Әл Хәкам әл-Бәшри] әйтте, безгә [Мөхәммәд бин Җәгъфәр] әйтте, ул [Шу'ба] әйтте, ул [Мәлик бин Әнәс] әйтте, ул [Әмру яки Гомәр бин Мөслим] әйтте, ул [Сәгыйд Ибнул Әл Мусайяб] әйтте, ул Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кем дә булса Зулхиҗҗә аеның ярылын күреп, корбан чалырга теләсә, аның чәчен яки тырнакларын алмасын". Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән-игътибарлы. Чынлыкта, ул Әмру бин Мөслим, Мөхәммәд бин Әмру бин Әлкамә аннан хәдис риваять иткән кеше һәм башкалар. Бу хәдис шулай ук Сәгыйд Ибнул Мусайябтан, Өммү Сәламнән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән башка ысул белән, бу хәдис кебек, риваять ителгән. Бу хәдис - кайбер галимнәрнең, шул исәптән Сәгыйд бин Әл Мусайябның, Әхмәтнең һәм Исхакның фикере. Шулай да, бу мәсьәләдә ярдәм итүче башка "галимнәр" дә бар, алар: "Аның каурыйларын яки тырнакларын алуда бернинди дә начарлык юк, һәм бу Әс-Сәфигый фикере", - диләр. Ул Айшәнең Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәлам бервакыт Мәдинәдән корбан итеп хайваннар җибәргән дигән хәдисе белән бәхәсләште. Һәм ул ихрамдагы кешеләр кача торган гамәлләрдән качмады.
Imam Tirmidzi : 1444
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا يَصِحُّ لِأَنَّ الزُّهْرِيَّ لَمْ يَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْهُمْ مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ وَابْنُ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَرْقَمَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُحَمَّدٌ وَالْحَدِيثُ هُوَ هَذَا
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Әбу Шәфван] әйтте, ул әйтте: [Юнус бин Әбу Язид], ул [Ибн Шиһаб], ул [Әбу Сәләмә], ул әйтте: "Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Гаепсезлектә зәгыйфьлек юк, ә кафарә - антның кафарәсе". Ул әйтте: "Бу бүлектә Ибн Гомәр, Җәбир һәм Имран бин Хөшәйннән охшаш хәдисләр бар". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис дөрес түгел, чөнки Әз-Зүһри бу хәдисне Әбу Сәләмәдән ишетмәгән". Ул әйтте: "Мин [Мөхәммәднең] әйткәнен ишеттем: "Бу хәдисне бер генә кеше дә риваять итмәде, алар арасында [Муса бин Укба] һәм [Ибн Әбу Атик], ул [Әз-Зүһри], ул [Сөләйман бин Әркам], ул [Яхья бин Әбу Кәсир], ул [Әбу Сәләмә], ул [Аишә], ул Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән". Мөхәммәд: «Хәдис үзе менә шулай», – дигән.
Imam Tirmidzi : 1445
حَدَّثَنَا أَبُو إِسْمَعِيلَ التِّرْمِذِيُّ وَاسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ بْنِ يُوسُفَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ وَمُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَرْقَمَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَهُوَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَفْوَانَ عَنْ يُونُسَ وَأَبُو صَفْوَانَ هُوَ مَكِّيٌّ وَاسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ الْحُمَيْدِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ جُلَّةِ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَاحْتَجَّا بِحَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَلَا كَفَّارَةَ فِي ذَلِكَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ
Безгә [Абу Исмаил Тирмизида] әйтте - һәм аның исеме Мөхәммәд бине Исмәгыйль бин Йосыф, диде; безгә әйтте [Аюб бин Сөләйман бин Билал] әйтте, безгә [Абу Бакр бин Абу Увайска] [Сөләйман бин Билалдан] [Муса бин Укбахтан] һәм [Мөхәммәд бине Абдулла бин Абу Атик] [Аз Зухри] дан [Сөләйман бине Аркам] [Яхя бин Абу Катсир] [Абу Салама] "алейхи Васаллам, ул әйтте:" Аллаһка буйсынмаучы надзар юк, һәм кафара - ант кафарасы ". Абу Иса әйтте: "Бу хәдис гариб дәрәҗәсендә. Ләкин бу хәдис Yunныстан Абу Шафван хәдисенә караганда дөресрәк. Абу Шафван үзе Мәккәдән, аның исеме Абдулла бин Саид бин Абдул Малик бин Марван. Аль Хумайди һәм күп хәдис галимнәре аннан риваять кылдылар. Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән бер төркем "галим" бар иде, һәм алардан башка алар: "Аллаһка буйсынмауда нәҗзәр юк, ә кафәр - антның кафәре", - диделәр. Бу Әхмәт һәм Исхак фикере, алар икесе дә Әз-Зүһринең, Әбү Сәләмәнең, Гаишәнең хәдисен фаразлыйлар. Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән кайбер галимнәр һәм башкалар: "Фазгыйльлек кылуда нәҗзәр юк, һәм бу эштә кафәр юк", - диделәр. Бу Малик һәм Әс-Шәфигый фикере.
Imam Tirmidzi : 1446
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ الْأَيْلِيِّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ فَلَا يَعْصِهِحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ الْأَيْلِيِّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ قَالُوا لَا يَعْصِي اللَّهَ وَلَيْسَ فِيهِ كَفَّارَةُ يَمِينٍ إِذَا كَانَ النَّذْرُ فِي مَعْصِيَةٍ
Безгә [Кутайбә бин Сәид] [Мәлик бин Әнәс] [Тәлхә бин Габдел Мәлик Әл-Әйли] [Әл-Касим бин Мөхәммәд] ['Гайсә] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйткән: "Кем Аллаһка буйсынырга ант итсә, шуны эшләсен, ә кем Аллаһка буйсынмаска ант итсә, аны эшләмәсен". Безгә [Әл-Хәсән бин Әли Әл-Хәлләл] әйткән: "Безгә [Абдулла бин Нумайр] [Убәйдулла бин Гомәр] [Тәлхә бин Габдел Мәлик Әл-Әйли] [Әл-Касим бин Мөхәммәд] ['Гайсә] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам, шул хәдис кебек". Әбу Гайсә әйткән: "Бу хәдис хәсән ышанычлы, [Яхья бин Әбу Кәсир] аны кемнән риваять иткән? [Әл-Касим бин Мөхәммәд]. Бу Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре арасыннан һәм алардан башка галимнәрнең фикере. Бу фикерне Имам Мәлик һәм Имам Сяфигый да тоталар. Алар: "Әгәр кемдер ант иткән булса, Аллаһка буйсынмаска рөхсәт ителми, һәм ант итү анты тыңламауда булса, каффарат юк", - диләр.
Imam Tirmidzi : 1447
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتُوَائِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيْسَ عَلَى الْعَبْدِ نَذْرٌ فِيمَا لَا يَمْلِكُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] әйтте, безгә [Исхак бин Йосыф Әл-Азрак] әйтте, ул [Хисьям Әд-Дастуваъи]дан [Яхья бин Әбу Касир]дан [Әбу Киләбәдә]дан [Сабит бин Әз-Заһхак]дан Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кол үзендә булмаган әйбер белән нәзер кылмаска тиеш". Ул әйтте: "Бу бүлектә Габдулла бин Әмру һәм Имран Әбу Гайсә Хөсәйннән охшаш хәдис бар". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы".
Imam Tirmidzi : 1448
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي كَعْبُ بْنُ عَلْقَمَةَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَّارَةُ النَّذْرِ إِذَا لَمْ يُسَمَّ كَفَّارَةُ يَمِينٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] әйтте, безгә [Әбу Бәкер бин Айяси] әйтте, миңа [Мөхәммәд] элеккеге колны - аны азат иткән - Әл Мугирә бин Сю'ба - әйтте, миңа [Кәгъб бин Әлкамә] әйтте, [Әбул Хәйр] әйтте, [Укба бин Әмир] әйтте, ул әйтте, Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кәфәрәт нәдзарның формасы билгеләнмәгән булса, кәфәрәт кәфәрәт ямин анты була". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән шәһих гариб дәрәҗәсендә".
Imam Tirmidzi : 1449
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ يُونُسَ هُوَ ابْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ لَا تَسْأَلْ الْإِمَارَةَ فَإِنَّكَ إِنْ أَتَتْكَ عَنْ مَسْأَلَةٍ وُكِلْتَ إِلَيْهَا وَإِنْ أَتَتْكَ عَنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ أُعِنْتَ عَلَيْهَا وَإِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَلْتُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَوَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ وَعَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَأَنَسٍ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Мөхәммәд бин Габдел Әгълә Әш-Шән'ани] әйтте, безгә [Әл-Мө'тәмир бин Сөләйман] әйтте, ул [Юныс]дан ул Ибн Убайд - диде, безгә [Әл-Хәсән] әйтте, ул ['Абдуррахман бин Самура]дан әйтте, ул әйтте: "Рәсүлуллаһ галәйһиссәлам әйтте: "Әй, Габдуррахман, көчкә өметләнмә. Чыннан да, әгәр көч сиңа өметең аркасында килсә, аның эшләрен син күтәрәчәксең. Әмма әгәр көч сиңа өметең аркасында булмаса, сиңа ярдәм булачак. Әгәр син берәр нәрсә эшләргә ант итсәң - надзар - аннан соң яхшырак нәрсә күр, аннары шул яхшырак нәрсәне ал һәм антың өчен кафарәне үтә", - диде. Ул әйтте: "Бу бүлектә Али, Җәбир, Ади бин Хатим, Әбу Дәрдә, Әнәс, 'Гайсә, Габдулла бин Әмру, Әбу Һөрәйрә, Өммү Сәләмә һәм Әбу Мусадан охшаш хәдисләр бар. Әбу Гайсә әйтте: «Хәдис» Абдуррахман бин Самура Хәсән Сәхих иде ».
Imam Tirmidzi : 1450
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَفْعَلْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْكَفَّارَةَ قَبْلَ الْحِنْثِ تُجْزِئُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُكَفِّرُ إِلَّا بَعْدَ الْحِنْثِ قَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ إِنْ كَفَّرَ بَعْدَ الْحِنْثِ أَحَبُّ إِلَيَّ وَإِنْ كَفَّرَ قَبْلَ الْحِنْثِ أَجْزَأَهُ
Безгә [Кутайбә] [Мәлик бин Әнәс] [Сөһәйл бин Әбү Салих] [аның әтисе] [Әбү Һөрәйрә] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән болай дип ишетелде: "Кем берәр нәрсәдә ант итсә, аннары аннан да яхшырак нәрсә күрсә, яхшырак нәрсә эшләсен һәм антының кафарасын түләсен". Ул әйтте: "Бу бүлектә Өммү Сәләмәдән охшаш хәдис бар". Әбү Гайсә әйтте: "Әбү Һөрәйрәнең хәдисе хәсән-игътибарлы. Һәм ул күпчелек галимнәр, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре һәм алардан башка галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, ягъни бозу булганчы кылынган кафара дөрес. Бу фикерне Мәлик бин Әнәс, Әс Сяфигый, Әхмәт һәм Исхак кабул иттеләр. Шул ук вакытта, кайбер башка галимнәр бозу булганчы кафара кылынмаска тиеш дип саныйлар. Суфьян Әс Цаури әйтте: "Әгәр кемдер кафәрәтне бозганнан соң бирсә, бу миңа күбрәк ошый, әгәр ул аны бозганчы бирсә, шул җитә".
Imam Tirmidzi : 1451
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي وَحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَلَا حِنْثَ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفًا وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا مَوْقُوفًا وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ غَيْرَ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ و قَالَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَكَانَ أَيُّوبُ أَحْيَانًا يَرْفَعُهُ وَأَحْيَانًا لَا يَرْفَعُهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الِاسْتِثْنَاءَ إِذَا كَانَ مَوْصُولًا بِالْيَمِينِ فَلَا حِنْثَ عَلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالْأَوْزَاعِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Мәхмүд бин Гайлан] әйтте, безгә [Әбдү Әш Шәмәд бин Габдел Вәрис] әйтте, миңа [әтием] һәм [Хәммәд бин Сәлам] әйтте, [Әййуб], [нәфи], [Ибн Гомәр] әйтте: Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: «Кем берәр мәсьәләдә ант итсә, аннары «Аллаһ теләсә» дисә, ул гөнаһ кылмый - әгәр үтәлмәсә-». Ул әйтте: «Бу бүлектә Әбү Һөрәйрәдән охшаш хәдис бар». Әбү Гайсә әйтте: «Ибн Гомәрнең хәдисе хәсән. Убайдулла бин Гомәр һәм башкалар аны Нәфидән, Ибн Гомәрдән «мәукуф»та риваять иткәннәр. Бу да Сәлимнән, Ибн Гомәрдән риваять ителгән кебекме? Рәдлиаллаһу ганһүмә -мәукуф-, без Әййуб Әс Сәхтиянидән башка аңа кагылган беркемне дә белмибез». Исмәгыйль бин Ибраһим әйтте: «Кайвакыт Әюп аны гафу итә, ә кайвакыт гафу итми», бу хәдис Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре һәм алардан башка галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора. Ягъни, әгәр иститсна` - Аллаһ теләсә, искәрмә җөмләсе - нәзер җөмләсеннән соң дәвам итсә, ул гаепле түгел - әгәр ул аны бозса -. Һәм бу Суфьян Әс Цаури, Әл-Әүзаи, Мәлик бин Әнәс, Габдуллаһ Ибнул Мөбарәк, Сяфигый, Әхмәт һәм Исхак фикере.
Imam Tirmidzi : 1452
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَمْ يَحْنَثْقَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ عَبْدُ الرَّزَّاقِ اخْتَصَرَهُ مِنْ حَدِيثِ مَعْمَرٍ عَنْ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ دَاوُدَ قَالَ لَأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ عَلَى سَبْعِينَ امْرَأَةً تَلِدُ كُلُّ امْرَأَةٍ غُلَامًا فَطَافَ عَلَيْهِنَّ فَلَمْ تَلِدْ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ إِلَّا امْرَأَةٌ نِصْفَ غُلَامٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ قَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَكَانَ كَمَا قَالَ هَكَذَا رُوِيَ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ هَذَا الْحَدِيثُ بِطُولِهِ وَقَالَ سَبْعِينَ امْرَأَةً وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ لَأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ عَلَى مِائَةِ امْرَأَةٍ
Безгә [Яхья бин Муса] әйтте, безгә [Абдурразак] әйтте, безгә [Мә'мәр] әйтте, [Ибн Сәүүдән] [аның әтисеннән] [Әбү Һөрәйрәдән] Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: «Кем ант итсә, аннары «ИншәАллаһ» дисә, ул гөнаһ кылмый - әгәр ул үтәлмәсә -». Әбү Гайсә әйтте: «Мин бервакыт Мөхәммәд бин Исмәгыйльдән бу хәдис турында сорадым, аннары ул: «Бу ялгыш хәдис, Абдурразак анда хата ясаган», - диде. Ул моны Мә'мәр хәдисеннән, Ибн Сәүүдән, аның әтисеннән, Әбү Һөрәйрәдән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән кыскача болай диде: «Сөләйман бин Давыт бервакыт: «Чыннан да, мин бер төндә җитмеш хатын-кызны әйләндерәм, аларның һәрберсе ир бала табар», - диде». Аннары ул аларны кире борды, һәм берсе дә бала тапмады, бер хатын-кыз гына ярым ир бала тапты - гарип бала тапты. Шуннан соң Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Әгәр Сөләйман "ИншәАллаһ" дип әйтсә, ул әйткәнне алыр иде". Шулай итеп, бу хәдис Абдурразакка, Мә'мәргә, Ибн Сәвүгә, аның әтисенә тулысынча риваять ителде. Ул әйтте: "Җитмеш хатын-кыз". Бу хәдис күп чыганаклардан Әбү Һөрәйрәдән, Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән риваять ителде: "Сөләйман бин Дауд әйтте: "Чыннан да, мин бер төндә йөз хатын-кызны әйләндерәчәкмен".
Imam Tirmidzi : 1453
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُمَرَ وَهُوَ يَقُولُ وَأَبِي وَأَبِي فَقَالَ أَلَا إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَقَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهِ بَعْدَ ذَلِكَ ذَاكِرًا وَلَا آثِرًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَقُتَيْلَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ مَعْنَى قَوْلِهِ وَلَا آثِرًا أَيْ لَمْ آثُرْهُ عَنْ غَيْرِي يَقُولُ لَمْ أَذْكُرْهُ عَنْ غَيْرِي
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Суфиян] әйтте, безгә [Зуһри] әйтте, [Сәлим] әйтте, аның [әтисеннән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам Гомәрнең: "Атам хакына, әтием хакына", - дигәнен ишеткән. Шуңа күрә ул: "Белегез, Аллаһ сезгә аталарыгыз белән ант итүне тыйды", - диде. Шуннан соң Гомәр әйтте: "Аллаһ белән ант итәм, мин моны башка эшләмәячәкмен, әтиемнең исеме белән үзем ант итсәм дә, яки башка кешедән сөйләсәм дә - ул әтисенең исеме белән ант итсә -" - диде. Ул әйтте: "Бу бүлектә Сабит бин Әз-Заһһак, Ибн Аббас, Әбу Һөрәйрә, Кутайлә һәм Әбдеррахман бин Самурадан охшаш хәдисләр бар. Әбу Гайсә әйтте: "Ибн Гомәрнең хәдисе хәсән ышанычлы." Әбу Гайсә әйтте: Әбү Убәйд болай диде: "Гомәрнең "Вәлә Әссиран" дигән сүзенең мәгънәсе шунда: мин аны үземнән башка беркемгә дә әйтмәячәкмен - ул әтисенең исеме белән ант итә -".
Imam Tirmidzi : 1454
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَدْرَكَ عُمَرَ وَهُوَ فِي رَكْبٍ وَهُوَ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ لِيَحْلِفْ حَالِفٌ بِاللَّهِ أَوْ لِيَسْكُتْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Хәннәд] әйтте, безгә [Әбдә] әйтте, ул [Убәйдуллаһ бин Гомәрдән], ул [Нәфи] әйтте, ул [Ибн Гомәрдән] әйтте: "Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам Гомәрне бер төркемдә әтисе белән ант итеп утырганда тапты. Шуңа күрә Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Чыннан да, Аллаһ сезгә аталарыгыз белән ант итүне тыя. Аллаһ исеме белән ант итегез, югыйсә тын калу хәерлерәк". Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы".
Imam Tirmidzi : 1455
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ أَنَّ ابْنَ عُمَرَسَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ لَا وَالْكَعْبَةِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لَا يُحْلَفُ بِغَيْرِ اللَّهِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللَّهِ فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَفُسِّرَ هَذَا الْحَدِيثُ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ قَوْلَهُ فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَ عَلَى التَّغْلِيظِ وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ عُمَرَ يَقُولُ وَأَبِي وَأَبِي فَقَالَ أَلَا إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ قَالَ فِي حَلِفِهِ وَاللَّاتِ وَالْعُزَّى فَلْيَقُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا مِثْلُ مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ الرِّيَاءَ شِرْكٌ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذِهِ الْآيَةَ{ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا }الْآيَةَ قَالَ لَا يُرَائِي
Кутайбә безгә сөйләгән, Әбү Халид Әл Әхмәр безгә Әл Хәсән бин Убайдулладан, Сәгъд бин Убайдадан сөйләгән, Ибн Гомәр бер кешенең: "Юк, Кәгъбә белән ант итәм", - дигәнен ишеткән. Аннары Ибн Гомәр: "Аллаһтан башка беркем белән дә ант итәргә ярамый", - дигән. Мин Аллаһ илчесенең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!): "Кем Аллаһтан башка берәү белән ант итсә, ул көфер яки ширк кылган", - дигәнен ишеттем. Әбү Гайсә: "Бу хәдис хәсән", - дигән. Кайбер галимнәр бу хәдисне Пәйгамбәрнең "көфер яки ширк кылган" дигән сүзләре раслау өчен дип аңлатканнар. Нигезе - Ибн Гомәрнең хәдисе, Пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) бервакыт Гомәрнең: "Атам белән, әтием белән", - дигәнен ишеткән. Аллаһ илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын): "Белегез, Аллаһ сезне аталарыгыз белән ант итүдән тыя", - дигән. Шулай ук, Әбу Һөрәйрәнең Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән килгән хәдисендә: "Кем ант иткәндә: "Ләтә һәм Үзза белән ант итәм", - дисә, Ул: "Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юк", - дип әйтсен", - ди. Әбу Гайсә болай дигән: "Бу хәдис Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять ителгән сүзләргә охшаган, ул: "Чыннан да, рия ширк", - дигән. Кайбер галимнәр бу аятьне болай тәфсир итәләр: "Кем Раббысы белән очрашуны өмет итсә, изге гамәлләр кылсын" - "Әл-Кәһф: 100" - дигән сорау, ягъни рия юк".
Imam Tirmidzi : 1456
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَطَّارُ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ عَنْ عِمْرَانَ الْقَطَّانِ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَنَذَرَتْ امْرَأَةٌ أَنْ تَمْشِيَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ فَسُئِلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنْ مَشْيِهَا مُرُوهَا فَلْتَرْكَبْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِذَا نَذَرَتْ امْرَأَةٌ أَنْ تَمْشِيَ فَلْتَرْكَبْ وَلْتُهْدِ شَاةً
Безгә [Габдел Куддус бин Мөхәммәд әл-Әссар әл-Бәшри] әйткән, безгә [Әмрү бин Әшим] әйткән, [Имран әл-Катсан] [Хөмәйд] [Әнәс] әйткән, ул болай диде: "Бер хатын-кыз Бәйтуллага җәяү барырга нәзер иткән иде, аннары Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән бу хакта сорагач, ул: "Чыннан да, Аллаһка Бәйтуллага җәяү барырга нәзер кирәк түгел, шуңа күрә ул аңа атланырга боерды", - дип җавап бирде. Ул болай диде: "Бу бүлектә Әбү Һөрәйрә, Укба бин Әмир һәм Ибн Аббастан охшаш хәдисләр бар". Әбү Гайсә болай диде: "Әнәс хәдисе бу юлның хәсән-шәһих гариб дәрәҗәсендә, бу хәдис кайбер галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, алар: "Әгәр хатын-кызның җәяү барырга нәзере булса, ул аны машинада йөртергә һәм кәҗәсен чалырга рөхсәт ит - штраф итеп -" диделәр.
Imam Tirmidzi : 1457
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَيْخٍ كَبِيرٍ يَتَهَادَى بَيْنَ ابْنَيْهِ فَقَالَ مَا بَالُ هَذَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَذَرَ أَنْ يَمْشِيَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَغَنِيٌّ عَنْ تَعْذِيبِ هَذَا نَفْسَهُ قَالَ فَأَمَرَهُ أَنْ يَرْكَبَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әбу Муса Мөхәммәд бин Әл Мутсанна] әйтте, безгә [Хәлид бин Әл Харис] әйтте, безгә [Хөмәйд] әйтте, безгә [Сабит] әйтте, безгә [Әнәс] әйтте: "Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам ике баласы белән торган бер карт кеше яныннан үтеп бара, ул: "Бу кешегә ни булды?" - дип сорый. Кешеләр: "Әй Аллаһның Илчесе, ул җәяү йөрергә нәзер әйтте - ул атланырга теләми -" - дип җавап бирәләр. Ул: "Чыннан да, Аллаһ бу кешенең үзен җәфалавына мохтаҗ түгел", - ди. Әнәс әйтте: "Аннары ул аңа машина йөртергә кушты". Безгә [Мөхәммәд бин Әл Мутсанна] әйтте, безгә [Ибн Әбу Ади] әйтте, [Хөмәйд] әйтте, безгә [Әнәс] әйтте: Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вәссәлам бервакыт бер кешене күргән... аннары хәдисне искә алган. Һәм бу ышанычлы хәдис".
Imam Tirmidzi : 1458
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَنْذِرُوا فَإِنَّ النَّذْرَ لَا يُغْنِي مِنْ الْقَدَرِ شَيْئًا وَإِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنْ الْبَخِيلِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ كَرِهُوا النَّذْرَ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ مَعْنَى الْكَرَاهِيَةِ فِي النَّذْرِ فِي الطَّاعَةِ وَالْمَعْصِيَةِ وَإِنْ نَذَرَ الرَّجُلُ بِالطَّاعَةِ فَوَفَّى بِهِ فَلَهُ فِيهِ أَجْرٌ وَيُكْرَهُ لَهُ النَّذْرُ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Габдел Азиз бин Мөхәммәд] әйтте, ул [Әл-Әлә бин Абдуррахман] әйтте, ул [аның әтисеннән] [Әбү Һөрәйрә] әйтте: "Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Нәдзар кылмагыз, чөнки нәдзар язмышны берничек тә үзгәртә алмый. Нәдзар бары тик начар кешеләрдән килә." Ул әйтте: "Бу бүлектә Ибн Гомәрдән охшаш хәдис бар", - диде. Әбү Гайсә әйтте: "Әбү Һөрәйрәнең бу хәдисе хәсән ышанычлы. Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән булган кайбер галимнәр фикеренчә, ул хәйрия өчен кулланма булып тора. Алар нәдзарны бетерделәр. Габдуллаһ Ибнул Мөбарәк әйтте: "Димәкрукән нәдзарның мәгънәсе - буйсыну һәм буйсынмау. Әгәр кеше буйсынуны үтәргә ант итсә һәм аны гамәлдә кулланса, ул савап алачак. Ләкин аңа нәдзар алу рөхсәт ителми".
Imam Tirmidzi : 1459
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ نَذَرْتُ أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَوْفِ بِنَذْرِكَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ قَالُوا إِذَا أَسْلَمَ الرَّجُلُ وَعَلَيْهِ نَذْرُ طَاعَةٍ فَلْيَفِ بِهِ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ لَا اعْتِكَافَ إِلَّا بِصَوْمٍ و قَالَ آخَرُونَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ عَلَى الْمُعْتَكِفِ صَوْمٌ إِلَّا أَنْ يُوجِبَ عَلَى نَفْسِهِ صَوْمًا وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ عُمَرَ أَنَّهُ نَذَرَ أَنْ يَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْوَفَاءِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Исхак бин Маншур] әйтте, безгә [Яхья бин Сәгыйд Әл-Катсан] сөйләде, ул [Убәйдулла бин Гомәр] әйтте, ул [Нәфи] әйтте, ул [Ибн Гомәр] әйтте, ул әйтте: "Мин сорадым: "Әй Аллаһның Илчесе, мин бервакыт Җәһилият чорында бер төнгә Мәчеттә игътикаф кылырга нәзер әйттемме?" Ул җавап бирде: "Нәзереңне үтә", диде. Ул әйтте: "Бу бүлектә Габдулла бин Амру һәм Ибн Аббастан охшаш хәдис риваять ителә", диде. Әбу Гайсә әйтте: "Гомәрнең хәдисе хәсән-игътибарлы. Кайбер галимнәр бу хәдискә тоталар, алар әйтәләр: "Әгәр кеше Ислам динен кабул итсә һәм буйсынырга нәзер итсә, ул нәзерен үтәргә тиеш", диләр. Пәйгамбәрнең сәхабәләреннән кайбер галимнәр, алардан тыш, "Уразадан башка игътикаф юк", диделәр. Башка кайбер галимнәр: "Ураза тотучы үзен ураза тотарга мәҗбүр итмәсә, ураза тотарга тиеш түгел", - диделәр. Алар Гомәрнең хәдисе белән раслыйлар, ул бер тапкыр җәһилият чорында бер төн игътикаф кылырга нәзер әйткән, аннары Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам аңа нәзерләрен үтәргә боерган. Бу Әхмәт һәм Исхак фикере.
Imam Tirmidzi : 1460
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَثِيرًا مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْلِفُ بِهَذِهِ الْيَمِينِ لَا وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әли бин Хуҗр] әйтте, безгә [Абдуллаһ Ибнул Мөбарәк] һәм [Абдуллаһ бин Җәгъфәр] әйтте, [Муса бин Укбадан] [Сәлим бин Абдуллаһтан] ул әйтте, ул әйтте: «Рәсулүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам ант иткән нәрсә: «Юк, йөрәкләрне үзгәртүче Аллаһ белән ант итәм», – дип. Әбу Гайсә әйтте: «Бу хәдис хәсән ышанычлы».