Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
موږ ته [علي بن حجر] او [الحسن بن عرفه] دواړو ویلي دي؛ موږ ته [اسماعیل بن عیاسي] له [موسیٰ بن عقبه] له [نافع] له [ابن عمر] له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه وویل: 'حیض لرونکې ښځې او جنبي کسان باید له قرآن څخه هیڅ شی ونه لولي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د علي څخه هم یو حدیث دی'. ابو عیسی وویل: 'موږ د ابن عمر د حدیث په اړه نه پوهیږو، پرته له اسماعیل بن عیاسي له حدیث څخه، هغه له موسی بن عقبه څخه، هغه له نافع څخه، هغه له ابن عمر څخه، هغه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه، هغه وویل: 'جنبي او حیض لرونکې ښځه باید قرآن ونه لولي'.' دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د صحابه کرامو، تابعینو او له دوی وروسته د ډیرو علماوو نظر دی لکه سفیان عطصوري، بن المبارک، سیافعي، احمد او اسحاق. دوی وايي، 'حیض لرونکې ښځې او جنب لرونکې ښځې د قرآن کریم څخه هیڅ شی نشي لوستلی، پرته له دې چې د آیت پای، یا یو حرف، او داسې نور. په هرصورت، دوی د جنب لرونکې او حیض لرونکې میرمنو لپاره د تسبیح - سبحان الله - او تحلیل - لا اله الا الله - لوستلو اسانتیا برابروي.' ابو عیسی وویل: 'ما له محمد بن اسماعیل څخه اوریدلي چې ویل یې: 'په حقیقت کې، اسماعیل بن ایاسی د حجاز او عراق له خلکو څخه ډیری بد حدیثونه روایت کړي دي، داسې ښکاري چې هغه د اسماعیل بن ایاسی تاریخ له دوی څخه کمزوری کړی، که هغه دا یوازې روایت کړي'. هغه وویل؛ 'خو د اسماعیل بن عیاسي حدیث د شام له خلکو څخه دی'. احمد بن حنبل وویل: 'اسماعیل بن عیاسي له بقیع څخه غوره دی، ځکه چې بقیع بد حدیثونه لري چې هغه یې د تسقه خلکو څخه روایت کوي - چې باور کیدی شي -'. ابو عیسی وویل: 'احمد بن الحسن ماته یوه کیسه وکړه، هغه وویل: 'ما د احمد بن عیاسي څخه اوریدلي چې دا یې ویل'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
موږ ته [بندر] ویلي دي؛ موږ ته [عبدالرحمن بن مهدي] له [سفیان] له [منصور] له [ابراهیم] له [الاسود] له [عیسیٰ] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: 'کله چې زه حیض وم، رسول الله صلی الله علیه وسلم ماته د جامو اغوستلو امر وکړ، بیا یې زما سره مینه وکړه'. هغه وویل: 'په دې باب کې د ام سلمه او میمونة څخه هم یوه کیسه ده'. ابو عیسی وویل: 'د عیسیٰ حدیث حسن صحیح دی. دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د صحابه وو او تابعینو له ډلې څخه د ډیرو علماوو نظر دی. دا نظر شافعي، احمد او اسحاق هم لري'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
[عباس الانباري] او [محمد بن عبدالعالة] موږ ته خبر راکړی دی؛ [عبدالرحمن بن مهدي] موږ ته خبر راکړی دی؛ [معاویه بن صالح] موږ ته د [علاء بن الحارث] له [حرام بن معاویه] څخه د خپل تره [عبدالله بن سعد] څخه خبر راکړی دی، هغه وویل: ما له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه د حیضې ښځې سره د خوړلو په اړه پوښتنه وکړه، نو هغه وویل: 'له هغې سره وخورئ'. هغه وویل: 'په دې باب کې د عائشې او انس څخه هم روایت دی. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث چې عبدالله بن سعد روایت کړی دی حسن غریب دی. دا د اکثرو علماوو نظر دی، دوی په دې نظر دي چې د حیضې ښځې سره خواړه خوړل ښه دي. په هرصورت، دوی د اودس د پاتې اوبو په اړه اختلاف لري، ځینې یې رخصت ورکوي او نور یې مکروه ګڼي.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
موږ ته [قطیبه] ویلي دي، موږ ته [عبیده بن حمید] له [العماسي] له [ثابت بن عبید] له [القاسم بن محمد] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: "[عائشه] ماته وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم یو ځل راته وویل: 'له جومات څخه یو کوچنی فرش واخله،'" عائشه وویل: 'بیا ما وویل: 'زه حیض لرم،' هغه وویل: 'په حقیقت کې، ستاسو د حیض وینه ستاسو په لاسونو کې نه ده'. هغه وویل: 'په دې باب کې د ابن عمر او ابو هریره څخه هم یوه کیسه ده. ابو عیسی وویل: 'د عائشې حدیث حسن صحیح دی. دا د ډیری ساینس پوهانو نظر دی، او موږ د دوی د دې ټکي په اړه د اختلاف څخه خبر نه یو. یعني، دا چې حیض لرونکې ښځې کولی شي د جومات دننه څخه یو څه واخلي'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
موږ ته [بندر] ویلي دي؛ موږ ته [یحیی بن سعید] او [عبدالرحمن بن مهدي] او [بهز بن اسد] ویلي دي، دوی وویل؛ موږ ته [حماد بن سلمه] له [حکیم الاثرم] څخه [ابو تمیمة الحجیمي] له [ابو هریره] څخه د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه وویل: 'څوک چې د حیض ښځې سره جماع وکړي، یا د مقعد له لارې له ښځې سره جماع وکړي، یا شمن ته لاړ شي نو هغه په هغه څه کافر شوی دی چې محمد صلی الله علیه وسلم ته نازل شوی دی'. ابو عیسی وویل: 'موږ دا حدیث د حکیم الاثرم له حدیث پرته نه پوهیږو، هغه له ابو تمیمة الحجیمي څخه او هغه له ابو هریره څخه. او د ساینس پوهانو په وینا، د دې حدیث یوازینۍ معنی د بار په توګه ده.' له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت شوی دی، هغه فرمایلي دي: 'څوک چې د حیض لرونکې ښځې سره جماع کولو ته راشي - نو باید په یوه دینار صدقه ورکړي'. که چیرې د حیض لرونکې ښځې سره راتګ کفر وي، نو هغې ته به د کفارې په توګه د صدقې ورکولو امر نه کیږي! په هرصورت، محمد دا حدیث د هغې د سند له پلوه ضعیف کړی دی. او د ابو تمیمة الحجیمي نوم ظریف بن مجالد دی'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
علي بن حجر وايي، موږ ته يې [شريک] له [خشيم] له [مقسم] له [ابن عباس] له [رسول الله صلی الله عليه وسلم] څخه روايت کړی چې يو سړی د خپلې ښځې ته د حيض په وخت کې راغی، هغه وويل: څوک چې خپلې ښځې ته راشي چې حيض لري، نو هغه دې هغې ته نيم دینار صدقه ورکړي.
Hadith
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
موږ ته [حسین بن حریث] ویلي دي؛ موږ ته [الفضل بن موسی] له [ابو حمزه السکري] له [عبدالکریم] له [مقسم] له [ابن عباس] له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه وویل: 'که وینه سره وي نو جریمه یو دینار ده، او که ژیړ وي نو جریمه نیم دینار ده'. ابو عیسی وویل: 'هغه حدیث چې د حیض لرونکو ښځو سره د جنسي اړیکو لپاره د جریمې په اړه خبرې کوي د ابن عباس لخوا د موقوف او مرفوع تاریخ سره روایت شوی دی'. دا هغه څه دي چې ځینې ساینس پوهان وايي. او دا نظر احمد او اسحاق هم اخیستی دی. بن المبارک وویل: 'هغه باید له خپل رب څخه بخښنه وغواړي او هیڅ کفر نشته'. د بن المبارک لخوا د دې په څیر خبرې د ډیری تابعینو عالمانو لخوا هم روایت شوي، لکه سعید بن جبیر او ابراهیم النخعي. او دا هغه څه دي چې د نړۍ ډیری عالمان یې وايي.
Hadith
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
ابن ابو عمر له موږ څخه روایت کړی دی؛ له موږ څخه روایت کړی دی چې سفیان بن عیینه له هشام بن عروه څخه له فاطمه بنت المنذر څخه له اسماء بنت ابوبکر څخه روایت کړی دی چې وایي: یوې ښځې له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه د حیض د وینې د ککړو جامو په اړه پوښتنه وکړه؟ نو رسول الله صلی الله علیه وسلم ځواب ورکړ: ټوکر ومینځئ، بیا یې لوند کړئ او په اوبو سره یې ومینځئ، بیا یې په هغه سره لمونځ وکړئ. هغه وویل: په دې باب کې د ابو هریره او ام قیس بنت محشان څخه هم یوه کیسه ده. ابو عیسی وویل: د حیض د وینې د مینځلو په اړه د اسماء حدیث حسن دی. علماء د هغه وینې په اړه مختلف نظرونه لري چې په جامو باندې لګیږي او د مینځلو دمخه د لمانځه لپاره کارول کیږي. د تابعینو ځینو علماوو ویلي دي: که چیرې وینه د درهم په اندازه وي، او هغه یې د مینځلو دمخه ولګوي، نو باید خپل لمونځ تکرار کړي. په داسې حال کې چې ځینو نورو ویلي دي؛ 'که وینه د درهم په اندازه لویه وي، نو هغه باید لمونځ تکرار کړي'. دا نظر سفیان عطصوري او بن المبارک درلود. په هرصورت، د تابعینو او نورو څخه ځینو نورو عالمانو د لمانځه تکرار ته اړتیا نه درلوده، حتی که وینه د درهم څخه ډیره وي. دا نظر احمد او اسحاق درلود. سیافعي وویل: 'د هغې مینځل واجب دي حتی که وینه د درهم په اندازه کوچنۍ وي'. او هغه په دې خبره ټینګ ودرېد.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
موږ ته [نشر بن علي الجهدلمي] ويلي دي؛ موږ ته [سيوجه بن الوليد ابو بدر] له [علي بن عبدالعلى] له [ابو سهل] له [موسى العزديه] له [ام سلمه] څخه روايت کړى دى، هغه وويل: 'د رسول الله صلی الله عليه وسلم په زمانه کې، هغه ښځې چې نوي زېږېدلې وې، څلوېښت ورځې چوپه خوله کېناستلې، موږ خپل مخونه د ثنا سره رنګول - د بوټي يو ډول - د تور رنګ له امله'. ابو عيسى وويل: 'دا يو غريب حديث دی، موږ دا د ابو سهل له حديث پرته نه پوهېږو، هغه له موسى العزديه له ام سلمه څخه روايت کړی دی.' او د ابو سهل نوم کثیر بن زیاد دی. پدې حالت کې محمد بن اسماعیل وویل: 'علي بن عبدالعلى او ابو سهل باوري خلک دي'. او محمد دا حديث د ابو سهل له حديث پرته نه پوهېده.' علماء په دې متفق دي چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم صحابه کرام، تابعین او له دوی وروسته راغلي کسان په دې متفق دي چې هغه ښځه چې ماشوم زېږولی وي، د څلوېښتو ورځو لپاره لمونځ نشي کولای، مګر دا چې له دې مخکې پاکه شوې وي، په دې صورت کې باید غسل وکړي او لمونځ وکړي. که چیرې هغه د څلوېښتو ورځو وروسته وینه وویني، نو ځینو علماوو ویلي دي: 'د څلوېښتو ورځو وروسته لمونځ پریښودل جائز ندي.' دا د فقهاوو د اکثریت نظر دی لکه سفیان عطس ثوري، بن المبارک، سیافعي، احمد او اسحاق. او دا د حسن البصري څخه هم روایت شوی دی، هغه ویلي دي: 'په حقیقت کې، هغه ښځه چې ماشوم زېږولی وي هغه پنځوس ورځې لمونځ نه کوي که چیرې هغه ونه ګوري چې پاکه شوې ده.' او دا د عطا بن ابو رباح او الشیابي څخه هم روایت شوی دی؛ دا شپیته ورځې دي.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
موږ ته [بندر محمد بن بصیر] ویلي دي؛ موږ ته [ابو احمد] ویلي دي؛ موږ ته [سفیان] له [معمر] څخه [قتاده] له [انس] څخه روایت کړی دی چې وايي: 'رسول الله صلی الله علیه وسلم یو ځل له خپلو میرمنو سره په یوه غسل کې نوبت وکړ'. هغه وویل: 'په دې باب کې د ابو رافع څخه هم روایت دی'. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث حسن صحیح دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم له خپلو ټولو میرمنو سره په یوه غسل کې نوبت وکړ'. دا د ډیری علماوو نظر دی، په شمول د حسن البشري، چې په دې کې هیڅ ستونزه نشته چې یو څوک په تکرار سره جماع وکړي - که څه هم هغه اودس نه وي کړی'. [محمد بن یوسف] دا حدیث له [سفیان] څخه روایت کړی، ابو الخطاب له ابو الخطاب څخه، له [انس] څخه، ابو عروه د معمر بن راشد او ابو الخطاب قتاده بن دائمه څخه روایت کړی دی. ابو عیسی وویل؛ ځينو له محمد بن يوسف څخه، له سفيان څخه، له ابن ابو عروه څخه له ابو الخطاب څخه روايت کړى دى.
Hadith
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
[حناد] موږ ته روایت کړی دی؛ [حفص بن غیاث] موږ ته [عاشم الاحل] له [ابو المتوکل] څخه [ابو سعید الخدري] له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه وفرمایل: 'که ستاسو څخه څوک خپلې میرمنې ته لاړ شي او غواړي چې دا کار تکرار کړي، نو د دوی ترمنځ دې اودس وکړي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د عمر څخه هم روایت دی'. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث چې ابو سعید روایت کړی دی حسن صحیح دی. دا د عمر بن الخطاب نظر دی. او ډیر کم علماء هم دا نظر لري، دوی وايي: 'که یو سړی له خپلې میرمنې سره جماع وکړي او غواړي چې بیا یې تکرار کړي، نو لومړی دې اودس وکړي'. د ابو المتوکل نوم علي بن داود دی. پداسې حال کې چې د ابو سعید الخدري نوم سعد بن مالک بن سنان دی'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
حناد بن عاص سري موږ ته ویلي دي؛ ابو معاویه له هشام بن عروه څخه له خپل پلار څخه له عبدالله بن ارقم څخه روایت کړی دی، هغه وویل: اقامت ووهل شوه، بیا یې د یو سړي لاس ونیو او امر یې وکړ چې مخکې راشي، سره له دې چې هغه د خپل قوم امام و. بیا یې وویل: ما یو ځل له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه اوریدلي دي چې ویل یې: 'که لمونځ وشو، او ستاسو څخه یو څوک غواړي چې تشناب ته لاړ شي، نو لومړی دې تشناب ته لاړ شي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د عائشه، ابو هریره، ثوبان او ابو امامه څخه هم یوه کیسه ده. ابو عیسی وویل: 'د عبدالله بن ارقم حدیث حسن صحیح حدیث دی.' دا ډول [مالک بن انس] او [یحیی بن سعید القثان] او یو څو حافظانو - د حدیثو متخصصینو - د [هشام بن عروه] څخه [د هغه پلار] د [عبدالله بن ارقم] څخه روایت کړی دی. [وهیب] او نورو هم د [هشام بن عروه] څخه [د هغه پلار] د [یو سړي] د [عبدالله بن ارقم] څخه روایت کړی دی. دا نه یوازې د رسول الله صلی الله علیه وسلم د یو صحابه او تابعینو نظر دی. دا نظر احمد او اسحاق هم درلود، دوی وویل، 'که یو سړی د حاجت رفع کولو یا ادرار کولو لپاره د اشتها احساس وکړي نو لمونځ باید ونه کړي.' دوی دا هم وویل، 'که هغه د لمانځه لپاره ولاړ وي، نو هغه باید خپل لمونځ مات نه کړي تر هغه چې دا د هغه سره مداخله ونکړي.' ځینو علماوو ویلي، 'د یو چا سره د حاجت رفع کولو یا ادرار کولو په حالت کې لمونځ کولو کې هیڅ حرج نشته، تر هغه چې دا د هغه سره په لمانځه کې مداخله ونکړي.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
ابو رجا قتیبه موږ ته ویلي دي؛ مالک بن انس له محمد بن عمره څخه د محمد بن ابراهیم څخه د عبدالرحمن بن عوف د ښځې له غلامې څخه روایت کړی دی. هغه وویل: ما یو ځل [ام سلمه] ته وویل: 'په حقیقت کې زه یوه ښځه یم چې جامې یې اوږدې دي، او زه په ناپاکو ځایونو کې ګرځم؟' بیا یې وویل: 'رسول الله صلی الله علیه وسلم یو ځل وویل: 'جامه به له هغې وروسته له خاورې سره پاکه شي'. هغه وویل: 'په دې باب کې د عبدالله بن مسعود څخه هم یوه کیسه ده، هغه وویل: 'زه یو ځل د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره په ناپاکه ځای کې وم، او موږ اودس نه دی کړی.' ابو عیسی وویل: 'نه یوازې ساینس پوهان دا ډول فکر کوي، دوی وايي، 'هغه څوک چې په ناپاکه ځمکه قدم وهي، د خپلو پښو تلو ته اړتیا نلري پرته لدې چې خاوره لاهم لوند وي، نو هغه ته سپارښتنه کیږي چې نښې لرې کړي.' ابو عیسی وویل: '[عبدالله بن المبارک] هم دا حدیث د [مالک بن انس] څخه [محمد بن عمره] څخه [محمد بن ابراهیم] څخه [د هود بن عبدالرحمن بن عوف د وینځې] څخه [ام سلمه] څخه روایت کړی دی. مګر پدې کې شک شته، ځکه چې عبدالرحمن بن عوف د هود په نوم زوی نه درلود. مګر دا د ابراهیم بن عبدالرحمن بن عوف د وینځې له ام سلمه څخه روایت دی، او دا حقیقت دی'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
موږ ته [ابو حفش عمرو بن علي الفلاس] روايت کړی دی؛ موږ ته [يزيد بن زرعي] روايت کړی دی؛ موږ ته [سعيد] له [قتاده] له [عذره] له [سعيد بن عبدالرحمن بن ابزه] له [خپل پلار] له [عمار بن ياسر] څخه روايت کړی دی چې وايي: 'پيغمبر صلی الله عليه وسلم امر کړی چې په مخ او لاسونو تيمم وکړي'. هغه وويل: 'په دې باب کې د عائشې او ابن عباس څخه هم يوه تاريخ شته. ابو عيسى وويل: 'د عمار دا حديث حسن صحيح دی. له عمار څخه هم له ډېرو لارو څخه روايت شوی دی. دا نه يوازې د رسول الله صلی الله عليه وسلم د صحابه وو له ډلې څخه يو دی. په دوی کې علي، عمار، ابن عباس او ډېر نور تابعين هم وو لکه الشيابي، عطاء او مخول. هغوی وویل: "تیمم د مخ او دواړو لاسونو لپاره یو ضربه ده." دا نظر احمد او اسحاق اخیستی دی. او ځینو علماوو لکه ابن عمر، جابر، ابراهیم او الحسن ویلي، "تیمم د مخ لپاره یو ضربه ده او د دواړو لاسونو لپاره یو ضربه تر څنګلو پورې ده." دا نظر سفیان عطصوري، مالک، بن المبارک او سیافعي اخیستی دی. د تیمم په اړه حدیث، چې رسول الله صلی الله علیه وسلم ویلي، "د مخ او دواړو لاسونو لپاره،" له عمار څخه په بل ډول هم روایت شوی دی. دا حدیث له عمار څخه هم روایت شوی دی، چې هغه ویلي: "موږ له رسول الله صلی الله علیه وسلم سره تر اوږو او بغلونو پورې تیمم کاوه." په هرصورت، ځینې علماوو د عمار څخه د مخ او دواړو لاسونو لپاره د تیمم په اړه حدیث ضعیف کړی دی، پداسې حال کې چې له هغه څخه د اوږو او بغلونو پورې د تیمم حدیث هم روایت شوی دی. اسحاق بن ابراهیم بن مخلد الحنظلي وايي: 'د مخ او لاسونو د تیمم په اړه د عمار حدیث یو صحیح او حسن حدیث دی. په عین حال کې، د عمار حدیث چې وایي، 'موږ یو ځل د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره تر اوږو او بغلونو پورې تیمم وکړ'، د مخ او لاسونو د حدیث سره په ټکر کې نه دی. ځکه چې عمار دا یادونه نه ده کړې چې رسول الله صلی الله علیه وسلم دوی ته د دې کولو امر کړی دی. مګر هغه یوازې وویل، 'موږ دا او دا کوو'. کله چې هغه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه وغوښتل، هغه ورته امر وکړ چې خپل مخ او د لاسونو لاسونه مسح کړي، نو هغه هغه څه وکړل چې رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته ښوولي وو، یعنې د خپل مخ او د لاسونو لاسونو مسح کول.' د دې دلیل هغه څه دي چې عمار رضی الله عنه د تیمم په اړه د رسول الله صلی الله علیه وسلم فتوا ورکړې وه، چې هغه ویلي وو: "د مخ او لاسونو مسح کول". نو پدې مسله کې دلیل هغه څه دي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم ښوولي وو، هغه د مخ او دواړو لاسونو مسح کول زده کړل". هغه وویل: "ما د ابو زرعة بن عبدالکریم څخه اوریدلي چې ویل یې: "ما هیڅکله په بصره ښار کې د دریو کسانو څخه غوره حفظ نه دی لیدلی: علي بن المدیني، ابن عاص صیاد زکوني او عمرو بن علي الفلس". ابو زرعة وویل: "عفان بن مسلم له عمرو بن علي څخه یو حدیث روایت کړی دی."
Hadith
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
موږ ته [یحیی بن موسی] ویلي دي، موږ ته [سعید بن سلیمان] ویلي دي، موږ ته [حسیم] له [محمد بن خالد القرسي] له [داود بن حسین] له [عکرمه] له [ابن عباس] څخه روایت کړی دی چې یو ځل له هغه څخه د تیمم په اړه پوښتنه وشوه، هغه ځواب ورکړ، 'په حقیقت کې، الله تعالی په خپل کتاب کې د اودس ذکر کولو په وخت کې ویلي دي: '- نو خپل مخ او لاسونه تر څنګلو پورې ومینځئ-'، او الله تعالی د تیمم په اړه هم ویلي دي: '- بیا خپل مخ او لاسونه ومینځئ-'. بیا یې وویل: '- غلا کوونکي نارینه او غلا کوونکې ښځې، د دواړو لاسونه پرې کړئ-'. نو د سنت له مخې، کله چې لاسونه پرې کیږي نو د لاسونو کفونه دي، او هغه څه چې په تیمم کې مینځل کیږي مخ او کفونه دي. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث صحیح غریب دی'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
موږ ته [ابو سعید عبدالله بن سعید العسیاج] ویلي دي؛ موږ ته [حفش بن غیاث] او [عقبه بن خالد] ویلي دي؛ موږ ته [العماسي] او [ابن ابی لیلة] له [عمرو بن مرة] له [عبدالله بن سلمه] له [علي] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: رسول الله صلی الله علیه وسلم په هر فرصت کې قرآن کریم لوستل، تر هغه چې هغه جنب نه وي. ابو عیسی وویل: د علي دا حدیث یو صحیح حدیث دی. دا نظر د رسول الله صلی الله علیه وسلم د صحابه وو او تابعینو څخه ډیری ساینسي متخصصینو اخیستی دی. دوی وویل: یو سړی کولی شي پرته له اودس څخه قرآن کریم ولولي، مګر هغه نشي کولی چې پرته له پاکوالي څخه یې ولولي. دا نظر سفیان عطصوري، سیافعي، احمد او اسحاق اخیستی دی.
Hadith
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
موږ ته [ابن ابو عمر] او [سعید بن عبدالرحمن المخزومي] روایت کړی دی، دوی ویلي دي؛ موږ ته [سفیان بن عیینه] له [عز زهری] له [سعید بن المسیب] له [ابو هریره] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: "یو کلیوال عرب جومات ته ننوت کله چې رسول الله صلی الله علیه وسلم لمونځ کاوه، نو کلیوال عرب لمونځ وکړ. له لمانځه وروسته یې دعا وکړه، "ای الله! پر ما او محمد صلی الله علیه وسلم رحم وکړه، او زموږ سره له هیچا سره مینه مه کوه." بیا رسول الله صلی الله علیه وسلم هغه ته مخ واړاوه او ویې ویل: "په رښتیا سره تا یو پراخ شی تنګ کړی دی". له هغې وروسته یې په جومات کې پیشاب وکړ، چې خلک سمدلاسه ورته نږدې شول، خو رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل: "په یوه بالټۍ اوبو سره یې واچوه،" یا یې وویل: "په یوه بالټۍ اوبو سره". له هغې وروسته یې بیا وویل: "په حقیقت کې، ته د اسانتیا لپاره رالیږل شوی یې او د ستونزو د حل لپاره نه رالیږل شوی". [سعید] وویل؛ [سفیان] وویل؛ 'ماته [یحیی بن سعید] له [انس بن مالک] څخه دا ډول خبر راکړی دی'. هغه وویل؛ "په دې باب کې د عبدالله بن مسعود، ابن عباس او واثله بن الاسقع څخه هم یوه کیسه ده." ابو عیسی وویل؛ 'دا حدیث حسن صحیح دی، او ځینو ساینس پوهانو د دې حدیث پر بنسټ نیک عملونه کړي دي. دا د احمد او اسحاق نظر دی. [یونس] هم دا حدیث [عز زهري] له [عبیدالله بن عبدالله] له [ابو هریره] څخه روایت کړی دی'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[حناد بن عاصري] موږ ته روایت کړی دی؛ [عبد الرحمن بن ابو الزناد] له [عبد الرحمن بن الحارث بن عیاسي بن ابو ربیعه] له [حکیم بن حکیم] څخه - یعنې ابن عباد بن حنیف - له ما څخه [نافع بن جبیر بن مطعم] له ما څخه [ابن عباس] روایت کړی دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: جبرائیل علیه السلام یو ځل زه دوه ځله د کعبې تر څنګ بوتلم. لومړی ځل یې د ماسپښین لمونځ هغه وخت وکړ کله چې سیوري د څپلیو د تسمو په څیر وې. بیا یې د مازدیګر لمونځ هغه وخت وکړ کله چې د شیانو سیوري د اصلي شی په څیر وې. بیا یې د ماښام لمونځ هغه وخت وکړ کله چې لمر لوېده او روژه نیونکو روژه ماته کړه. بیا یې د ماخوستن لمونځ هغه وخت وکړ کله چې د اسمان سور رنګ ورک شو. له هغې وروسته یې د سهار لمونځ هغه وخت وکړ کله چې سهار شو او د روژه نیونکي لپاره خواړه حرام شول. دوهم ځل یې د ماسپښین لمونځ وکړ، د یو څه انعکاس لکه څنګه چې په حقیقت کې و، دقیقا د پرون د ماسپښین د لمانځه د وخت لپاره. بیا یې د ماسپښین لمونځ هغه وخت وکړ کله چې د هر شی انځور د اصلي شی څخه دوه چنده و. بیا یې د ماښام لمونځ د پخوا په څیر ادا کړ، بیا یې د ماسپښین وروستۍ لمونځ کله چې د شپې دریمه برخه تیره شوه. بیا د سهار لمونځ هغه وخت وکړه کله چې لمر په ځمکه روښانه شي. له هغې وروسته جبریل ماته مخ واړاوه او ویې ویل: 'ای محمده، دا ستاسو څخه د مخکې پیغمبرانو وخت دی، او د لمانځه وخت د دې دوو وختونو ترمنځ دی'. ابو عیسی وویل: 'په دې فصل کې د ابو هریره، بریده، ابو موسی، ابو مسعود الانصاري، ابو سعید، جابر، عمرو بن حزم، البرا او انس څخه هم روایتونه دي. دا ماته [احمد بن موسی] وویل؛ موږ ته [عبدالله بن المبارک] خبر راکړی دی؛ موږ ته [حسین بن علي بن حسین] خبر ورکړی دی؛' هغه ماته [وهب بن کیسان] له جابر بن عبدالله څخه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه وویل: 'جبریل ما ته لارښوونه وکړه...... بیا یې د ابن عباس په حدیث کې د معنی سره یادونه وکړه. او په حدیث کې یې د پرون په څیر د مازدیګر د وخت لپاره یادونه نه ده کړې. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث حسن غریب دی. او د ابن عباس حدیث حسن صحیح حدیث دی. محمد وویل: 'د لمانځه د وختونو په اړه ترټولو مستند تاریخ د جابر حدیث دی چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه دی. هغه وویل: 'د لمانځه د وختونو په اړه د جابر حدیث [عطاء بن ابو رباح] او [عمرو بن دینار] او [ابو الزبیر] له [جابر بن عبدالله] څخه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، لکه څنګه چې حدیث وهب بن کیسان له جابر څخه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه دی.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
[حناد] له موږ څخه روایت کړی دی؛ [محمد بن فضلیل] له [الاعمش] له [ابو صالح] له [ابو هریره] څخه روایت کړی دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: 'په حقیقت کې لمونځ پیل او پای لري. د ماسپښین د لمانځه وخت هغه وخت پیل کیږي کله چې لمر لویږي او پای هغه وخت دی کله چې د مازدیګر د لمانځه وخت پیل کیږي. د مازدیګر د لمانځه وخت هغه وخت پیل کیږي کله چې د هغې وخت پیل کیږي او پای هغه وخت دی کله چې لمر ژیړ شي. د ماښام د لمانځه وخت هغه وخت پیل کیږي کله چې لمر لویږي او پای هغه وخت دی کله چې سور رنګ ورک شي. د ماخوستن د لمانځه وخت هغه وخت پیل کیږي کله چې سور رنګ ورک شي او پای یې نیمه شپه وي. او د سهار د لمانځه پیل هغه وخت دی کله چې سهار شي او پای یې هغه وخت دی کله چې لمر راختلی وي.' هغه وویل: 'په دې فصل کې د عبدالله بن عمرو څخه هم روایت دی. ابو عیسی وویل؛ ''او ما له محمد څخه واورېدل چې ویل یې: ''د لمانځه د وختونو په اړه د مجاهد څخه د الاعمش حدیث د محمد بن فضلیل د الاعمش څخه د حدیث په پرتله ډیر معتبر دی، پداسې حال کې چې د محمد بن فضلیل حدیث د محمد بن فضلیل لخوا شوې تېروتنه لري. موږ ته [ابو اسامة] له [ابو اسحاق الفزاري] له [العمش] له [مجاهد] څخه روایت کړی دی. '' هغه وویل: ''کله ناکله ویل کیږي؛ یقینا، لمونځ پیل او پای لري، بیا یې د محمد بن فضلیل د الاعمش څخه د حدیث په څیر د هغې معنی سره یادونه وکړه. ''
Hadith
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
موږ ته [احمد بن مانع] او [الحسن بن الشبه البزار] او [احمد بن محمد بن موسی] په یوه معنی بیان کړی دی. دوی وویل: موږ ته [اسحاق بن یوسف الازرق] له [سفیان عطصوري] له [علقمه بن مرتصاد] له [سلیمان بن بریده] له [خپل پلار] څخه روایت کړی دی، هغه وویل: یو سړی رسول الله صلی الله علیه وسلم ته راغی او د لمانځه د وختونو په اړه یې پوښتنه وکړه، نو هغه وویل: "راشئ او زموږ سره لمونځ وکړئ - ان شاء الله". بیا یې بلال ته امر وکړ چې اقامت وکړي. نو هغه د سهار په وخت کې اقامت وکړ. بیا یې اقامت وکړ، بلال هم د لمر په کمیدو سره اقامت وکړ، نو هغه د ماسپښین لمونځ وکړ. بیا یې اقامت وکړ، بلال اقامت وکړ او هغه د ماسپښین لمونځ هغه وخت وکړ کله چې لمر سپین او لا هم لوړ و. بیا یې د ماښام لمونځ هغه وخت وکړ کله چې د لمر وړانګې ډوب شوې." بیا یې د ماښام د لمانځه اقامت امر وکړ کله چې د اسمان سور رنګ ورک شو. او بله ورځ یې د سهار د لمانځه اقامت امر وکړ کله چې لمر روښانه شو. بیا یې د ماسپښین د لمانځه امر وکړ، او تر هغه وخته پورې یې انتظار وکړ چې هوا سړه او خوندوره شي. بیا یې د ماسپښین د لمانځه امر وکړ، او لمونځ یې په داسې حال کې وکړ چې یوازې لږ وخت پاتې و. بیا یې بیا اقامت امر وکړ، مګر هغه د ماښام تر هغه وخته پورې پای ته ورساوه چې د اسمان سور رنګ تقریبا ورک شو. بیا یې د ماسپښین د لمانځه امر وکړ، او هغه یې هغه وخت وکړ کله چې د شپې دریمه برخه تیره شوه. له هغې وروسته یې وویل: 'هغه سړی چیرته دی چې د لمانځه د وختونو په اړه یې پوښتنه کوله؟' سړي ځواب ورکړ، 'زه یم'. بیا یې وویل: 'د لمانځه وختونه د دې دوو وختونو ترمنځ دي'. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث حسن غریب دی.' هغه وویل: '[صیوبة] هم دا له [علقمه بن مرتصد] څخه روایت کړی دی'.
