Imam Tirmidzi : 1401
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي الْعُشَرَاءِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَا تَكُونُ الذَّكَاةُ إِلَّا فِي الْحَلْقِ وَاللَّبَّةِ قَالَ لَوْ طَعَنْتَ فِي فَخِذِهَا لَأَجْزَأَ عَنْكَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ هَذَا فِي الضَّرُورَةِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ وَلَا نَعْرِفُ لِأَبِي الْعُشَرَاءِ عَنْ أَبِيهِ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَاخْتَلَفُوا فِي اسْمِ أَبِي الْعُشَرَاءِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اسْمُهُ أُسَامَةُ بْنُ قِهْطِمٍ وَيُقَالُ اسْمُهُ يَسَارُ بْنُ بَرْزٍ وَيُقَالُ ابْنُ بَلْزٍ وَيُقَالُ اسْمُهُ عُطَارِدٌ نُسِبَ إِلَى جَدِّهِ
Безгә [Хәннәд] һәм [Мөхәммәд бин Әл-Әла] икесенең дә [Ваки] турында [Хәммәд бин Сәламнән] сөйләгәннәре әйтелде. -Башка бер юлда болай диелә: [Әхмәд бин Мани] әйтте, безгә [Язид бин Харун] әйтте, безгә [Хәммәд бин Сәламнән] [Әбул-Усьярадан] ул [атасыннан] әйтте: Мин сорадым: "Әй Аллаһның Илчесе, хайваннарны сую урыны тамак һәм ләббә - муенса торган урын түгелме?" Ул җавап бирде: "Әгәр син аның ботын чәнчесәң, сиңа җитәр". Әхмәд бин Мани әйтте; Язид бин Харун әйтте: "Бу гадәттән тыш хәл булганда", диде. Ул әйтте: "Бу бүлектә шулай ук Рафиъ бин Хәдиҗдән хәдис бар". Әбү Гайсә әйтте: "Бу гариб хәдис, без аны Хәммәд бин Сәләмә хәдисеннән генә беләбез, һәм Әбул Усараның әтисеннән тарихын бу хәдистән башка белмибез. Ләкин галимнәр Әбул Усараның исеме турында төрле фикердә булдылар; кайберәүләр аның исеме Усама бин Кыһсым, кайберәүләр Ясар бин Бараз, кайберәүләр Ибн Бәлз, ә кайберәүләр аның исеме Утарид, бу аның бабасы исеменнән алынган, диделәр".
Imam Tirmidzi : 1402
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَتَلَ وَزَغَةً بِالضَّرْبَةِ الْأُولَى كَانَ لَهُ كَذَا وَكَذَا حَسَنَةً فَإِنْ قَتَلَهَا فِي الضَّرْبَةِ الثَّانِيَةِ كَانَ لَهُ كَذَا وَكَذَا حَسَنَةً فَإِنْ قَتَلَهَا فِي الضَّرْبَةِ الثَّالِثَةِ كَانَ لَهُ كَذَا وَكَذَا حَسَنَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَسَعْدٍ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ شَرِيكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әбу Курайб] әйткән, безгә [Ваки] әйткән, [Суфияннән] [Сөһәйл бин Әбу Салихтан] [аның әтисеннән] [Әбу Һөрәйрәдән] Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам болай дигән: «Кем бер кәлтәне бер сугу белән үтерсә, шундый бүләк алачак. Әгәр ул икенче сугу белән үтерсә, шундый бүләк алачак. Әгәр ул өченче сугу белән үтерсә, шундый бүләк алачак». Бу бүлектә Ибн Мәсгуд, Сәгъд, 'Гайсә һәм Өмм Шәриктән охшаш хәдисләр бар. Әбу Гайсә әйткән: «Әбу Һөрәйрәнең хәдисе хәсән ышанычлы».
Imam Tirmidzi : 1403
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْتُلُوا الْحَيَّاتِ وَاقْتُلُوا ذَا الطُّفْيَتَيْنِ وَالْأَبْتَرَ فَإِنَّهُمَا يَلْتَمِسَانِ الْبَصَرَ وَيُسْقِطَانِ الْحُبْلَىقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِي لُبَابَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى بَعْدَ ذَلِكَ عَنْ قَتْلِ جِنَّانِ الْبُيُوتِ وَهِيَ الْعَوَامِرُ وَيُرْوَى عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ أَيْضًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِنَّمَا يُكْرَهُ مِنْ قَتْلِ الْحَيَّاتِ قَتْلُ الْحَيَّةِ الَّتِي تَكُونُ دَقِيقَةً كَأَنَّهَا فِضَّةٌ وَلَا تَلْتَوِي فِي مِشْيَتِهَا
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Әл-Ләйтс] әйтте, [Ибн Шиһабтан] [Сәлим бин Абдуллаһтан] ул әйтте, ул әйтте; Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Барлык еланнарны да, агулыларын да, кыска койрыклыларын да үтерегез. Чөнки икесе дә күзләрне сукырайта һәм бала төшерүгә китерә ала. Бу бүлектә Ибн Мәсгуд, Айшә, Әбу Һөрәйрә һәм Сәхл бин Сәгъдтан охшаш хәдисләр бар. Әбу Гайсә әйтте: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдис." Ибн Гомәр шулай ук Әбу Лүбәбәдән риваять итә, Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам аннан соң өйдә йорт еланнарын үтерүне тыя. Хәдис шулай ук Ибн Гомәрдән, Зәйд Ибнул Хәссәбтән риваять ителә. Габдуллаһ Ибнул Мөбарәк әйтте: "Нечкә, көмешсыман сызыклары булган һәм йөргәндә борылмаган еланнарны үтерү тыела."
Imam Tirmidzi : 1404
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِبُيُوتِكُمْ عُمَّارًا فَحَرِّجُوا عَلَيْهِنَّ ثَلَاثًا فَإِنْ بَدَا لَكُمْ بَعْدَ ذَلِكَ مِنْهُنَّ شَيْءٌ فَاقْتُلُوهُنَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَرَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي السَّائِبِ مَوْلَى هِشَامِ بْنِ زُهْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَرَوَى مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ عَنْ صَيْفِيٍّ نَحْوَ رِوَايَةِ مَالِكٍ
Безгә [Хәннәд] әйтте, безгә [Әбдә] әйтте, безгә [Убәйдуллаһ бин Гомәрдән] [Шәйфидән] [Әбу Сәгыйд әл-Худридан] ул әйтте: "Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Чыннан да, сезнең өйләрегездә елан рәвешендәге җеннәр бар, шуңа күрә алардан өч тапкыр чыгуларын сорагыз. Әгәр аннан соң алар әле дә күренә икән, аларны үтерегез". Әбу Гайсә әйтте: "Шулай итеп [Убәйдуллаһ бин Гомәр] бу хәдисне [Шәйфидән], [Әбу Сәгыйд әл-Худридан] риваять итте. [Мәлик бин Әнәс] шулай ук бу хәдисне [Шәйфидән], [Әбу Әс-Сәгыйб] элеккеге колдан - азат ителгән - Хишам бин Зөһрәдән, [Әбу Сәгыйдтән], Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән риваять итте. Бу хәдистә бер хикәя бар. Бу нәрсә турында әйтте? [Әл-Әнсари] безгә, диде ул; безгә [Мән] әйтте, безгә [Мәлик] сөйләде, һәм бу Өбәйдуллаһ бин Гомәр хәдисеннән ышанычлырак. [Мөхәммәд бин Әҗлан] да [Шәйфидән] Мәлик риваять иткән хәдис кебек риваять кылган.
Imam Tirmidzi : 1405
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ قَالَ أَبُو لَيْلَىقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا ظَهَرَتْ الْحَيَّةُ فِي الْمَسْكَنِ فَقُولُوا لَهَا إِنَّا نَسْأَلُكِ بِعَهْدِ نُوحٍ وَبِعَهْدِ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ أَنْ لَا تُؤْذِيَنَا فَإِنْ عَادَتْ فَاقْتُلُوهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى
Безгә [Хәннәд] әйтте, безгә [Ибн Әбү Зәйдә] әйтте, безгә [Ибн Әбү Ләйлә] сөйләде, безгә [Сабит Әл-Бунани] әйтте, ул ['Абдуррахман бин Әбү Ләйлә] әйтте, ул әйтте; [Әбү Ләйлә] әйтте: «Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: «Әгәр елан йортта күренсә, аңа: «Без Нух һәм Сөләйман бин Давыт килешүе буенча синнән безгә зыян китермәвеңне сорыйбыз», – дип әйт, әгәр ул кире кайтса, аны үтер», – диде». Әбү Гайсә әйтте: «Бу хәдис хәсән гариб дәрәҗәсендә, без аны Сабит Әл-Бунанидан бу юлдан, ягъни Ибн Әбү Ләйлә хәдисеннән генә белмибез».
Imam Tirmidzi : 1406
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مَنْصُورُ بْنُ زَاذَانَ وَيُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنَّ الْكِلَابَ أُمَّةٌ مِنْ الْأُمَمِ لَأَمَرْتُ بِقَتْلِهَا كُلِّهَا فَاقْتُلُوا مِنْهَا كُلَّ أَسْوَدَ بَهِيمٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ أَنَّ الْكَلْبَ الْأَسْوَدَ الْبَهِيمَ شَيْطَانٌ وَالْكَلْبُ الْأَسْوَدُ الْبَهِيمُ الَّذِي لَا يَكُونُ فِيهِ شَيْءٌ مِنْ الْبَيَاضِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ صَيْدَ الْكَلْبِ الْأَسْوَدِ الْبَهِيمِ
Безгә [Әхмәд бин Мани] риваять кылды, безгә [Хисьям] риваять итте, безгә [Маншур бин Задзан] һәм [Юныс бин Убәйд] хәбәр итте, [Әл Хәсәннән] [Абдуллаһ бин Мугаффалдан] ул болай диде: «Аллаһның Илчесе салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: «Әгәр этләр бер милләт булмаса, мин аларның барысын да үтерергә боерыр идем. Шуңа күрә барлык кара этләрне үтерегез». Әбү Гайсә әйтте: «Абдуллаһ бин Мугаффалның хәдисе хәсән сәхих. Кайбер хәдисләрдә кара этләр шайтаннар, ә кара этләр ак булмаган этләр дип әйтелә. Кайбер галимнәр кара этләрнең корбанын аулауны мәкруһ дип саныйлар».
Imam Tirmidzi : 1407
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اقْتَنَى كَلْبًا أَوْ اتَّخَذَ كَلْبًا لَيْسَ بِضَارٍ وَلَا كَلْبَ مَاشِيَةٍ نَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسُفْيَانَ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَوْ كَلْبَ زَرْعٍ
Безгә [Әхмәд бин Мани] әйтте, безгә [Исмәгыйль бин Ибраһим] әйтте, ул [Әййуб] әйтте, ул [Нәфи] әйтте, ул [Ибн Гомәр] әйтте: "Рәсулуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кем дә булса эт тотса яки кирәксез эт алса, хәтта терлек саклау өчен кулланылган этне дә, һәр көнне аның савабы ике кыратка кими". Ул әйтте: "Бу бүлектә Габдуллаһ бин Мугаффал, Әбү Һөрәйрә һәм Госман бин Әбү Зуһәйрдан охшаш хәдисләр бар". Әбү Гайсә әйтте: "Ибн Гомәрнең бу хәдисе хәсән ышанычлы. Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән дә ул әйтте: "Яисә бакчаны саклау өчен эт".
Imam Tirmidzi : 1408
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلَابِ إِلَّا كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ كَلْبَ مَاشِيَةٍ قَالَ قِيلَ لَهُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَقُولُ أَوْ كَلْبَ زَرْعٍ فَقَالَ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ لَهُ زَرْعٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Хәммәд бин Зәйд] сөйләде, ул [Әмрү бин Динар] әйтте, ул [Ибн Гомәр] әйтте: "Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам этләрне ау өчен яки терлек саклау өчен этләрдән кала үтерергә боерды". Ул - риваятьче - әйтте; бервакыт Ибн Гомәрдән сорадылар, [Әбү Һөрәйрә] бервакыт: "үсемлекләрне саклау өчен яки этләр", - диде, дип җавап бирде Ибн Гомәр; "чөнки- Әбү Һөрәйрәнең үсемлекләре булган". Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы".
Imam Tirmidzi : 1409
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّخَذَ كَلْبًا إِلَّا كَلْبَ مَاشِيَةٍ أَوْ صَيْدٍ أَوْ زَرْعٍ انْتَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ أَنَّهُ رَخَّصَ فِي إِمْسَاكِ الْكَلْبِ وَإِنْ كَانَ لِلرَّجُلِ شَاةٌ وَاحِدَةٌ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ بِهَذَا
Безгә [Әл Хәсән бин Әли Әл Хулвани] һәм күпләр турында сөйләделәр, алар әйттеләр; безгә [Абдурразак] әйтте, безгә [Мә'мәр] әйтте, [Әз Зуһри] әйтте, [Әбу Сәләмә бин Абдуррахман] әйтте, [Әбу Һөрәйрә] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен сөйләде: «Кем эттән башка этне терлек саклау, ауга чыгу яки иген саклау өчен тотса, аның савабы көн саен бер кыратка киметеләчәк». Әбу Гайсә әйтте: «Бу хәдис хәсән ышанычлы һәм Әса бин Әбу Рабахтан риваять ителгәнчә, ул кемгәдер эт асрарга рөхсәт иткән, хәтта аның кәҗәсе генә булса да. Исхак бин Маншур безгә сөйләгәнчә, Хаҗҗаҗ бин Мөхәммәд, Ибн Җурайҗ, Әсадан».
Imam Tirmidzi : 1410
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَسْبَاطِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَإِنِّي لَمِمَّنْ يَرْفَعُ أَغْصَانَ الشَّجَرَةِ عَنْ وَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَخْطُبُ فَقَالَ لَوْلَا أَنَّ الْكِلَابَ أُمَّةٌ مِنْ الْأُمَمِ لَأَمَرْتُ بِقَتْلِهَا فَاقْتُلُوا مِنْهَا كُلَّ أَسْوَدَ بَهِيمٍ وَمَا مِنْ أَهْلِ بَيْتٍ يَرْتَبِطُونَ كَلْبًا إِلَّا نَقَصَ مِنْ عَمَلِهِمْ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ إِلَّا كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ كَلْبَ حَرْثٍ أَوْ كَلْبَ غَنَمٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Убәйд бин Әсбәт бин Мөхәммәд Әл-Кураси] әйткән, безгә [әтием] әйткән, [Әл-А'масидан] [Исмәгыйль бин Мөслимнән] [Әл-Хәсәннән] [Габдуллаһ бин Мугаффалдан] ул болай диде: "Чыннан да, мин Аллаһның Пәйгамбәре (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) вәгазь сөйләгәндә аның йөзеннән агач ботагын күтәрүчеләрнең берсе идем. Ул әйтте: "Әгәр бу этләр бер халык булмаса, мин аларның барысын да үтерергә боерыр идем. Шуңа күрә кара төстәге барлык этләрне дә үтерегез. Хуҗа көн саен бер киратка савап киметелгәнче эт тотмый. Ау өчен этләрдән, игеннәрне саклау өчен этләрдән, яки терлекләрне саклау өчен этләрдән кала". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис Әл-Хәсәннән күп яктан риваять ителгән, Габдуллаһ бин Мугаффалдан, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәсәлләмнән".
Imam Tirmidzi : 1411
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَلْقَى الْعَدُوَّ غَدًا وَلَيْسَتْ مَعَنَا مُدًى فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَنْهَرَ الدَّمَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ فَكُلُوهُ مَا لَمْ يَكُنْ سِنًّا أَوْ ظُفُرًا وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنْ ذَلِكَ أَمَّا السِّنُّ فَعَظْمٌ وَأَمَّا الظُّفُرُ فَمُدَى الْحَبَشَةِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ عَبَايَةَ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَبَايَةَ عَنْ أَبِيهِ وَهَذَا أَصَحُّ وَعَبَايَةُ قَدْ سَمِعَ مِنْ رَافِعٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَرَوْنَ أَنْ يُذَكَّى بِسِنٍّ وَلَا بِعَظْمٍ
[Хәннәд] безгә [Әбул Әһвәш] [Сәгыйд бин Мәсрук]тан [Әбәя бин Рифаа бин Рафиъ бин Хәдиҗ]дан [әтисеннән] бабасыннан, ягъни [Рафиъ бин Хәдиҗ]дан риваять кылды, ул әйтте; мин сорадым: "Әй Аллаһның Илчесе, иртәгә без дошман белән очрашачакбыз, бездә үткен пычак юкмы?" Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам аннары җавап бирде: "Кан чыгара торган һәм Аллаһның исеме искә алынган нәрсә булса, аны ашагыз, әгәр кисү коралы теш яки тырнак булмаса. Мин сезгә бу турыда аңлатам; тешкә килгәндә, чөнки ул сөяк, ә тырнак Хәбәша халкының кисү коралы". [Мөхәммәд бин Бәшишар] безгә [Яхья бин Сәгыйд] [Суфиян Әс Таури]дан риваять кылды, ул әйтте: безгә [әтием] [Әбәйәдән] [Рафиъ бин Хәдиҗ радиаллаһу ганһү] Пәйгамбәр саллаллоҳу галейһи вәссәламнән шул хәдис кебек сөйләде. Ул Әбәйәнең исемен, аның әтисеннән әйтмәгән, һәм бу дөресрәк, чөнки Әбәйә моны Рәфиъдән ишеткән. Бу хәдис галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора. Алар тешләр яки тырнаклар белән суюны рөхсәт итмиләр.
Imam Tirmidzi : 1412
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَنَدَّ بَعِيرٌ مِنْ إِبِلِ الْقَوْمِ وَلَمْ يَكُنْ مَعَهُمْ خَيْلٌ فَرَمَاهُ رَجُلٌ بِسَهْمٍ فَحَبَسَهُ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِهَذِهِ الْبَهَائِمِ أَوَابِدَ كَأَوَابِدِ الْوَحْشِ فَمَا فَعَلَ مِنْهَا هَذَا فَافْعَلُوا بِهِ هَكَذَاحَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ جَدِّهِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَبَايَةَ عَنْ أَبِيهِ وَهَذَا أَصَحُّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهَكَذَا رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ نَحْوَ رِوَايَةِ سُفْيَانَ
Безгә [Хәннәд] әйтте, безгә [Әбул Әһвәш] сөйләде, ул [Сәгыйд бин Мәсрук] әйтте, ул [Әбәя бин Рифага бин Рафи] әйтте, ул [әтисеннән] бабасыннан [Ибн Хәдиҗ] әйтте: "Без Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам белән бер сәфәрдә идек, аннары төркемдәге бер дөя качып китте, аларның куып барыр өчен аты юк иде. Шуңа күрә бер кеше дөяне ук белән параличлады, Аллаһ аны туктатканчы. Аллаһның пәйгамбәре саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Чыннан да, бу хайваннарда кыргый хайваннар кебек кыргыйлык калдыклары әле дә бар, әгәр аларның берсе качып китсә, шулай эшләгез - аны ук белән параличлагыз -". [Мәхмүд бин Гайлан] әйтте, [Ваки] әйтте, [Суфиян] безгә [әтисеннән] [Әбәя бин Рифа'адан] бабасыннан, ягъни [Рафиъ бин Хәдиҗ] Пәйгамбәр саллаллоҳу гаеб вә сәлләмнән, хәдистә әйтелгәнчә, сөйләгән. Ләкин хәдистә ул - риваять итүче - Әбәянең исемен, аның әтисеннән телгә алмаган. Һәм бу дөресрәк, һәм бу хәдис галимнәр фикеренчә, изге гамәлләр өчен күрсәтмә булып тора. Һәм шулай ук [Суфиян] [Сәгыйд бин Мәсруктан] риваять иткән кебек, Суфиян риваять иткән кебек.
Imam Tirmidzi : 1413
حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو مُسْلِمُ بْنُ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ الْحَذَّاءُ الْمَدَنِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ أَبُو مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي الْمُثَنَّى عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا عَمِلَ آدَمِيٌّ مِنْ عَمَلٍ يَوْمَ النَّحْرِ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ مِنْ إِهْرَاقِ الدَّمِ إِنَّهَا لَتَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقُرُونِهَا وَأَشْعَارِهَا وَأَظْلَافِهَا وَأَنَّ الدَّمَ لَيَقَعُ مِنْ اللَّهِ بِمَكَانٍ قَبْلَ أَنْ يَقَعَ مِنْ الْأَرْضِ فَطِيبُوا بِهَا نَفْسًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَأَبُو الْمُثَنَّى اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ يَزِيدَ وَرَوَى عَنْهُ ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَيُرْوَى عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْأُضْحِيَّةِ لِصَاحِبِهَا بِكُلِّ شَعَرَةٍ حَسَنَةٌ وَيُرْوَى بِقُرُونِهَا
Безгә [Әбу Әмрү Мөслим бин Әмрү бин Мөслим Әл-Хәззза Әл-Мәдәни] болай диде: безгә [Абдуллаһ бин Нәфи әш-Шәгыйгъ Әбу Мөхәммәд], [Әбул Мутсанна], [Хисьям бин Урва], [аның әтисе], ['Гайсә], Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: «Адәм балаларының Нәһр - Корбан бәйрәме көнендә кылган бер генә гамәле дә Аллаһка корбан хайванының канын түгүдән дә сөеклерәк түгел. Чөнки ул - корбан хайван - Кыямәт көнендә мөгезләре, йоннары һәм тояклары белән киләчәк. Һәм, әлбәттә, кан җиргә кан тамчылары төшкәнче Аллаһ ризалыгына ирешәчәк, шуңа күрә җаннарыгызны корбан белән чистартыгыз». Ул болай диде: «Бу бүлектә Имран бин Хөсәен һәм Зәйд бин Әркамнан охшаш хәдис бар». Әбу Гайсә болай диде: «Бу хәдис хәсән гариб дәрәҗәсендә, без бу хәдисне Хишям бин Урвадан башка белмибез. Әбүл Мутсаннаның исеме Сөләйман бин Язид. Әбү Фудайк аннан хәдис риваять иткән». Әбү Гайсә болай дигән: «Аллаһның Илчесе салләллаһу галәйһи вәссәламнән ул бервакыт корбан китерү турында болай дигән: «Хуҗа һәр каурыйдан бер яхшы нәрсә алачак». Башка риваятьтә: «Һәр мөгез белән».
Imam Tirmidzi : 1414
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ ذَبَحَهُمَا بِيَدِهِ وَسَمَّى وَكَبَّرَ وَوَضَعَ رِجْلَهُ عَلَى صِفَاحِهِمَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَجَابِرٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَأَبِي رَافِعٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي بَكْرَةَ أَيْضًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Әбу Әвәнә] әйтте, ул [Катада]дан [Әнәс бин Мәлик] әйтте: «Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам ике симез, мөгезле кәҗә корбан итте һәм икесен дә үз куллары белән суйды. Ул Аллаһ исемен әйтте, тәкбир әйтте һәм аякларын корсагына куйды». Ул әйтте: «Бу бүлектә Али, Гайшә, Әбу Һөрәйрә, Әбу Әйюб, Җәбир, Әбу Дарда, Әбу Рафиъ, Әбу Гомәр һәм Әбу Бәкраһтан охшаш хәдисләр бар». Әбу Гайсә әйтте: «Бу - ышанычлы Хәсән хәдисе».
Imam Tirmidzi : 1415
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْحَسْنَاءِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ حَنَشٍ عَنْ عَلِيٍّأَنَّهُ كَانَ يُضَحِّي بِكَبْشَيْنِ أَحَدُهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْآخَرُ عَنْ نَفْسِهِ فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ أَمَرَنِي بِهِ يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا أَدَعُهُ أَبَدًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ شَرِيكٍ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُضَحَّى عَنْ الْمَيِّتِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُضَحَّى عَنْهُ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ يُتَصَدَّقَ عَنْهُ وَلَا يُضَحَّى عَنْهُ وَإِنْ ضَحَّى فَلَا يَأْكُلُ مِنْهَا شَيْئًا وَيَتَصَدَّقُ بِهَا كُلِّهَا قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ شَرِيكٍ قُلْتُ لَهُ أَبُو الْحَسْنَاءِ مَا اسْمُهُ فَلَمْ يَعْرِفْهُ قَالَ مُسْلِمٌ اسْمُهُ الْحَسَنُ
Безгә [Мөхәммәд бин Убайд Әл Мөхәриби Әл Куфи] әйтте, безгә [Шәрик] әйтте, [Әбул Хәснә`] әйтте, [Әл Хәкам] әйтте, [Хәнәс] әйтте, [Али] Ул бервакыт ике кәҗә белән корбан чалган; берсе Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам өчен, икенчесе үзе өчен, аннан бу хакта соралганчы. Али җавап бирде: "Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам моны миңа боерды, шуңа күрә мин аны мәңгегә калдырмаячакмын". Әбу Гайсә әйтте: "Бу гариб хәдис, без аны Шәрик хәдисеннән генә беләбез. Кайбер галимнәр үлгән кеше исеменнән корбан чалу өчен йомшаклык күрсәтәләр, ә кайберләре мондый йомшаклык күрсәтмиләр". Абдуллаһ Ибнул Мөбарәк әйтте: "Мин кемнеңдер мәрхүм исеменнән садака бирүен һәм корбан чалмауын өстен күрәм, ләкин әгәр ул мәрхүм исеме өчен корбан чалса, итне ашамаска, ә барысын да садака итеп бирергә тиеш". Мөхәммәд әйтте; Али Ибнул Мәдини әйтте: "Бу хәдис Шәрик тарафыннан гына риваять ителмәгән". Мин аннан - Али бин Әл-Мәдинидән: "Әбул Хәснәнең исеме ничек?" - дип сорадым, ләкин ул белми. Мөселманнар: "Аның исеме - Әбул Хәснә" - Әл-Хәснә", - диләр.
Imam Tirmidzi : 1416
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَبْشٍ أَقْرَنَ فَحِيلٍ يَأْكُلُ فِي سَوَادٍ وَيَمْشِي فِي سَوَادٍ وَيَنْظُرُ فِي سَوَادٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ
Безгә [Әбу Сәгыйд Әл-Асияҗ] әйтте, безгә [Хафш бин Гыйятс] әйтте, ул [Җәгъфәр бин Мөхәммәд] әйтте, ул [атасыннан] [Әбу Сәгыйд Әл-Худри] әйтте: "Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам мөгезле, авызы кара, аяклары һәм күз тирәсе кара булган кәҗә белән корбан чалды". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән-шәһих гариб дәрәҗәсендә, һәм без аны Хәфш бин Гыйятс хәдисеннән башка белмибез".
Imam Tirmidzi : 1417
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَفَعَهُقَالَ لَا يُضَحَّى بِالْعَرْجَاءِ بَيِّنٌ ظَلَعُهَا وَلَا بِالْعَوْرَاءِ بَيِّنٌ عَوَرُهَا وَلَا بِالْمَرِيضَةِ بَيِّنٌ مَرَضُهَا وَلَا بِالْعَجْفَاءِ الَّتِي لَا تُنْقِيحَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ عَنْ الْبَرَاءِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
Безгә [Әли бин Хуҗр] әйтте, безгә [Җәрир бин Хазим] әйтте, ул [Мөхәммәд бин Исхак] әйтте, ул [Язид бин Әбу Хәбиб] әйтте, ул [Сөләйман бин 'Абдуррахман] әйтте, ул [Убәйд бин Фәйруз] диде, ул [Әл-Бара бин Азиб] әйтте, ул моны Пәйгамбәргә (салләллаһу галәйһи вәссәлам) җиткерде, ул әйтте: "Аксак һәм ачык кәҗә аксагы белән, яки бер яклы һәм ачык сукыр кәҗә белән, яки авыру һәм ачык авыру кәҗә белән, яки сөяк мие булмаган ябык кәҗә белән корбан чалырга ярамый". Безгә [Хәннәд] әйтте, безгә [Ибн Әбу Зәйдә] әйтте, безгә [Шу'ба] әйтте, ул [Сөләйман бин 'Абдуррахман] әйтте, ул [Убәйд бин Фәйруз] диде, ул [Әл-Бара бин Азиб] Пәйгамбәрдән (салләллаһу галәйһи вәссәлам) шул ук мәгънәдә". Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән-игътибарлы, һәм без аны Әл-Барадан килгән Өбәйд бин Фәйруз хәдисеннән башка белмибез. Бу хәдис шулай ук ислам галимнәре фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора.
Imam Tirmidzi : 1418
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ النُّعْمَانِ الصَّائِدِيِّ وَهُوَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَشْرِفَ الْعَيْنَ وَالْأُذُنَ وَأَنْ لَا نُضَحِّيَ بِمُقَابَلَةٍ وَلَا مُدَابَرَةٍ وَلَا شَرْقَاءَ وَلَا خَرْقَاءَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَزَادَ قَالَ الْمُقَابَلَةُ مَا قُطِعَ طَرَفُ أُذُنِهَا وَالْمُدَابَرَةُ مَا قُطِعَ مِنْ جَانِبِ الْأُذُنِ وَالشَّرْقَاءُ الْمَشْقُوقَةُ وَالْخَرْقَاءُ الْمَثْقُوبَةُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَشُرَيْحُ بْنُ النُّعْمَانِ الصَّائِدِيُّ هُوَ كُوفِيٌّ مِنْ أَصْحَابِ عَلِيٍّ وَشُرَيْحُ بْنُ هَانِيءٍ كُوفِيٌّ وَلِوَالِدِهِ صُحْبَةٌ مِنْ أَصْحَابِ عَلِيٍّ وَشُرَيْحُ بْنُ الْحَارِثِ الْكِنْدِيُّ أَبُو أُمَيَّةَ الْقَاضِي قَدْ رَوَى عَنْ عَلِيٍّ وَكُلُّهُمْ مِنْ أَصْحَابِ عَلِيٍّ فِي عَصْرٍ وَاحِدٍ قَوْلُهُ أَنْ نَسْتَشْرِفَ أَيْ أَنْ نَنْظُرَ صَحِيحًا
Безгә [Әл Хәсән бин Али Әл Хульвани] әйтте, безгә [Язид бин Харун] әйтте, безгә [Шәрик бин Абдулла] әйтте, ул [Әбү Исхак] әйтте, ул [Сурайх бин Ән Нуъман Әш-Шәйди һәм ул кешеме? Хәмдан] әйтте, ул [Әли бин Әбу Талиб] әйтте: "Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам безгә корбан чалына торган хайванның күзләренә һәм колакларына игътибар итәргә боерды. Ул шулай ук алгы колаклары яки арткы колаклары бозылган хайваннарны корбан чалудан тыйды, колаклары ярылган яки колаклары түгәрәк тишекләре булган хайваннарны түгел". Безгә [Әл Хәсән бин Али] әйтте, безгә [Убайдуллаһ бин Муса] әйтте, безгә [Исраил] әйтте, ул [Әбү Исхак] әйтте, ул [Сурайх бин Нуъман] диде, ул [Әли] Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән, хәдис кебек. Ул өстәде, Әли әйтте: «Мукабалә – очыннан киселгән хайван, Мудабара – колагыннан киселгән хайван, Сиарка – колагы ярылган хайван; һәм Харка – колагы тишелгән хайван». Әбу Гайсә болай дигән: «Бу хәдис хәсән ышанычлы. Сюрайх бин Ән Нуъман әш-Шәиди Куфәдән килгән һәм Алинең дусларының берсе булган. Сюрайх бин Хәни дә Куфәдән булган, аның әтисе Алинең дусларының берсе булган. Сюрайх Ибнул Харис Әл-Кинди Әбу Өмәйә Әл-Кадый Алидән риваять кылган, алар барысы да Алинең бер үк вакытта яшәгән дуслары булган. Алинең «яхшылыкка игътибар итегез» дигән сүзләре корбан хайванының сәламәтлегенә игътибар итүне аңлата».
Imam Tirmidzi : 1419
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ وَاقِدٍ عَنْ كِدَامِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي كِبَاشٍ قَالَجَلَبْتُ غَنَمًا جُذْعَانًا إِلَى الْمَدِينَةِ فَكَسَدَتْ عَلَيَّ فَلَقِيتُ أَبَا هُرَيْرَةَ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ نِعْمَ أَوْ نِعْمَتِ الْأُضْحِيَّةُ الْجَذَعُ مِنْ الضَّأْنِ قَالَ فَانْتَهَبَهُ النَّاسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأُمِّ بِلَالِ ابْنَةِ هِلَالٍ عَنْ أَبِيهَا وَجَابِرٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَرَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفًا وَعُثْمَانُ بْنُ وَاقِدٍ هُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْجَذَعَ مِنْ الضَّأْنِ يُجْزِئُ فِي الْأُضْحِيَّةِ
Безгә [Йосыф бин Иса] әйтте, безгә [Ваки] әйтте, безгә [Госман бин Вакид] әйтте, безгә [Кидам бин Абдуррахман] әйтте, [Әбу Кибаси] әйтте: "Мин Мәдинәгә алты айлык кәҗә алып килдем, аны сатарга, ләкин акчамны югалттым, чөнки аны беркем дә сатып алмады." Аннары мин [Әбу Һөрәйрә] белән очраштым һәм аннан бу хакта сорадым, ул: "Мин бервакыт Пәйгамбәрнең саллаһу галәйһи вәссәламнең: "Иң яхшы корбан хайваны - алты айдан бер яшькә кадәрге җәдза кәҗәсе", - дигәнен ишеттем", - дип җавап бирде. Әбу Кибаси: "Шуңа күрә кешеләр сатып алу өчен аулыйлар", - диде. Ул: "Бу бүлектә шулай ук Ибн Аббас һәм Өмм Билал бинт Хилалның әтисеннән, Җәбир, Укба бин Амир һәм Пәйгамбәрнең саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән бер кешедән хәдисләр бар", - диде. Әбу Гайсә әйтте: Әбу Һөрәйрәдән килгән бу хәдис хәсән гариб дәрәҗәсендә. Бу хәдис Әбу Һөрәйрәдән мәкъуф рәвешендә риваять ителгән. Госман Әбу Гайсә Вакыйд - Ибн Мөхәммәд бин Зияд бин Абдулла бин Гомәр бин Әл-Хәстәб. Бу хәдис Пәйгамбәрнең сәхабәләре һәм алардан башка галимнәр тарафыннан алты айдан бер елга кадәрге кәҗәләрне корбан итеп кулланырга мөмкин дигән күрсәтмә.
Imam Tirmidzi : 1420
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَاهُ غَنَمًا يَقْسِمُهَا عَلَى أَصْحَابِهِ ضَحَايَا فَبَقِيَ عَتُودٌ أَوْ جَدْيٌ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ضَحِّ بِهِ أَنْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَكِيعٌ الْجَذَعُ مِنْ الضَّأْنِ يَكُونُ ابْنَ سَنَةٍ أَوْ سَبْعَةِ أَشْهُرٍ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ أَنَّهُ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحَايَا فَبَقِيَ جَذَعَةٌ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ضَحِّ بِهَا أَنْتَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَأَبُو دَاوُدَ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ بَعْجَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ
Безгә [Кутәйбә] әйтте, безгә [Әл-Ләйтс] әйтте, [Язид бин Әбу Хәбирдән] [Әбул Хәйрдән] [Укба бин Әмирдән] Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам бер тапкыр аңа корбан итеп бер кәҗә биргән, аннары ул аны юлдашлары белән бүлешкән, аннары дөя яки кәҗә баласы калган, ул бары тик тора гына. Шуңа күрә мин моны Аллаһның Рәсүленә саллаһу галәйһи вәссәламгә сөйләдем, аннары ул: "Сине шул хайван белән корбан ит", - диде. Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән ышанычлы. Вәки әйтте: "Җәдзә категориясенә кергән кәҗәләр - бер яшьлек яки җиде айлык кәҗәләр", - диде. Бу хәдис шулай ук Укба бин Әмирдән башка юл белән дә риваять ителде, ул: "Рәсүлуллаһ саллаһу галәйһи вәссәлам корбан хайваннарын бүлде һәм бер генә җәдзә калды, аннары мин Пәйгамбәрдән сорадым, ул: "Сине шул хайван белән корбан ит", - дип җавап бирде. Безгә [Мөхәммәд бин Башяр] әйтте, безгә [Йәзид бин Харун] һәм [Әбу Давыт] икесе дә әйтте, безгә [Хисьям Әд-Дастуваъи], [Яхья бин Әбу Кәсир], [Баъҗа бин Абдулла бин Бәдр], [Укба бин Әмир], Пәйгамбәр саллаллоҳу алейхи һәм сәләмнән, шул ук хәдисне әйтте.