Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
म्हानै बतायो है [अली बिन हुजर] अर [अल हसन बिन अराफा] दोनूं कैयो है; म्हानै बतायो है कै [इस्माइल बिन अय्यासी] सूं [मूसा बिन उकबा] सूं [नफी] सूं [इब्न उमर] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं, उण कैयो है: 'मासिक धर्म री लुगायां अर जुनब लोगां नै कुरान सूं कीं नीं पढ़णो चाइजै'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अली री एक हदीस भी है'। अबू ईसा कह्यो; 'म्हानैं इब्न उमर री हदीस रै बारै में कोई ठाह कोनी, सिवाय इस्माइल बिन अय्यासी री हदीस रै, मूसा बिन उकबा सूं, नफी सूं', इब्न उमर सूं, पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेही वसल्लम सूं, बां कैयो, 'जुनब अर मासिक धर्म री लुगाई नैं कुरान नीं पढ़णो चाइजै'। पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम, तबीइन अर बां रै बाद रा साथियां जियां सुफियान अत्स त्सौरी, बिन अल मुबारक, स्याफी, अहमद अर इशाक रै साथियां मांय सूं घणकरा विद्वानां री आ राय है। वे केवे है, 'मासिक धर्म री लुगायां अर जुनुब लोगां नै कुरान री कोई भी चीज पढ़बा री इजाजत कोनी है, सिवाय एक आयत रै अंत रै, या एक अक्षर रै, अर इसी चीजां रै। हालांकि, वे जुनब लोगां अर मासिक धर्म री लुगायां नै तस्बीह -सुभानल्लाह- अर तहलील -ला इलाहा इलालाह-' पढ़बा री सुविधा प्रदान करै है। अबू ईसा कह्यो; 'मैं मुहम्मद बिन इस्माइल नै कैता सुण्यो; 'वास्तव में, हिजाज रै लोगां अर इराक रै लोगां सूं इस्माइल बिन अय्यासी रै द्वारा कई बुरी हदीस सुणाई है, लागै है कै उण इस्माइल बिन अय्यासी रै इतिहास नै बां सूं कमजोर कर दियो है, अगर उण अेकला ही लिख्यो है'। बो बोल्यो; 'हालांकि, इस्माइल बिन अय्यासी री हदीस सीरिया रै लोगां री है'। अहमद बिन हम्बल कह्यो; 'इस्माइल बिन अय्यासी बकिया सूं चोखो है, क्यूंकै बकिया रै कनै बुरी हदीस है जिणनै वो त्सिकाह लोगां सूं सुणावै है - जिण माथै भरोसो करियो जा सकै है -'। अबू ईसा कह्यो; 'अहमद बिन अल हसन म्हनैं एक कहाणी सुणाई, बो बोल्यो; 'मैं अहमद बिन हम्बल नै ओ कैता सुण्यो है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
म्हानै बतायो है [बुंदर] कह्यो; म्हानै [अब्दुर्रहमान बिन महदी] सूं [सुफियान] सूं [मंसूर] सूं [इब्राहिम] सूं [अल असवाद] सूं ['ऐस्याह] सूं बतायो है, बां कैयो; 'जद म्हैं मासिक धर्म कर रैयो हो, रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम म्हनैं कपड़ा पैरण रो हुकम दियो, फेर बां म्हनैं दुलार करियो'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय उम् सलामा अर मैमुना रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; ऐसिया री हदीस हसन प्रामाणिक है। पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम अर तबीइन रै साथियां मांय सूं घणकरा विद्वानां री आ राय है। आ राय स्याफी, अहमद अर इशाक री भी है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
म्हानै बतायो है [अब्बास अल 'अनबारी] अर [मुहम्मद बिन अब्द अल अला] नै वे कह्यो; म्हानै बतायो है [अब्दुर्रहमान बिन महदी] कह्यो; म्हानै [मुआविया बिन सालिह] नै [अल 'अला` बिन अल हरिथ] सूं [हराम बिन मुआविया] सूं आपरै चाचा [अब्दुल्लाह बिन सद] सूं बतायो है, बां कैयो; 'मैं पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं मासिक धर्म री लुगायां रै साथै भोजन करण रै बारै में पूछ्यो, तो उणां कैयो: 'उणरै साथै भोजन करो'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय 'ऐस्या अर अनस' रो इतिहास भी है। अबू ईसा कह्यो; 'अब्दुल्ला बिन साद री आ हदीस हसन गरीब री डिग्री री है। आ राय घणकरा वैज्ञानिक विशेषज्ञां री है, बां रो मानणो है कै मासिक धर्म री लुगायां रै सागै भोजन करण में कोई बुराई कोनी है। पण वुजूद रै पाणी रै बाकी रै हिस्सै रै बारै में बां री मतभेद ही, बां मांय सूं केई तो ओ काम सोरो कर दियो अर केई तो ओ काम बदतर कर दियो'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै [उबैदा बिन हुमैद] नै [अल अमसी] सूं [थाबित बिन उबैद] सूं [अल कासिम बिन मुहम्मद] बतायो है; ' ['ऐसियाह] म्हनैं कैयो, 'अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम एक बार म्हनैं कैयो हो: 'मस्जिद सूं एक छोटी सी चटाई ले लो,' ऐसियाह कह्यो; 'फेर म्हैं कैयो; 'म्हैं मासिक धर्म कर रैयो हूं,' बो बोल्यो, 'साची, थारो मासिक धर्म रो खून थारै हाथां मांय कोनी है।' बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय इब्न उमर अर अबू हुरैरा रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; ऐसिया री हदीस हसन प्रामाणिक है। आ घणकरा वैज्ञानिकां री राय है अर आपां नै इण बात री जाणकारी कोनी है कै वै इण बिंदु माथै मतभेद राखै है। यानी, मासिक धर्म री लुगायां मस्जिद रै मांय सूं कीं ले सकै।
Hadith
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
म्हानै बतायो है [बुंदर] कह्यो; म्हानै [यह्या बिन सईद] अर [अब्दुर्रहमान बिन महदी] अर [बहज बिन असद] नै बतायो है; म्हानै [हम्मद बिन सलामा] सूं [हकीम अल अत्सराम] सूं [अबू तमीमा अल हुजैमी] सूं [अबू हुरैराह] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं बतायो है: 'जो कोई भी मासिक धर्म री लुगाई रै साथै संभोग करै है, या गुदा री लुगाई रै साथै यौन सम्बन्ध राखै है, या फेर उण लुगाई रै साथै सम्भोग करै है जिणनै वो नकार दियो है मुहम्मद शल्लल्लाहु 'अलेही वसल्लम' माथै प्रकट हुयो। अबू ईसा कह्यो; 'म्हानै आ हदीस हकीम अल अत्सराम री हदीस, अबू तमीमा अल हुजैमी अर अबू हुरैरा री हदीस रै अलावा कोनी मालूम। अर वैज्ञानिकां रै मुजब इण हदीस रो एकमात्र मतलब बोझ रै रूप मांय है। पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं रिवायित है, बां कैयो है: 'जो कोई भी मासिक धर्म री लुगाई रै साथै यौन सम्बन्ध राखै है, वो एक दीनार सूं दान करै है'। जे मासिक धर्म री लुगाई रै कनै आणो अविश्वास री बात है तो उणनै कफरा रै रूप मांय भिक्षा देवण रो हुकम नीं दियो जावैला! हालांकि, मुहम्मद इण हदीस नै सनाद री तरफ सूं कमजोर कर दियो। अर अबू तमीमा अल हुजैमी रो नाम थारीफ बिन मुजालिद है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
म्हानै बतायो है [अली बिन हुजर] कह्यो; म्हानै [शारीक] [खुशैम] सूं [मिकसम] सूं [इब्न अब्बास] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं एक आदमी रै बारै में बतायो है जिको आपरी मासिक धर्म रै दौरान आपरी घरआळी रै कनै आयो हो, उण कह्यो है: 'जो भी आपरी मासिक धर्म री लुगाई रै कनै आवै है, वो उणनै आधा दीनार सूं दान देवै है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
म्हानै बतायो है [अल हुसैन बिन हुरैत्स] कह्यो; म्हानै [अल फदल्ल बिन मूसा] सूं [अबू हमजाह अस सुक्कारी] सूं [अब्दुल करीम] सूं [मिकसम] सूं [इब्न अब्बास] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं बतायो है, उण कह्यो है: 'अगर खून लाल है तो जुर्माना एक दीनार है, अर जे ओ पीलो है तो जुर्माना आधा दीनार है'। अबू ईसा कह्यो; 'मासिक धर्म री लुगायां रै साथै यौन सम्बन्ध रै जुर्माना रै मुद्दे री बात करण आळी हदीस इब्न अब्बास मौक़ुफ अर मर्फू रै इतिहास रै साथै सुणी है'। केई वैज्ञानिक आ ई कैवै है। अर आ राय अहमद अर इशाक भी राखी ही। बिन अल मुबारक कह्यो; 'उणनै आपरै रब्ब सूं माफी मांगण दो अर कोई कफरा कोनी है'। बिन अल मुबारक री इण तरै री कहावतां नै कई तबीइन विद्वानां भी सुणाई है, जियां कै सईद बिन जुबैर अर इब्राहिम अन नखाई। अर आ बात दुनिया रा घणकरा विद्वान कैवै है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
म्हानै बतायो है [इब्न अबू उमर] कह्यो; म्हानै बतायो है [सुफयान बिन उयैना] सूं [हिस्याम बिन उर्वाह] सूं [फातिमा बिन्त अल मुंडजीर] सूं [असमा बिन्त अबू बकर] कह्यो; 'एक लुगाई पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं मासिक धर्म रै खून सूं दागदार कपड़ां रै बारै में पूछ्यो?' फेर रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम जवाब दियो: 'कपड़ा नै रगड़ो, फेर उणनै भीगो अर पाणी सूं धोओ, इणरै बाद उणरै साथै नमाज करो'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अबू हुरैरा अर उम्म कैस बिन्त मिहशान रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; 'मासिक धर्म रै खून नै धोबा रै बारै में असमा री हदीस हसन प्रामाणिक है।' कपड़ा माथै पड़बा आळा खून रै बारै मांय विद्वानां री न्यारी-न्यारी राय है अर धोबा सूं पैली प्रार्थना रै वास्तै पैहरियो जावै है। तबीइन रा केई विद्वान कैयो; 'अगर खून एक दिरहम रै आकार रो है, अर वो उणनै धोबा सूं पैली लगावै है, तो उणनै आपरी नमाज दोहराणी चाइजै'। जदकै केई दूजा लोगां कैयो; 'अगर खून एक दिरहम रै आकार सूं बडो है तो उणनै नमाज दोहराणी पड़सी'। आ राय सुफयान आत्स त्सौरी अर बिन अल मुबारक री है। पण तबीइन अर दूजा लोगां मांय सूं केई दूजा विद्वान नमाज री दोहराव नै अनिवार्य नीं करै, भलांई खून दिरहम सूं बत्तो हुवै। आ राय अहमद अर इशाक री है। शफी कह्यो; 'थनै इणनै धोणो पड़सी भलांई खून एक दिरहम रै आकार सूं कम हुवै'। अर वो इण माथै अड़ग्यो।
Hadith
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
म्हानै बतायो है [नशर बिन अली अल जहदलामी] कह्यो; म्हानै [स्युजा' बिन अल वालिद अबू बदर] सूं [अली बिन अब्दुल अ'ला] सूं [अबू साहल] सूं [मुसाह अल अजदिया] सूं [उम्मू सलामा] सूं बतायो है; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै बगत, जिकी लुगायां अबार ई टाबर नै जलम दियो हो, चालीस दिनां तांई चुपचाप बैठी रैवती, आपां काळा रंग रै कारण आपरै चेहरै नै साना सूं रंगता - एक किसम रो पौधो -। अबू ईसा कह्यो; 'यो एक गरीब हदीस है, आपां नै अबू साहल री हदीस रै अलावा, उम्म सलामा रै मुसाह अल अजदिया रै अलावा नीं मालूम'। अर अबू सहल रो नाम कथिर बिन जियाद है। इण मामला मांय मुहम्मद बिन इस्माइल कह्यो; 'अली बिन अब्दुल अला अर अबू सहल भरोसेमंद लोग है'। अर मुहम्मद नै अबू साहल री हदीस रै अलावा आ हदीस कोनी ही। विद्वानों री सहमति है कै पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रा साथी, तबीइन अर बां रै बाद रा लोग इण बात माथै सहमत है कै जिण लुगाई रो जलम हुयो है, वा चालीस दिनां तांई नमाज छोड़ सकै है, जद तांई कै वा उणसूं पैली शुद्ध नीं हुय जावै, पछै वा नहा'र नमाज पढ़णी जरूरी है। चालीस दिनां पछै खून देखै तो केई विद्वान कैवै; 'उणनै चालीस दिनां पछै नमाज नीं छोडणी चाइजै'। आ राय घणकरा न्यायविदां री है जियां कै सुफियान अत्स त्सौरी, बिन अल मुबारक, स्याफी, अहमद अर इशाक। अर यो अल हसन अल बशरी सूं भी सुणीज्यो है, बां कैयो; 'वाकई, एक लुगाई जिणनै टाबर जलम दियो है, वा पचास दिनां तांई प्रार्थना नीं करैला, जद वा खुद नै शुद्ध नीं देखैला'। अर यो अथा बिन अबू रबाह अर अश स्याबी सूं भी लिख्यो गयो है; यानी साठ दिन।
Hadith
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
म्हानै बतायो है [बुंदर मुहम्मद बिन बसिसियार] कह्यो; म्हानै बतायो है [अबू अहमद] कह्यो; म्हानै [सुफयान] सूं [मा'मर] सूं [कतादाह] सूं [अनास] बतायो है; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम एक बार आपरी लुगायां नै एक स्नान रै मांय घुमाया'। बो बोल्यो; "इण अध्याय मांय अबू रफी रो इतिहास भी है।" अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है, कै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम आपरी सगळी लुगायां नै एक ही स्नान सूं धोया'। कई वैज्ञानिक विशेषज्ञां री आ राय है, जिण मांय अल हसन अल बशरी भी है, कै किणी नै दोहरावण में कोई दिक्कत कोनी है - संभोग करणो- भलांई बो वजू नीं करियो हो। [मुहम्मद बिन यूसुफ] आ हदीस [सुफियान] सूं सुणी है, -अबू उर्वाह अबू अल खथब सूं कैयो-, [अनस] सूं, अबू उरवाह -वो मामर बिन रसीद है-, अर अबू अल खथब कतादाह बिन दीआमा। अबू ईसा कह्यो; 'इणां मांय सूं केई मुहम्मद बिन यूसुफ सूं, सुफियान सूं, इब्न अबू उर्वाह सूं अबू अल खथब सूं सुणीजी है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो; म्हानै [हफ्श बिन घियात्स] सूं ['अशिम अल अहवाल] सूं [अबू अल मुतवक्किल] सूं [अबू सईद अल खुदरी] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं बतायो है, उण कह्यो है: 'अगर थारै मांय सूं कोई आपरी घरआळी रै कनै आवै अर उणनै दोहराणो चावै तो उणनै दोनूं रै बीच वजू करणो चाइजै'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय उमर रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; अबू सईद री आ हदीस हसन प्रामाणिक है। आ उमर बिन अल खथब री राय है। अर केई वैज्ञानिक विशेषज्ञां री आ राय है, वै कैवै है कै 'अगर कोई आदमी आपरी घरआळी रै साथै यौन सम्बन्ध राखै है अर बो फेरूं करणो चावै है तो उणनै पैली जला लेणो चाइजै'। अबू अल मुतवक्कील रो नाम अली बिन दाऊद है। इण बीच, अबू सईद अल खुदरी रो नाम सद बिन मलिक बिन सिनान है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
म्हानै बतायो है [हन्नाद बिन अस सारी] कह्यो; म्हानै [अबू मुआविया] नै [हिस्याम बिन उर्वाह] सूं [उणरै पिता] सूं [अब्दुल्लाह बिन अल अरकम] सूं बतायो है, बां कैयो; इकामा घोषित कर दियो गयो हो, फेर उण एक आदमी रो हाथ पकड़ लियो अर उणनै आगै आवा रो हुकम दियो, भलांई बो आपरी प्रजा रो इमाम हो। फेर बो बोल्यो; 'मैं एक बार पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नै कैता सुण्यो हो: 'अगर नमाज पढ़ी गई है, अर थारै मांय सूं कोई शौचालय जाणो चावै है तो पैली शौचालय जावण दो'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय 'ऐस्या, अबू हुरैरा, त्सौबान अर अबू उमामा' रो इतिहास भी है। अबू ईसा कह्यो; 'अब्दुल्ला बिन अल अरकाम री हदीस हसन री प्रामाणिक हदीस है। इण भांत [मलिक बिन अनस] अर [यह्या बिन सईद अल कठथान] अर रटणियां मांय सूं काफ़ी - हदीस विशेषज्ञ - [हिस्याम बिन उर्वाह] सूं [उणरै पिता] सूं [अब्दुल्लाह बिन अल अरकम] सूं सुणाया है'। [वुहैब] अर इणरै अलावा [हिस्याम बिन उरवाह] सूं [उणरै पिता] सूं [एक आदमी] सूं [अब्दुल्लाह बिन अल अरकाम] सूं भी सुणायो है। आ राय न केवल पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम अर तबीइन रै एक साथी री है। अहमद अर इशाक री भी आ राय है, वै कैवै है, 'अगर कोई नै शौच या पेशाब करण री इच्छा हुवै तो नमाज नीं पढ़णी चाइजै।' बां फेरूं कैयो, 'अगर वो प्रार्थना करण सारू खड़्यो है तो उणनै आपरी प्रार्थना रद्द नीं करणी पड़ैला जद तांई कै ओ उणनै परेशान नीं करै'। केई वैज्ञानिक विशेषज्ञां री राय है, 'किणी मिनख नै शौच या पेशाब री जरूरत पड़ै तो प्रार्थना करणी ठीक है, बशर्ते कै इणसूं उणरी प्रार्थना में बाधा नीं आवै'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
म्हानै बतायो है [अबू राजा` कुतैबा] कह्यो; म्हानै [मलिक बिन अनस] नै [मुहम्मद बिन उमारा] सूं [मुहम्मद बिन इब्राहिम] सूं [अब्दुर्रहमान बिन औफ री दास] बतायो है, बां कैयो; 'मैं एक बार [उम्म सलामा] सूं कह्यो हो, 'वास्तव में, मैं एक लुगाई हूं जिणरा कपड़ा लांबा है, अर मैं गंदी जगां माथै चालूं हूं?' फेर बो बोल्यो; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम एक बार कह्यो हो: 'कपड़ो इणरै बाद माटी रै साथै शुद्ध होसी'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अब्दुल्ला बिन मसूद रो इतिहास भी है, बां कैयो; 'मैं एक बार अल्लाह रै रसूल सल्लल्लाहु वसल्लम रै सागै एक गंदी जगां माथै हो, अर म्हे वजू कोनी करियो।' अबू ईसा कह्यो; "वैज्ञानिक न केवल इण भांत सोचै है, वे कैवै है, 'जो आदमी गंदी जमीन माथै पग राखै है, उणनै आपरै पगां री तलवारां नै तब तांई धोणी नीं पड़ैला जद तांई कै गंदगी अजै भीगी नीं है, इण वास्तै उणनै निशान हटावण री सलाह दी जावै है।' अबू ईसा कह्यो; ' [अब्दुल्ला बिन अल मुबारक] भी [मलिक बिन अनस] सूं [मुहम्मद बिन उमारा] सूं [मुहम्मद बिन इब्राहिम] सूं [हुद बिन अब्दुर्रहमान बिन औफ री दास] सूं [उम्मू सलामा] सूं आ हदीस सुणाई है। पण इण मांय संदेह हो, क्यूंकै अब्दुर्रहमान बिन औफ रै कनै हुद नाम रो कोई बेटो कोनी हो। पण ओ उम्म सलामा सूं इब्राहिम बिन अब्दुर्रहमान बिन औफ री एक दास लुगाई रो इतिहास है अर ओ साच है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
म्हानै [अबू हफश अमरू बिन अली अल फलास] बतायो है; म्हानै बतायो है [यजीद इब्न ज़ुराई'] कह्यो; म्हानै [सईद] सूं [कतदाह] सूं [अजरा] सूं [सैद बिन अब्दुर्रहमान बिन अबजा] सूं [उणरै पिता] सूं ['अम्मर बिन यासिर] बतायो है; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम उणनै चेहरे अर हाथां री हथेलियां माथै तैमम करण रो हुकम दियो'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय 'ऐसिया अर इब्न अब्बास' रो इतिहास भी है। अबू ईसा कह्यो; 'यो अम्मर हदीस हसन प्रामाणिक है। इणनै अम्मर सूं भी कई मार्गां सूं सुणायो गयो है। आ राय न केवल पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै एक साथी री है। बां मांय अली, अम्मर, इब्न अब्बास अर तबीइन मंडळियां जियां कै अश स्याबी, अथा` अर माखुल रा घणकरा लोग हा। वे कैवे है, 'तायमुम चेहरे अर दोनूं हथेलियां माथै एक वार है'। आ राय अहमद अर इशाक ली ही। अर केई वैज्ञानिक विशेषज्ञ जियां कै इब्न उमर, जाबीर, इब्राहिम अर अल हसन कैयो कै 'तायामुम चेहरे माथै एक वार है अर कोहनी तांई दोनूं हथेलियां माथै एक वार है'। आ राय सुफ्यान आत्स त्सौरी, मलिक, बिन अल मुबारक अर स्याफी ली ही। तैमम रै बारै में आ हदीस, यानी पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कैयो हो कै 'चेहरे अर हाथां री हथेलियां रै वास्तै' अम्मर सूं भी दूजा तरीका सूं सुणीजी है। यो हदीस अम्मर सूं भी लिख्यो गयो है, कै उण कैयो; 'आपां एक बार पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै साथै मिल'र कंधां अर कांधा तांई तैम्मम करियो हो'। हालांकि, केई विद्वान पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम री अम्मर री हदीस नै चेहरे अर हाथां री हथेलियां माथै तैमम रै बाबत कमजोर बतावै है, जदकै कांधां अर कांधा माथै तैमम री हदीस भी बां सूं सुणीजी ही। इशाक बिन इब्राहिम बिन मखलाद अल हंझली कह्यो; चेहरे अर हाथां री हथेलियां रै वास्तै तैम्मम रै बारै में अम्मर री हदीस एक हदीस है जिकी हसन री प्रामाणिक है। इण बीच, अम्मर री हदीस जिण मांय लिख्योड़ो है, 'हम एक बार पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै साथै कंधां अर कांख तांई तैयमम करियो,' चेहरे अर हथेलियां रै वास्तै हदीस सूं टकराव कोनी करै। क्यूंकै अम्मर इण बात रो जिकर नीं करियो हो कै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम बांनै ओ काम करण रो हुकम दियो हो। पण बो तो बस इत्तो ई कैयो, 'म्हैं ओ अर ओ करां'। जद उण पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं पूछ्यो तो उण पैगम्बर उणनै आपरो चेहरो अर हाथां री हथेलियां नै पोंछण रो हुकम दियो, सो उण पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम री सिखाई मुजब काम करियो, यानी आपरो चेहरो अर हाथां री हथेलियां नै पोंछणो। इण रो सबूत ओ है कै 'अम्मर पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं तैमम रै बाबत एक फतवा दियो, कै उण कैयो: '-पोंछणो- चेहरो अर हाथां री हथेलियां'। तो इण मामला मांय तर्क ओ है कै पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम' सिखायो हो, बां चेहरो अर हाथां री हथेलियां नै पोंछणो सिखायो हो। उण कह्यो, 'मैं अबू ज़ुरअह बिन अब्दुल करीम नै कैता सुण्यो; 'मैं बसरा शहर रै मांय तीन लोगां सूं बेसी याद राखण आळा नै कदैई कोनी देख्यो; अली बिन अल मदीनी, इब्नू असी स्यादजाकुनी अर 'अमरू बिन अली अल फल्लास'। अबू ज़ुरअह कह्यो; 'अफ्फान बिन मुस्लिम 'अमरू बिन अली' सूं एक हदीस सुनाई।
Hadith
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
म्हानै बतायो है [यह्या बिन मूसा] कह्यो; म्हानै बतायो है [सईद बिन सुलेमान] कह्यो; म्हानै बतायो है [हुसैम] सूं [मुहम्मद बिन खालिद अल कुरासी] सूं [दाउद बिन हुशैन] सूं [इकरीमा] सूं [इब्न अब्बास] कै एक बार उणनै तैम्मम रै बारै में पूछ्यो गयो हो, तो उण जवाब दियो, 'वास्तव में अल्लाह आपरी किताब में वजू रो जिक्र करतां थकां कैयो है: '-इण वास्तै आपरा चेहरा अर हाथां नै कोहनी तांई धोओ, अर अल्लाह तैमम रै बारै में भी कह्यो है:' आपरो चेहरो अर आपरा हाथां नै झाड़ो-'। फेर बोला: '-चोरी करण आळा मिनख अर चोरी करण आळी लुगायां दोनूं रा हाथ काट दो-'। सो, सुन्नत रै मुजब, हाथां नै काटता बगत हाथां री हथेलियां हुवै है अर तैम्मम मांय धोया जावै है चेहरो अर हथेलियां है।' अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस सही गरीब है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
म्हानै बतायो है [अबू सईद अब्दुल्लाह बिन सईद अल अस्याज] कह्यो; म्हानै बतायो है [हफश बिन घियात्स] अर [उकबा बिन खालिद] बां कैयो; म्हानै [अल अमसी] अर [इब्न अबू लैला] नै ['अमरू बिन मुर्रा] सूं [अब्दुल्लाह बिन सलामा] सूं [अली] बतायो है; 'रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम हर मौके माथै कुरान पढ़ता, जद तांई कै वो जुनब नीं हो'। अबू ईसा कह्यो; 'अली री आ हदीस एक सही हदीस है। आ राय पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम अर तबीइन रै साथियां मांय सूं घणकरा वैज्ञानिक विशेषज्ञ लेवै है। बां कैयो; 'कोई आदमी बिना वजू रै कुरान पढ़ सकै है, पण जद तांई बो शुद्ध नीं हुवै, बो नीं पढ़ सकै। आ राय सुफ्यान अत्स त्सौरी, स्याफी, अहमद अर इशाक ली ही।
Hadith
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
म्हानै बतायो है [इब्न अबू उमर] अर [सईद बिन अब्दुर्रहमान अल मखजुमी] बां कैयो; म्हानै [सुफयान बिन उयैना] नै [अज जुहरी] सूं [सईद बिन अल मुसैयब] सूं [अबू हुरैरा] सूं बतायो है, बां कैयो; 'एक गांव अरब मस्जिद रै मांय दाखिल हुयो जद पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नमाज पढ़ रैया हा, गांव अरब फेर नमाज पढ़ी। नमाज पढ़बा रै बाद उण प्रार्थना करी, 'हे अल्लाह, म्हारै अर मुहम्मद माथै दया करो अर म्हारै सागै किणी सूं प्रेम मत करो'। पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम फेर उणरै कनै मुड़'र बोल्या: 'साचैई थै कीं चौड़ो कर दियो है'। इणरै बाद उण मस्जिद मांय पेशाब करियो जिणसूं लोग तुरंत उणरै कनै पूगग्या, पण पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कह्यो: 'इणनै एक बाल्टी पाणी सूं डुबोओ,' या फेर उण कह्यो: 'एक बाल्टी पाणी सूं'। इणरै बाद बो फेरूं बोल्यो- 'साचै ई थनै सुगमता देवण सारू भेज्यो गयो हो अर मुसीबत देवण सारू नीं भेज्यो गयो हो।' [सईद] कह्यो; ' [सुफयान] कह्यो; 'म्हानै [यह्या बिन सईद] नै [अनास बिन मलिक] सूं इण भांत बतायो है'। बो बोल्यो; "इण अध्याय मांय अब्दुल्लाह बिन मसूद, इब्नू अब्बास अर वत्सिलाह बिन अल असका रो इतिहास भी है।" अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रमाणिक है, अर केई वैज्ञानिकां इण हदीस रै आधार माथै भला काम भी करिया है। आ अहमद अर इशाक री राय है। [यूनुस] भी [अज जुहरी] सूं [उबैदुल्लाह बिन अब्दुल्ला] सूं [अबू हुरैरा] सूं आ हदीस सुणाई है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
म्हानै बतायो है [हन्नाद बिन अस सारी] कह्यो; म्हानै [अब्दुर्रहमान बिन अबू अज जिनाद] सूं [अब्दुर्रहमान बिन अल हरिथ बिन अय्यासी बिन अबू रबिया] सूं [हकीम बिन हकीम] सूं बतायो है - अर्थात् इब्नू अब्बाद बिन हुनैफ - कह्यो; म्हानै बतायो है [नफी' बिन जुबैर बिन मुथ'िम] कह्यो; म्हनैं [इब्नू अब्बास] बतायो है कै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम कह्यो है: 'जिबरील अलैहिस सलाम एक बार म्हनैं काबा रै कनै दो बार इमाम रै रूप में लेयग्या। पैली बार, जद छाया चप्पल री पट्टियां जिसी ही तो बो दोपहर री नमाज पढ़ी। फेर बो दोपहर री नमाज पढ़ी जद किणी चीज री छवि असली चीज जिसी दीखै ही। फेर मगरिब री नमाज जद सूरज डूब जावै है अर रोजा राखण आळा लोग रोजा तोड़ देवै है। फेर आकास रै मांय लाल रंग गायब होबा माथै ईशा री नमाज करो। इणरै बाद जद भोर हुयगी अर रोजा राखण आळा रै वास्तै भोजन हराम हुयग्यो तो वै प्रभात री नमाज पढ़ी। दूजी बार, बां दोपहर री प्रार्थना करी, जकी किणी चीज रो प्रतिबिंब हो जियां कै वा हकीकत मांय ही, बिल्कुल काल दोपारां री प्रार्थना रै बगत रै वास्तै। फेर दोपहर री नमाज पढ़ी जद हरेक वस्तु री छवि मूल वस्तु सूं दोगुणी ही। फेर बां पैली री तरै मगरिब री नमाज पढ़ी, फेर आखरी ईशा री नमाज जद रात रो एक तिहाई हिस्सो बीतग्यो। फेर जद सूरज धरती माथै चमकै है तो प्रभात री नमाज करो। इणरै बाद जिबरील म्हारै कानी मुड़्यो अर बोल्यो; 'हे मुहम्मद, यो थारै सूं पैली रा नबियां रो बगत है अर नमाज रो बगत इण दो बगत रै बिचाळै है'। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय अबू हुरैरा, बुरैदा, अबू मूसा, अबू मसूद अल अंसारी, अबू सईद, जाबिर, 'अमरू बिन हजम, अल बारा अर अनस' रा भी रिवायत है। मन्नै बतायो गयो है [अहमद बिन मूसा] कह्यो; म्हानै बतायो है [अब्दुल्लाह बिन अल मुबारक] कह्यो; म्हानै रिपोर्ट करी है [हुसैन बिन अली बिन हुसैन] कह्यो; रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं [वाहब बिन कैसान] नै [जबिर बिन अब्दुल्लाह] सूं बतायो है, उण कह्यो है: 'जिबरील म्हारो नेतृत्व करियो...... फेर उण इब्न अब्बास री हदीस रै रूप में अर्थ रै साथै उल्लेख करियो है। अर उण हदीस मांय 'काल री तरै असर रै वास्तै' रो जिकर कोनी करियो। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन सही गरीब है। अर इब्न अब्बास री हदीस एक हसन सहीह हदीस है। मुहम्मद कह्यो; 'नमाज रै बगत रै बाबत सबसूं प्रामाणिक इतिहास पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम' री जाबीर हदीस है। बो बोल्यो; 'नमाज रै बगत रै बारै में जाबीर हदीस ['अथा बिन अबू रबाह] अर [अमरू बिन दीनार] अर [अबू अज जुबैर] [जाबिर बिन अब्दुल्ला] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं लिखी है, जियां कै हदीस वहब बिन कैसान, जाबीर सूं, पैगम्बर सल्लल्लाह वसल्लम सूं।
Hadith
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो; म्हानै [मुहम्मद इब्न फुदलैल] नै [अल अमसी] सूं [अबू सलीह] सूं [अबू हुरैरा] सूं बतायो है, बां कैयो; रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कह्यो: 'वास्तव में नमाज रो एक शुरुआत रो बगत अर एक अंत रो बगत होवै है। दोपहर री नमाज रै बगत री शुरुआत सूरज डूबण सूं हुवै है अर अंत रो बगत असर रै बगत मांय आवै है। असर नमाज रै बगत री शुरुआत तद हुवै है जद बगत आ जावै है अर अंत तद हुवै है जद सूरज पीळो पड़ जावै है। मगरिब री नमाज रो बगत सूरज डूबबा सूं सरू हुवै है अर अंत रो बगत लाल रंग गायब हुय जावै है। ईशा रै बगत री शुरुआत तद हुवै है जद लाल रंग गायब हुय जावै है अर आधी रात रो अंत हुवै है। अर सुबह री प्रार्थना री शुरुआत तद हुवै है जद भोर हुवै है अर इणरो अंत तद हुवै है जद सूरज उगै है। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अब्दुल्ला बिन अमरू रो इतिहास भी है। अबू ईसा कह्यो; 'अर म्हैं मुहम्मद नै कैता सुण्यो; 'नमाज रै बगत रै लिहाज सूं मुजाहिद री अल आमसी री हदीस अल आमसी री मुहम्मद बिन फुदलैल री हदीस सूं बेसी प्रामाणिक है, जदकै मुहम्मद बिन फुदलैल री हदीस में मुहम्मद बिन फुदलैल री त्रुटियां है। म्हानै [अबू उसामा] नै [अबू इशाक अल फजारी] सूं [अल आमसी] सूं [मुजाहिद] सूं बतायो है'। बो बोल्यो; 'इण रो जिकर कदैई-कदैई करियो जावै है; दरअसल, नमाज रो एक सरूआत अर अंत रो बगत हुया करै है, फेर बां अल अमसी सूं मुहम्मद बिन फुदलैल री हदीस रो जिकर उणरै अरथ रै साथै करियो।
Hadith
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
म्हानै [अहमद बिन मणि'] अर [अल हसन बिन अश शब्बाह अल बज्जर] अर [अहमद बिन मुहम्मद बिन मूसा] नै एक अरथ रै साथै बतायो है। बां कैयो; 'म्हानै [इशाक बिन यूसुफ अल अजराक] सूं [सुफयान अत्स त्सौरी] सूं [अलकमाह बिन मार्टसाद] सूं [सुलेमान बिन बुरैदा] सूं [उणरै पिता] सूं बतायो है, बां कैयो; 'एक आदमी पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै कनै आयो अर नमाज रै बगत पूछ्यो, तो उण कह्यो: 'आओ अर म्हारै सागै नमाज करो -भगवान करे-'। फेर बिलाल नै इकाम लेबा रो हुकम दियो। सो जद भोर हुई तो बो इकामा कर दियो। फेर बां इकामा रो हुकम दियो, बिलाल भी इकामा रो हुकम दियो जद सूरज झुक्योड़ो हो, सो बां दोपहर री नमाज पढ़ी। फेर उण इकामत रो हुकम दियो, बिलाल इकामत करियो अर उण दोपहर री नमाज पढ़ी जद सूरज सफेद हो अर अजै ई ऊंचो हो। फेर सूरज री किरणां रै डूबबा माथै मगरिब री नमाज रो हुकम दियो। फेर उण शाम री नमाज इकाम रो हुकम दियो जद आकास मांय लाल रंग गायब होग्यो। अर दूजै दिन, जद सूरज उजळो हो तद उणनै सुबह री नमाज इकाम रो आदेश दियो। फेर बो दोपहर री नमाज रो हुकम दियो अर बो उण बगत तांई उडीकतो रैयो जद तांई हवा ठंडी अर सुखद नीं लागै। फेर उण दोपहर री नमाज रो हुकम दियो अर थोड़ो बगत बाकी रैवतां ई उण नमाज पूरी करी। फेर उण फेरूं इकामा रो आदेश दियो, पण उण मगरिब नै तब तांई खत्म कर दियो जद तांई आभै मांय लाल रंग लगभग गायब नीं होग्यो। फेर उण ईशा री नमाज रो हुकम दियो अर जद रात रो एक तिहाई हिस्सो बीतग्यो तो उण ईशा री नमाज पढ़ी। इणरै बाद बो बोल्यो: 'वो आदमी कठै है जिणनै प्रार्थना रै बगत पूछ्यो हो?' आदमी जवाब दियो, 'मैं हूं'। फेर बो बोल्यो: 'प्रार्थना रा बगत इण दो बगत रै बिचाळै है'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन गरीब री प्रामाणिक है।' बो बोल्यो; '[स्यूबाह] भी [अलकमाह बिन मार्टसाद] सूं इणनै सुणायो है।
