Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
yenna-aɣ-d [Ali bin Hujr] ed [Al Hasan bin Arafah] nnan-d deg sin; yenna-aɣ-d belli [Isma’il bin Ayyasy] seg [Musa bin Uqbah] seg [Nafi’] seg [Ibn Umar] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-d: ‘Tilawin n tmeṭṭut d yemdanen n junub ur ilaq ara ad ɣren kra seg Leqran’. Yenna-d; ‘Deg yixef-agi yella daɣen yiwen n ḥadit n Ali’. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Ur nessin ara ɣef lḥadit n Ibn Ɛumar, siwa seg lḥadit n Ismaɛil bin Ayyasy, seg Musa bin Uqbah, seg Nafi', seg Ibn Ɛumar, seg Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam, yenna-d: 'Ajunub d tmeṭṭut n lḥedd ur ilaq ara ad ɣren Leqwṛan'. D aya ay d rray n tuget n yimusnawen seg gar yemdukal n Nnbi sallallahu alaihi wasallam, tabiɛin d wid ay d-yeddan deffir-sen am Sufyan Ats Tsauri, Bin Al Mubarak, Syafiɛi, Aḥmad d Ishaq. Qqaôen: "tilawin ipêezziben akked wid n junub, ur sen ttwaâeqlen ad ɣren acemma seg Leqwôan, siwa taggara n ayat, ne$ yiwen usekkil, akked wayen icban aya". Maca, ttaken-d lfayda i yemdanen n junub d tlawin n tmeṭṭut akken ad ɣren tasbih -Subhanallah- d tahlil -Laa Ilaaha Illalaah-’. Yenna-d Abu Ɛisa; ‘Sliɣ i Muḥemmed bin Ismaɛil yenna-d; ‘S tidet, aṭas n yiḥaditen n diri ay d-yenna Ismaɛil bin Ayyasy seg medden n Lḥijaz ed medden n Lɛiraq, iban-d d akken yesfeḍ amezruy n Ismaɛil bin Ayyasy seg-sen, ma yella d netta kan ay t-id-yeḥka’. Yenna-d; ‘Maca, ḥadit n Ismaɛil bin Ayyasy d win n medden n Surya’. Yenna-d Ḥmed bin Ḥembal; ‘Isma’il bin Ayyasy yif Baqiyyah, acku Baqiyyah tesɛa yir ḥadit ay d-yettḥekku seg medden n tsiqqah - ay izemren ad ttwaɛeqlen -’. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥmed ben Al Ḥasan yenna-yi-d yiwet n teqsiḍt, yenna-d; ‘Sliɣ i Ahmad bin Hambal i d-yennan akka’.
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
yenna-aɣ-d [Bundar] yenna-d; yenna-aɣ-d [Abdurrahman bin Mahdi] seg [Sufyan] seg [Mansur] seg [Ibrahim] seg [Al Aswad] seg [‘Aisyah] yenna-d; 'Mi lliɣ deg tmeɣra, yumeṛ-iyi-d Rasulullah (s.al.al.) ad lseɣ aḍebsi, sakkin, iḥemmel-iyi'. Yenna-d; ‘Deg yixef-a yella daɣen umezruy seg Umm Salamah d Maimunah’. Yenna-d Abu Ɛisa; Hadis 'aisyah hasan sahih. D rray n waṭas n yimusnawen seg gar sahaba n nnbi sallallahu alaihi wasallam d tabiɛin. Rray-a ttwaṭṭfen-t daɣen sɣur Syafiɛi, Aḥmad d Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
yenna-aɣ-d [Abbas Al’Anbari] d [Muḥemmed bin Abd Al’Aɛla] nnan-d; yenna-aɣ-d [Abdurrahman bin Mahdi] yenna-d; yenna-aɣ-d [Muɛawiya bin Salih] seg [Al’Ala` bin Al Harith] seg [Ḥaram bin Muɛawiya] seg xal-is [Abdullah bin Saɛd] yenna-d; 'Sseqsaɣ Nnbi s.al.allahu 'alaihi wasallam ɣef učči d tlawin n tmeɣra, dɣa yenna-yi-d: 'Ccet yid-s'. Yenna-d; ‘Deg yixef-agi yella daɣen umezruy n ‘Aisyah d Anas’. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadit-agi i d-yeqqar Abdellah bin Saɛd, d win n ḥasan gharib. D aya ay d rray n tuget n yimazzayen n tussna, llan s tmuɣli-a dakken ulac lxir ma teččeḍ akk d tlawin ay yellan deg tmeɣra. Maca ur msefhamen ara ɣef wayen ay d-yeqqimen seg waman n wudman, kra seg-sen sfehmen-t, kra seg-sen sfehmen-t’.
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
yenna-aɣ-d [Qutaybah] yenna-d; yenna-aɣ-d [Ubaida ben Ḥumaid] seg [Al Ɛmasi] seg [Thabit ben Ubaid] seg [Al Qasim ben Muḥemmed] yenna-d; ' ['Aisyah] tenna-yi-d: 'Inna-yi-d yiwet n tikkelt Umazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam: 'Ddem-d yiwet n tmeqbert tamecṭuḥt seg tmesgida,' tenna-yi-d Aisyah; ‘Syin nniɣ-as; Inna-yas: ‘Nekk lliɣ deg lḥedd, s tidet, idammen-ik n lḥedd ur llin ara gar ifassen-ik’. Yenna-d; ‘Deg yixef-a yella daɣen umezruy seg Ibn Umar d Abu Hurairah’. Yenna-d Abu Ɛisa; Hadis 'aisyah hasan sahih. D aya ay d ṛṛay n tuget n yimassanen, yerna ur neẓri ara mgerraden ɣef temsalt-a. Dɣa, d akken tilawin n tmeṭṭut zemrent ad d-awint kra seg daxel n tmesgida’.
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
yenna-aɣ-d [Bundar] yenna-d; yenna-aɣ-d [Yahya bin Saɛid] d [Abdurrahman bin Mahdi] d [Bahz bin Asad] nnan-d; yenna-yaɣ-d [Hammad bin Salamah] seg [Hakim Al Atsram] seg [Abu Tamimah Al Hujaimi] seg [Abu Hurairah] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-yaɣ-d: ‘Win ixeddmen lḥirfa d tmeṭṭut n tmeṭṭut, neɣ lḥirfa n tmeṭṭut d gomanie neɣ d acu i yesɛa deg uɛebbuḍ. diturun kpd Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam'. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Ur nessin ara lḥadit-agi siwa seg lḥadit n Hakim Al Atsram, sɣur Abu Tamimah Al Hujaimi, sɣur Abu Hurairah. Yerna ɣef leḥsab n yimusnawen, anamek kan n ḥadit-a d amzun d aɛeqqa. Yettwaḥka-d seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-d: ‘Win ara d-yasen ɣer - ad yexdem lḥirfa d - tameṭṭut yellan deg lḥedd, ad yefk lḥeqq s yiwen n dinar’. Ma yella d ayen ara d-yasen ɣer tmeṭṭut yellan deg tmeɣra, d ayen ur nesɛi lḥeqq, ihi ur tt-id-yettunefk ara lameṛ ad tefk lxir am lkafarat-is! Maca, Muḥemmed yesfeḍ ḥadit-agi seg tama-s n sanad. U Abu Tamimah Al Hujaimi isem-is Tharif bin Mujalid'.
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
yenna-aɣ-d [Ali bin Hujr] yenna-d; yenna-yaɣ-d [Sharik] seg [Khushaim] seg [Miqsam] seg [Ibn Abbas] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam ɣef yiwen n wergaz ay d-yusan ɣer tmeṭṭut-nnes deg tallit n tmeɣra-nnes, yenna-d: “Win ara d-yasen ɣer tmeṭṭut-nnes ay yellan deg tmeɣra-nnes, ad as-yefk s uzgen n dinar”.
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
yenna-aɣ-d [Al Husain bin Hurayts] yenna-d; yenna-aɣ-d [Al Fadll bin Musa] seg [Abu Hamzah As Sukkari] seg [Abdul Karim] seg [Miqsam] seg [Ibn Abbas] seg Nnbi s.al.allahu ‘alaihi wasallam, yenna-d: ‘Ma yella idammen-nni d iberkanen, lḥeqq-nsen d yiwen n dinar, ma yella d awraɣ, lḥeqq-nsen d aḍar’. Yenna-d Abu Ɛisa; ‘’Aḥad-nni ay d-yettmeslayen ɣef temsalt n lḥebs ɣef tmeṭṭut ay yellan deg tmeɣra n tmeṭṭut, d Ibn Abbas ay t-id-yennan s umezruy n mauquf ed marfu’. Akka i d-qqaren kra n yimussnawen. Yerna rray-a ttwaṭṭfen-t daɣen sɣur Ahmad d Ishaq. Yenna-d Bin Al Mubarak; ‘Eǧǧ-it ad yessuter ssmaḥ i Rabb-is yerna ulac kafarah’. Awal am wa n bin Al Mubarak ḥekmen-ten-id daɣen aṭas n yemnadiyen n tabiɛin, am Saɛid bin Jubair ed Ibrahim An Nakhaɛi. Yerna d aya ay d-qqaren amur ameqran seg yimusnawen n umaḍal.
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
yenna-aɣ-d [Ibn Abu Umar] yenna-d; yenna-aɣ-d [Sufyan bint Uyainah] seg [Hsyam bint Urwah] seg [Fathimah bint Al Mundzir] seg [Asma bint Abu Bakr] yenna-d; ‘Yiwet n tmeṭṭut testeqsa Nnbi s l’allahu s l’allah ɣef lqecc i d-yesfaydin seg idamen n tmeṭṭut?’. syen yerra-as-d Rresulullah sallallahu ‘alaihi wasallam : ‘Ssexdem aḍebsi-nni, syen sfeḍ-it, ssirid-it s waman, deffir waya ẓẓal s-s’. Yenna-d; ‘Deg yixef-a yella daɣen umezruy seg Abu Hurairah d Umm Qais bint Mihshan’. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith n Asma ɣef usired n yidammen n tmeṭṭut d hasan sahih.' Imusnawen sɛan ṛṛay yemxalafen ɣef idamen i d- iţţawin ɣef lqecc yerna ttwaḍeggren i tẓallit uqbel ad ssiriden. Kra n imusnawen seg tabi’in nnan-d; ‘Ma yella idammen-nni s lqidar n yiwen n dirham, yerna yessers-iten uqbel ad ten-yessired, ihi ilaq ad d-yerr taẓallit-is’. Ma d kra nniḍen nnan-d; ‘Ma yella idammen-nni meqqren ugar n yiwen n dirham, ihi ilaq ad iɛawed taẓallit’. Rray-agi yeṭṭef-it Sufyan Ats Tsauri d Ben Al Mubarak. D acu kan, kra n yimusnawen niḍen seg yitabiɛin ed yemdanen niḍen ur rran ara d lḥeqq ad ttwaɛerḍen tẓallit, ɣas akken idammen-nni meqqren ugar n yidirham. Rray-agi ṭṭfen-t Ahmad d Ishaq. Yenna-d Ṣafiɛi; ‘Ilaq ad t-tessired ula ma yella idammen-is ddaw n lqidar n yiwen n dirham’. Yerna yeṭṭef deg-s’.
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
yenna-aɣ-d [Naṣr bin Ɛli Al Jahdlami] yenna-d; yenna-aɣ-d [Syuja’ bin Al Walid Abu Badr] seg [Ali bin Abdul A’la] seg [Abu Sahl] seg [Mussah Al Azdiah] seg [Ummu Salamah] yenna-d; ‘Di tallit n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, tilawin i d-irewlen kan qqiment s tsusmi rebɛin n wussan, nessekles udmawen-nneɣ s sana - d ṣṣenf n tẓegwa - ɣef ljal n ccbaḥa taberkant’. Yenna-d Abu Ɛisa; ‘Wagi d ḥadit gharib, ur t-nessin ara anagar seg ḥadit n Abu Sahl, seg Mussah Al Azdiah seg Umm Salamah’. U Abu Sahl isem-is Kathir bin Ziyad. Deg taluft-a Muḥemmed bin Ismaɛil yenna-d; ‘Ali bin Abdel A’la d Abu Sahl d imdanen yettwakelfen’. Yerna Muḥemmed ur issin ara ḥadit-agi siwa seg ḥadit n Abu Sahl. Imusnawen msefhamen belli imdukal n Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam, itabi'in d wid i d-iteddun deffir-sen, msefhamen belli tameîîut i d-irewlen tezmer ad teoo taẓallit rebɛin n wussan, ma yella ur tezdig ara uqbel aya, syin ilaq ad tessired, ad teẓẓal. Ma yella iwala idammen deffir rebɛin wussan, ihi kra n imusnawen qqaren; ‘Ur ilaq ara ad yeǧǧ taẓallit deffir rebɛin wussan’. D aya ay d rray n tuget n yimusnawen n lqehh am Sufyan Ats Tsauri, Ben Al Mubarak, Syafiɛi, Aḥmad d Ishaq. Yerna yettwaḥka-d daɣen seg Al Hasan Al Bashri, yenna-d; ‘S tidet, tameṭṭut i d-irewlen ur tettẓalla ara xemsin wussan ma yella ur teẓri ara belli tezdeg’. Yerna yettwaḥka-d daɣen seg Ɛata bin Abu Rabah akked Aṣaɛbi; dɣa sḍis n wussan’.
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
yenna-aɣ-d [Bundar Muḥemmed bin Basyyar] yenna-d; yenna-aɣ-d [Abu Aḥmad] yenna-d; yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Maɛmar] seg [Qatadah] seg [Anas] yenna-d; ‘Nnbi s.al.allahu ‘alaihi wasallam yiwet n tikkelt yezzi-d ɣef tlawin-is deg yiwen n usgunfu’. Yenna-d; « Deg yixef-a yella daɣen umezruy seg Abu Rafi ». Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith-agi d hasan sahih, belli Nnbi s.al.allahu 'alaihi wasallam yessired akk tilawin-is s yiwen n usgunfu'. D aya ay d ṛṛay n waṭas n yimazzayen (experts) ussnanen, gar-asen Al Hasan Al Bashri, d akken ulac ugur ma yella win ara d-yeɛreḍ -ad yeg ccwal- ɣas ma yella ur yexdim ara lḥeqq’. [Muḥemmed bin Yusuf] iḥka-d ḥadit-agi seg [Sufyan], -Abu Urwah yenna-d seg Abu Al Khaththab-, seg [Anas], Abu Urwah -netta d Maɛmar bin Rasyid-, d Abu Al Khaththab Qatadah bin Diɛamah. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Kra seg-sen ḥekmen-d seg Muḥemmed bin Yusuf, seg Sufyan, seg Ibn Abu Urwah seg Abu Al Khaththab'.
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
yenna-aɣ-d [Hannad] yenna-d; yenna-yaɣ-d [Hafsh bin Ghiyats] seg [Ashim Al Ahwal] seg [Abu Al Mutawakkil] seg [Abu Saɛid Al Khudri] seg Nnbi s.al.allah, yenna-d: “Ma yella yiwen deg-wen yusa-d ɣer tmeṭṭut-is, yebɣa ad tt-id-yerr, ihi ad yexdem sin seg-sen gar-asen”. Yenna-d; ‘Deg yixef-agi yella daɣen umezruy seg Umar’. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadit-agi i d-yeqqar Abu Saɛid d ḥasan sahih. D rray n Ɛumar bin Al Khatthab. Yerna drus kan seg yimazzayen (experts) ussnanen ay yeṭṭfen ṛṛay-a, qqaren-d, ‘Ma yella argaz yesɛa ccḍeḥ ed tmeṭṭut-nnes yerna yebɣa ad t-yerr, dɣa yessefk ad yeg lḥeqq uqbel’. Abu Al Mutawakkil isem Ali Bin Dawud. Seg tama niḍen, isem n Abu Saɛid Al Khudri d Saɛd bin Malik bin Sinan.
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
yenna-aɣ-d [Hannad bin As Sari] yenna-d; yenna-aɣ-d [Abu Muɛawiyya] seg [Hsyam bin Urwah] seg [baba-s] seg [Abdullah bin Al Arqam] yenna-d; Iqamah yella yettwasbedd, syin yeddem afus n yiwen n wergaz, yumeô-it ad d-yeffeɣ sdat, ɣas akken d netta ay d limam n wegdud-nnes. Syin yenna-d; ‘Sliɣ yiwet n tikkelt i Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Ma yella tẓallit tella, yerna yiwen deg-wen yebɣa ad iruḥ ɣer tmeqbert, ihi eǧǧ-it ad iruḥ ɣer tmeqbert d amezwaru’. Yenna-d; ‘Deg yixef-a yella daɣen umezruy seg ‘Aisyah, Abu Hurairah, Tsauban d Abu Umamah’. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith Abdullah bin Al Arqam hadith sahih hasan. Akka ay d-ḥekkun [Malik bin Anas] ed [Yahya bin Saɛid Al Qaththan] ed kra kan seg wid ay d-yesmektayen - imazzayen n ḥadit - seg [Hsyam bin Urwah] seg [baba-s] seg [Abdullah bin Al Arqam]’. [Wuhaib] yerna s lmendad n waya, yenna-d daɣen seg [Hsyam bin Urwah] seg [baba-s] seg [yiwen n wergaz] seg [Abdellah bin Al Arqam]. Hada ray machi ghir wahd n sahaba n nbi sallallahu aleyhi wasallam d tabi'in. Rray-a ttḥettimen-t daɣen Ahmad d Ishaq, qqaren-d : « Ur yettɛeṭṭil ara yiwen ma yella yeḥsa s lebɣi ad iɛeṭṭel neɣ ad iɛeṭṭel ». Nnan-d daɣen : « Ma yella ibedd akken ad iẓall, ur yessefk ara ad yebṭel taẓallit-is skud ur t-tettḥaz ara ». Kra n yimazzayen n tussna llan qqaren-d: ‘Ulac lxir ma yella amdan ad yeẓẓall mi ara iḥwaj ad iɛeṭṭel neɣ ad iɛeṭṭel, skud ur t-yettḥettim ara ad yeẓẓal’.
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
yenna-aɣ-d [Abu Raja` Qutaibah] yenna-d; yenna-aɣ-d [Malik bin Anas] seg [Muḥemmed bin Umarah] seg [Muḥemmed bin Ibrahim] seg [takli n Abdurrahman bin Auf] yenna-d; ‘Nniɣ-as yiwet n tikkelt i [Umm Salamah]: ‘S tidet, nekk d tameṭṭut s lqecc-is ɣezzifen, yerna ttedduɣ deg imukan ixuṣṣen?’. syin yenna-d; 'Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam yenna-d yiwet n tikkelt: 'Aceṭṭiḍ ad yili d azeddig s wakal deffir-s'. Yenna-d; ‘Deg yixef-agi yella daɣen umezruy seg Abdellah bin Mas’ud, i d-yenna; 'Nekk lliɣ yiwet n tikkelt d Umazan n Öebbi, s.a.w., deg yiwen wemkan ixuṣṣen, ur nexdim ara ţţuẓẓalt.' Yenna-d Abu Ɛisa; « Mačči kan d imusnawen ay yettxemmimen akka, qqaren-d : « Amdan ay iḍefren akal ixuṣṣen ur yessefk ad yessired iḍarren-nnes ma yella mazal-it d aɣezfan, dɣa ttwaɛseɛsin-as ad yekkes tiɣawsiwin-nni ». Yenna-d Abu Ɛisa; ' [Abdullah bin Al Mubarak] daɣen yenna-d ḥadith-a seg [Malik bin Anas] seg [Muḥemmed bin Umarah] seg [Muḥemmed bin Ibrahim] seg [taklit n Hud bin Abdurrahman bin Auf] seg [Ummu Salamah]. Maca yella deg-s ccek, acku Ɛebdurreḥman bin Ɛuf ur yesɛi ara mmi-s qqaren-as Ḥud. Maca d amezruy n yiwet n tmeṭṭut n tmeṭṭut ay yellan d ayla n Ibrahim bin Abdurrahman bin Auf seg Umm Salamah, yerna d aya ay d tidet’.
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
yenna-aɣ-d [Abu Hafc Ɛamru bin Ɛli Al Falas]; yenna-aɣ-d [Yazid Ibn Zurai’] yenna-d; yenna-aɣ-d [Saɛid] seg [Qatadah] seg [Azrah] seg [Saɛid bin Abdurrahman bin Abza] seg [baba-s] seg [Ammar bin Yasir] yenna-d; 'Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam yumer-it ad yexdem tayamum ɣef wudem d yifassen n yifassen'. Yenna-d; ‘Deg yixef-agi yella daɣen umezruy seg ‘Aisyah d Ibn Abbas’. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith Ammar-agi d hasan sahih. Tettwaweêêa-d daɣen seg Ɛemmar seg waṭas n yiberdan. Hata d rray macci kan n yiwen seg sahaba n nnbi sallallahu aleyhi wasallam. Gar-asen yella Ali, Ammar, Ibn Abbas d waṭas nniḍen seg tmiwa n tabi’in am Ash Sya’bi, ‘Atha’ d Makhul. Qqaren: Tayamum d yiwet n tmeqbert i wudem d snat n tfaskiwin. Rray-a yewwi-t-id Ahmad d Ishaq. Yerna kra n yimazzayen n tussna am Ibn Umar, Jabir, Ibrahim ed Al Hasan nnan-d : « Tayamum d yiwet n tɣawsa ɣef wudem ed yiwet n tɣawsa ɣef snat n tɣawsiwin arma d iɣil’. Rray-a wwin-t-id Sufyan Ats Tsauri, Malik, Ben Al Mubarak d Syafiɛi. Ḥadit-a ɣef tayamum, dɣa d aya ay d-yennan Nnbi sallallahu alaihi wasallam: « i wudem ed yifassen n yifassen », yettwaḥka-d daɣen seg Ammar s webrid niḍen. Ḥadit-agi daɣen yettwaḥka-d seg Ɛemmar, belli yenna-d; 'Nekni yiwet n tikkelt akk d Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam nexdem tayammum alamma d iḍarren d yiḍarren'. D acu kan, kra n yimusnawen sfeḍḍen ḥadit n Ɛammar seg Nnbi sallallahu ’alaihi wasallam, deg wayen yerzan tayamum ɣef wudem ed yifassen, deg wakud aydeg ḥadit n tayammum ɣef yiḍarren ed yiḍarren yettwaḥseb-d seg-s daɣen. Ishaq n Ibrahim n Makhlad Al Hanzhali said; Hadith n Ammar yerzan tayammum i wudem d tfekka n yifassen d hadith yellan d hasan sahih. Seg tama niḍen, ḥadit n Ammar ay d-yennan : « Nekni yiwet n tikkelt ed Nnbi sallallahu ’alaihi wasallam nexdem tayamum arma d iḍarren ed yiḍarren », ur yettqadar ara ḥadit n wudem ed yifassen. Imi Ɛemmar ur d-yebder ara belli Nnbi s.al.allahu Ṛebbi yumeṛ-iten ad xedmen akka. Maca yenna-d kan : ‘Nexdem akka d waya’. Mi yessuter seg Nnbi sallallahu aleyhi wasallam, yumeṛ-it ad yesfeḍ udem-nnes ed yifassen-nnes, dɣa yekfa s wayen ay as-d-yesselmed Nnbi, dɣa d asfeḍ n udem-nnes ed yifassen-nnes. Ttbut ɣef waya d ayen ay d-yefka Ammar i yiwet n lfeṭṭa seg Nnbi sallallahu alaihi wasallam deg wayen yerzan tayamum, d akken yenna-d: '-asfeḍ- udem ed yifassen n yifassen'. Ihi deg temsalt-a lḥeqq d ayen ay d-yesselmed Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yesselmed ad yesfeḍ udem d yifassen n yifassen’. Yenna-d : Sliɣ i Abu Zurɛah bin Ɛebdul Karim yenna-d; ‘Ur ẓriɣ ara di temdint n Basrah win i yifen kraḍ n yemdanen deg uḥezzeb; Ali bin Al Madini, Ibnu Asy Syadzakuni and 'Amru bin Ali Al Fallas'. Yenna-d Abu Zur’ah; Affan bin Muslim yenna-d yiwen n lḥadit seg Amru bin Ali.
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
Yenna-aɣ-d [Yahya bin Musa] yenna-d; yenna-aɣ-d [Saɛid bin Suleyman] yenna-d; yenna-yaɣ-d [Husyaim] seg [Muḥemmed bin Khalid Al Qurasyi] seg [Daud bin Hucain] seg [Ikrimah] seg [Ibn Abbas] belli steqsan-t yiwet n tikkelt ɣef tayammum, syen yerra-yas-d: 'S tidett, Öebbi yenna-d deg wedlis-is mi d-yebder wuḍuḍ ɣer wudem-ik, yerna yenna-d Öebbi afus-ik s afus-ik. ɣef tayammum: '-Imir-nni sfeḍ udem-ik d ifassen-ik-'. Dɣa yenna-d : '-Irgazen yettakren d tlawin yettakren, gezmet-asen ifassen di sin-'. Ihi, ɣef leḥsab n Sunna, mi ara gzem ifassen d iḍarren n yifassen, ma d ayen yettwassiriden di Tayammum d udem d yiḍarren.’ Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith ini sahih gharib'.
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
yenna-aɣ-d [Abu Saɛid Ɛebdallah bin Saɛid Al Asyaj] yenna-d; yenna-aɣ-d [Hafc bin Ghiyats] ed [Uqbah bin Khalid] nnan-d; yenna-aɣ-d [Al Aɛmasy] d [Ibn Abu Laila] seg [Amru bin Murrah] seg [Abdullah bin Salamah] seg [Ali] yenna-d; 'Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yeqqar Leqran di yal tagnit, skud ur yelli ara d junub'. Yenna-d Abu Ɛisa; ‘’Aḥadit-agi n Ali d aqadit aḥeqqi. Rray-a kksen-t-id aṭas n yimusnawen n tussna seg gar yemḥaddiyen n Nnbi sallallahu ɛlayhi wasallam d tabiɛin. Nnan-as; ‘Argaz yezmer ad iɣer Leqwṛan war ma yeẓẓel, maca ur yezmir ara ad iɣer, ma yella zeddig. Rray-agi wwin-t-id Sufyan Ats Tsauri, Syafi’i, Aḥmad d Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
yenna-aɣ-d [Ibn Abu Umar] d [Saɛid bin Ɛebdurrahman Al Makhzumi] nnan-d; yenna-aɣ-d [Sufyan bin Uyainah] seg [Az Zuhri] seg [Saɛid bin Al Musayyib] seg [Abu Hurairah] yenna-d; ‘Aɛrab n taddart yekcem ɣer tmesgida mi yella Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yettẓalla, aɛrab n taddart imiren yeẓẓall. Mi yeẓẓall, yeẓẓall: ‘A Rebbi, ḥemmel-iyi d Muḥemmed, ur tḥemmleḍ ula d yiwen yid-neɣ’. Nnbi sallallahu ’alaihi wasallam imiren yezzi-d ɣur-s, yenna-yas: “S tidett, tessemɣereḍ kra n tɣawsa s wazal-is”. Deffir waya, yessufeɣ-d tissit deg tmesgida akken ad t-id-qerben medden srid, maca Nnbi sallallahu alaihi wasallam yenna-d: “Ssexsi-t s yiwen n lbaṭaṭa n waman”, neɣ yenna-d: ‘s yiwen n lbaṭaṭa n waman’. Deffir waya yenna-d tikkelt nniḍen : ‘S tidet, tceggeɛeḍ-d ad tefkeḍ s lfeɛl, ur tceggeɛeḍ ara ad tefkeḍ uguren’. [Saɛid] yenna; ’ [Sufyan] yenna-d; ‘Yenna-yi-d [Yahya ben Saɛid] seg [Anas ben Malik] am wa’. Yenna-d; « Deg yixef-a yella daɣen umezruy seg Ɛebdallah bin Mas’ud, Ibnu Ɛebbas d Watsilah bin Al Asqa ». Yenna-d Abu Ɛisa; ‘’Aḥadit-agi d hasan sahih, yerna kra n yimusnawen xedmen lecɣal yelhan s lsas n ḥadit-agi. D rray n Ḥmed d Isḥaq. [Yunus] iḥka-d daɣen ḥadit-agi seg [Az Zuhri] seg [Ubaydullah bin Ɛebdellah] seg [Abu Hurairah]’.
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
yenna-aɣ-d [Hannad bin As Sari] yenna-d; yenna-aɣ-d [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] seg [Abdurrahman bin Al Harith bin Ayyasy bin Abu Rabi’ah] seg [Hakim bin Hakim] - dɣa d Ibnu Abbad bin Hunaif - yenna-d; ixebber-iyi-d [Nafi’ bin Jubair bin Muth’im] yenna-d; yenna-yi-d [Ibnu Abbas] d akken Nnbi (Nnbi) yenna-d: “Jibril Ɛlayhis Salam yella yesselḥay-iyi-d yiwet n tikkelt d limam ɣer tama n Lkaɛba snat n tikkal. Tikkelt tamezwarut, yeẓẓall taẓallit n tmeddit mi llan yiḍarren am tmeẓẓuɣin n tceṭṭiḍin. Syin, yeẓẓal taẓallit n tmeddit mi ara d-tban tugna n kra n tɣawsa am tɣawsa n tidet. Syin, taẓallit n lmeɣreb mi ara yeɣli yiṭij, ad rẓen yimdanen n tẓallit. Syin ẓẓall Isha mi ara tefru ccbaḥa taberkant deg yigenni. Deffir waya, yeẓẓal taẓallit n ṣṣbeḥ mi d-yeffeɣ lbaḍna, yuɣal wučči d ḥeṛṛem i win iẓuẓmen. Tikkelt tis snat, yeẓẓal taẓallit n uzal, d asefhem n kra akken yella di tilawt, akken iwata i wakud n tẓallit n tmeddit n yiḍelli. Syin, yeẓẓall taẓallit n tmeddit mi ara tili tugna n yal taɣawsa s snat n tikkal n tin n taɣawsa taẓurant. Syin yeẓẓal taẓallit n lmeɣreb am zik, syin yeẓẓal taẓallit n Lɛica taneggarut mi ara yezri kraḍ n yiḍ. Sinna, xedmet taẓallit n ṣṣbeḥ mi ara d-yeffe$ yiîij $ef tmurt. Deffir waya, yezzi-d ɣur-i Jibril, yenna-yi-d; ‘A Muḥemmed, d lweqt n Inabiyen uqbel-ik, yerna lweqt n tẓallit yella gar snat n lweqt-agi’. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Deg yixef-a llant daɣen tmucuha n Abu Hurairah, Buraidah, Abu Musa, Abu Mas'ud Al Ansari, Abu Saɛid, Jabir, Amru bin Hazm, Al Bara d Anas'. Yettwaxebber-iyi-d [Ahmad bin Musa] yenna-d; yessefhem-aɣ-d [Abdellah bin Al Mubarak] yenna-d; yefka-aɣ-d lexbar [Ḥusin bin Ali bin Ḥusin] yenna-d; yenna-yi-d [Wahb bin Kaisan] seg [Jabir bin Abdullah] seg Rasulullah, yenna-d: ‘Jibril yewwi-yi-d...... sakkin yebder-d am wakken yella deg ḥadit n Ibn Abbas s unamek. Yerna ur d-yebder ara deg lḥadit, ‘I asr lweqt am iḍelli’. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith ini hasan sahih gharib. Dan hadis ibnu abbas hadis sahih hasan. Yenna-d Muḥemmed; 'Amezruy aḥeqqi akk deg wayen yerzan lawan n tẓallit d ḥadit n Jabir seg Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam'. Yenna-d; 'Aḥad n Jabir yerzan lawan n tẓallit yettwaḥka-d sɣur ['Atha bin Abu Rabah] d [Amru bin Dinar] d [Abu Az Zubair] seg [Jabir bin Abdullah] seg Nnbi s.
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
yenna-aɣ-d [Hannad] yenna-d; yenna-aɣ-d [Muḥemmed Ibn Fudlail] seg [Al Ɛmasi] seg [Abu Salih] seg [Abu Hurairah] yenna-d; Yenna-d Rresulullah, Ṛebbi: «S tidett, taẓallit tesɛa lweqt n usbadu d lweqt n tgara. Tazwara n wakud n tẓallit n tlemmast n wass d asmi ara yeɣli yiṭij, akud n taggara d asmi ara yekcem wakud n Asr. Tazwara n wakud n tẓallit n Asr d asmi ara d-yaweḍ wakud, taggara d asmi ara yuɣal yiṭij d awraɣ. Tazwara n wakud n tẓallit n lmeɣreb d asmi ara yeɣli yiṭij, ma d akud n tgara d asmi ara yeffeɣ ccbaḥa taberkant. Tazwara n wakud n Isha d asmi ara yeffeɣ ccbaḥa taberkant yerna akud n tgara d tlemmast n yiḍ. Yerna tazwara n tẓallit n ṣṣbeḥ d asmi ara d-yeffeɣ yiḍ, taggara-s d asmi ara d-yeffeɣ yiṭij’. Yenna-d; ‘Deg yixef-agi yella daɣen umezruy seg Abdellah bin Amru. Yenna-d Abu Ɛisa; ‘U sliɣ i Muḥemmed yenna-d; ''Aḥadit n Al A'masy seg Mujahid deg wayen yerzan tikkal n tẓallit d ayen ay d-yellan s tidet ugar n ḥadit n Muḥemmed bin Fudlail seg Al A'masy, ma d ḥadit n Muḥemmed bin Fudlail yesɛa tuccḍiwin ay d-yellan sɣur Muḥemmed bin Fudlail. Yenna-yaɣ-d [Abu Usamah] seg [Abu Ishaq Al Fazari] seg [Al Aɛmasy] seg [Mujahid]’. Yenna-d; ‘’Yettwabder-d tikwal; Deg tidet, taẓallit tesɛa akud n tazwara d taggara, sakkin yebder-d ḥadit n Muḥemmed bin Fudlail seg Al A’masy s unamek-is.
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
yenna-aɣ-d [Ahmad bin Mani’] d [Al Hasan bin Ash Shabbah Al Bazzar] d [Ahmad bin Muḥemmed bin Musa] s yiwen n unamek. Nnan-as; ‘Ad aɣ-d-nnan [Ishaq ben Yusuf Al Azraq] seg [Sufyan Ats Tsauri] seg [Alqamah ben Martsad] seg [Suliman ben Buraidah] seg [baba-s] yenna-d; ‘Yusa-d yiwen wergaz ɣer Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yesteqsa-t ɣef lawan n tẓallit, dɣa yenna-yas: ‘As-d ad tẓallem yid-neɣ -Ma yebɣa Rebbi-’. Syin yumer Bilal ad yawi iqamah. Ihi iga iqamah mi d-yekker tafat. Syin yumer iqamah, Bilal ula d netta iqamah mi ara yessiweḍ yiṭij, ihi yeẓẓal taẓallit n tlemmast n wass. Syin yumer iqamah, Bilal ixeddem iqamah yerna yeẓẓal taẓallit n tmeddit mi yella yiṭij d amellal yerna mazal-it yuli. Syin, iweṣṣa taẓallit n Lmeɣrib mi ɣlin yiẓuran n yiṭij. Syin yumer iqamah n tẓallit n tmeddit mi teffeɣ ccbaḥa taberkant deg yigenni. U azekka-nni, yumer iqamah n tẓallit n ṣṣbeḥ mi ara d-yeffeɣ yiṭij. Syin, yumer taẓallit n ṣṣbeḥ, yerna ikemmel yettraǧu alamma yeḥsa lḥal d asemmiḍ yerna d ayen yelhan. Syin yumer taẓallit n tmeddit, dɣa yexdem taẓallit skud mazal-as kan cwiṭ n wakud. Syin yumer-d tikkelt nniḍen iqamah, maca yekfa lmeɣreb alamma qrib ad yeffeɣ ccbaḥa taberkant deg yigenni. Syin, yumer taẓallit n Lɛica, yerna ixeddem-itt mi iɛedda kraḍ n yiḍ. Deffir waya yenna-d: “Anida yella wemdan-nni i d-yesteqsan ɣef lawan n tẓallit?” argaz-nni yerra-yas-d: 'Nekk'. Syin yenna: “Tiwwura n tẓallit llant gar snat n tikkal-agi”. Yenna-d Abu Ɛisa; 'Hadith ini hasan gharib sahih.' Yenna-d; '[Syuɛbah] daɣen yenna-t-id seg [Alqamah bin Martsad]'.