Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 121

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ

atugambye [Ali bin Hujr] ne [Al Hasan bin Arafah] bombi bagamba nti; atugambye nti [Isma’il bin Ayyasy] okuva ku [Musa bin Uqbah] okuva ku [Nafi’] okuva ku [Ibn Umar] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Abakyala abagenda mu nsonga n’abantu ba junub tebalina kusoma kintu kyonna mu Qur’an’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu hadith okuva ewa Ali'. Abu Isa yagambye nti; ‘Tetumanyi ku hadith ya Ibn Umar, okujjako okuva mu hadith ya Isma’il bin Ayyasy, okuva ku Musa bin Uqbah, okuva ku Nafi’, okuva ku Ibn Umar, okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti, ‘Junub n’omukazi ali mu nsonga tebalina kusoma Qur’an’. Eno y’endowooza y’abamanyi abasinga okuva mu baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’in n’abo abaddirira nga Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak, Syafi’i, Ahmad ne Ishaq. Bagamba nti, ‘Abakazi abagenda mu nsonga n’abantu ba junub tebakkirizibwa kusoma kintu kyonna mu Qur’an, okuggyako enkomerero y’aya, oba ennukuta emu, n’ebirala ebiringa ebyo. Wabula ziwa obwangu eri abantu ba junub n’abakyala abali mu nsonga okusoma tasbih -Subhanallah- ne tahlil -Laa Ilaaha Illalaah-'. Abu Isa yagambye nti; ‘Nnawulidde Muhammad bin Isma’il ng’agamba nti; 'Mazima ddala hadith nnyingi embi zibadde zinyumiddwa Isma'il bin Ayyas okuva mu bantu ba Hijaz n'abantu ba Iraq, kirabika yanafuya ebyafaayo bya Isma'il bin Ayyas okuva gye bali, singa yabinyumya yekka'. Yagambye nti; 'Wabula hadith ya Isma'il bin Ayyas eva mu bantu ba Syria'. Ahmad bin Hambal yagambye nti; ‘Isma’il bin Ayyas asinga Baqiyyah, kubanga Baqiyyah alina hadith embi z’anyumya okuva mu bantu tsiqqah - abayinza okwesigika -’. Abu Isa yagambye nti; ‘Ahmad bin Al Hasan yannyumiza emboozi, n’agamba nti; 'Nnawulidde Ahmad bin Hambal ng'ayogera bw'atyo'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 122

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

atubuulidde [Bundar] yagamba; atubuulidde [Abdurrahman bin Mahdi] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Mansur] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Al Aswad] okuva ku [’Aisyah] yagamba; ‘Bwe nnali mu nsonga, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yandagira okwambala olugoye, olwo n’annywegera’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva mu Umm Salamah ne Maimunah'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi ya Aisyah hasan ntuufu. Eno y’endowooza y’abamanyi bangi okuva mu baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne tabi’in. Endowooza eno era ekuumibwa Syafi’i, Ahmad ne Ishaq’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 123

حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا

[Abbas Al ‘Anbari] ne [Muhammad bin Abd Al A’la] batubuulidde nti; [Abdurrahman bin Mahdi] batugambye nti; [Mu’awiyah bin Salih] batubuulidde okuva ku [Al ‘Ala` bin Al Harith] okuva ku [Haram bin Mu’awiyah] okuva ku kojja we [Abdullah bin Sa’d] yagamba nti; ‘Nnabuuza Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku ky’okulya n’omukazi ali mu nsonga, kale n’agamba nti: ‘Lya naye’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ennyiriri okuva mu 'Aisha ne Anas'. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno eyayogerwa Abdullah bin Sa’d ye hasan gharib. Eno y’endowooza y’abamanyi abasinga obungi, balina endowooza nti okulya n’omukazi ali mu nsonga kirungi. Wabula baawukana ku mazzi g’okuwujja agasigaddewo, abamu bawa emisoso ate abalala bakitwala nga makrooh’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 124

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ

atubuulidde [Qutaibah] yagamba; atubuulidde [Ubaidah bin Humaid] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Thabit bin Ubaid] okuva ku [Al Qasim bin Muhammad] yagamba; ' ['Aisyah] yangamba nti, ‘Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yangamba nti: ‘Ddira akatandaalo akatono okuva mu muzikiti,’ ‘Aisyah yagamba; ‘Awo ne ŋŋamba nti; ‘Ndi mu nsonga,’ bwe yagamba: ‘Mazima omusaayi gwo ogw’omu nsonga teguli mu ngalo zo’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Ibn Umar ne Abu Hurairah'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi ya Aisyah hasan ntuufu. Eno y’endowooza ya bannassaayansi abasinga obungi, era tetumanyi nti baawukana ku nsonga eno. Kwe kugamba nti abakyala abali mu nsonga bayinza okutwala ekintu okuva munda mu muzikiti’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 125

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ

atubuulidde [Bundar] yagamba; atubuulidde [Yahya bin Sa’id] ne [Abdurrahman bin Mahdi] ne [Bahz bin Asad] baagamba nti; atubuulidde [Hammad bin Salamah] okuva ku [Hakim Al Atsram] okuva ku [Abu Tamimah Al Hujaimi] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Oyo yenna eyeegatta n’omukazi ali mu nsonga, oba eyeegatta n’omukazi okuva mu nseke, oba okugenda ew’omusamize olwo n’aba takkiriza ebyo ebyassibwako Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam’ nga bwe kiri. Abu Isa yagambye nti; ‘Tetumanyi hadith eno okujjako okuva mu hadith ya Hakim Al Atsram, okuva ku Abu Tamimah Al Hujaimi, okuva ku Abu Hurairah. Era okusinziira ku bannassaayansi, amakulu gokka aga hadith eno gali nga omugugu. Kigambibwa okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Oyo yenna ajja ku - okwegatta ne - omukazi ali mu nsonga, alina okuwaayo sadaka ne dinari emu’. Bwe kiba nti okujja eri omukazi ali mu nsonga kikolwa kya butakkiriza, olwo tajja kulagirwa kuwa sadaaka nga kafarah ye! Wabula Muhammad yanafuya hadith eno okuva ku ludda lwayo olwa sanad. Era Abu Tamimah Al Hujaimi erinnya lye ye Tharif bin Mujalid’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 126

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ

atugambye [Ali bin Hujr] yagamba nti; atuloopedde [Sharik] okuva ku [Khushaim] okuva ku [Miqsam] okuva ku [Ibn Abbas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku musajja eyajja eri mukyala we mu nsonga ze, yagamba nti: ‘Oyo yenna ajja eri mukyala we ali mu nsonga alina okumuwa sadaka n’ekitundu kya dinari’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 127

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ

atugambye nti [Al Husain bin Huraits] yagamba nti; atuloopedde [Al Fadll bin Musa] okuva ku [Abu Hamzah As Sukkari] okuva ku [Abdul Karim] okuva ku [Miqsam] okuva ku [Ibn Abbas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Omusaayi bwe guba nga gumyufu olwo engassi eba dinari emu, ate bweziba eza kyenvu olwo engassi eba kitundu kya dinar’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eyogera ku nsonga y'engassi olw'okwegatta n'abakyala abali mu nsonga yayogerwa Ibn Abbas ng'alina ebyafaayo bya mauquf ne marfu'. Kino bannassaayansi abamu kye bagamba. Era endowooza eno nayo yakwatibwa Ahmad ne Ishaq. bin Al Mubarak yagambye nti; 'Amwetondera Rabb we era tewali kafarah'. Ebigambo nga bino ebya bin Al Mubarak era byayogerwa abamanyi ba tabi’in abawerako, nga Sa’id bin Jubair ne Ibrahim An Nakha’I. Era kino abamanyi abasinga obungi mu nsi kye boogera.

Hadith

Imam Tirmidzi : 128

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ

atubuulidde [Ibn Abu Umar] yagamba; atubuulidde [Sufyan bin Uyainah] okuva ku [Hisyam bin Urwah] okuva ku [Fathimah bint Al Mundzir] okuva ku [Asma bint Abu Bakr] yagamba; ‘Omukazi yabuuza Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku ngoye ezisiigiddwa omusaayi gw’omu nsonga?’. awo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’addamu nti: ‘Siiga olugoye, olwo lufukirize era olunaaba n’amazzi, oluvannyuma lw’ekyo okusaala nalyo’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Abu Hurairah ne Umm Qais bint Mihshan'. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi ya Asma ku kunaaba omusaayi gw'omu nsonga hasan ntuufu.' Abamanyi balina endowooza ez’enjawulo ku musaayi oguyingira ku lugoye ne guyambalwa okusaba nga tegunnaba kunaaba. Abamanyi abamu okuva mu tabi’in baagamba nti; 'Omusaayi bwe guba nga gwenkana dirham, era n'agussaako nga tannaba kunaaba, olwo alina okuddamu okusaba kwe'. Ate abalala abamu ne bagamba nti; 'Omusaayi bwe guba munene okusinga obunene bwa dirham, olwo alina okuddamu okusaba'. Endowooza eno yakwatibwa Sufyan Ats Tsauri ne bin Al Mubarak. Naye, abamanyi abalala abamu okuva mu ba tabi’in n’abalala tebeetaaga kuddiŋŋana sswala, ne bwe kiba nti omusaayi gusinga - munene - okusinga dirham. Endowooza eno yakwatibwa Ahmad ne Ishaq. Syafi'i yagamba nti; 'Kikakatako okuginaaba ne bwe kiba nti omusaayi mutono okusinga obunene bwa dirham'. Era ekyo yakinywererako'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 129

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا

atubuulidde [Nashr bin Ali Al Jahdlami] yagamba nti; atubuulidde [Syuja’ bin Al Walid Abu Badr] okuva ku [Ali bin Abdul A’la] okuva ku [Abu Sahl] okuva ku [Mussah Al Azdiah] okuva ku [Ummu Salamah] yagamba; ‘Mu kiseera kya Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, abakyala abaali baakazaala baatuula mu kasirise okumala ennaku amakumi ana, twasiiga mu maaso gaffe sana - ekika ky’ekimera - olw’embala enjeru’. Abu Isa yagambye nti; ‘Eno hadith ya gharib, tetugimanyi okuggyako okuva mu hadith ya Abu Sahl, okuva ku Mussah Al Azdiah okuva mu Umm Salamah’. Era Abu Sahl erinnya lye ye Kathir bin Ziyad. Mu mbeera eno Muhammad bin Isma’il yagamba nti; 'Ali bin Abdul A'la ne Abu Sahl bantu abeesigika'. Era Muhammad teyamanya hadith eno okujjako okuva mu hadith ya Abu Sahl. Abamanyi bakkiriziganyizza nti baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa sallam, ba tabi’in n’abo abajja oluvannyuma lwabwe bakkiriziganyizza nti omukazi azadde ayinza obutasaala okumala ennaku amakumi ana, okuggyako nga afuuse omulongoofu nga ekyo tekinnatuuka, mu mbeera eyo alina okunaaba n’okusaala. Bw’alaba omusaayi oluvannyuma lw’ennaku amakumi ana, olwo abamanyi abamu baagamba nti: ‘Takkirizibwa kuva mu kusaba oluvannyuma lw’ennaku amakumi ana.’ Eno y’endowooza y’abafuqaha abasinga obungi nga Sufyan Ats Thauri, bin Al Mubarak, Syafi’i, Ahmad ne Ishaq. Era era kyayogerwa okuva mu Al Hasan Al Basri, yagamba nti: ‘Mazima omukazi azadde tasaba okumala ennaku ataano bw’aba talaba nti afuuse mulongoofu.’ Era era kyayogerwa okuva ku ‘Ata bin Abu Rabah ne Ash Sya’bi; ekyo kitegeeza ennaku nkaaga.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 130

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ

atubuulidde [Bundar Muhammad bin Basysyar] yagamba nti; atubuulidde [Abu Ahmad] yagamba; atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Anas] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yakyusakyusa ne bakyala be mu kinaabiro kimu’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ennyiriri okuva ewa Abu Rafi''. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno ye hasan sahih, nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yakyusakyusa ne bakyala be bonna mu kinaabiro kimu’. Eno y’endowooza y’abamanyi bangi, nga mu bo mwe muli Al Hasan Al Bashri, nti tewali buzibu mu muntu kuddiŋŋana - okwegatta - wadde nga tannakola wudhu’. [Muhammad bin Yusuf] yanyumya hadith eno okuva ku [Sufyan], -Abu Urwah yagamba okuva ku Abu Al Khaththab-, okuva ku [Anas], Abu Urwah -ye Ma’mar bin Rashid-, ne Abu Al Khaththab Qatadah bin Di’amah. Abu Isa yagambye nti; 'Abamu ku bo banyumya okuva ku Muhammad bin Yusuf, okuva ku Sufyan, okuva ku Ibn Abu Urwah okuva ku Abu Al Khaththab'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 131

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ

[Kaana] atunyumizza nti; [Hafs bin Ghiyats] atunyumizza okuva ku [‘Ashim Al Ahwal] okuva ku [Abu Al Mutawakkil] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Singa omu ku mmwe agenda ewa mukyala we n’ayagala okuddamu, olwo akole wudhu wakati waabwe’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ennyiriri okuva ewa Umar'. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno eyayogerwa Abu Sa’id ye hasan sahih. Eno y’endowooza ya Umar bin Al Khaththab. Era si batono ku bamanyi nabo abakwata endowooza eno, bagamba nti, ‘Omusajja bwaba yeegatta ne mukyala we n’ayagala okuddamu okubiddamu, olwo asooke akole wudhu’. Abu Al Mutawakkil ayitibwa Ali bin Dawud. So nga Abu Sa’id Al Khudri erinnya lye ye Sa’d bin Malik bin Sinan’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 132

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ

atugambye [Hannad bin As Sari] yagamba nti; atubuulidde [Abu Mu’awiyah] okuva ku [Hisyam bin Urwah] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abdullah bin Al Arqam] yagamba; ‘Iqamah yali elangiriddwa, olwo n’akwata omukono gw’omusajja n’amulagira aveeyo, wadde nga yali imaamu w’abantu be. Awo n’agamba nti; ‘Lumu nnawulira Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ng’agamba nti: ‘Swala bwe kiba nga kyogerwa, era omu ku mmwe ayagala okugenda mu kaabuyonjo, olwo muleke asooke agende mu kaabuyonjo’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ku 'Aisyah, Abu Hurairah, Tsauban ne Abu Umamah'. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi ya Abdullah bin Al Arqam hadiisi ya hasan entuufu. Eno y’engeri [Malik bin Anas] ne [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] era si batono ku bakwata mu mutwe - abakugu mu hadiisi - gye baanyumya okuva ku [Hisham bin Urwah] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abdullah bin Al Arqam]. [Wuhaib] n’abalala nabo baanyumya okuva ku [Hisham bin Urwah] okuva ku [kitaawe] okuva ku [omusajja] okuva ku [Abdullah bin Al Arqam]. Eno y’endowooza ya si omu ku ba Swahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne Tabi’in yekka. Endowooza eno era yakwatibwa Ahmad ne Ishaq, baagamba nti, ‘Omuntu talina kukola sswala singa awulira okwagala okufulumya omusulo oba okufuka.’ Era ne bagamba nti, ‘Bw’aba ayimiridde okusaba, talina kumenya ssaala ye kasita eba temutaataaganyizza.’ Abamanyi abamu baagamba nti, ‘Tewali kikyamu muntu kukola ssaala ng’ali mu mbeera y’okufulumya omusulo oba okufuka, kasita kiba nga tekimutaataaganyizza mu kusaba.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 133

حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ

atubuulidde [Abu Raja` Qutaibah] yagamba; atubuulidde [Malik bin Anas] okuva ku [Muhammad bin Umarah] okuva ku [Muhammad bin Ibrahim] okuva ku [muddu wa Abdurrahman bin Auf omukazi] yagamba; ‘Lumu nnagamba [Umm Salamah] nti, ‘Mazima ndi mukazi engoye ze mpanvu, era ntambula mu bifo ebicaafu?’. awo n’agamba nti; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yagamba nti: ‘Olugoye lujja kuba lulongoofu n’ettaka eriddirira’. Yagambye nti; ‘Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Abdullah bin Mas’ud, yagamba nti; 'Lumu nali n'omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam mu kifo ekicaafu, era tetwakola wudhu.' Abu Isa yagambye nti; "Bannasayansi tebakoma ku kulowooza bwe bati, bagamba nti, 'Omuntu alinnya ku ttaka ericaafu talina kunaaba bigere okuggyako ng'obucaafu bukyali bunnyogovu, n'olwekyo aweebwa amagezi okuggyawo obubonero.' Abu Isa yagamba nti; ' [Abdullah bin Al Mubarak] era yanyumya hadiisi eno okuva ku [Malik bin Anas] okuva ku [Muhammad bin Ibrahim] okuva ku [Muhammad bin Ibrahim] okuva ku [Umm Salamah]. okuva ku muddu wa Ibrahim bin Abdurrahman bin Auf okuva e Umm Salamah, era gano ge mazima’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 134

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا

atunyumizza [Abu Hafsh ‘Amru bin Ali Al Falas] yagamba nti; atubuulidde [Yazid Ibn Zurai’] yagamba; atubuulidde [Sa’id] okuva mu [Qatadah] okuva ku [Azrah] okuva ku [Sa’id bin Abdurrahman bin Abza] okuva ku [kitaawe] okuva ku [’Ammar bin Yasir] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yamulagira okukola tayamum mu maaso n’engalo z’emikono’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ku 'Aisyah ne Ibn Abbas'. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno eya Ammar hasan ntuufu. Era kibadde kyogerwa okuva ku ‘Ammar okuva mu makubo mangi. Eno y’endowooza si y’omu ku baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yekka. Mu bo mwalimu Ali, ‘Ammar, Ibn Abbas n’abalala bangi okuva mu nnyiriri z’abatabi’in nga Ash Sya’bi, ‘Atha` ne Makhul. Bagamba nti, "Tayammum stroke emu eri ffeesi n'engalo zombi." Endowooza eno yakwatibwa Ahmad ne Ishaq. Era abamanyi abamu nga Ibn Umar, Jabir, Ibrahim ne Al Hasan baagamba nti, "Tayammum ye stroke emu eri ffeesi ate stroke emu eri engalo zombi okutuuka ku nkokola." Endowooza eno yakwatibwa Sufyan Ats Tsauri, Malik, bin Al Mubarak ne Syafi’i. Hadiisi ekwata ku tayammum, kwe kugamba nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti, “ku lwa maaso n’engalo zombi,” nayo eyogerwa okuva e Ammar mu ngeri endala. Hadiisi eno era eyogerwako okuva e Ammar, nti yagamba nti: “Twali ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga tukola tayammum okutuuka ku bibegabega n’enkwawa.” Wabula abamanyi abamu banafuya hadith ya Ammar okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ekwata ku tayammum ku maaso n’engalo zombi, so nga nayo yayogerwa okuva gy’ali hadiisi ya tayammum okutuuka ku bibegabega n’enkwaso. Ishaq bin Ibrahim bin Makhlad Al Hanzhali yagambye nti; Hadiisi ya Ammar ekwata ku tayammum ku maaso n’engalo z’emikono hadith hasan entuufu. Mu kiseera kino, hadiisi ya Ammar egamba nti, ‘Ffe lumu ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam twakola tayamum okutuuka ku bibegabega n’enkwawa,’ tekontana na hadiisi ya maaso n’engalo. Kubanga ‘Ammar teyayogera nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yabalagira okukola ekyo. Naye yamala kugamba nti, ‘Tukola kino na kino’. Bwe yabuuza Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yamulagira okusiimuula ffeesi ye n’engalo z’emikono gye, bwatyo n’amaliriza ng’akola ekyo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam kye yamuyigiriza, kwe kugamba okusiimuula ffeesi ye n’engalo z’emikono gye. Obujulizi ku kino bwe buno ‘Ammar bwe yawa fatwa okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku bikwata ku tayamum, nti yagamba nti: ‘-okusiimuula- mu maaso n’engalo z’emikono’. Kale mu nsonga eno obujulizi bwebyo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam kyeyayigiriza, yayigiriza okusiimuula ffeesi n’engalo zombi’. Yagamba nti, ‘Nnawulidde Abu Zur’ah bin Abdul Karim ng’agamba nti; 'Mu kibuga Basrah sirabangako muntu asinga mu kukwata mu mutwe okusinga abantu basatu: Ali bin Al Madini, Ibn Asy Syadzakuni ne 'Amr bin Ali Al Fallas'. Abu Zur’ah yagamba nti; ‘Affan bin Muslim yanyumya hadith okuva ewa ‘Amr bin Ali’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 135

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ

Atugambye [Yahya bin Musa] yagamba nti; atubuulidde [Sa’id bin Sulaiman] yagamba nti; atubuulidde [Husyaim] okuva ku [Muhammad bin Khalid Al Qurasyi] okuva ku [Daud bin Hushain] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas] nti lumu yabuuzibwa ku tayammum, n’alyoka addamu nti, ‘Mazima ddala, Allah yagamba mu kitabo kye nga ayogera ku wudhu nti: ‘-Kale naaba mu maaso go n’emikono gyo okutuuka ku bikoona-,’ era Allah era yagamba ku tayammum: '-Kale sena ffeesi yo n'emikono gyo-'. Awo n'agamba nti: '-Abasajja ababba n'abakazi ababba, bateme emikono gyabwe bombi-'. Kale okusinziira ku Sunnah, bwe basala emikono biba bigalo by’emikono, era ekinaabirwa mu Tayammum bye maaso n’engalo.’ Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno ye sahih gharib'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 136

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

atubuulidde [Abu Sa’id Abdullah bin Sa’id Al Asyaj] yagamba nti; atubuulidde [Hafsh bin Ghiyats] ne [Uqbah bin Khalid] baagamba nti; atubuulidde [Al A’masy] ne [Ibn Abu Laila] okuva ku [’Amru bin Murrah] okuva ku [Abdullah bin Salamah] okuva ku [Ali] yagamba; ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yasoma Qur’an buli mukisa, kasita yali ta junub’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno eya Ali hadiisi ntuufu. Endowooza eno etwalibwa abakugu mu bya ssaayansi bangi okuva mu baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne tabi’in. Bagamba nti; ‘Omusajja ayinza okusoma Qur’an nga tawudde, naye ayinza obutasoma okuggyako nga mulongoofu. Endowooza eno yakwatibwa Sufyan Ats Tsauri, Syafi’i, Ahmad ne Ishaq’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 137

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ

atubuulidde [Ibn Abu Umar] ne [Sa’id bin Abdurrahman Al Makhzumi] baagamba nti; atubuulidde [Sufyan bin Uyainah] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Sa’id bin Al Musayyib] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; 'Omuwalabu ow'oku kyalo yayingira mu muzikiti nga Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam asaba, Omuwalabu w'ekyalo olwo n'asaala. Oluvannyuma lw’okusaba n’asaba nti, ‘Ayi Allah, onsaasire ne Muhammad, era toyagala muntu yenna naffe’. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam olwo n’amukyukira n’agamba nti: ‘Mazima ofunze ekintu ekigazi’. Oluvannyuma lw’ekyo yafuka mu muzikiti abantu ne bamusemberera amangu ago, naye Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Muzinyige n’ekibbo ky’amazzi,’ oba n’agamba nti: ‘n’ekibbo ky’amazzi’. Oluvannyuma lw’ekyo yaddamu n’agamba nti: ‘Mazima ddala, mwasindikibwa kuwa obwangu era temwasindikibwa kuwa bizibu’. [Sa’id] yagamba nti; ' [Sufyan] bwe yagamba; 'Ang'ambye [Yahya bin Sa'id] okuva ku [Anas bin Malik] bwati'. Yagambye nti; "Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Abdullah bin Mas'ud, Ibnu Abbas ne Watsilah bin Al Asqa." Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno hasan ntuufu, era bannassaayansi abamu bakoze emirimu emirungi nga beesigama ku hadiisi eno. Eno y’endowooza ya Ahmad ne Ishaq. [Yunus] era yanyumya hadith eno okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Ubaidullah bin Abdullah] okuva ku [Abu Hurairah]’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 138

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

[Hannad bin As Sari] atunyumizza nti; [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] okuva ku [Abdurrahman bin Al Harith bin Ayyasy bin Abu Rabi’ah] okuva ku [Hakim bin Hakim] - kwe kugamba, Ibn Abbad bin Hunaif - yannyonnyodde [Nafi’ bin Jubair bin Muth’im] yantegeeza [Ibn Abbas] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Gabriel ‘Alaihis Salam lumu yankulembera ku mabbali ga Kaaba emirundi ebiri. Omulundi ogwasooka, yasaba esswala ya Dhuhr ng’ebisiikirize biri ng’emiguwa gy’engatto. Olwo n’asaala esswala ya Asr ng’ebisiikirize by’ebintu bifaanana ng’ekintu ekituufu. Oluvannyuma yasaala esswala ya Maghrib ng’enjuba egudde era abasiiba ne bamenya ekisiibo kyabwe. Olwo n’asaala eswala ya Isha nga langi emmyufu mu bbanga ebula. Oluvannyuma lw’ekyo yasaala esswala ya Subuh ng’obudde bukya era emmere n’egaanibwa eri oyo asiiba. Omulundi ogwokubiri, yasabye essaala y’emisana, ng’eyoleka ekintu nga bwe kyali mu butuufu, ddala mu kiseera ky’essaala y’emisana eggulo. Oluvannyuma yasaba essaala y’emisana ng’ekifaananyi kya buli kintu kikubisaamu emirundi ebiri eky’ekintu ekyasooka. Olwo n’asaala esswala ya Maghrib nga bwe yali edda, olwo n’asaala esswala ya Isha esembayo ng’ekiro kimu kya kusatu kiyiseewo. Oluvannyuma kola essaala y’oku makya ng’enjuba eyaka ku nsi. Oluvannyuma lw’ekyo Jibril yankyukira n’agamba nti; ‘Ayi Muhammad, kino kye kiseera kya Bannabbi abakusooka, era ekiseera ky’okusaala kiri wakati w’ebiseera bino ebibiri’. Abu Isa yagambye nti; ‘Mu ssuula eno mulimu n’ebyo ebiwandiikiddwa okuva mu Abu Hurairah, Buraidah, Abu Musa, Abu Mas’ud Al Ansari, Abu Sa’id, Jabir, ‘Amru bin Hazm, Al Bara ne Anas’. Kibadde kintegeezeddwa [Ahmad bin Musa] yagamba nti; atutegeezezza [Abdullah bin Al Mubarak] yagambye nti; atuloopedde [Husain bin Ali bin Husain] yagamba nti; yantegeeza [Wahb bin Kaisan] okuva ku [Jabir bin Abdullah] okuva ewa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Jibril yankulembera...... olwo n’ayogera nga mu hadith ya Ibn Abbas n’amakulu. Era teyayogera mu hadith nti, ‘For asr time nga eggulo’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno ye hasan sahih gharib. Era hadiisi ya Ibn Abbas hadiisi ya hasan sahih. Muhammad yagambye nti; ‘Ebyafaayo ebisinga obutuufu ebikwata ku biseera by’esswala ye hadith ya Jabir okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Yagambye nti; ‘Hadiisi ya Jabir ekwata ku biseera by’esswala ebadde eyogerwa [’Atha bin Abu Rabah] ne [Amru bin Dinar] ne [Abu Az Zubair] okuva ku [Jabir bin Abdullah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, nga bwe kiri ne hadith Wahb bin kaisan, okuva ewa Jabir, okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 139

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ

[Kaana] yatunyumiza; [Muhammad Ibn Fudlail] yatunyumiza okuva ku [Al A’mash] okuva ku [Abu Salih] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti; ‘Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yagamba nti: ‘Mazima esswala erina entandikwa n’enkomerero. Entandikwa y’ekiseera eky’okusaala Dhuhr y’enjuba bw’egwa wansi ate enkomerero yaayo y’ekiseera ky’okusaala Asr we kitandikira. Entandikwa y’ekiseera eky’okusaala Asr y’eba ekiseera kyayo we kitandikira ate enkomerero yaakyo enjuba bw’efuuka eya kyenvu. Entandikwa y’ekiseera eky’okusaala Maghrib y’enjuba bw’egwa era enkomerero yaayo eba nga langi emmyufu eweddewo. Entandikwa y’ekiseera eky’okusaala Isha y’eba nga langi emmyufu eweddewo ate ng’enkomerero yaayo eba mu ttumbi. Era entandikwa y’esswala ya Subuh y’enjuba ng’evaayo, ate enkomerero yaayo y’enjuba ng’evaayo.’ Yagambye nti; ‘Mu ssuula eno era mulimu ennyiriri okuva ewa Abdullah bin Amr. Abu Isa yagambye nti; ‘Era nawulira Muhammad ng’agamba nti; ‘Hadiisi ya Al A’mash okuva ewa Mujahid ekwata ku biseera by’esswala ntuufu okusinga hadith ya Muhammad bin Fudlail okuva mu Al A’mash, so nga hadith ya Muhammad bin Fudlail erimu ensobi eyakolebwa Muhammad bin Fudlail. Atubuulidde [Abu Usamah] okuva ku [Abu Ishaq Al Fazari] okuva ku [Al A’mash] okuva ku [Mujahid] '. Yagambye nti; ‘Oluusi kigambibwa nti; Mazima esswala erina entandikwa n’enkomerero, olwo n’ayogera nga hadith ya Muhammad bin Fudlail okuva mu Al A’mash bwetyo n’amakulu gaayo.

Hadith

Imam Tirmidzi : 140

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا

atubuulidde [Ahmad bin Mani’] ne [Al Hasan bin Ash Shabbah Al Bazzar] ne [Ahmad bin Muhammad bin Musa] n’amakulu gamu. Bagamba nti; 'Batubuulidde [Ishaq bin Yusuf Al Azraq] okuva ku [Sufyan Ats Tsauri] okuva ku [Alqamah bin Martsad] okuva ku [Sulaiman bin Buraidah] okuva ku [kitaawe] yagamba; ‘Omusajja yajja ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abuuza ku biseera by’esswala, bwatyo n’agamba nti: ‘Jjangu osaale naffe -Katonda bw’aba ayagadde-’. Olwo n’alagira Bilal okutwala iqamah. Kale n’akola iqamah ng’obudde bukya. Olwo n’alagira iqamah, Bilal naye iqamah ng’enjuba yeesigamye, bwatyo n’asaala esswala z’emisana. Olwo n’alagira iqamah, Bilal n’akola iqamah era n’asaala esswala ey’emisana ng’enjuba njeru ate nga ekyali waggulu. Oluvannyuma yalagira esswala ya Maghrib ng’enjuba egudde. Olwo n’alagira esswala ey’akawungeezi iqamah nga langi emmyufu mu bbanga ebuze. Era enkeera, yalagira esswala ey’oku makya iqamah ng’enjuba eyaka. Oluvannyuma yalagira essaala ey’emisana, era n’agenda mu maaso n’okulinda okutuusa empewo lwe yawulira ng’etonnya era ng’esanyusa. Oluvannyuma yalagira esswala ey’emisana, era n’akola essaala ng’ebulayo akaseera katono. Olwo n’addamu okulagira iqamah, naye n’amaliriza maghrib okutuusa langi emmyufu mu bbanga lwe yali egenda okubula. Olwo n’alagira esswala ya Isha, era n’agikola ng’ekiro kimu kya kusatu kiyiseewo. Oluvannyuma lw’ekyo n’agamba nti: ‘Omuntu eyabuuza ku biseera by’okusaba ali ludda wa?’. omusajja n’addamu nti, ‘Nze ndi’. Oluvannyuma n’agamba nti: ‘Ebiseera by’okusaba biri wakati w’ebiseera bino ebibiri’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno hasan gharib ntuufu.' Yagambye nti; '[Syu'bah] naye yakinyumya okuva ku [Alqamah bin Martsad]'.