Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
беҙгә [Әли бин Хөжр] һәм [Әл Хәсән бин Ғәрәфә] икеһе лә әйткән; беҙгә [Исмәғил бин Айяси] [Муса бин Уҡба] [Нәфи] [Ибн Ғүмәр] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдән [Ибн Ғүмәр] пәйғәмбәребеҙҙән, ул: «Хәйез ҡатындары һәм джунуб кешеләре Ҡөрьәндән бер нәмә лә уҡырға тейеш түгел», — тигән. Ул әйтте; «Был сүрәлә Ғәлиҙән килгән хәҙис тә бар». Әбү Иса әйтте; «Беҙ Ибн Ғүмәрҙең хәҙистәрен белмәйбеҙ, Исмәғил бин Айяси хәҙисенән, Муса бин Үҡбәнән, Нәфиҙән, Ибн Ғүмәрҙән, пәйғәмбәребеҙҙән, саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдән, ул: «Йәнүб һәм айыҙ булған ҡатын Ҡөрьән уҡырға тейеш түгел», — тигән. Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән, тәбиғиндәрҙән һәм уларҙан һуңғы Суфьян Ац Цаури, бин Әл Мөбәрәк, Сиафии, Әхмәт һәм Исхаҡ кеүектәрҙән күпселек ғалимдар был фекерҙә. Улар әйтә: «Хәйемле ҡатындарға һәм джунубтарға Ҡөрьәндән бер нәмә лә уҡырға рөхсәт ителмәй, тик бер аяттың аҙағынан, йәки бер хәрефтән һәм шуға оҡшаш нәмәләрҙән башҡа». Әммә улар джунубтарға һәм айлыҡ ҡатын-ҡыҙҙарға тәсбих -сүбхәнәллаһ- һәм тәхлил -Ләә Иләәһә Иллалаһ-' уҡыу өсөн уңайлыҡтар тыуҙыра. Әбү Иса әйтте; — Мөхәммәт бин Исмәғилдең әйткәнен ишеттем; «Ысынлап та, Исмәғил бин Айяси Хиджаз халҡынан һәм Ираҡ халҡынан күп яуыз хәҙистәр һөйләгән, әгәр ҙә ул үҙе генә һөйләһә, Исмәғил бин Айяси тарихын уларҙан көсһөҙләндергән кеүек». Ул әйтте; «Әммә Исмәғил бин Айяси хәҙисе Сүриә халҡынан». Әхмәт бин Хәмбал әйткән; «Исмәғил бин Айяси Бәҡийәнән яҡшыраҡ, сөнки Бәҡийәнең яуыз хәҙистәре бар, уларҙы ул циҡҡа кешеләренән - ышанырға мөмкин булғандарҙан - һөйләй». Әбү Иса әйтте; Әхмәт бин Әл Хәсән миңә бер хикәйә һөйләне, ул әйтте; — Әхмәт бин Хәмбалдың шулай тигәнен ишеттем.
Hadith
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
беҙгә һөйләне [Бундар] әйтте; беҙгә [Ғабдуррахман бин Мәһди] [Суфьяндан] [Мансурҙан] [Ибраһимдан] [Әл Әсүәдтән] [Ғәйсәнән] һөйләне, ул әйтте; «Минең айлығым булғанда, Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үсәллам миңә туҡыма кейергә ҡушты, шунан иркәләне». Ул әйтте; «Был бүлектә Өммө Сәләмә һәм Мәймүнәнән дә тарих бар». Әбү Иса әйтте; Ғәйсиәнең хәҙистәре хәсән сахих. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм һәм тәбиғин сәхәбәләренән күп кенә ғалимдарҙың фекере шулай. Был фекерҙә Сәфиғи, Әхмәт һәм Исхаҡ та бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
беҙгә [Ғаббас Әл-Әнбәри] һәм [Мөхәммәт бин Әл-Әл-Әллә] улар әйткән; беҙгә [Ғабдуррахман бин Мәхди] әйткән; беҙгә [Мөғәүиә бин Сәлих] [Әл-Ғәлә бин Әл-Харистан] [Хәрәм бин Мөғәүиә] абзыйынан [Ғабдуллаһ бин Сәғдтән] һөйләне, ул әйтте; «Мин пәйғәмбәребеҙҙән, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, айлыҡ ҡатындар менән ашау тураһында һораным, ул: «Уның менән ашағыҙ», — тине. Ул әйтте; — Был бүлектә «Ғәйсә менән Әнәс»тең дә тарихы бар. Әбү Иса әйтте; «Ғабдуллаһ бин Сәғд риүәйәт иткән был хәҙис хәсән ғәриб дәрәжәһендә. Ғилми белгестәрҙең күпселеге шулай тип иҫәпләй, улар айлыҡ ҡатын-ҡыҙҙар менән бергә ашауҙа бер ниндәй ҙә насарлыҡ юҡ тигән фекерҙә. Әммә улар ҡалған тәһәрәт һыуы тураһында риза булмаған, ҡайһы берҙәре еңеләйткән, ҡайһы берҙәре насарыраҡ иткән».
Hadith
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Ғөбәйҙә бин Хөмәйд] [Әл-Әғмәсиҙән] [Сабит бин Үбәйд] [Әл-Ҡасим бин Мөхәммәттән] һөйләне, ул әйтте; — [Ғәйсиә] миңә: «Бер ваҡыт Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм миңә: «Мәсеттән бәләкәй генә мат ал», — тине Ғәйсиә; — Шунан мин әйттем; «Мин айлыҡта, — тине ул: «Ысынлап та, һинең айлыҡ ҡаның ҡулыңда түгел». Ул әйтте; «Был сүрәлә Ибн Ғүмәр һәм Әбү Һүрәйрәнән дә тарих бар». Әбү Иса әйтте; Ғәйсиәнең хәҙистәре хәсән сахих. Был фекерҙе күпселек ғалимдар, улар был йәһәттән айырылып торғанын да белмәйбеҙ. Атап әйткәндә, айлыҡ ҡатын-ҡыҙҙар мәсет эсенән нимәлер алһын өсөн».
Hadith
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
беҙгә һөйләне [Бундар] әйтте; беҙгә [Яхъя бин Сәғит] һәм [Ғабдуррахман бин Мәхди] һәм [Бәхз бин Әсәд] улар әйтте; беҙгә [Хәммәд бин Сәләмә] [Хәким Әл-Әтсрәм] [Әбү Тәмимә Әл-Хөжәйми] [Әбү Хөрәйрә] пәйғәмбәребеҙҙән, саллаллаһу ғәләйһи ғәләйһис-сәләм, ул әйтте: «Кем ҡатын-ҡыҙ менән енси мөнәсәбәткә инә, йәки ҡатын-ҡыҙ менән енси мөнәсәбәткә инә, йәки ҡатын-ҡыҙ менән енси мөнәсәбәткә инә, йәки ул анусҡа тиклем, Мөхәммәткә ғәләйһис-сәләмгә индерелгән. Әбү Иса әйтте; «Был хәҙисте беҙ Хәким Әл-Әтсрәм хәҙисенән, Әбү Тәмимә Әл-Хөжәймиҙән, Әбү Һүрәйрәнән башҡа белмәйбеҙ. Һәм ғалимдар әйтеүенсә, был хәҙистең берҙән-бер мәғәнәһе – йөк булараҡ. Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителгән: «Кем айлыҡ ҡатынға килһә, бер динар менән хәйер бирһен». Хәйем булған ҡатынға килеү кафырлыҡ ғәмәле булһа, ул саҡта уға саҙаҡаны кәфәрәте итеп бирергә ҡушылмаҫ! Әммә Мөхәммәт был хәҙисте сәнәд яғынан көсһөҙләндерә. Ә Әбү Тәмимә Әл Хөжәймиҙең исеме – Сәриф бин Мөжәлид.
Hadith
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
беҙгә [Ғәли бин Хөжр] әйтте; беҙгә [Шәрик] [Хөшәйемдән] [Миҡсамдан] [Ибн Ғәббәстән] Пәйғәмбәребеҙҙән [Саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдән] ҡатынының айлыҡ ваҡытында килгән кеше тураһында хәбәр иткән, ул: «Кем үҙенең айлыҡ булған ҡатынына килһә, уға ярты динар менән саҙаҡа бирһен», — тигән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
беҙгә [Әл Хөсәйен бин Һүрәйтс] әйткән; беҙгә [Әл Фәҙл бин Муса] [Әбү Хәмзә Әс Суҡҡари] [Ғабдул Кәрим] [Миҡсам] [Ибн Ғәббәс] пәйғәмбәребеҙҙән хәбәр итте, ул әйтте: «Әгәр ҡан ҡыҙыл булһа, штраф бер динар, әгәр һары булһа, штраф бер динар». Әбү Иса әйтте; — Ҡатын-ҡыҙҙар менән енси мөнәсәбәткә ингән өсөн штрафтар тураһында һүҙ барған хәҙисте Ибн Ғаббас риүәйәт иткән, унда мәүҡүф һәм мәрфү тарихы бар. Ҡайһы бер ғалимдар шулай ти. Һәм был фекерҙе Әхмәт менән Исхаҡ та ҡабул иткән. бин Әл Мөбәрәк әйтте; «Раббынан ғәфү үтенһен, кәфәрә юҡ». Бин Әл Мөбәрәктең бындай әйтемдәрен бер нисә тәбиғин ғалимдары ла һөйләгән, мәҫәлән, Сәғит бин Джүбәйер, Ибраһим Ән Нахаи. Ә донъяның күпселек ғалимдары шулай ти.
Hadith
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
беҙгә [Ибн Әбү Ғүмәр] әйткән; беҙгә [Суфьян бин Өйәйнә] [Хисәм бин Урвахтан] [Фәтимә бинт Әл Мөндзир] [Әсмә бинт Әбү Бәкер]ҙән әйтте; — Бер ҡатын Пәйғәмбәребеҙҙән айлыҡ ҡанына буялған кейемдәр тураһында һорағанмы? һуңынан Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм яуап бирә: «Туҡыманы һөртөгөҙ, һуңынан дымлағыҙ һәм һыу менән йыуығыҙ, шунан һуң уның менән намаҙ уҡығыҙ». Ул әйтте; «Был бүлектә шулай уҡ Әбү Һүрәйрә һәм Өммө Ҡаис бинт Михшандан да тарих бар». Әбү Иса әйтте; — Әсмәнең айлыҡ ҡанын йыуыу тураһындағы хәҙистәре хәҙисле. Туҡымаға эләгеп, йыуыр алдынан намаҙға кейелгән ҡан тураһында ғалимдар төрлө фекерҙә. Тәбиғиндән ҡайһы бер ғалимдар әйтте; «Әгәр ҙә ҡан дирһәм ҙурлығында булһа, йыуыр алдынан уны кейһә, намаҙын ҡабатларға тейеш». Ә ҡайһы берәүҙәр; «Әгәр ҡан бер дирһәмдән ҙурыраҡ булһа, ул намаҙҙы ҡабатларға тейеш». Был фекерҙе Суфьян Ац Цаури һәм бин Әл Мөбәрәк тота. Ләкин тәбиғиндәр һәм башҡа кешеләр араһынан ҡайһы бер башҡа ғалимдар, ҡан дирһәмдәрҙән күберәк булһа ла, намаҙҙы ҡабатлауҙы мотлаҡ итмәйҙәр. Был фекерҙә Әхмәт менән Исхаҡ. Шәфиғи әйтте; — Ҡаны дирһәмдән кәмерәк булһа ла, йыуырға кәрәк. Һәм Ул уға йәбеште'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
беҙгә [Нәшр бин Ғәли Әл Джахдләми] әйтте; беҙгә [Сөйжә бин Әл Вәлид Әбү Бәдр] [Әли бин Ғәбдел Әллә] [Әбү Сәхл] [Мусса Әл Әҙдиә] [Өммө Сәләмә] нән һөйләне, ул әйтте; — Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм заманында яңы ғына бала тапҡан ҡатын-ҡыҙҙар ҡырҡ көн буйы тын ултырҙы, ҡара төҫ арҡаһында йөҙөбөҙҙө сәнә — үҫемлектең бер төрө менән буяй инек». Әбү Иса әйтте; «Был ғәриб хәҙис, беҙ уны Әбү Сәхл хәҙисенән, Өммө Сәләмәнән Мусса Әл Әздиәнән башҡа белмәйбеҙ». Ә Әбү Сәхлдең исеме Кәсир бин Зияд. Был осраҡта Мөхәммәт бин Исмәғил әйткән; «Ғәли бин Ғәбдел Ғәлә һәм Әбү Сәхл ышаныслы кешеләр». Һәм Мөхәммәт был хәҙисте Әбү Сәхлдең хәҙисенән башҡа белмәне. Ғалимдар пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре, тәбиғиндәр һәм уларҙан һуңғыларҙың килешеүе тураһында килешкән: бала тапҡан ҡатындың ҡырҡ көн буйына намаҙҙы ҡалдырырға мөмкин, әгәр ҙә ул быға тиклем пакланмаһа, унан һуң йыуынырға һәм намаҙ уҡырға тейеш. Әгәр ҙә ҡырҡ көндән һуң ҡан күрһә, тимәк, ҡайһы бер ғалимдар; «Ҡырҡ көндән һуң намаҙҙан китергә тейеш түгел». Суфьян Ац Цаури, бин Әл Мөбәрәк, Сиафии, Әхмәт һәм Исхаҡ кеүек күпселек факиҡсылар был фекерҙә. Һәм ул шулай уҡ Әл-Хәсән Әл-Бәшриҙән риүәйәт ителгән, тигән; «Ысынлап та, бала тапҡан ҡатын үҙенең саф булыуын күрмәһә, илле көн намаҙ уҡымаҫ». Һәм шулай уҡ Әсә бин Әбү Рабахтан һәм Әш Сәйәбиҙән дә риүәйәт ителгән; атап әйткәндә, алтмыш көн'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
беҙгә [Бундар Мөхәммәт бин Басыйәр] әйткән; беҙгә һөйләне [Әбү Әхмәт] әйтте; беҙгә [Суфьян] [Мәғмәрҙән] [Ҡатада] [Әнәс]тән әйтте; — Пәйғәмбәребеҙ бер ваҡыт ҡатындарын бер мунсала алмаштырҙы. Ул әйтте; — Был бүлектә Әбү Рафиҙан да тарих бар. Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис хәсән сахих, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм бөтә ҡатындарын бер мунса менән йыуған». Был фекерҙе күп ғилми белгестәр, улар араһында Әл Хәсән Әл Бәшри, тип, бер ниндәй ҙә проблема юҡ, кемдер ҡабатлау -енси мөнәсәбәткә инеү- хатта улар тәһәрәт алмаған'. [Мөхәммәт бин Йософ] был хәҙисте [Суфьяндан], -Әбү Үрүә Әбү Әл-Хәтсхабтан-, [Әнәстен], Әбү Үрүә -ул Мәғмәр бин Рәсийд-, һәм Әбү Әл-Хәтсхаб Ҡатадах бин Диәмәнән риүәйәт иткән. Әбү Иса әйтте; «Уларҙан ҡайһы берҙәре Мөхәммәт бин Йософтан, Суфьяндан, Ибн Әбү Уруахтан Әбү Әл-Хәтсхабтан риүәйәт иткән».
Hadith
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Хәфш бин Ғиятс] [Ғәшим Әл Әхүәл] [Әбү Әл Мөтәүәккил] [Әбү Сәғит Әл Худри] пәйғәмбәребеҙҙән һөйләгән, ул әйткән: «Әгәр ҙә һеҙҙең берегеҙ ҡатынына килеп, уны ҡабатларға теләһә, уларҙан икеһе араһында тәһәрәт алһын». Ул әйтте; — Был бүлектә Ғүмәрҙән дә тарих бар. Әбү Иса әйтте; — Әбү Сәғит риүәйәт иткән был хәҙис хәсән сахих. Был фекерҙе Ғүмәр бин Әл-Хәттхаб. Ә ғилми белгестәрҙең бик күптәре был фекерҙе тота, улар: “Әгәр ҙә ир ҡатыны менән енси мөнәсәбәткә инә һәм ҡабаттан енси мөнәсәбәткә инергә теләһә, тимәк, тәүҙә тәһәрәт алырға тейеш”, – ти. Әбү Әл Мөтәүәккилдең исеме Али бин Дауыт. Шул уҡ ваҡытта Әбү Сәғит Әл Худри исеме Сәғд бин Мәлик бин Синан.
Hadith
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
беҙгә [Ханнад бин Ас Сари] әйткән; беҙгә [Әбү Мөғәвиә] [Хисйәм бин Урвахтан] [атаһынан] [Ғабдулла бин Әл Әркәмдән] һөйләне, ул әйтте; Иҡәмә иғлан ителгән ине, шунан бер кешенең ҡулынан тотоп, үҙ халҡының имамы булһа ла, уға алға сығырға ҡушты. Шунан һуң ул; — Бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙҙең: «Әгәр намаҙ уҡылған булһа, һеҙҙең берегеҙ бәҙрәфкә барырға теләһә, тәүҙә бәҙрәфкә барһын», — тигәнен ишеттем. Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ғәйсиә, Әбү Һүрәйрә, Цәүбән һәм Әбү Өмәмәнән дә тарих бар». Әбү Иса әйтте; — Ғабдулла бин Әл Әркәмдең хәҙисе — хәсән сахих хәҙис. Бына шулай [Мәлик бин Әнәс] һәм [Яхъя бин Сәғит Әл-Ҡатсан] һәм ятлаусылар араһында бик күптәр – хәҙис белгестәре – [Хисйәм бин Урвахтан] [атаһынан] [Ғабдулла бин Әл-Әрҡәмдән] риүәйәт иткән». [Вухайб] һәм бынан тыш [Хисем бин Урвахтан] [атаһынан] [бер кешенән] [Ғабдулла бин Әл Әркәмдән] риүәйәт итте. Был Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренең береһе генә түгел, саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм һәм тәбиғин фекере. Был фекерҙе Әхмәт менән Исхаҡ та тота, улар: «Бер кем дә намаҙ уҡымаһын, әгәр ҙә уның нәжес йәки һейҙек ҡыуыу теләге тойолһа», — тиҙәр. Улар тағы ла: «Әгәр ҙә ул намаҙ уҡырға торған икән, намаҙы уға ҡамасауламағансы, намаҙын юҡҡа сығарырға тейеш түгел», — тинеләр. Ҡайһы бер ғалимдар фекеренсә: “Кешегә нәжес йәки һейҙек ҡыуырға кәрәк саҡта намаҙ уҡыу ярай, тик намаҙға ҡамасауламаһа ғына”.
Hadith
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
беҙгә [Әбү Раджа` Ҡотәйбә] әйтте; беҙгә [Мәлик бин Әнәс] [Мөхәммәт бин Үмәрәнән] [Мөхәммәт бин Ибраһимдан] [Әбдүррәхмән бин Әүфтең ҡатын-ҡыҙ ҡолонан] һөйләне, ул әйтте; «Бер ваҡыт мин [өммө Сәләмәгә]: «Ысынлап та, мин кейемдәрем оҙон, бысраҡ урындарҙа йөрөйөм?» һуңынан әйтте; «Бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙ: «Туҡыма унан һуң тупраҡ менән саф буласаҡ», — тигән. Ул әйтте; — Был сүрәлә Ғабдулла бин Мәсғүдтән дә бер тарих бар, тине ул; — Бер ваҡыт мин Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән бысраҡ урында булдым, тәһәрәт алманыҡ. Әбү Иса әйтте; "Ғалимдар ғына былай уйламай, улар: "Бысраҡ ергә баҫҡан кешегә, бысраҡ һаман дымлы булмаһа, аяҡ табанын йыуырға кәрәкмәй, шуға күрә эҙҙәрен алып ташларға кәңәш ителә", - тиҙәр. Әбү Иса әйтте; ' [Ғабдулла бин Әл Мөбәрәк] шулай уҡ был хәҙисте [Мәлик бин Әнәстен] [Мөхәммәт бин Үмәрәнән] [Мөхәммәт бин Ибраһимдан] [Хөд бин Абдуррахман бин Әүфтең ҡатын-ҡыҙ ҡолонан] [Өммө Сәләмә]нән риүәйәт иткән. Әммә унда шик бар ине, сөнки Абдуррахман бин Әүфтең Һуд исемле улы булмаған. Әммә был Өммө Сәләмәнән Ибраһим бин Әбдүррәхмән бин Әүфкә ҡараған ҡатын-ҡыҙ ҡол тарихы, һәм был хәҡиҡәт».
Hadith
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
беҙгә [Әбү Хәфш Әмру бин Ғәли Әл Фәләс] риүәйәт иткән; беҙгә [Йәзид Ибн Зүрәй] әйткән; беҙгә [Сәғит] [Ҡатада]-нан [Әзрә]-нән [Сәғит бин Абдуррахман бин Абза]-нан [атаһынан] [Әммәр бин Ясирҙан] әйтте; «Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм уға биткә һәм ҡул алаптарына тәйәмүм эшләргә ҡушҡан». Ул әйтте; — Был сүрәлә Ғәйсиә һәм Ибн Ғәббәстән дә тарих бар. Әбү Иса әйтте; — Был Әммәр хәҙисе хәсән сахих. Әммәрҙән дә күп юлдарҙан риүәйәт ителгән. Был пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренең береһенең генә фекере түгел, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм. Улар араһында Ғәли, Ғәммәр, Ибн Ғәббәс һәм тағы ла күптәр тәбиғи даирәләренән, мәҫәлән, Әш Сәйәби, Әсә, Мәхүл. Тәйәмүм – биткә һәм ике аламаға бер һуғыу, тиҙәр. Был фекерҙе Әхмәт менән Исхаҡ ҡабул иткән. Ә ҡайһы бер ғалимдар, мәҫәлән, Ибн Ғүмәр, Джәбир, Ибраһим һәм Әл-Хәсән: «Тәйәмүм – биткә бер һуғыу, ике аламаға ла йоҙроҡҡа тиклем бер һуғыу», — тигән. Был фекерҙе Суфьян Ац Цаури, Мәлик, бин Әл Мөбәрәк һәм Сяфии ҡабул итә. Тәйәмүм тураһындағы был хәҙис, йәғни пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Бит һәм ҡул алаптары өсөн», — тигәне лә Әммәрҙән икенсе төрлө риүәйәт ителгән. Был хәҙис шулай уҡ Ғәммәрҙән дә риүәйәт ителгән, ул әйтте; «Беҙ бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән бергә елкәгә һәм ҡултыҡ аҫтына тиклем тәйәммүм ҡылдыҡ». Әммә ҡайһы бер ғалимдар пәйғәмбәребеҙҙән килгән Ғәммәр хәҙисен, ҡулдарҙың битенә һәм аламаҡтарына тәйәмүмгә ҡағылышлы, көсһөҙләндерә, сөнки елкәләргә һәм ҡултыҡ аҫтына тәйәммүм хәҙисе лә унан риүәйәт ителгән. Исхаҡ бин Ибраһим бин Мәхләд Әл Хәнжәли тигән; Ғәммәрҙең бит һәм ҡул алаптары өсөн тәйәммүмгә ҡағылышлы хәҙисе хәсәнлекле хәҙис. Шул уҡ ваҡытта Әммәрҙең: «Беҙ бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән елкәгә, ҡултыҡ аҫтына тиклем тәйәмүм эшләнек», тигән хәҙисе бит һәм алама хәҙискә ҡаршы килмәй. Сөнки Ғәммәр пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм уларға шулай эшләргә ҡушҡанын телгә алмаған. Әммә ул тик: “Беҙ быны һәм быны эшләйбеҙ”, – тине. Ул пәйғәмбәребеҙҙән һорағас, ул уға битен һәм ҡул алаптарын һөртөргә ҡуша, шуға күрә ул пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм өйрәткәнде, йәғни битен һәм ҡул алаптарын һөртөп бөттө. Бының дәлиле булып Ғәммәрҙең пәйғәмбәребеҙҙән тәйәмүмгә бәйле фәтүә биргәне тора: «ҡулдарҙың битен һәм аламаҡтарын һөртөү». Тимәк, был мәсьәләлә дәлил - пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм өйрәткән, ул битте һәм ҡул аламаларын һөртөргә өйрәткән'. Ул: «Мин Әбү Зүрә бин Ғәбдел Кәримдең әйткәнен ишеттем; — Мин Басра ҡалаһында өс кешенән дә оҫтараҡ ятлаусы кешене күргәнем юҡ; Али бин Әл Мәдини, Ибну Асы Сядзакуни һәм «Амру бин Али Әл Фаллас». Әбү Зүрғә әйтте; Аффан бин Мөслим Әмру бин Ғәлиҙән бер хәҙис һөйләгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
Беҙгә [Яхъя бин Муса] әйтте; беҙгә [Сәғит бин Сөләймән] әйткән; беҙгә [Хөсәйим] [Мөхәммәт бин Халид Әл-Ҡурасий] [Дауыт бин Хөшәйен] [Икримә] [Ибн Аббастан] һөйләне, тип, бер тапҡыр унан тәйәммүм тураһында һорағандар, ул һуңынан яуап бирҙе: «Ысынлап та, Аллаһ Тәғәлә Үҙ китабында тәһәрәтте телгә алғанда тәһәрәтте телгә алғанда йөҙөгөҙгә һәм Аллаһы Тәғәлә һеҙҙең ҡулдарығыҙҙы өҫкә әйтте: '-Шулай итеп, һеҙҙең ҡулығыҙҙы өҫкә күтәрҙе, тип әйтте. тәйәммүм тураһында: '-Шулай итеп, йөҙөгөҙҙө һәм ҡулдарығыҙҙы һеперегеҙ-'. Шунан: «Урлашҡан ирҙәр һәм урлашҡан ҡатындар, икеһенең дә ҡулдарын ҡырҡығыҙ», — тигән. Тимәк, Сөннәт буйынса, ҡулдарҙы ҡырҡҡанда ҡулдың аламалары, ә Тәйәммүмдә йыуылған нәмә бит һәм аламалар». Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис сәхих ғәриб».
Hadith
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
беҙгә [Әбү Сәғит Абдулла бин Сәғит Әл Асияж] әйтте; беҙгә [Хәфш бин Ғиятс] һәм [Уҡба бин Халид] улар әйтте; беҙгә [Әл-Әл-Әмәси] һәм [Ибн Әбү Ләйлә] [Әмру бин Мурранан] [Ғабдулла бин Сәләмә] [Ғәлиҙән] һөйләне, ул әйтте; — Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм Ҡөрьәнде һәр мөмкинлектә уҡыны, тик ул йәннүб булмаһа ғына. Әбү Иса әйтте; — Ғәлиҙең был хәҙисе сахих хәҙис. Был фекерҙе пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм һәм тәбиғиндәр араһынан күп кенә ғилми белгестәр ҡабул итә. Улар әйтте; «Кеше тәһәрәтһеҙ Ҡөрьән уҡый ала, әммә пак булмаһа, уҡымаҫҡа мөмкин». Был фекерҙе Суфьян Ац Цаури, Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡ ҡабул иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
беҙгә [Ибн Әбү Ғүмәргә] һәм [Сәғит бин Абдуррахман Әл Мәхзүмигә] улар әйткән; беҙгә [Суфьян бин Өйәйнә] [Әз Зөһриҙән] [Сәғит бин Әл Мөсәййиб] [Әбү Һүрәйрә]нән һөйләне, ул әйтте; — Бер ауыл ғәрәбе мәсеткә Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм намаҙ уҡығанда ингән, ауыл ғәрәбе шунан намаҙ уҡыған. Намаҙ уҡығандан һуң: «Йә Аллаһ, миңә һәм Мөхәммәткә рәхим ит, беҙҙең менән бер кемде лә яратма», — тип доға ҡылды. Шунан һуң пәйғәмбәребеҙ уға боролоп: «Ысынлап та, һин киң нәмәне тар иттең», — тине. Шунан һуң ул мәсеттә һейҙек ҡыуҙы, кешеләр шунда уҡ уға яҡынлашһын өсөн, әммә пәйғәмбәребеҙ: «Бер биҙрә һыу менән һүндер», йәки: «Бер биҙрә һыу менән», — тигән. Шунан һуң ул тағы ла: «Ысынлап та, һеҙ еңеллек бирергә ебәрелгәнһегеҙ, ауырлыҡтар бирергә ебәрелмәгәнһегеҙ», — тигән. [Сәғит] әйтте; — тине [Суфьян]; «Миңә [Яхъя бин Сәғит] [Әнәс бин Мәликтән] былай тип әйтте». Ул әйтте; Был бүлектә шулай уҡ Абдулла бин Мәсғүд, Ибнү Аббас һәм Васила бин Әл Әсҡәнең тарихы ла бар. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсән сахих, ҡайһы бер ғалимдар ошо хәҙискә таянып изге эштәр ҡылған. Әхмәт менән Исхаҡтың фекере шулай. [Юныс] был хәҙисте лә [Әз Зөһриҙән] [Өбәйҙуллаһ бин Абдуллаһтан] [Әбү Һөрәйрәнән] риүәйәт иткән».
Hadith
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
беҙгә [Ханнад бин Ас Сари] әйткән; беҙгә [Ғабдуррахман бин Әбү Әз Зинад] [Ғабдуррахман бин Әл Хәрит бин Айяси бин Әбү Рабиға] [Хәким бин Хәким] - атап әйткәндә, Ибну Аббад бин Хөнәиф - тигән; миңә хәбәр итте [Нафиғ бин Джүбәйер бин Мөсхим] әйтте; миңә [Ибнү Ғәббәскә] Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм былай тигән: «Бер ваҡыт Джибрил ғәләйһис-сәләм мине ике тапҡыр Ҡәғбәтулла янында имам итеп етәкләне. Беренсе тапҡыр ул төшкө намаҙҙы күләгәләр сабата ҡайышы кеүек булғанда уҡыған. Шунан һуң ниндәйҙер нәмәнең һүрәте ысын нәмәгә оҡшағанда икенде намаҙын уҡый. Шунан ҡояш байып, ураҙа тотоусылар ауыҙ асҡанда мәғриб намаҙы уҡыла. Шунан күктәге ҡыҙыл төҫ юғалғас, Ишәй намаҙын уҡығыҙ. Бынан һуң таң атҡанда, ураҙа тотҡан кешегә ризыҡ харамға әйләнгәндә иртәнге намаҙын уҡыған. Икенсе тапҡыр ул төшкө намаҙҙы уҡыны, ысынбарлыҡтағы нәмәнең сағылышы, тап кисәге икенде намаҙы ваҡыты өсөн. Артабан һәр әйберҙең һүрәте тәүге әйберҙән ике тапҡырға ҙурыраҡ булғанда икенде намаҙын уҡый. Шунан элеккесә мәғриб намаҙын уҡый, унан һуң төндөң өстән бер өлөшө үткәс, һуңғы йәшәй намаҙын уҡый. Һуңынан иртәнге намаҙҙы ҡояш ергә нур һипкәндә уҡы. Шунан һуң Йибрил миңә боролоп әйтте; «Эй, Мөхәммәт, был һинән алда йәшәгән пәйғәмбәрҙәрҙең ваҡыты, ә намаҙ ваҡыты ошо ике ваҡыт араһында». Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Әбү Һүрәйрә, Бурайҙа, Әбү Муса, Әбү Мәсғүд Әл-Әнсари, Әбү Сәғит, Джәбир, Әмру бин Хәзм, Әл-Бара һәм Әнәс риүәйәттәре лә бар. Миңә [Әхмәт бин Муса] хәбәр ителгән; беҙгә хәбәр итте [Ғабдулла бин Әл Мөбәрәк] тигән; беҙгә хәбәр итте [Хөсәйен бин Али бин Хөсәйен] тигән; миңә [Вәһб бин Ҡайсан] [Джәбир бин Ғабдулла] Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үсәлламдан хәбәр итте, ул әйтте: «Джибрил мине етәкләне...... һуңынан ул Ибн Ғәббәс хәҙисендәге кеүек мәғәнә менән телгә алды. Ә хәҙистә: «Кисәге кеүек аср ваҡыты өсөн», — тип әйтмәгән. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис — хәсән сахих ғәриб. Ә Ибн Аббастың хәҙисе – хәсән сахих хәҙис. Мөхәммәт әйтте; «Намаҙ ваҡыттарына ҡағылышлы иң дөрөҫ тарих — Пәйғәмбәребеҙҙән килгән йәбир хәҙистәре». Ул әйтте; «Намаҙ ваҡыттары тураһындағы Джәбир хәҙистәре [Әсә бин Әбү Рабах] һәм [Әмру бин Динар] һәм [Әбү Әз Зөбәйер] тарафынан [Джәбир бин Абдуллаһтан] Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителгән, шулай уҡ Вахб бин Әбү Рабәһин хәҙистәре лә Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Мөхәммәт ибн Фүҙләил] [Әл-Әғмәсиҙән] [Әбү Сәлихтән] [Әбү Һүрәйрә]нән һөйләне, ул әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Ысынлап та, намаҙҙың башланғыс ваҡыты һәм аҙағы ваҡыты бар. Төшкө намаҙ ваҡытының башы – ҡояш байығанда, ә аҙағы ваҡыты – Әср ваҡыты ингән саҡта. Әср намаҙы ваҡытының башы – ваҡыты еткәс, ә аҙағы – ҡояштың һарғая башлауы. Мәғриб намаҙы ваҡытының башланыуы – ҡояш байығанда, ә аҙағы – ҡыҙғылт төҫ юғалғас. Иша ваҡыты ҡыҙыл төҫ юғалғас, аҙаҡҡы ваҡыт төн уртаһында башлана. Ә иртәнге намаҙҙың башы – таң атҡанда, ә уның аҙағы – ҡояш сыҡҡанда». Ул әйтте; — Был бүлектә Абдулла бин Әмрунан да бер тарих бар. Әбү Иса әйтте; — Ә мин Мөхәммәттең әйткәнен ишеттем; «Мөжәһиттән Әл-Әғмәси хәҙистәре намаҙ ваҡыттары буйынса Әл-Ғәмәсиҙән Мөхәммәт бин Фүҙләил хәҙисенә ҡарағанда дөрөҫөрәк, ә Мөхәммәт бин Фүҙләил хәҙисендә Мөхәммәт бин Фүҙләил тарафынан яһалған хаталар бар. Беҙгә [Әбү Усама] [Әбү Исхаҡ Әл-Фазариҙан] [Әл-Ғәмәси] [Мөжәһид]-тан һөйләне. Ул әйтте; — Ҡайһы саҡта телгә алына; Ысынында намаҙҙың башланғысы һәм аҙағы ваҡыты бар, шунан һуң ул Әл-Әмәсиҙән Мөхәммәт бин Фүҙләйлдең хәҙисен мәғәнәһе менән телгә ала.
Hadith
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
беҙгә [Әхмәт бин Мәниғ] һәм [Әл Хәсән бин Аш Шабба Әл Баззар] һәм [Әхмәт бин Мөхәммәт бин Муса] бер мәғәнә менән һөйләгән. Улар әйтте; «Беҙгә [Исхаҡ бин Йософ Әл Әзрәк] [Суфьян Ац Цауриҙан] [Әлҡама бин Марцадтан] [Сөләймән бин Бурайҙа] [атаһынан] һөйләне, ул әйтте; «Бер кеше пәйғәмбәребеҙгә килеп, намаҙ ваҡыттары тураһында һораған, шуға күрә ул: «Килегеҙ, беҙҙең менән бергә намаҙ уҡығыҙ -Аллаһ бирһә-», — тигән. Шунан Билалға иҡәмәт алырға ҡушты. Шулай итеп, таң атҡанда иҡәмәт ҡылды. Шунан иҡәмәткә бойорҙо, Билал да ҡояш эйелгән саҡта иҡәмәткә ҡушты, шуға күрә төшкө намаҙҙы уҡыны. Шунан иҡәмәткә бойорҙо, Билал иҡәмәтте эшләне һәм ул ҡояш аҡ, һаман юғары булғанда икенде намаҙын уҡыны. Шунан ҡояш нурҙары байығас, Мәғриб намаҙын уҡырға бойорҙо. Шунан күктәге ҡыҙыл төҫ юғалғас, аҡшам намаҙын иҡәмәткә бойорҙо. Һәм икенсе көндө, ҡояш яҡты булғанда, иртәнге намаҙҙы иҡәмәт уҡырға бойорҙо. Шунан төшкө намаҙҙы уҡырға бойорҙо, һауа һалҡын һәм рәхәт тойолғансы көтөүен дауам итте. Шунан икенде намаҙын уҡырға бойорҙо, әҙ генә ваҡыт ҡалғанда намаҙҙы уҡыны. Шунан һуң тағы ла иҡәмәткә бойорҙо, әммә күктәге ҡыҙыл төҫ юғалып бөткәнсе мәғрибте тамамланы. Шунан һуң ул Ишәй намаҙын уҡырға бойорҙо, төндөң өстән бер өлөшө үткәс, уны уҡыны. Шунан һуң: «Намаҙ ваҡыты тураһында һораған кеше ҡайҙа?» ир: «Мин», — тип яуап бирҙе. Шунан: «Намаҙ ваҡыттары ошо ике ваҡыт араһында», — тине. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсән ғәриб дөрөҫ. Ул әйтте; «[Сөйбә] лә уны [Әлҡәмә бин Марцадтан] риүәйәт иткән».
