Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 हदीस
हदीस
Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
हामीलाई [अली बिन हुजर] र [अल हसन बिन अराफाह] दुवैले भनेका छन्; हामीलाई [इस्माइल बिन अय्यासी] ले [मूसा बिन उकबा] ले [नाफी] ले [इब्न उमर] ले अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट बताउँछन्, उनले भने: 'रजस्वला भएका महिलाहरू र जुनूबहरूले कुरानबाट केही पनि पढ्नु हुँदैन'। उनले भने; 'यस अध्यायमा अलीबाट पनि हदीस छ'। अबू ईसाले भने; 'हामीलाई इब्न उमरको हदीसको बारेमा थाहा छैन, इस्माइल बिन अय्यासीको हदीस बाहेक, मुसा बिन उकबाबाट, नाफीबाट, इब्न उमरबाट, रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट, उनले भने, 'जुनुब र महिनावारी भएकी महिलाले कुरान पढ्नु हुँदैन'। यो अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम, तबीइन र उनीहरू पछिका सुफियान अत्स त्सौरी, बिन अल मुबारक, स्याफी, अहमद र इस्हाक जस्ता धेरैजसो विद्वानहरूको राय हो। तिनीहरू भन्छन्, 'रजस्वला भएका महिलाहरू र जुनूब व्यक्तिहरूलाई कुरानबाट केही पनि पढ्न अनुमति छैन, पदको अन्त्य, वा एक अक्षर, र त्यस्तै। यद्यपि, तिनीहरूले जुनूब व्यक्तिहरू र महिनावारी भएका महिलाहरूलाई तस्बीह - सुबहानाल्लाह - र तहलिल - ला इलाहा इल्लालाह - पढ्न सुविधा प्रदान गर्छन्।' अबु ईसाले भने; 'मैले मुहम्मद बिन इस्माइललाई यसो भन्दै सुनेको थिएँ; 'वास्तवमा, इस्माइल बिन अय्यासीले हिजाजका मानिसहरू र इराकका मानिसहरूबाट धेरै खराब हदीसहरू वर्णन गरेका छन्, यस्तो देखिन्छ कि उनले इस्माइल बिन अय्यासीको इतिहासलाई उनीहरूबाट कमजोर बनाए, यदि उनले यसलाई एक्लै वर्णन गरे भने'। उनले भने; 'यद्यपि, इस्माइल बिन अय्यासीको हदीस सिरियाका मानिसहरूबाट हो'। अहमद बिन हम्बलले भने; 'इस्माइल बिन अय्यासी बकियाह भन्दा राम्रो छ, किनभने बकियाहसँग खराब हदीसहरू छन् जुन उनी त्सिकाह मानिसहरूबाट वर्णन गर्छन् - जसलाई विश्वास गर्न सकिन्छ -'। अबु ईसाले भने; 'अहमद बिन अल हसनले मलाई एउटा कथा सुनाए, उनले भने; 'मैले अहमद बिन हम्बललाई त्यसो भनेको सुनेको छु'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
हामीलाई [बन्दर] ले बताएका छन्; हामीलाई [अब्दुर्रहमान बिन महदी] ले [सुफ्यान] ले [मन्सुर] ले [इब्राहिम] ले [अल असवद] ले [आइस्याह] ले बताएका छन्; उनले भने; 'जब म महिनावारी भएको थिएँ, रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले मलाई कपडा लगाउन आदेश दिनुभयो, त्यसपछि उहाँले मलाई माया गर्नुभयो'। उनले भने; 'यस अध्यायमा उम्म सलामा र मैमुनाहबाट पनि इतिहास छ'। अबू ईसाले भने; 'आइस्याहको हदीस हसन प्रामाणिक छ। यो अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम र ताबीनका साथीहरूमध्ये धेरै विद्वानहरूको राय हो। यो राय स्याफी'ई, अहमद र इसहाकले पनि राखेका छन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
[अब्बास अल 'अन्बारी] र [मुहम्मद बिन अब्दुररहमान बिन महदी] ले हामीलाई बताएका छन्; [मुआविया बिन सालिह] ले हामीलाई [अल 'अला' बिन अल हरीथ] बाट [हरम बिन मुआविया] बाट उनका काका [अब्दुल्लाह बिन साद] बाट बताएका छन्। उनले भने, 'मैले पैगम्बर सल्लमलाई महिनावारी भएकी महिलासँग खाना खाने बारेमा सोधेँ, तब उहाँले भन्नुभयो: 'उनीसँग खाना खानुहोस्'। उनले भने, 'यस अध्यायमा 'आइशा र अनस' बाट पनि एक कथन छ। अबू ईसाले भने; 'अब्दुल्लाह बिन सादले वर्णन गरेको यो हदीस हसन गरिब हो। यो धेरैजसो विद्वानहरूको राय हो, तिनीहरूको विचार छ कि महिनावारी भएकी महिलासँग खाना खानु ठीक छ। यद्यपि, तिनीहरू वुझको बाँकी पानीको बारेमा फरक छन्, तिनीहरूमध्ये केहीले छुट दिन्छन् र अरूले यसलाई मकरुह मान्छन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
हामीलाई [कुतैबाहले] ले बताएका छन्; हामीलाई [उबैदाह बिन हुमैद] ले [अल आमसी] ले [थबित बिन उबैद] ले [अल कासिम बिन मुहम्मद] ले बताएका छन् उनले भने; '['ऐस्याहले] मलाई भने, 'अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले एक पटक मलाई भन्नुभयो: 'मस्जिदबाट एउटा सानो चटाई लिनुहोस्,''ऐस्याहले भनिन्; 'त्यसपछि मैले भनें; 'म महिनावारी भइरहेकी छु,' उनले भने: 'साँच्चै, तिम्रो महिनावारीको रगत तिम्रो हातमा छैन'। उनले भने; 'यस अध्यायमा इब्न उमर र अबू हुरैराहबाट पनि इतिहास छ'। अबू ईसाले भने; 'ऐस्याहको हदीस हसन प्रामाणिक छ। यो अधिकांश वैज्ञानिकहरूको राय हो, र हामी यस विषयमा उनीहरूको मतभेदको बारेमा जानकार छैनौं। अर्थात्, महिनावारी भएका महिलाहरूले मस्जिद भित्रबाट केही लिन सक्छन्'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
हामीलाई [बन्दर] ले बताएका छन्; हामीलाई [याह्या बिन सईद] र [अब्दुर्रहमान बिन महदी] र [बहज बिन असद] ले बताएका छन्; हामीलाई [हम्मद बिन सलामा] ले [हकिम अल अत्सराम] बाट [अबू तमीमा अल हुजैमी] बाट [अबू हुरैराह] ले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट बताएका छन्, उनले भने: 'जसले महिनावारी भएको महिलासँग सहवास गर्छ, वा गुदाबाट महिलासँग यौनसम्पर्क गर्छ, वा जादूगरकहाँ जान्छ, उसले मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लममाथि अवतरित भएको कुरामा अविश्वास गरेको छ'। अबू ईसाले भने; 'हामीलाई यो हदीस हाकिम अल अत्सरामको हदीस, अबू तमीमा अल हुजैमीबाट, अबू हुरैराहबाट बाहेक थाहा छैन। र वैज्ञानिकहरूका अनुसार, यस हदीसको एक मात्र अर्थ बोझको रूपमा हो।' पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट वर्णन गरिएको छ, उहाँले भन्नुभयो: 'जो कोही महिनावारी भएकी महिलासँग यौनसम्पर्क गर्न आउँछ, उसले एक दिनार दान गर्नुपर्छ'। यदि महिनावारी भएकी महिलाकहाँ आउनु अविश्वासको कार्य हो भने, उनलाई कफराहको रूपमा दान दिन आदेश दिइने छैन! यद्यपि, मुहम्मदले यस हदीसलाई यसको सनद पक्षबाट कमजोर बनाए। र अबू तमीमाह अल हुजैमीको नाम थरिफ बिन मुजालिद हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
हामीलाई [अली बिन हुजर] ले भन्नुभएको छ; हामीलाई [शारिक] ले [खुशैम] ले [मिकसम] ले [इब्न अब्बास] ले नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट जानकारी दिएका छन्, एक जना पुरुषले आफ्नी पत्नीको महिनावारीको समयमा आएर भनेका थिए: 'जो आफ्नी महिनावारी भएकी पत्नीकहाँ आउँछ उसले आधा दिनार दान गर्नुपर्छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
हामीलाई [अल हुसैन बिन हुरैत्स] ले भन्नुभएको छ; हामीलाई [अल फदल्ल बिन मुसा] ले [अबु हमजा अस सुक्करी] ले [अब्दुल करीम] ले [मिकसम] ले [इब्न अब्बास] ले अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट रिपोर्ट गर्नुभएको छ, उहाँले भन्नुभयो: 'यदि रगत रातो छ भने जरिवाना एक दिनार हो, र यदि पहेँलो छ भने जरिवाना आधा दिनार हो'। अबू ईसाले भने; 'रजस्वला भएका महिलाहरूसँग यौनसम्पर्क गर्दा जरिवानाको मुद्दाको बारेमा कुरा गर्ने हदीसलाई इब्न अब्बासले मौकुफ र मार्फुको इतिहाससहित वर्णन गरेका थिए'। यो केही वैज्ञानिकहरू भन्छन्। र यो राय अहमद र इसहाकले पनि लिएका थिए। बिन अल मुबारकले भने; 'उसले आफ्नो रबसँग माफी मागोस् र कुनै कफराह हुँदैन'। बिन अल मुबारकका यस्ता भनाइहरू सईद बिन जुबैर र इब्राहिम अन नखाई जस्ता धेरै ताबी'इन विद्वानहरूले पनि वर्णन गरेका थिए। र यो नै संसारका अधिकांश विद्वानहरू भन्छन्।
हदीस
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
हामीलाई [इब्न अबू उमर] ले बताएका छन्; हामीलाई [सुफ्यान बिन उयैनाह] ले [हिश्याम बिन उरवाह] बाट [फातिमा बिन्त अल मुन्दजिर] बाट [अस्मा बिन्त अबू बकर] ले बताएका छन्; 'एउटी महिलाले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई महिनावारीको रगत लागेको लुगाको बारेमा सोधिन्?' तब रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले जवाफ दिए: 'कपडा रगड्नुहोस्, त्यसपछि यसलाई भिजाउनुहोस् र पानीले धुनुहोस्, त्यसपछि त्यसले प्रार्थना गर्नुहोस्'। उनले भने; 'यस अध्यायमा अबू हुरैराह र उम्म कैस बिन्त मिहशानबाट पनि इतिहास छ'। अबू ईसाले भने; 'महिनावारीको रगत धुने बारे अस्माको हदीस हसन प्रामाणिक छ।' कपडामा लाग्ने र धुनु अघि नमाजको लागि लगाइने रगतको बारेमा विद्वानहरूको फरक मत छ। ताबीइनका केही विद्वानहरूले भने; 'यदि रगत एक दिरहमको आकारको छ, र उसले यसलाई धुनु अघि लगाउँछ भने, उसले आफ्नो नमाज दोहोर्याउनु पर्छ'। जबकि अरू केहीले भने; 'यदि रगत एक दिरहम भन्दा ठूलो छ भने, उसले नमाज दोहोर्याउनुपर्छ'। यो राय सुफ्यान अत्स त्सौरी र बिन अल मुबारकले राखेका थिए। यद्यपि, ताबीन र अन्य केही अन्य विद्वानहरूले नमाज दोहोर्याउन आवश्यक ठानेनन्, यदि रगत एक दिरहम भन्दा बढी - ठूलो - छ भने पनि। यो राय अहमद र इशाकले राखेका थिए। स्याफी'ईले भने; 'रगत एक दिरहम भन्दा सानो भए पनि यसलाई धुनु अनिवार्य छ'। र उनले त्यसैलाई पालना गरे'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
हामीलाई [नशर बिन अली अल जहदलामी] ले बताएका छन्; हामीलाई [स्युजा' बिन अल वालिद अबू बद्र] ले [अली बिन अब्दुल आला] ले [अबू सहल] ले [मुस्सा अल अजदिया] ले [उम्मू सलामा] ले बताएका छन्, उनले भने; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमको समयमा, भर्खरै बच्चा जन्माउने महिलाहरू चालीस दिनसम्म चुपचाप बस्थे, हामीले कालो रंगको कारणले गर्दा हाम्रो अनुहार साना - एक प्रकारको बोट - ले रंगायौं'। अबू ईसाले भने; 'यो एक गरिब हदीस हो, हामीलाई यो अबू सहलको हदीस बाहेक थाहा छैन, मुस्सा अल अजदियाले उम्म सलामाबाट'। र अबू सहलको नाम काथिर बिन जियाद हो। यस अवस्थामा मुहम्मद बिन इस्माइलले भने; 'अली बिन अब्दुल आला र अबू सहल विश्वसनीय व्यक्तिहरू हुन्'। र मुहम्मदलाई यो हदीस अबू सहलको हदीस बाहेक थाहा थिएन।' विद्वानहरू यस कुरामा सहमत छन् कि पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमका साथीहरू, ताबीनहरू र उनीहरू पछि आएकाहरू यस कुरामा सहमत छन् कि बच्चा जन्माउने महिलाले चालीस दिनसम्म प्रार्थना गर्न सक्दैन, जबसम्म उनी त्यसभन्दा पहिले शुद्ध भइनन्, जसमा उनले स्नान गरेर प्रार्थना गर्नुपर्छ। यदि चालीस दिन पछि रगत देखिन् भने, केही विद्वानहरूले भने: 'चालीस दिन पछि प्रार्थना छोड्न अनुमति छैन।' यो सुफ्यान अत्स थौरी, बिन अल मुबारक, स्याफी, अहमद र इशाक जस्ता बहुसंख्यक फुकाको राय हो। र यो अल हसन अल बसरीबाट पनि बयान गरिएको छ, उनले भने: 'वास्तवमा, बच्चा जन्माउने महिलाले पचास दिनसम्म प्रार्थना गर्दैन यदि उनले आफू शुद्ध भएको देखिनन्।' र यो 'अता बिन अबू रबा र अश स्याबीबाट पनि बयान गरिएको छ; त्यो साठी दिन हो।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
हामीलाई [बन्दर मुहम्मद बिन बसिस्यार] ले बताएका छन्; हामीलाई [अबू अहमद] ले भनेका छन्; हामीलाई [सुफ्यान] ले [मा'मर] बाट [कतादाह] बाट [अनस] ले भनेका छन्; 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले एक पटक आफ्ना पत्नीहरूसँग एउटै स्नानमा पालैपालो गर्नुभयो'। उनले भने; 'यस अध्यायमा अबू रफीबाट पनि एक कथन छ'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सही हो, कि अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्ना सबै पत्नीहरूसँग एउटै स्नानमा पालैपालो गर्नुभयो'। यो धेरै विद्वानहरूको राय हो, जसमध्ये अल हसन अल बशरी पनि छन्, कि कसैले वुजू नगरे पनि दोहोर्याएर सम्भोग गर्नुमा कुनै समस्या छैन।' [मुहम्मद बिन युसुफ] ले यो हदीस [सुफियान] बाट वर्णन गर्नुभयो, - अबू उर्वाहले अबू अल खथ्थाब-बाट, [अनास] बाट, अबू उरवाह-उनी मामर बिन राशिद-, र अबू अल खत्थाब कतादाह बिन दियामाह हुन्। अबू ईसाले भने; "तिनीहरूमध्ये कोहीले मुहम्मद बिन युसुफबाट, सुफियानबाट, इब्न अबू उर्वाहबाट अबू अल खत्थाबबाट वर्णन गरे।"
हदीस
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
[हन्नद] ले हामीलाई वर्णन गरेका छन्; [हफ्स बिन घियात्स] ले हामीलाई ['आशिम अल अहवाल] बाट [अबु अल मुतवक्किल] बाट [अबु सईद अल खुदरी] बाट अगमवक्ता सल्लमबाट वर्णन गरेका छन्, उहाँले भन्नुभयो: 'यदि तिमीहरूमध्ये कोही आफ्नी पत्नीकहाँ जान्छ र यसलाई दोहोर्याउन चाहन्छ भने, उसले उनीहरूका बीचमा वुजू गरोस्'। उहाँले भन्नुभयो; 'यस अध्यायमा उमरबाट पनि एउटा कथन छ'। अबू ईसाले भने; 'अबु सईदले वर्णन गरेको यो हदीस हसन सही हो। यो उमर बिन अल खत्थबको राय हो। र धेरै विद्वानहरूको पनि यो राय छैन, तिनीहरू भन्छन्, 'यदि कुनै पुरुषले आफ्नी पत्नीसँग सहवास गर्छ र फेरि दोहोर्याउन चाहन्छ भने, उसले पहिले वुजू गरोस्'। अबू अल मुतवक्किलको नाम अली बिन दाऊद हो। जबकि अबू सईद अल खुदरीको नाम साद बिन मलिक बिन सिनान हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
हामीलाई [हन्नद बिन अस सारी] ले बताएका छन्; हामीलाई [अबू मुआवियाह] ले [हिश्याम बिन उरवा] ले [उनका बुबा] ले [अब्दुल्लाह बिन अल अरकाम] ले बताएका छन्, उनले भने; 'इकामा घोषणा गरिएको थियो, त्यसपछि उनले एक जना मानिसको हात समातेर उसलाई अगाडि आउन आदेश दिए, यद्यपि उनी आफ्ना मानिसहरूका इमाम थिए। त्यसपछि उनले भने; 'मैले एक पटक पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई यसो भन्दै सुनेको थिएँ: 'यदि नमाज पढिएको छ, र तिमीहरूमध्ये कोही शौचालय जान चाहन्छ भने, उसलाई पहिले शौचालय जान देऊ'। उनले भने; 'यस अध्यायमा 'ऐस्याह, अबू हुरैराह, त्सौबान र अबू उमामाह' बाट पनि इतिहास छ। अबू ईसाले भने; 'अब्दुल्लाह बिन अल अरकामको हदीस हसन प्रामाणिक हदीस हो।' यसरी नै [मलिक बिन अनस] र [याह्या बिन सईद अल कथन] र केही कण्ठस्थकर्ताहरू - हदीस विज्ञहरू - ले [हिशाम बिन उरवाह] बाट [उनको बुबा] बाट [अब्दुल्लाह बिन अल अरकाम] बाट [वुहैब] र अरूले पनि [हिशाम बिन उरवाह] बाट [उनको बुबा] बाट [एक जना मानिस] बाट [अब्दुल्लाह बिन अल अरकाम] बाट वर्णन गरेका छन्। यो केवल पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू र ताबीनहरू मध्ये एक जनाको मात्र राय होइन। यो राय अहमद र इसहाकको पनि थियो, उनीहरूले भने, 'यदि कुनै व्यक्तिलाई दिसा वा पिसाब फेर्न मन लाग्छ भने उसले नमाज पढ्नु हुँदैन।' उनीहरूले यो पनि भने, 'यदि ऊ नमाज पढ्न उभिएको छ भने, जबसम्म यसले उसलाई बाधा पुर्याउँदैन तबसम्म उसले नमाज तोड्नु पर्दैन।' केही विद्वानहरूले भने, 'शौच वा पिसाब फेर्दा नमाज पढ्ने व्यक्तिमा कुनै गल्ती छैन, जबसम्म यसले उसलाई नमाजमा बाधा पुर्याउँदैन।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
हामीलाई [अबू राजा कुतैबाहले] बताएका छन्; हामीलाई [मलिक बिन अनसले] [मुहम्मद बिन उमराह] बाट [मुहम्मद बिन इब्राहिम] बाट [अब्दुर्रहमान बिन औफकी महिला दासी] ले बताएका छन् उनले भने; 'मैले एक पटक [उम्म सलामाह] लाई भनें, 'साँच्चै, म एक महिला हुँ जसको लुगा लामो छ, र म फोहोर ठाउँमा हिंड्छु?' त्यसपछि उनले भने; 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले एक पटक भन्नुभयो: 'त्यसपछि कपडा माटोसँगै शुद्ध हुनेछ'। उनले भने; 'यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन मसूदबाट पनि एउटा इतिहास छ, उनले भने; 'म एक पटक अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमसँग फोहोर ठाउँमा थिएँ, र हामीले वुजू गरेनौं।' अबू ईसाले भने; "वैज्ञानिकहरूले मात्र यस्तो सोच्दैनन्, तिनीहरू भन्छन्, 'फोहोर जमिनमा पाइला राख्ने व्यक्तिले आफ्नो खुट्टाको तल धुनु पर्दैन जबसम्म माटो अझै भिजेको हुँदैन, त्यसैले उसलाई दागहरू हटाउन सल्लाह दिइन्छ।' अबू ईसाले भने; '[अब्दुल्लाह बिन अल मुबारक] ले पनि यो हदीस [मलिक बिन अनस] बाट [मुहम्मद बिन उमराह] बाट [मुहम्मद बिन इब्राहिम] बाट [हुद बिन अब्दुर्रहमान बिन औफकी दासी] बाट [उम्म सलामा] बाट वर्णन गरेका छन्। तर यसमा शंका छ, किनभने अब्दुर्रहमान बिन औफको हुद नामको छोरा थिएन। तर यो इब्राहिम बिन अब्दुर्रहमान बिन औफकी दासी उम्म सलामाबाट एक कथन हो, र यो सत्य हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
हामीलाई [अबू हफश 'अमरु बिन अली अल फलास' ले बयान गरेका छन्; हामीलाई [यजीद इब्न जुराई' ले बयान दिएका छन्]; हामीलाई [सईद] ले [कतादाह] ले [अज्रह] ले [सईद बिन अब्दुर्रहमान बिन अब्जा] ले [उनका बुबा] ले [अम्मर बिन यासिर] ले बयान दिएका छन्; 'अल्लाहका पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले उनलाई अनुहार र हातका हत्केलाहरूमा तैयमुम गर्न आदेश दिनुभयो'। उनले भने; 'यस अध्यायमा 'ऐस्याह र इब्न अब्बास' बाट पनि इतिहास छ। अबू ईसाले भने; 'यो अम्मर हदीस हसन प्रामाणिक छ। यो धेरै मार्गहरूबाट 'अम्मरबाट पनि बयान गरिएको छ। यो केवल अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू मध्ये एक जनाको मात्र राय होइन। तिनीहरूमध्ये अली, अम्मर, इब्न अब्बास र तबीबाट धेरै जना थिए जस्तै अश्श स्याबी, 'अथा' र मखुल। उनीहरूले भने, "तयम्मुम अनुहार र दुवै हत्केलाको लागि एक प्रहार हो।" यो राय अहमद र इस्हाकले लिएका थिए। र इब्न उमर, जाबिर, इब्राहिम र अल हसन जस्ता केही विद्वानहरूले भने, "तयम्मुम अनुहारको लागि एक प्रहार हो र कुहिनासम्म दुवै हत्केलाको लागि एक प्रहार हो।" यो राय सुफियान अत्स त्सौरी, मलिक, बिन अल मुबारक र स्याफी'ईले लिएका थिए। तयम्मुमको बारेमा हदीस, अर्थात् पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो, "अनुहार र दुवै हत्केलाको लागि," अम्मरबाट अर्को तरिकाले पनि वर्णन गरिएको छ। यो हदीस अम्मारबाट पनि वर्णन गरिएको छ, कि उनले भने: "हामी पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमसँग काँध र काखीसम्म तयम्मुम गरिरहेका थियौं।" यद्यपि, केही विद्वानहरूले अम्मरको अनुहार र दुवै हत्केलाको लागि तयम्मुमको बारेमा पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट हदीसलाई कमजोर पार्छन्, जबकि उनीबाट काँध र काखीसम्म तयम्मुमको हदीस पनि वर्णन गरिएको थियो। इसहाक बिन इब्राहिम बिन मखलाद अल हन्जलीले भने; 'अम्मरको अनुहार र हत्केलाको लागि तैयम्मम गर्ने हदीस हसन हो जुन प्रामाणिक छ। यसैबीच, अम्मरको हदीस जसमा भनिएको छ, 'हामीले एक पटक पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमसँग काँध र काखीसम्म तैयम्म गर्यौं', अनुहार र हत्केलाको लागि हदीससँग बाझिँदैन। किनभने 'अम्मरले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले उनीहरूलाई त्यसो गर्न आदेश दिएको उल्लेख गरेनन्। तर उनले भने, 'हामी यो र यो गर्छौं'। जब उनले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई सोधे, उनले उनलाई आफ्नो अनुहार र हातका हत्केलाहरू पुछ्न आदेश दिए, त्यसैले उनले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले सिकाएको कुरा गरे, अर्थात् आफ्नो अनुहार र हातका हत्केलाहरू पुछे।' यसको प्रमाण अम्मरले तयमुमको बारेमा पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट दिएको फतवा हो, जसमा उनले भनेका थिए: 'अनुहार र हातका हत्केलाहरू पुछ्नु'। त्यसैले यस विषयमा प्रमाण त्यो हो जुन पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले सिकाउनुभएको थियो, उहाँले अनुहार र दुवै हत्केलाहरू पुछ्न सिकाउनुभएको थियो'। उनले भने, 'मैले अबू जुर'ह बिन अब्दुल करीमलाई यसो भन्दै सुनेको थिएँ; 'मैले बसरा शहरमा तीन जना भन्दा राम्रो कण्ठस्थ कसैलाई देखेको छैन: अली बिन अल मदिनी, इब्न असी स्यादजाकुनी र 'अम्र बिन अली अल फल्लास'। अबू जुर'हले भने; 'अफ्फान बिन मुस्लिमले 'अम्र बिन अली' बाट एउटा हदीस वर्णन गरे।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
हामीलाई [याह्या बिन मुसा] ले बताएका छन्; हामीलाई [सईद बिन सुलेमान] ले भनेका छन्; हामीलाई [हुसयिम] ले [मुहम्मद बिन खालिद अल कुरसी] ले [दाऊद बिन हुसैन] ले [इक्रिमा] ले [इब्न अब्बास] ले बताएका छन् कि एक पटक उनलाई तयम्मुमको बारेमा सोधिएको थियो, तब उनले जवाफ दिए, 'वास्तवमा, अल्लाहले आफ्नो किताबमा वुझको उल्लेख गर्दा भनेका छन्: '-त्यसैले आफ्नो अनुहार र हातहरू कुहिनासम्म धुनुहोस्-,' र अल्लाहले तयम्मुमको बारेमा पनि भनेका छन्: '-त्यसपछि आफ्नो अनुहार र हातहरू कुहिनासम्म धुनुहोस्-'। त्यसपछि उनले भने: '-चोरी गर्ने पुरुषहरू र चोरी गर्ने महिलाहरू, दुवैको हात काट्नुहोस्-'। त्यसैले, सुन्नत अनुसार, हात काट्दा हातको हत्केला हो, र तयम्मुममा धुने कुरा अनुहार र हत्केला हो।' अबू ईसाले भने; 'यो हदीस सही गरिब हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
हामीलाई [अबू सईद अब्दुल्लाह बिन सईद अल अस्याज] ले बताएका छन्; हामीलाई [हफश बिन घियात्स] र [उक्बा बिन खालिद] ले बताएका छन्; हामीलाई [अल आमसी] र [इब्न अबू लैला] ले [अम्रु बिन मुर्राह] ले [अब्दुल्लाह बिन सलामाह] ले [अली] बाट बताएका छन् उनले भनेका छन्; 'रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले जुनुब नभएसम्म हरेक अवसरमा कुरान पढ्नुहुन्थ्यो।' अबू ईसाले भनेका छन्; 'अलीको यो हदीस एक प्रामाणिक हदीस हो। यो राय पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम र ताबीनका साथीहरूमध्ये धेरै वैज्ञानिक विज्ञहरूले लिएका छन्। उनीहरूले भनेका छन्; 'मानिसले वुझ नगरी कुरान पढ्न सक्छ, तर उसले शुद्ध नभएसम्म पढ्न सक्दैन। यो राय सुफियान अत्स त्सौरी, स्याफी'ई, अहमद र इसहाकले लिएका थिए'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
हामीलाई [इब्न अबू उमर] र [सईद बिन अब्दुर्रहमान अल मख्जुमी] ले बताएका छन्, उनीहरूले भनेका छन्; हामीलाई [सुफ्यान बिन उयैनाह] ले [अज जुहरी] ले [सईद बिन अल मुसय्यिब] ले [अबु हुरैराह] बाट बताएका छन्, उनले भनेका छन्, 'एक गाउँले अरब मस्जिदमा प्रवेश गरे जब रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नमाज पढिरहेका थिए, गाउँले अरबले नमाज पढे। नमाज पढेपछि उसले प्रार्थना गर्यो, 'हे अल्लाह, म र मुहम्मदमाथि दया गर, र हामीसँग कसैलाई पनि प्रेम नगर।' रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम उनतिर फर्किए र भने: 'साँच्चै तिमीले केही चौडा कुरा साँघुरो पारेका छौ'। त्यसपछि उसले मस्जिदमा पिसाब फेर्यो ताकि मानिसहरू तुरुन्तै उसको नजिक आए, तर रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भने: 'एक बाल्टिन पानीले भिजाऊ,' वा उनले भने: 'एक बाल्टिन पानीले'। त्यसपछि उसले फेरि भन्यो: 'साँच्चै, तिमीलाई सहजता दिन पठाइएको थियो र कठिनाइ दिन पठाइएको थिएन'।' [सईद] ले भने; ' [सुफयान] ले भने; 'मलाई [याह्या बिन सईद] ले [अनस बिन मलिक] बाट यस्तै बताएको छ'। उनले भने; "यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन मसूद, इब्नु अब्बास र वत्सिलाह बिन अल असकाबाट पनि इतिहास छ।" अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ, र केही वैज्ञानिकहरूले यस हदीसको आधारमा राम्रो काम गरेका छन्। यो अहमद र इसहाकको राय हो। [युनुस] ले पनि यो हदीस [अज जुहरी] बाट [उबैदुल्लाह बिन अब्दुल्लाह] बाट [अबु हुरैरह] बाट वर्णन गरेका छन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[हन्नद बिन अस सारी] ले हामीलाई वर्णन गरेका छन्; [अब्दुर्रहमान बिन अबू अज़ जिनाद] ले [अब्दुर्रहमान बिन अल हरीथ बिन अय्यासी बिन अबू रबीआह] ले [हकीम बिन हाकीम] - अर्थात्, इब्न अब्बाद बिन हुनैफ - ले मलाई [नाफी' बिन जुबैर बिन मुथ'इम] ले [इब्न अब्बास] ले वर्णन गरेका छन् कि रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो: 'जिब्रिएल 'अलैहिस सलामले मलाई एक पटक काबाको छेउमा दुई पटक अगुवाइ गर्नुभयो। पहिलो पटक, उहाँले जुहरको नमाज त्यतिबेला पढ्नुभयो जब छायाँ जुत्ताको पट्टा जस्तै थियो। त्यसपछि उहाँले अस्रको नमाज त्यतिबेला पढ्नुभयो जब चीजहरूको छायाँ वास्तविक चीज जस्तै थियो। त्यसपछि उहाँले मगरिबको नमाज त्यतिबेला पढ्नुभयो जब सूर्यास्त भयो र रोजा राख्नेहरूले आफ्नो रोजा तोडे। त्यसपछि उहाँले इशाको नमाज त्यतिबेला पढ्नुभयो जब आकाशको रातो रंग गायब भयो। त्यसपछि उहाँले बिहान उदाएपछि र रोजा राख्ने व्यक्तिको लागि खाना निषेध भएपछि सुब्बाको नमाज पढ्नुभयो।' दोस्रो पटक, उहाँले दिउँसोको प्रार्थना गर्नुभयो, जुन वास्तविकतामा जस्तै थियो, हिजो दिउँसोको प्रार्थनाको समयको लागि। त्यसपछि उहाँले दिउँसोको प्रार्थना गर्नुभयो जब प्रत्येक वस्तुको छवि मूल वस्तुको भन्दा दोब्बर थियो। त्यसपछि उहाँले पहिले जस्तै मगरिबको प्रार्थना गर्नुभयो, त्यसपछि रातको एक तिहाइ बितिसक्दा अन्तिम इशाको प्रार्थना गर्नुभयो। त्यसपछि बिहानको प्रार्थना जब पृथ्वीमा सूर्य चम्किन्छ तब गर्नुहोस्। त्यसपछि जिब्रिल मतिर फर्किए र भने; 'हे मुहम्मद, यो तपाईंभन्दा पहिलेका पैगम्बरहरूको समय हो, र प्रार्थनाको समय यी दुई समयको बीचमा छ'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अबू हुरैराह, बुरैदाह, अबू मुसा, अबू मसुद अल अन्सारी, अबू सईद, जाबिर, 'अम्रु बिन हज्म, अल बारा र अनसबाट पनि कथनहरू छन्'। मलाई [अहमद बिन मुसा] ले भन्नुभएको छ; हामीलाई [अब्दुल्लाह बिन अल मुबारक] ले भन्नुभएको छ; हामीलाई [हुसैन बिन अली बिन हुसैन] ले भन्नुभएको छ; मलाई [वहब बिन कैसन] ले [जाबिर बिन अब्दुल्लाह] बाट रसूलल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट बयान गरेका छन्, उनले भने: 'जिब्रिलले मलाई अगुवाई गरे...... त्यसपछि उनले इब्न अब्बासको हदीसमा अर्थपूर्ण रूपमा उल्लेख गरे। र उनले हदीसमा 'हिजो जस्तो अस्रको समयको लागि' उल्लेख गरेनन्। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सहीह गरिब हो। र इब्न अब्बासको हदीस हसन सहीह हदीस हो। मुहम्मदले भने; 'नमाजको समयको बारेमा सबैभन्दा प्रामाणिक इतिहास पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट जाबिर हदीस हो।' उनले भने; 'नमाजको समयको बारेमा जाबिर हदीस ['अथा बिन अबू रबाह] र [अमरु बिन दिनार] र [अबु अज जुबैर] ले [जाबिर बिन अब्दुल्लाह] बाट पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट वर्णन गरेका छन्, जस्तै हदीस वहब बिन कैसनले जाबिरबाट, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट' वर्णन गरेका छन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
[हन्नद] ले हामीसँग बयान गरे; [मुहम्मद इब्न फुदलाइल] ले हामीलाई [अल आमश] ले [अबु सालिह] ले [अबु हुरैराह] बाट बयान गरे, उनले भने; 'अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: 'वास्तवमा, प्रार्थनाको सुरुवात र अन्त्य हुन्छ। जुहरको प्रार्थनाको समयको सुरुवात सूर्य अस्ताएपछि हुन्छ र यसको अन्त्य अस्रको प्रार्थनाको समय सुरु हुँदा हुन्छ। अस्रको प्रार्थनाको समयको सुरुवात यसको समय सुरु हुँदा हुन्छ र यसको अन्त्य सूर्य पहेँलो हुँदा हुन्छ। मगरिबको प्रार्थनाको समयको सुरुवात सूर्य अस्ताएपछि हुन्छ र यसको अन्त्य रातो रंग गायब हुँदा हुन्छ। इशाको प्रार्थनाको समयको सुरुवात रातो रंग गायब हुँदा हुन्छ र यसको अन्त्य मध्य रातमा हुन्छ। र सुब्बाको प्रार्थनाको सुरुवात बिहान हुँदा हुन्छ र यसको अन्त्य सूर्य उदाउँदा हुन्छ।' उनले भने; 'यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन अम्रबाट पनि एक कथन छ। अबू ईसाले भने; 'र मैले मुहम्मदलाई यसो भन्दै सुनेको छु; 'प्रार्थनाको समयको बारेमा मुजाहिदबाट अल आमशको हदीस अल आमशबाट मुहम्मद बिन फुदलाइलको हदीस भन्दा बढी प्रामाणिक छ, जबकि मुहम्मद बिन फुदलाइलको हदीसमा मुहम्मद बिन फुदलाइलले गरेको त्रुटि छ। हामीलाई [अबू उसमाह] ले [अबू इसहाक अल फजारी] बाट [अल आमश] बाट [मुजाहिद] बाट बताएका छन्। उनले भने; 'कहिलेकाहीं यो भनिन्छ; साँच्चै, प्रार्थनाको सुरुवात र अन्त्य हुन्छ, त्यसपछि उनले अल आमशबाट मुहम्मद बिन फुदलाइलको हदीस जस्तै यसको अर्थ सहित उल्लेख गरे।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
हामीलाई [अहमद बिन मनी'] र [अल हसन बिन अश शब्बा अल बज्जर] र [अहमद बिन मुहम्मद बिन मुसा] ले एउटै अर्थमा बताएका छन्। उनीहरूले भने, 'हामीलाई [इश्क बिन युसुफ अल अज्राक] ले [सुफयान अत्स त्सौरी] ले [अल्कमा बिन मर्त्सद] ले [सुलेमान बिन बुरैदाह] ले [उनका बुबा] बाट बताएका छन्। उनले भने, 'एक जना मानिस पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमकहाँ आए र नमाजको समयको बारेमा सोधे, तब उनले भने: 'आऊ र हामीसँग नमाज पढ - ईश्वरले चाहे -'। त्यसपछि उनले बिलाललाई इकामा लिन आदेश दिए। त्यसैले उनले बिहान उदाएपछि इकामा गरे। त्यसपछि उनले इकामाको आदेश दिए, बिलालले पनि सूर्य ढल्किएको बेला इकामा गरे, त्यसैले उनले मध्यान्हको नमाज पढे। त्यसपछि उनले इकामाको आदेश दिए, बिलालले इकामा गरे र उनले दिउँसोको नमाज पढे जब सूर्य सेतो र अझै माथि थियो। त्यसपछि उनले मगरिबको नमाज पढे जब सूर्यको किरण अस्ताउँछ।' त्यसपछि उहाँले आकाशको रातो रंग गायब भएपछि साँझको नमाज इकामाको आदेश दिनुभयो। र भोलिपल्ट, सूर्य चम्किलो हुँदा बिहानको नमाज इकामाको आदेश दिनुभयो। त्यसपछि उहाँले दिउँसोको नमाजको आदेश दिनुभयो, र हावा शीतल र रमाइलो नभएसम्म पर्खिरहनुभयो। त्यसपछि उहाँले दिउँसोको नमाजको आदेश दिनुभयो, र थोरै समय बाँकी रहँदा नमाज पढ्नुभयो। त्यसपछि उहाँले फेरि इकामाको आदेश दिनुभयो, तर आकाशको रातो रंग लगभग गायब नभएसम्म मगरिबको अन्त्य गर्नुभयो। त्यसपछि उहाँले इशाको नमाज पढ्नुभयो, र रातको एक तिहाइ बितिसकेपछि उहाँले त्यो गर्नुभयो। त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: 'नमाजको समयको बारेमा सोध्ने व्यक्ति कहाँ छ?' त्यो मानिसले जवाफ दियो, 'म हुँ'। त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: 'नमाजको समय यी दुई समयको बीचमा छ'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन गरिब प्रामाणिक छ।' उनले भने; '[स्यु'बाह] ले पनि यसलाई [अल्कामा बिन मर्त्सद] बाट वर्णन गरे'।
