Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ሑጅር]ን [ኣልሓሰን ቢን ዓራፋን] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ከምዚ ኢሉና ኣሎ [ኢስማዒል ቢን ኣያሲ] ካብ [ሙሳ ቢን ዑቕባ] ካብ [ናፊ'] ካብ [ኢብን ዑመር] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም: 'ወርሓዊ ጽግያት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮን ጁኑብ ሰባትን ካብ ቁርኣን ዝኾነ ነገር ከንብባ የብለንን' ኢሉና። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዓሊ ሓዲስ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ብዛዕባ ሓዲስ ኢብን ዑመር ኣይንፈልጥን ኢና፡ ብዘይካ ካብ ሓዲስ እስማዒል ቢን ኣያሲ፡ ካብ ሙሳ ቢን ዑቕባ፡ ካብ ናፊ'፡ ካብ ኢብን ዑመር፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ 'ጁኑብን ወርሓዊ ጽግያት ዘለዋ ሰበይቲ ቁርኣን ከንብባ የብለንን' ኢሉ። እዚ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ጣቢዒንን ብድሕሪኦም ዝነበሩ ከም በዓል ሱፍያን ኣጽ ጻውሪ፡ ቢን ኣል ሙባረክ፡ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን ዝበዝሑ ሊቃውንቲ ርእይቶ እዩ። ወርሓዊ ጽግያት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮን ጁኑብን ካብ ቁርኣን ብዘይካ መወዳእታ ናይ ሓንቲ ጥቕሲ፡ ወይ ሓንቲ ፊደልን ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለን ካብ ቁርኣን ከንብባ ኣይፍቀደለንን ይብሉ። ይኹን እምበር ንጁኑብ ሰባትን ወርሓዊ ጽግያት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮን ታስቢህ -ሱብሓናላህ- ከምኡ’ውን ተህሊል -ላኣ ኢላሃ ኢላላህ-’ ንኸንብባ ምቹእነት ይህባ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'መሓመድ ቢን እስማዒል ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ብሓቂ ብዙሕ ክፉእ ሓዲሳት ብኢስማዒል ቢን ኣያሲ ካብ ህዝቢ ሂጃዝን ህዝቢ ዒራቕን ተረኺቡ ኣሎ፣ ታሪኽ እስማዒል ቢን ኣያሲ ካብኦም ዘዳኸመ ይመስል፣ በይኑ እንተ ኣረጋጊጹ'። ኢሉ፤ 'እንተኾነ ግን ሓዲስ እስማዒል ቢን ኣያሲ ካብ ህዝቢ ሶርያ እዩ'። ኣሕመድ ቢን ሃምባል ከምዚ ኢሉ፤ 'እስማዒል ቢን ኣያሲ ካብ ባቂያ ይበልጽ፣ ምኽንያቱ ባቂያ ካብ ትሲቃውያን ሰባት - ክእመን ዝኽእል - ዘዘንትዎ ክፉእ ሓዲስ ኣለዎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣሕመድ ቢን ኣል ሓሰን ሓደ ዛንታ ነጊሩኒ ኢሉ፤ 'ኣሕመድ ቢን ሓምባል ከምኡ ክብል ሰሚዐዮ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ነጊሩና ኣሎ [ቡንደር] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን ቢን ማህዲ] ካብ [ሱፍያን] ካብ [መንሱር] ካብ [ኢብራሂም] ካብ [ኣል ኣስዋድ] ካብ [ዓዒስያ] ኢሉ፤ 'ወርሓዊ ጽግያት ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጨርቂ ክኽደን ኣዚዙኒ፡ ድሕሪኡ ሓንጊጡኒ'። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኡም ሰላማን ማይሙናን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ናይ ዓይስያ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ ኢዩ። እዚ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ዝመጹ ብዙሓት ሊቃውንቲ ርእይቶ እዩ። እዚ ርእይቶ እዚ ብስያፊዒ፣ ኣሕመድን ኢስሓቕን እውን ይሕዝዎ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
ነጊሩና ኣሎ [ኣባስ ኣልዓንባሪ]ን [መሓመድ ቢን ዓብድ ኣል ዓዓላን] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን ቢን ማህዲ] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሙዓዊያ ቢን ሳልሕ] ካብ [ኣል ዓላ` ቢን ኣልሓሪት] ካብ [ሓራም ቢን ሙዓዊያ] ካብ ኣኮኡ [ዓብደላ ቢን ሳዓድ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ ምስ ወርሓዊ ጽግያት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ምብላዕ ሓቲተዮ: ስለዚ ምስኣ ምብላዕ’ በለ። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ'ዚ ታሪኽ 'ኣይስያን ኣናስን' እውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ዓብደላ ቢን ሳዓድ ዘዘንትዎ ሓዲስ ናይ ሓሰን ጋሪብ ደረጃ እዩ። እዚ ርእይቶ ናይ መብዛሕትኦም ክኢላታት ሳይንስ እዩ፣ ምስ ወርሓዊ ጽግያት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ብሓባር ምብላዕ ጌጋ የብሉን ዝብል ኣረኣእያ ኣለዎም። ብዛዕባ እቲ ዝተረፈ ማይ ውዱእ ግን ኣይተሰማምዑን፣ ገሊኦም ቀሊል ገይሮም ገሊኦም ድማ ዝገደደ ገይሮምዎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ዑበይዳ ቢን ሑማይድ] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ካብ [ታቢት ቢን ዑበይድ] ካብ [ኣልቃሲም ቢን መሓመድ] ኢሉ፤ ' [ኣይሲያ] ከምዚ በለኒ: ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ እዋን ከምዚ ኢሉኒ: ካብ መስጊድ ንእሽቶ መንጸፍ ውሰድ: ዓይስያ ከምዚ ኢሉኒ:: ‘ሽዑ ኣነ ድማ፤ ‘ኣነ ወርሓዊ ጽግያት ኣለኒ’ በለ: ‘ብሓቂ ደም ወርሓዊ ጽግያትኪ ኣብ ኢድኪ የለን’ በለ። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኢብን ዑመርን ኣቡ ሑራይራን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ናይ ዓይስያ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ ኢዩ። እዚ ርእይቶ ናይ መብዛሕትኦም ሳይንቲስት ኮይኑ፡ ኣብዚ ነጥቢ እዚ ከም ዝፈላለዩ ኣይንፈልጥን ኢና። ማለት ወርሓዊ ጽግያት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ውሽጢ መስጊድ ገለ ክወስዳ ከምዝኽእላ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
ነጊሩና ኣሎ [ቡንደር] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሰዒድ] ከምኡ ውን [ዓብዱራሕማን ቢን ማህዲ] ከምኡ ውን [ባህዝ ቢን ኣሳድ] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ሰላማ] ካብ [ሓኪም ኣል ኣጽራም] ካብ [ኣቡ ታሚማ ኣል ሑጀይሚ] ካብ [ኣቡ ሑራይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ ‘ምስ ወርሓዊ ጽግያት ዘለዋ ሰበይቲ ርክብ ዝገበረ፡ ወይ ካብ መሃንቱስ ምስ ሓንቲ ሰበይቲ ጾታዊ ርክብ ዝገበረ፡ ወይ ናብ ሻማን ዝኸደ ሽዑ በቲ ዝወረደሉ ካፍር እዩ። መሓመድ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም’። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ነዚ ሓዲስ ብዘይካ ካብ ሓዲስ ሓኪም ኣል ኣጽራም፡ ካብ ኣቡ ታሚማ ኣል ሑጃይሚ፡ ካብ ኣቡ ሑራይራ ኣይንፈልጦን ኢና። ከም ኣገላልጻ ሳይንቲስት ድማ እቲ እንኮ ትርጉም ናይዚ ሓዲስ ከም ጾር ጥራይ እዩ። ካብ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተነጊሩ ኣሎ፡ ከምዚ ኢሎም:- ናብ - ጾታዊ ርክብ ምስ - ወርሓዊ ጽግያት ዘለዋ ሰበይቲ ዝመጸ፡ ብሓንቲ ዲናር ምጽዋት ይግባእ’ ኢሎም። ናብ ወርሓዊ ጽግያት ዘለዋ ሰበይቲ ምምጻእ ናይ ኩፍሪ ተግባር ካብ ኮነ፡ ከም ካፋራኣ ምጽዋት ክትህብ ኣይትእዘዝን እያ! እንተኾነ መሓመድ ነዚ ሓዲስ ካብ ሸነኹ ሳናድ ኣዳኺምዎ። ኣቡ ታሚማ ኣል ሑጃይሚ ድማ ታሪፍ ቢን ሙጃሊድ ይበሃል'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ሑጅር] ከምዚ ኢሉ፤ ንዓና [ሸሪክ] ካብ [ኩሻይም] ካብ [ሚቕሳም] ካብ [ኢብን ዓባስ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ ሓደ ሰብኣይ ኣብ እዋን ወርሓዊ ጽግያት ናብ ሰበይቱ ዝመጸ ጸብጺቡልና ኣሎ፡ ንሱ ከምዚ ኢሉ: 'ናብ ሰበይቱ ዝመጸ ወርሓዊ ጽግያት ዘለዋ ብፍርቂ ዲናር ምጽዋት ክህባ ኣለዎ' ኢሉ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
ነጊሩና ኣሎ [ኣል ሑሴን ቢን ሑራይትስ] ከምዚ ኢሉ፤ ንዓና [ኣልፋድል ቢን ሙሳ] ካብ [ኣቡ ሓምዛ ኣስ ሱካሪ] ካብ [ዓብዱልከሪም] ካብ [ሚቕሳም] ካብ [ኢብን ዓባስ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጸብጺቡልና ኣሎ፡ ‘እቲ ደም ቀይሕ እንተኾይኑ እቲ መቕጻዕቲ ሓደ ዲናር እዩ፡ ብጫ እንተኾይኑ ድማ እቲ መቕጻዕቲ ፍርቂ ዲናር እዩ’ ኢሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እቲ ብዛዕባ ጉዳይ መቕጻዕቲ ምስ ወርሓዊ ጽግያት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ጾታዊ ርክብ ዝዛረብ ሓዲስ ብኢብን ዓባስ ዝተዘንተወ ኮይኑ፡ ታሪኽ ማውቁፍን ማርፉን ኣለዎ'። ገለ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ከምዚ ይብሉ። እዚ ርእይቶ እዚ ድማ ብኣሕመድን ኢስሓቕን እውን ዝተወሰደ እዩ። ቢን ኣል ሙባረክ ከምዚ ኢሎም፤ 'ንረቢኡ ይቕሬታ ይሓትት ካፋራ ድማ የለን'። ከምዚ ዝኣመሰለ ብሂላት ቢን ኣል ሙባረክ ብብዙሓት ሊቃውንቲ ጣቢዒን ከም በዓል ሰዒድ ቢን ጁባይርን ኢብራሂም ኣን ናካዒን እውን ተዘንትዮም እዮም። እዚ ድማ መብዛሕትኦም ሊቃውንቲ ዓለም ይብሉ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡይና] ካብ [ሂስያም ቢን ኡርዋ] ካብ [ፋቲማ ቢንት ኣል ሙንዚር] ካብ [ኣስማ ቢንት ኣቡበከር] ከምዚ ኢሉ፤ 'ሓንቲ ሰበይቲ ንረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ ብደም ወርሓዊ ጽግያት ዝተለኽየ ክዳውንቲ ሓቲታቶ?' ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ መለሰ: ‘ነቲ ጨርቂ ምሕኻኽ: ድሕሪኡ ረሲብካ ብማይ ምሕጻብ: ብድሕሪኡ ብእኡ ጸልዩ’። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣቡ ሑራይራን ኡም ቃይስ ቢንት ምሕሻንን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣስማ ብዛዕባ ምሕጻብ ደም ወርሓዊ ጽግያት ዝሃበቶ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ።' ሊቃውንቲ ብዛዕባ እቲ ኣብ ጨርቂ ዝኣቱን ቅድሚ ምሕጻብ ንጸሎት ዝኽደንን ደም ዝተፈላለየ ርእይቶ ኣለዎም። ገለ ሊቃውንቲ ካብ ታቢዒን ከምዚ ይብሉ፤ 'እቲ ደም ክንዲ ዲርሃም ዝኸውን እንተኾይኑ፡ ቅድሚ ምሕጻቡ ድማ እንተለቢስዎ፡ ሽዑ ጸሎቱ ክደግም ኣለዎ'። ገለ ካልኦት ድማ፤ 'እቲ ደም ካብ ሓደ ዲርሃም ዝዓቢ እንተኾይኑ፡ ሽዑ ነቲ ጸሎት ክደግሞ ኣለዎ'። እዚ ርእይቶ እዚ ብሱፍያን ኣጥስ ጻውሪን ቢን ኣል ሙባረክን ዝሓዘ እዩ። ይኹን እምበር ገለ ካልኦት ሊቃውንቲ ካብ ታቢዒንን ካልኦት ሰባትን ዋላ እኳ እቲ ደም ካብ ዲርሃም ይዓቢ እንተኾነ ንሰላት ምድጋም ግዴታ ኣይገብርዎን እዮም። እዚ ርእይቶ እዚ ብኣሕመድን ኢስሓቕን እዩ። ሻፊዒ ከምዚ ኢሉ፤ 'ዋላ እቲ ደም ካብ ዲርሃም ይንእስ ክትሓጽቦ ኣለካ'። ኣብኡ ድማ ተጣቢቑ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
ነጊሩና ኣሎ [ናሽር ቢን ዓሊ ኣል ጃህድላሚ] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ስዩጃ ቢን ኣል ወሊድ ኣቡ በድር] ካብ [ዓሊ ቢን ዓብዱል ዓ'ላ] ካብ [ኣቡ ሳህል] ካብ [ሙሳ ኣል ኣዝድያ] ካብ [ኡሙ ሰላማ] ኢሉ፤ 'ኣብ ግዜ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ገና ዝወለዳ ደቂ ኣንስትዮ ንኣርብዓ መዓልቲ ስቕ ኢለን ኮፍ ኢለን ነይረን፡ ብሰንኪ እቲ ጸሊም ሕብሪ ገጽና ብሳና - ሓደ ዓይነት ተኽሊ - ንለኽዮ ነይርና'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ጋሪብ እዩ፡ ብዘይካ ካብ ሓዲስ ኣቡ ሳህል፡ ካብ ሙሳ ኣል ኣዝድያ ካብ ኡም ሰላማ ኣይንፈልጦን ኢና'። ኣቡ ሳህል ድማ ካቲር ቢን ዚያድ ይበሃል። ኣብዚ ጉዳይ መሓመድ ቢን እስማዒል ከምዚ ኢሉ፤ 'ዓሊ ቢን ዓብዱል ዓ'ላን ኣቡ ሳህልን እሙናት ሰባት እዮም'። መሓመድ ድማ ነዛ ሓዲስ ብዘይካ ካብ ሓዲስ ኣቡ ሳህል ኣይፈለጠትን። እቶም ሊቃውንቲ ተሰማሚዖም ኣለዉ፡ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ጣቢዒንን ብድሕሪኦም ዝነበሩን፡ ሓንቲ ዝወለደት ሰበይቲ ንኣርብዓ መዓልቲ ካብ ሰላት ክትገድፎ ከም እትኽእል፡ ቅድሚኡ ንጹህ እንተዘይኮይኑ፡ ሽዑ ክትሕጸብን ክትሰግድን ከም ዘለዋ ተሰማሚዖም ኣለዉ። ድሕሪ ኣርብዓ መዓልቲ ደም እንተርእዩ ገለ ሊቃውንቲ ከምዚ ይብሉ፤ 'ድሕሪ ኣርብዓ መዓልቲ ካብ ጸሎት ክወጽእ የብሉን'። እዚ ርእይቶ ናይ መብዛሕትኦም ናይ ሕጊ ክኢላታት ከም በዓል ሱፍያን ኣትስ ጻውሪ፡ ቢን ኣል ሙባረክ፡ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን እዩ። ከምኡ ውን ካብ ኣል ሓሰን ኣልበሽሪ ዝተነግረ እዩ ኢሎም፤ 'ብሓቂ ዝወለደት ሰበይቲ ንጹህ ምዃና እንተዘይረኣየት ንሓምሳ መዓልቲ ኣይትጽሊን እያ'። ከምኡ’ውን ካብ ዓታ ቢን ኣቡ ረባን ኣሽ ስያዕቢን እውን ተረኺቡ እዩ፤ ማለት ስሳ መዓልቲ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
ነጊሩና ኣሎ [ቡንደር መሓመድ ቢን በሲያር] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣሕመድ] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ካብ [ማዓማር] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ሓደ እዋን ኣንስቶም ኣብ ሓደ መሕጸቢ ኣካላት ኣዘዋዊሮምወን'። ኢሉ፤ "ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣቡ ራፊ ዝተረኽበ ታሪኽ'ውን ኣሎ።" ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጽንዕቲ እዩ፣ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ንኹለን ኣንስቱ ብሓደ መሕጸቢ ከም ዝሓጸባ'። እዚ ርእይቶ ብዙሓት ሳይንሳዊ ክኢላታት፡ ካብኣቶም ኣል ሓሰን ኣል በሽሪ ዝርከቦም ኮይኑ፡ ሓደ ሰብ ዋላ እኳ ውዱእ እንተዘይገበረ ክደግሞ -ስጋዊ ርክብ ክገብር- ጸገም የብሉን' ዝብል ርእይቶ እዩ። [መሓመድ ቢን ዩሱፍ] ነዚ ሓዲስ ካብ [ሱፍያን] ኣዘንትዩዎ፣ -ኣቡ ኡርዋ ካብ ኣቡ ኣል ኸትሳብ-፣ ካብ [ኣናስ]፣ ኣቡ ኡርዋ -ንሱ መዓማር ቢን ራሲድ እዩ-፣ ከምኡ’ውን ኣቡ ኣል ኸትሳብ ቀታዳ ቢን ዲዓማ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ገለ ካብኣቶም ካብ መሓመድ ቢን ዩሱፍ፡ ካብ ሱፍያን፡ ካብ ኢብን ኣቡ ኡርዋ ካብ ኣቡ ኣል ኸትሳብ ኣዘንትዮም'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሓፍሽ ቢን ጊያት] ካብ [ዓሺም ኣል ኣህዋል] ካብ [ኣቡ ኣል ሙታወኪል] ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል ኹድሪ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ‘ሓደ ካባኻትኩም ናብ ሰበይቱ መጺኡ ክደግሞ እንተደልዩ፡ ሽዑ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ውዱእ ይውደቕ’ ኢሉና። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዑመር ዝመጸ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ኣቡ ሰዒድ ዘዘንትዎ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ። እዚ ርእይቶ ዑመር ቢን ኣል ኻስታብ እዩ። ከምኡ’ውን ውሑዳት ካብቶም ሳይንሳዊ ክኢላታት ነዚ ርእይቶ’ዚ ዝሓዙ ኮይኖም፡ ‘ሰብኣይ ምስ በዓልቲ ቤቱ ጾታዊ ርክብ እንተ ፈጺሙን ዳግማይ ክገብሮ እንተደልዩን መጀመርታ ክወድቕ ኣለዎ’ ይብሉ። ኣቡ ኣል ሙታዋኪል ዓሊ ቢን ዳውድ ይበሃል። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣቡ ሰዒድ ኣል ኹድሪ ስዑድ ቢን ማሊክ ቢን ሲናን' ይበሃል።
Hadith
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
[ሃናድ ቢን ኣስ ሳሪ] ኢሉና ኣሎ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ካብ [ሂስያም ቢን ኡርዋ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ዓብደላ ቢን ኣል ኣርቃም] ኢሉ፤ ዒቃማ ተኣዊጁ ነበረ፣ ድሕሪኡ ኢድ ሓደ ሰብኣይ ሒዙ ዋላ እኳ ኢማም ህዝቡ እንተነበረ ንቕድሚት ክመጽእ ኣዘዞ። ሽዑ ከምዚ ኢሉ፤ 'ሓደ ግዜ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ክብሉ ሰሚዐዮም ነይረ: 'ሰላት ተገይሩ: ሓደ ካባኻትኩም ድማ ናብ ሽቓቕ ክኸይድ እንተደልዩ: ሽዑ መጀመርታ ናብ ሽቓቕ ይኺድ':: ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ 'ኣይስያ፡ ኣቡ ሑራይራ፡ ጻውባንን ኣቡ ኡማማን' ዝተረኽበ ታሪኽ'ውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ዓብደላ ቢን ኣል ኣርቃም ሓሰን ሓቀኛ ሓዲስ እዩ። እዚ እዩ [ማሊክ ቢን ኣናስ]ን [ያሕያ ቢን ሰዒድ ኣል ቃጽታን]ን ቁጽሮም ዘይነዓቕ ካብቶም ሓዘፍቲ - ክኢላታት ሓዲስ - ካብ [ሂስያም ቢን ኡርዋ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ዓብደላ ቢን ኣል ኣርቃም] ኣዘንትዮም’። [ውሃይብ] ከምኡ’ውን ብዘይካ’ዚ ካብ [ሂስያም ቢን ኡርዋ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ሰብኣይ] ካብ [ዓብደላ ቢን ኣል ኣርቃም] እውን ተረኺቡ። እዚ ርእይቶ ናይ ሓደ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ጥራይ ዘይኮነ። እዚ ርእይቶ እዚ ብኣሕመድን ኢስሓቕን እውን ኣለዎም፣ 'ዝኾነ ሰብ ሽንቲ ክሽነን ወይ ክሽነን ድሌት እንተተሰሚዕዎ ኣይሰግድ' ይብሉ። ደጊሞም ድማ ‘ክጽሊ ደው ኢሉ እንተኾይኑ ጸሎቱ ክሳብ ዘይረበሾ ክስርዞ ኣየድልዮን እዩ’ በልዎ። ገለ ሳይንሳዊ ክኢላታት 'ሓደ ሰብ ሽንቲ ወይ ሽንቲ ኣብ ዘድልየሉ እዋን ምጽላይ ጸገም የብሉን፡ ኣብ ጸሎቱ ክሳብ ዘይዓንቀፍ' ዝብል ርእይቶ ኣለዎም።
Hadith
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ራጃ` ቁጠይባ] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ ቢን ኣናስ] ካብ [መሓመድ ቢን ዑማራ] ካብ [መሓመድ ቢን ኢብራሂም] ካብ [ጓል ኣንስተይቲ ባርያ ዓብዱራሕማን ቢን ዓውፍ] ኢሉ፤ 'ሓደ ግዜ ን[ኡም ሰላማ]፡ 'ብሓቂ ኣነ ክዳና ነዊሕ ዝኾነ ሰበይቲ እየ፡ ኣብ ረሳሕ ቦታታት ድማ እኸይድ?' ሽዑ ከምዚ ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ እዋን ከምዚ ኢሎም: 'እቲ ጨርቂ ምስ ድሕሪኡ ዘሎ ሓመድ ጽሩይ ክኸውን እዩ'። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ'ዚ ካብ ዓብደላ ቢን መስዑድ ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ፤ 'ሓደ ግዜ ምስ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ረሳሕ ቦታ ነይረ፡ ውዱእ ኣይገበርናን።' ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ "ሳይንቲስት ከምዚ ይሓስቡ ጥራይ ዘይኮኑስ፡ 'ኣብ ረሳሕ መሬት ዝረገጸ ሰብ፡ እቲ ርስሓት ገና ርጥብ እንተዘይኮይኑ፡ ጫፍ እግሩ ክሕጸብ ኣየድልዮን'ዩ፡ ስለዚ ነቲ ምልክት ከውጽእ ይምከር' ይብሉ።" ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ' [ዓብደላ ቢን ኣል ሙባረክ] እውን ነዚ ሓዲስ ካብ [ማሊክ ቢን ኣናስ] ካብ [መሓመድ ቢን ዑማራ] ካብ [መሓመድ ቢን ኢብራሂም] ካብ [ጓል ኣንስተይቲ ባርያ ሑድ ቢን ዓብዱራሕማን ቢን ዓውፍ] ካብ [ኡሙ ሰላማ] ኣዘንትዩዎ ኣሎ። ኣብኡ ግን ጥርጣረ ነይሩ፣ ምኽንያቱ ዓብዱራሕማን ቢን ዓውፍ ሑድ ዝበሃል ወዲ ኣይነበሮን። ንሱ ግን ታሪኽ ናይ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ባርያ ናይ ኢብራሂም ቢን ዓብዱራሕማን ቢን ዓውፍ ካብ ኡም ሰላማ እዩ፡ እዚ ድማ እዩ እቲ ሓቂ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
ኣዘንትዩልና ኣሎ [ኣቡ ሓፍሽ ዓምሩ ቢን ዓሊ ኣልፋላስ] ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ ኢብን ዙራይ'] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሰዒድ] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣዝራ] ካብ [ሰዒድ ቢን ዓብዱራሕማን ቢን ኣብዛ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ዓማር ቢን ያሲር] ከምዚ ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ገጽን ጨጉሪ ኢድን ተይሙም ክገብር ኣዚዞሞ’። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ 'ኣይስያን ኢብን ዓባስን' ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ናይ ዓማር ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ። ካብ ዓማር እውን ካብ ብዙሕ መንገድታት ተዘንትዩ እዩ። እዚ ርእይቶ ናይ ሓደ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጥራይ ዘይኮነ። ካብኣቶም ዓሊ፡ ዓማር፡ ኢብን ዓባስን ካልኦት ብዙሓት ካብ ዓንኬላት ጣቢዒን ከም በዓል ኣሽ ስያዕቢ፡ ዓታ`ን ማኹልን ይርከብዎም። 'ታያሙም ኣብ ገጽን ክልቲኡ ጨጉሪ ርእስን ሓደ ጽፍዒት እዩ' ይብሉ። እዚ ርእይቶ እዚ ብኣሕመድን ኢስሓቕን ዝተወሰደ እዩ። ከምኡ’ውን ገለ ሳይንሳዊ ክኢላታት ከም በዓል ኢብን ዑመር፡ ጃቢር፡ ኢብራሂምን ኣል ሓሰንን ‘ታያሙም ሓደ ጽፍዒት ኣብ ገጽ፡ ሓደ ጽፍዒት ድማ ኣብ ክልቲኡ ጨጉሪ ርእስኻ ክሳብ ብርኪ’ ይብሉ። እዚ ርእይቶ እዚ ብሱፍያን ኣጥስ ጻውሪ፡ ማሊክ፡ ቢን ኣል ሙባረክን ስያፊዒን ዝተወስደ እዩ። እዚ ብዛዕባ ጣያሙም ዝምልከት ሓዲስ ማለት ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ንገጽን ጨጉሪ ኢድን ከም ዝበሉ’ውን ካብ ዓማር ብኻልእ መንገዲ ተረኺቡ። እዚ ሓዲስ እዚ ካብ ዓማር እውን ተረኺቡ እዩ: ከምዚ ኢሉ፤ 'ሓደ ግዜ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብሓባር ክሳብ ኣብራኽን ቅልጽምን ታያሙም ፈጺምና'። ይኹን እምበር ገለ ሊቃውንቲ ንሓዲስ ዓመር ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ ታይሙም ኣብ ገጽን ጨጉሪ ኢድን ዝምልከት የዳኽምዎ፣ ሓዲስ ታያሙም ኣብ መንኵብን ቅልጽምን እውን ካብኡ ዝተነግረሉ እዋን። ኢስሓቅ ቢን ኢብራሂም ቢን መኽላድ ኣል ሓንዛሊ ከምዚ ኢሎም፤ ዓማር ብዛዕባ ታያሙም ንገጽን ጨጉሪ ኢድን ዝምልከት ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ ዝኾነ ሓዲስ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ‘ሓንሳብ ምስ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ክሳብ ኣብራኽን ቅልጽምን ታይሙም ጌርና’ ዝብል ሓዲስ ዓማር ምስቲ ንገጽን ጨጉሪ ርእስን ዝምልከት ሓዲስ ኣይጋጮን እዩ። ምኽንያቱ ዓማር ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምኡ ክገብሩ ከም ዝኣዘዞም ኣይጠቐሰን። ንሱ ግን 'እዚን እዚን ንገብር' ጥራይ እዩ ኢሉ። ንረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ምስ ሓተቶ ገጹን ጨጉሪ ኣእዳዉን ክደርዝ ኣዘዞ: ስለዚ ኣብ መወዳእታ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝመሃሮ ማለት ገጹን ጨጉሪ ኣእዳዉን ምድራዝ ገበረ። ናይዚ መርትዖ ድማ ዓማር ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ ታይሙም ፋትዋ ዝሃቦ እዩ : '-ምድራዝ- ገጽን ጨጉሪ ኢድን' ኢሉ። ስለዚ ኣብዚ ጉዳይ እዚ እቲ ክትዕ እቲ ብነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ዝመሃሮ እዩ፣ ገጽን ጨጉሪ ኢድን ምድራዝ ዝመሃረ እዩ’። ንሱ ድማ ኣቡ ዙራ ቢን ዓብዱልከሪም ክብሉ ሰሚዐዮም፤ 'ኣብ ከተማ ባስራ ካብ ሰለስተ ሰባት ንላዕሊ ኣብ ምዝካር ዝሓሸ ሰብ ርእየ ኣይፈልጥን፤ ዓሊ ቢን ኣል ማዲኒ፡ ኢብኑ ኣሲ ስያድዛኩኒን 'ኣምሩ ቢን ዓሊ ኣልፋላስ'ን ዝበሃሉ ምዃኖም ይፍለጥ። ኣቡ ዙራ ድማ ከምዚ ኢሎም፤ 'ዓፋን ቢን ሙስሊም ካብ 'ኣምሩ ቢን ዓሊ' ሓዲስ ኣዘንትዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሙሳ] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሰዒድ ቢን ሱሌማን] ከምዚ ኢሉ፤ ሓቢሩና ኣሎ [ሑስያም] ካብ [መሓመድ ቢን ካሊድ ኣል ቁራሲ] ካብ [ዳውድ ቢን ሑሻይን] ካብ [ኢክሪማ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ሓደ እዋን ብዛዕባ ጣያሙም ከም ዝተሓተተ: ብድሕሪኡ ከምዚ ኢሉ መለሰ: ብሓቂ ኣላህ ኣብ መጽሓፉ ውዱእ ክጠቅስ ከሎ ከምዚ ኢሉ ኣሎ: '-ስለዚ ገጽኩምን ኣእዳውኩምን ክሳብ ብርኪ ተሓጸቡ-:' ከምኡ ውን ኣላህ ብዛዕባ ታያሙም ከምዚ ኢሉ:: '-እሞ ገጽካን ኣእዳውካን ጽረግ-'። ሽዑ ከምዚ በሎ፦ '-ሰረቕቲ ደቂ ተባዕትዮን ዝሰርቁ ደቂ ኣንስትዮን ኣእዳው ክልቲኦም ቆሪጽዎም-'። ስለዚ ብመሰረት ሱና ኣእዳው ክትቆርጽ ከለኻ ጨጉሪ ኣእዳው እዩ፣ ኣብ ታያሙም ዝሕጸብ ድማ ገጽን ጨጉሪ ርእስን እዩ።' ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሰሒሕ ጋሪብ እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሰዒድ ዓብደላ ቢን ሰዒድ ኣል ኣስያጅ] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሓፍሽ ቢን ጊያት] ከምኡ ውን [ዑቕባ ቢን ካሊድ] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣል ኣዕማሲ] ከምኡ ውን [ኢብን ኣቡ ላይላ] ካብ [ዓምሩ ቢን ሙራ] ካብ [ዓብደላ ቢን ሰላማ] ካብ [ዓሊ] ኢሉ፤ 'ረሱሉላህ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ኩሉ ኣጋጣሚ ቁርኣን የንብብ ነበረ፣ ክሳብ ጁኑብ ዘይነበረ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ናይ ዓሊ ሓዲስ ሓቀኛ ሓዲስ እዩ። እዚ ርእይቶ ብብዙሓት ሳይንሳዊ ክኢላታት ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ዝወስድዎ እዩ። ኢሎም፤ 'ሰብኣይ ብዘይ ውዱእ ቁርኣን ከንብብ ይኽእል'ዩ፡ ንጹህ እንተዘይኮይኑ ግን ከየንብብ ይኽእል'ዩ። እዚ ርእይቶ እዚ ብሱፍያን ኣፅስ ፃውሪ፣ ስያፊዒ፣ ኣሕመድን ኢስሓቕን ዝተወሰደ እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር]ን [ሰዒድ ቢን ዓብዱራሕማን ኣል መኽዙሚን] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ካብ [ሰዒድ ቢን ኣል ሙሰይብ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ኣብ ዝጽልዩሉ ዝነበሩ እዋን ሓደ ዓዲ ዓረብ ናብቲ መስጊድ ኣትዩ፡ ሽዑ ዓረብ ዓረብ ሰገደ። ድሕሪ ስግደት ድማ 'ኦ ኣላህ ንዓይን ንመሓመድን ምሕረት ግበረለይ ምሳና ዝኾነ ሰብ ኣይትፍቀር' ኢሉ ጸለየ። ብድሕሪኡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ናብኡ ገጹ ብምቕናዕ ከምዚ በሎም : ብሓቂ ንሓደ ሰፊሕ ነገር ኣጽቢብካዮ ኣለኻ ። ብድሕሪኡ ኣብ መስጊድ ሽንቲ ገበረ እሞ ሰባት ብኡ ንብኡ ክቐርብዎ ኔሩ፡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ግን ብባልጃ ማይ ዶውዝዎ ወይ ድማ ብባልጃ ማይ በለ። ብድሕሪኡ እንደገና 'ብሓቂ ክትቅልጥፉ ተላኢኽኩም ሽግር ክትህቡ ኣይተላእኩምን' በለ። [ሰዒድ] ከምዚ ኢሉ፤ ' [ሱፍያን] በለ፤ '[ያሕያ ቢን ሰዒድ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉኒ ኣሎ'። ኢሉ፤ "ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዓብደላ ቢን መስዑድ፡ ኢብኑ ዓባስን ዋትሲላ ቢን ኣል ዓስካን ዝተረኽበ ታሪኽ'ውን ኣሎ።" ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ፣ ገለ ሳይንቲስት ድማ በዚ ሓዲስ መሰረት ብምግባር ሰናይ ተግባራት ሰሪሖም እዮም። እዚ ናይ ኣሕመድን ኢስሓቅን ርእይቶ እዩ። [ዩኑስ] እውን ነዚ ሓዲስ ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ካብ [ዑበይዱላህ ቢን ዓብደላ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ኣዘንትዩዎ እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[ሃናድ ቢን ኣስ ሳሪ] ኢሉና ኣሎ፤ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ዓዝ ዚናድ] ካብ [ዓብዱራሕማን ቢን ኣል ሓሪስ ቢን ኣያሲ ቢን ኣቡ ረቢዓ] ካብ [ሓኪም ቢን ሓኪም] - ማለት ኢብኑ ዓባድ ቢን ሑናይፍ - ከምዚ ኢሉ፤ ሓቢሩኒ ኣሎ [ናፊዕ ቢን ጁባይር ቢን ሙስኢም] ከምዚ ኢሉ፤ ንዓይ [ኢብኑ ዓባስ] ከም ዝጸብጸበኒ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ጅብሪል ዓለይሂስ ሰላም ሓደ እዋን ክልተ ግዜ ኣብ ጎኒ ካዕባ ኢማም ኮይኑ መሪሑኒ። ንመጀመርታ ግዜ፡ እቲ ጽላሎት ከም መትሓዚ ሳንዱቕ ኣብ ዝዀነሉ እዋን፡ ጸሎት ፍርቂ መዓልቲ ጸለየ። ድሕሪኡ ምስሊ ናይ ሓደ ነገር እቲ ሓቀኛ ነገር ምስ መሰለ ጸሎት ድሕሪ ቀትሪ ጸለየ። ብድሕሪኡ ሰላት ማግሪብ ጸሓይ ምስ ዓረበትን ጾማውያን ጾሞም ምስ ኣቋረጹን። ድሕሪኡ እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ቀይሕ ሕብሪ ምስ ጠፍአ ኢሻ ስግደሉ። ብድሕሪኡ ድማ ወጋሕታ ምስ ወግሐን መግቢ ንጾመኛ ሓራም ምስ ኮነን ሰላት ንግሆ ሰገደ። ካልኣይ ግዜ ድማ ልክዕ ንሰዓት ድሕሪ ቀትሪ ትማሊ ጸሎት ፍርቂ መዓልቲ ጸለየ፣ ነጸብራቕ ናይ ሓደ ነገር ከምቲ ኣብ ክውንነት ዝነበረ። ድሕሪኡ፡ ምስሊ ነፍሲ ወከፍ ኣቕሓ ካብቲ መበቈላዊ ኣቕሓ ብዕጽፊ ምስ ዝኸውን ጸሎት ድሕሪ ቀትሪ ጸለየ። ብድሕሪኡ ከም ቀደሙ ሰላት መግሪብ፡ ቀጺሉ ናይ መወዳእታ ናይ ዒሻ ሰላት ምስ ሓለፈ ሲሶ ለይቲ ምስ ሓለፈ። ድሕሪኡ ጸሓይ ኣብ ምድሪ ምስ በረቐት ጸሎት ንግሆ ግበር። ብድሕሪኡ ጅብሪል ናባይ ገጹ ብምምላስ ከምዚ በለ፤ 'ኦ መሓመድ እዚ ግዜ ናይቶም ቅድሜኻ ዝነበሩ ነብያት እዩ፡ ግዜ ጸሎት ድማ ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ግዜ እዩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ኣቡ ሑረይራ፡ ቡራይዳ፡ ኣቡ ሙሳ፡ ኣቡ መስዑድ ኣል ኣንሳሪ፡ ኣቡ ሰዒድ፡ ጃብር፡ ዓምሩ ቢን ሓዝም፡ ኣል ባራን ኣናስን ዝተረድኡ እውን ኣለዉ'። ተሓቢሩኒ ኣሎ [ኣሕመድ ቢን ሙሳ] ከምዚ ኢሉ፤ ሓቢሩና ኣሎ [ዓብደላ ቢን ኣል ሙባረክ] ከምዚ ኢሉ፤ ጸብጺቡልና ኣሎ [ሑሴን ቢን ዓሊ ቢን ሑሴን] ከምዚ ኢሉ፤ ንዓይ [ዋህብ ቢን ካይሰን] ካብ [ጃቢር ቢን ዓብደላ] ካብ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጸብጺቡለይ ኣሎ፡ ከምዚ ኢሉ: ጅብሪል መሪሑኒ...... ድሕሪኡ ከምቲ ኣብ ሓዲስ ኢብን ዓባስ ብትርጉም ጠቒሱ። ኣብ ሓዲስ ድማ ‘ከም ትማሊ ንኣስር ግዜ’ ኣይጠቐሰን። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሰሒሕ ጋሪብ ኢዩ። ናይ ኢብን ዓባስ ሓዲስ ድማ ሓሰን ሰሒሕ ሓዲስ ኢዩ። መሓመድ ከምዚ ኢሉ፤ 'እዋናት ሰላት ብዝምልከት እቲ ዝያዳ ሓቀኛ ታሪኽ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ዝተወስደ ናይ ጃቢር ሓዲስ እዩ'። ኢሉ፤ 'እቲ ናይ ጃቢር ሓዲስ ብዛዕባ ግዜ ሰላት ብ[ዓታ ቢን ኣቡራባ] ከምኡ'ውን [ኣምሩ ቢን ዲናር] ከምኡ'ውን [ኣቡ ኣዝ ዙበይር] ካብ [ጃቢር ቢን ዓብደላ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተረኺቡ ኣሎ፡ ከምቲ ሓዲስ ዋህብ ቢን ካይሳን፡ ካብ ጃቢር፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ኢብን ፉድላይል] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ካብ [ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ኢሉ፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም : - ብርግጽ ሰላት መጀመርታ ግዜን መወዳእታ ግዜን ኣለዋ ። መጀመርያ ግዜ ንሰላት ፍርቂ መዓልቲ ጸሓይ ምስ ዓረበት እንትኸውን ናይ መወዳእታ ግዜ ድማ ናይ ኣስር ግዜ ምስ ኣተወ እዩ። መጀመርያ ግዜ ሰላት ኣስር ግዜኡ ምስ በጽሐ መወዳእትኡ ድማ ጸሓይ ብጫ ምስ ትቕየር እዩ። መጀመርያ ግዜ ሰላት መግሪብ ጸሓይ ክትዓርብ ከላ ናይ መወዳእታ ግዜ ድማ እቲ ቀይሕ ሕብሪ ምስ ጠፍአ እዩ። ምጅማር ግዜ ኢሻ ቀይሕ ሕብሪ ምስ ጠፍአ እቲ ናይ መወዳእታ ግዜ ፍርቂ ለይቲ ምስ ዝኸውን እዩ። መጀመርታ ጸሎት ንግሆ ድማ ወጋሕታ ምስ ወግሐት እያ፡ መወዳእታኣ ድማ ጸሓይ ምስ ወጸት እያ'። ኢሉ፤ ‘ኣብዚ ምዕራፍ’ዚ ካብ ዓብደላ ቢን ዓምሩ ዝተረኽበ ታሪኽ’ውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'መሓመድ ድማ፤ 'ሓዲስ ኣልዓ'ማሲ ካብ ሙጃሂድ ብመንጽር ግዜ ሰላት ካብቲ ናይ መሓመድ ቢን ፉድላይል ሓዲስ ካብ ኣልኣማሲ ዝያዳ ሓቀኛ ክኸውን ከሎ፡ ሓዲስ መሓመድ ቢን ፉድላይል ድማ ብመሓመድ ቢን ፉድላይል ዝተገብረ ጌጋታት ዝሓዘ እዩ። [ኣቡ ኡሳማ] ካብ [ኣቡ ኢስሓቕ ኣል ፋዛሪ] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ካብ [ሙጃሂድ] ነጊሩና ኣሎ'። ኢሉ፤ 'ሓደ ሓደ ግዜ ይጥቀስ፤ ብሓቂ ጸሎት መጀመርታን መወዳእታን ግዜ ኣለዎ፡ ሽዑ ንሓዲስ መሓመድ ቢን ፉድላይል ካብ ኣልዓ'ማሲ ምስ ትርጉሙ ጠቒሱ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
[ኣሕመድ ቢን ማኒ’] ከምኡ’ውን [ኣል ሓሰን ቢን ኣሽ ሻባ ኣል ባዛር] ከምኡ’ውን [ኣሕመድ ቢን መሓመድ ቢን ሙሳ] ብሓደ ትርጉም ነጊሩና ኣሎ። ኢሎም፤ 'ነጊሮምና ኣለዉ [ኢሻቅ ቢን ዩሱፍ ኣል ኣዝራቅ] ካብ [ሱፍያን ኣጽስ ጻውሪ] ካብ [ኣልቃማ ቢን ማርሳድ] ካብ [ሱሌማን ቢን ቡራይዳ] ካብ [ኣቡኡ] ኢሉ፤ 'ሓደ ሰብኣይ ናብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም መጺኡ ብዛዕባ ናይ ሰላት ግዜ ሓቲቱ: 'ንዑ ምሳና ጸልዩ -ፍቓድ ኣምላኽ-' ኢሉ። ሽዑ ንቢላል ኢቃማ ክወስድ ኣዘዞ። ስለዚ ወጋሕታ ምስ ወግሐ ኢቃማ ገበረ። ብድሕሪኡ ኢቃማ ኣዘዘ፣ ቢላል እውን ኢቃማ ጸሓይ ምስ ተጸግዐት፣ ስለዚ ሰላት ፍርቂ መዓልቲ ሰገደ። ብድሕሪኡ ኢቃማ ኣዘዘ፡ ቢላል ኢቃማ ገበረ ንሱ ድማ ጸሓይ ጸዓዱ ገና ልዑል ምስ ኮነ ሰላት ድሕሪ ቀትሪ ሰገደ። ድሕሪኡ ጩራ ጸሓይ ምስ ዓረበት ሰላት መግሪብ ኣዘዘ። ድሕሪኡ እቲ ኣብ ሰማይ ዝነበረ ቀይሕ ሕብሪ ምስ ጠፍአ ናይ ምሸት ሰላት ኢቃማ ኣዘዘ። ንጽባሒቱ ድማ ጸሓይ ምስ በረቐት ናይ ንግሆ ሰላት ኢቃማ ኣዘዘ። ድሕሪኡ ነቲ ናይ ቀትሪ ጸሎት ኣዘዘ፣ ኣየር ዝሑልን ደስ ዘብልን ክሳብ ዝስምዖ ምጽባይ ቀጸለ። ብድሕሪ’ዚ ናይ ድሕሪ ቀትሪ ጸሎት ኣዘዘ፡ ቁሩብ ግዜ ጥራይ እናተረፈ ከሎ ድማ ነቲ ጸሎት ፈጸመ። ድሕሪኡ እንደገና ኢቃማ ኣዘዘ፡ ኣብ ሰማይ ዝነበረ ቀይሕ ሕብሪ ዳርጋ ክሳብ ዝጠፍእ ግን ማግሪብ ኣቋረጾ። ድሕሪኡ ንሰላት ዒሻ ኣዘዘ፡ ሓደ ሲሶ ለይቲ ምስ ሓለፈ ድማ ፈጸሞ። ብድሕሪኡ ድማ ‘እቲ ብዛዕባ ግዜ ጸሎት ዝሓተተ ሰብ ኣበይ ኣሎ፧’ በሎ። እቲ ሰብኣይ ድማ ‘ኣነ እየ’ ኢሉ መለሰሉ። ድሕሪኡ፡ 'እዋናት ጸሎት ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ግዜ'ዚ'ዩ' በለ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጋሪብ ሓቀኛ እዩ።' ኢሉ፤ '[ስዩባህ] እውን ካብ [ኣልቃማ ቢን ማርሳድ] ኣዘንትዩዎ'።
