Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1281
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَزِيرٍ الْوَاسِطِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَعُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَيْشٍ وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ فَلَمْ يَقْبَلْنِي فَعُرِضْتُ عَلَيْهِ مِنْ قَابِلٍ فِي جَيْشٍ وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ فَقَبِلَنِيقَالَ نَافِعٌ وَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَقَالَ هَذَا حَدُّ مَا بَيْنَ الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ ثُمَّ كَتَبَ أَنْ يُفْرَضَ لِمَنْ يَبْلُغُ الْخَمْسَ عَشْرَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ كَتَبَ أَنَّ هَذَا حَدُّ مَا بَيْنَ الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ وَذَكَرَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فِي حَدِيثِهِ قَالَ نَافِعٌ فَحَدَّثَنَا بِهِ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَقَالَ هَذَا حَدُّ مَا بَيْنَ الذُّرِّيَّةِ وَالْمُقَاتِلَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ أَنَّ الْغُلَامَ إِذَا اسْتَكْمَلَ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً فَحُكْمُهُ حُكْمُ الرِّجَالِ وَإِنْ احْتَلَمَ قَبْلَ خَمْسَ عَشْرَةَ فَحُكْمُهُ حُكْمُ الرِّجَالِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ الْبُلُوغُ ثَلَاثَةُ مَنَازِلَ بُلُوغُ خَمْسَ عَشْرَةَ أَوْ الِاحْتِلَامُ فَإِنْ لَمْ يُعْرَفْ سِنُّهُ وَلَا احْتِلَامُهُ فَالْإِنْبَاتُ يَعْنِي الْعَانَةَ
Безгә [Мөхәммәд бин Вәзир Әл-Васити] сөйләде, безгә [Исхак бин Йосыф Әл-Азрак] сөйләде, ул [Суфияннән], [Убәйдуллаһ бин Гомәрдән], [Нәфи] әйтте, ул [Ибн Гомәрдән] әйтте: Мин Пәйгамбәргә салләллаһу галәйһи вәссәламгә гаскәргә кушылырга тәкъдим ителдем, ул вакытта мин ундүрт яшьтә идем, ләкин ул мине кабул итмәде. Аннары киләсе елда мин аңа гаскәргә кушылырга тәкъдим ителдем, ул вакытта мин унбиш яшьтә идем, шуңа күрә ул мине кабул итте. Нәфи әйтте: Мин бу хәдисне Гомәр бин Габдел-Азизга сөйләдем, һәм ул әйтте: Бу кечкенәлек һәм зурлык арасындагы чик, аннары ул унбиш яшькә җиткән балаларны фарыз гамәлләрне башкарырга билгели. Безгә [Ибн Әбү Гомәр] безгә [Суфиян бин Уяйнә]дән [Убәйдуллаһ бин Умәр]дән [Нәфи]дән [Ибн Гомәр]дән Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам бу хәдисне сөйләде, ләкин ул анда Гомәр бин Габдел Азизның: "Бу кечкенәлек һәм зурлык арасындагы чик", - дип әйткәнен искә алмады. Һәм Ибн Уяйнә үз хәдисендә: "Нәфиъ әйтте", - диде. Аннары без моны Гомәр бин Габдел Азизга әйттек, һәм ул: "Бу нәселләр һәм сугышка кушыла алырлык кешеләр арасындагы чик", - диде. Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис ышанычлы. Бу хәдис галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, һәм моның белән Суфиян Әс Цаури, Ибн Әл Мөбарәк, Аси Сяфигый, Әхмәт һәм Исхак фикерендә: "Әгәр бала унбиш яшькә җиткән булса, аңа билгеләнгән закон - олы кеше законы. Әгәр ул унбиш яшькә җиткәнче җүнеп төш күрсә, аңа билгеләнгән закон - олы кеше законы." Әхмәт һәм Исхак өч дәрәҗә балигъ булу турында фикердә: балигъ булу кеше унбиш яшькә җиткәч яки җенси яктан азгынлыкка чуму турында төш күргәндә була. Әгәр җенси яктан азгынлыкка чумуның яше яки төше билгесез булса, аны чәч үсүе, атап әйткәндә, җенси әгъзалар тирәсендәге чәч үсүе белән билгеләргә мөмкин.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1282
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَمَرَّ بِي خَالِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ وَمَعَهُ لِوَاءٌ فَقُلْتُ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ أَنْ آتِيَهُ بِرَأْسِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ قُرَّةَ الْمُزَنِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْبَرَاءِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ عَدِيٍّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ عَنْ أَبِيهِ وَرُوِي عَنْ أَشْعَثَ عَنْ عَدِيٍّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ عَنْ خَالِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Әбу Сәгыйд Әл-Асияҗ] сөйләде, безгә [Хафш бин Гыйятс] [Әш'атс] ['Ади бин Сабит] [Әл-Бара'] сөйләде, ул әйтте: "Абыем [Әбу Бурда бин Нияр] минем алдымнан байрак күтәреп үтте. Мин: "Кая барасың?" - дип сорадым. Ул җавап бирде: "Рәсулуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам мине әтисенең хатынына өйләнгән кешегә аның башын кисәргә җибәрде. Ул әйтте: "Бу очракта Корра әл-Музанидан охшаш хәдис бар." Әбу Гайсә әйтте: "Әл-Бара' хәдисе гариб хәдис, һәм [Мөхәммәд бин Исхак] бу хәдисне ['Ади бин Сабит]тан [Абдулла бин Язид]тан [Әл-Бара']га риваять иткән. Бу хәдис шулай ук [Әш'атс]тан ['Ади]дан [Язид бин Әл-Бара']дан [әтисеннән] риваять ителгән." Һәм шулай ук [Асияттан] ['Адидан] [Язид бин Әл-Барадан] [аның абыйсыннан] Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәламнән риваять ителде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1283
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الْأَنْصَارِيُّ سَرِّحْ الْمَاءَ يَمُرُّ فَأَبَى عَلَيْهِ فَاخْتَصَمُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلزُّبَيْرِ اسْقِ يَا زُبَيْرُ ثُمَّ أَرْسِلْ الْمَاءَ إِلَى جَارِكَ فَغَضِبَ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا زُبَيْرُ اسْقِ ثُمَّ احْبِسْ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَحْسِبُ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ فِي ذَلِكَ{ فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الزُّبَيْرِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَرَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ اللَّيْثِ وَيُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ نَحْوَ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ
[Кутәйбә] безгә сөйләгән, [Әл-Ләйс] безгә [Ибн Шиһабтан] [Урвадан] сөйләгән, ул аңа [Абдуллаһ бин әз-Зүбәйр] әйткән, аңа Аллаһның Рәсүле (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) каршында бер ансарның әз-Зүбәйр белән бәхәсләшкәне, алар хөрмә агачларына сугару өчен кулланган таулардан агып торган су мәсьәләсе турында бәхәсләшкәне турында сөйләгән. Әнсарлар: "Агып торган су җибәрегез", - диделәр, ләкин ул баш тартты. Шуңа күрә алар Аллаһның Рәсүле (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын булсын) каршы килделәр, шуңа Аллаһның Рәсүле (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын ... Шуннан соң әз-Зүбәйр болай диде: Аллаһ белән ант итәм, мин бу мәсьәлә турында бу аятьнең иңүен көтмәгән идем: -Раббың белән ант итәм, алар - асылда - үзләре бәхәсләшкән мәсьәлә буенча сине хөкем итүче иткәнче иман китермиләр. Аннары алар сезнең чыгарган карарыгызга йөрәкләрендә каршылык хис итмиләр һәм аны тулысынча кабул итәләр -. Әбү Гайсә болай диде: Бу хәдис ышанычлы һәм [Су'аиб бин Әбу Хәмзә] аны [Әз-Зүһридән] [Урва бин Әз-Зүбәйрдән] [Әз-Зүбәйрдән] риваять иткән, ләкин ул анда Габдулла бин Әз-Зүбәйрне телгә алмаган. Һәм [Габдулла бин Вәхб] шулай ук [Әл-Ләйтстән] һәм [Юныс] [Әз-Зүһридән] [Урва]дан [Габдулла бин Әз-Зүбәйрдән] беренче хәдис редакциясендәге кебек риваять кылган.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1284
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ أَعْتَقَ سِتَّةَ أَعْبُدٍ لَهُ عِنْدَ مَوْتِهِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُمْ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ قَوْلًا شَدِيدًا ثُمَّ دَعَاهُمْ فَجَزَّأَهُمْ ثُمَّ أَقْرَعَ بَيْنَهُمْ فَأَعْتَقَ اثْنَيْنِ وَأَرَقَّ أَرْبَعَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ يَرَوْنَ اسْتِعْمَالَ الْقُرْعَةِ فِي هَذَا وَفِي غَيْرِهِ وَأَمَّا بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ فَلَمْ يَرَوْا الْقُرْعَةَ وَقَالُوا يُعْتَقُ مِنْ كُلِّ عَبْدٍ الثُّلُثُ وَيُسْتَسْعَى فِي ثُلُثَيْ قِيمَتِهِ وَأَبُو الْمُهَلَّبِ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْجَرْمِيُّ وَهُوَ غَيْرُ أَبِي قِلَابَةَ وَيُقَالُ مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو وَأَبُو قِلَابَةَ الْجَرْمِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ
Безгә [Кутайбә], безгә [Хәммәд бин Зәйд], [Әййуб], [Әбү Киләбә], [Әбү Әл Мөхәлләб], [Имран бин Хөшәйн] сөйләгәнчә, бер ансар кешесе үлеме якынлашканда алты колын азат иткән, ләкин алардан башка мөлкәте булмаган. Бу хакта Пәйгамбәргә (салләллаһу галәйһи вәссәлам) җиткерелгән, аннары ул каты сүзләр әйткән, аннары аларны чакырып, өлешләрен биргән, аннары алар арасында җирәбә салган, ике кешене азат иткән һәм тагын дүрт кол ясаган. Ул болай дигән: "Бу очракта Әбү Һөрәйрәдән дә шундый ук хәдис бар". Әбү Гайсә болай дигән: "Имран бин Хөшәйннең хәдисе - хәсән-игътибарлы хәдис һәм Имран бин Хөшәйннән башка юл белән риваять ителгән. Бу хәдис Пәйгамбәрнең сәхабәләре арасындагы галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, һәм алардан тыш, бу Мәлик, Әш Шафигый, Әхмәт һәм Исхак фикере, алар бу һәм башка мәсьәләләрдә җирәбә кулланырга рөхсәт итәләр". Куфәдән килгән кайбер галимнәр һәм алардан башка галимнәр җирәбә салырга рөхсәт итмиләр, алар шулай фикердә; һәр колга өченче өлеш бирелгән һәм ул үз бәясенең өчтән бер өлешенә эшкә алынган. Әбү әл-Мөхәлләбнең исеме - Абдуррахман бин Әмр әл-Җәрми, ул Әбү Киләбә түгел, кайвакыт аны Мөавия бин Әмр дип атыйлар. Әбү Киләбә әл-Җәрмине Абдулла бин Зәйд дип атаганнар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1285
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَلَكَ ذَا رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَهُوَ حُرٌّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مُسْنَدًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عُمَرَ شَيْئًا مِنْ هَذَا
Безгә [Абдуллаһ бин Муавия әл-Җумаһи әл-Бәшри], безгә [Хәммәд бин Сәламгә] [Катада], [Әл-Хәсән], [Сәмура] Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәламнең: «Кемнең колы туган булса, ул – шул кол – ирекле», – дигәнен әйттеләр. Әбү Гайсә болай диде: «Без бу хәдиснең иснәген Хәммәд бин Сәлам хәдисеннән башка белмибез, һәм кайберләре бу хәдисне [Катада], [Әл-Хәсән], [Гомәр], шуның турында риваять иттеләр».
Hadith
Imam Tirmidzi : 1286
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ الْبَصْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَعَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَلَكَ ذَا رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَهُوَ حُرٌّقَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَاصِمًا الْأَحْوَلَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ غَيْرَ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَلَكَ ذَا رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَهُوَ حُرٌّ رَوَاهُ ضَمْرَةُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُتَابَعْ ضَمْرَةُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ حَدِيثٌ خَطَأٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ
Безгә [Укба бин Мукрам Әл-Әмми Әл-Бәшри] һәм башкаларга шулай дип әйтелгән: "Безгә [Мөхәммәд бин Бәкер Әл-Бурсани] [Хәммәд бин Сәламәдә] [Катадада] һәм ['Ашим Әл-Әһвәл] [Әл-Хәсәндә] [Самурада] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән болай дип әйткән: "Кемнең туганы булса, ул - шул кол - ирекле". Әбу Гайсә болай дигән: "Без бу хәдистә Хәммәд бин Сәламәдә "Ашим Әл-Әһвәл" турында Мөхәммәд бин Бәкердән башка беркемнең дә искә алуын белмибез. Бу хәдис галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора һәм [Ибн Гомәрдә] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять ителгән: ул болай дигән: "Кемнең дә туганы булса, ул - шул кол - ирекле". [Дләмра бин Рәбиа] бу хәдисне [Әтс Цауридан] [Абдулла бин Динардан] [Ибн Гомәрдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять иткән, ләкин Дләмра бу хәдискә кертелмәгән, шуңа күрә бу хәдис хәдис галимнәре фикеренчә ялгыш.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1287
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ النَّخَعِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ زَرَعَ فِي أَرْضِ قَوْمٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِمْ فَلَيْسَ لَهُ مِنْ الزَّرْعِ شَيْءٌ وَلَهُ نَفَقَتُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَالَ لَا أَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا مِنْ رِوَايَةِ شَرِيكٍ قَالَ مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا مَعْقِلُ بْنُ مَالِكٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ الْأَصَمِّ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Безгә [Кутайбәгә], безгә [Шәрик бин Абдуллаһ Ән Нәхәи], [Әбу Исхактан], ['Әсә'дән], [Рафи бин Хәдиҗдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәннәре әйтелде: "Кем дә булса бер халыкның басуына аларның рөхсәтеннән башка утыртса, аның утыртуга бернинди дә хакы юк, ләкин аның нәтиҗәсенә хокукы бар". Әбу Гайсә болай диде: "Без Хәсән Гарибның бу хәдисен Әбу Исхак хәдисеннән, Шәрик бин Абдуллаһ хәдисеннән бу юлдан гына белмибез. Кайбер галимнәр фикеренчә, бу хәдис хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, һәм бу Әхмәт һәм Исхакның фикере. Мин Мөхәммәд бин Исмәгыйльдән бу хәдис турында сорадым, ул: "Бу - Хәсән хәдисе", - дип җавап бирде. Һәм ул шулай ук: "Мин Әбу Исхакның хәдисен Шәрик тарихыннан гына белмим", - диде. [Мөхәммәд] болай диде: Безгә [Мә'кил бин Мәлик әл-Бәшри] безгә [Укба бин Әл-Әшәм]дән ['Аса'дан] [Рафиъ бин Хәдиҗдән] Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәламнән шулай сөйләде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1288
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ يُحَدِّثَانِ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍأَنَّ أَبَاهُ نَحَلَ ابْنًا لَهُ غُلَامًا فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُشْهِدُهُ فَقَالَ أَكُلَّ وَلَدِكَ نَحَلْتَهُ مِثْلَ مَا نَحَلْتَ هَذَا قَالَ لَا قَالَ فَارْدُدْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ التَّسْوِيَةَ بَيْنَ الْوَلَدِ حَتَّى قَالَ بَعْضُهُمْ يُسَوِّي بَيْنَ وَلَدِهِ حَتَّى فِي الْقُبْلَةِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يُسَوِّي بَيْنَ وَلَدِهِ فِي النُّحْلِ وَالْعَطِيَّةِ يَعْنِي الذَّكَرُ وَالْأُنْثَى سَوَاءٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَقَالَ بَعْضُهُمْ التَّسْوِيَةُ بَيْنَ الْوَلَدِ أَنْ يُعْطَى الذَّكَرُ مِثْلَ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ مِثْلَ قِسْمَةِ الْمِيرَاثِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Нәшр бин Әли] һәм [Сәгыйд бин Әбдеррахман Әл-Мәхзуми] бер мәгънәдә сөйләде, икесе дә: "Безгә [Суфиян]га [әз-Зүһридән] [Хөмәйд бин Әбдеррахманнан] һәм [Мөхәммәд бин Ән Нуъман бин Басирдан] сөйләделәр. Икесе дә [Ән Нуъман бин Басирдан] әтисенең бервакыт улына кол биргәнен сөйләде. Аннары ул Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәлам белән очрашты һәм аңа шаһитлек бирде. Ул шулай ук сорады: "Барлык балаларыңны да бирдеңме?" Ул җавап бирде: "Юк. Беләю: "Аны кире ал", - диде. Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис ышанычлы һәм Ән Нуъман бин Басирдан бу юлдан тыш риваять ителгән. Бу хәдис кайбер галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, алар балаларын туры булмаган бирү һәм бирү ягыннан тигезлиләр, ягъни ир-атлар һәм хатын-кызларның өлеше бер үк. Бу Суфиян Әс-Цаури фикере, ләкин кайберләре болай дип уйлый: Балалар арасындагы тигезлек шунда: малайларга мирас бүлешү кебек ике өлеш бирелергә тиеш, бу Әхмәт һәм Исхак фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1289
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَارُ الدَّارِ أَحَقُّ بِالدَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الشَّرِيدِ وَأَبِي رَافِعٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَرُوِيَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ وَلَا نَعْرِفُ حَدِيثَ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّائِفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَرَوَى إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ كِلَا الْحَدِيثَيْنِ عِنْدِي صَحِيحٌ
Безгә [Әли бин Хуҗр] безгә [Исмәгыйль бин Уләйя] сөйләгән, ул [Сәгыйд]тән [Катада]дан [Әл Хәсән]дән [Сәмура] әйткән, ул болай диде: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Күрше йорты күрше йорты өстеннән күбрәк хаклы - чөнки күршеләр өчен шөфәт хокуклары бар -". Ул болай диде: "Бу очракта Әш-Шәрид, Әбу Рафиъ һәм Әнәстән охшаш хәдисләр бар. Әбу Гайсә болай диде: "Сәмура хәдисе - хәсән ышанычлы хәдис, һәм [Гайсә бин Юныс] аны [Сәгыйд бин Әбу Аруба]дан [Катада]дан [Әнәс]дән Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам шулай риваять иткән. Һәм ул шулай ук [Сәгыйд]тән [Катада]дан [Әл Хәсән]дән [Сәмура] Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән риваять ителгән." Галимнәр фикеренчә, ышанычлысы - Әл-Хәсәннең Сәмурадан килгән хәдисе, һәм без Әнәстән килгән Катада хәдисен Гайсә бин Юныс хәдисеннән башка белмибез, ә Абдулла бин Абдуррахман Әс-Саифиның Әмр бин Аси Шәридтән, аның әтисеннән, Пәйгамбәр саллалаху галәйһи вәссәламнән, бу очракта ул Хәсән хәдисе, ә Ибраһим бин Мәйсәрә Әмр бин Аси Шәридтән, Әбу Рафигъдан, Пәйгамбәр саллалаху галәйһи вәссәламнән риваять кылган. Ул: "Мин Мөхәммәднең болай дигәнен ишеттем; мин ике хәдис тә ышанычлы дип уйлыйм", - дигән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1290
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجَارُ أَحَقُّ بِشُفْعَتِهِ يُنْتَظَرُ بِهِ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا إِذَا كَانَ طَرِيقُهُمَا وَاحِدًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ غَيْرَ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ مِنْ أَجْلِ هَذَا الْحَدِيثِ وَعَبْدُ الْمَلِكِ هُوَ ثِقَةٌ مَأْمُونٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا تَكَلَّمَ فِيهِ غَيْرَ شُعْبَةَ مِنْ أَجْلِ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَوَى وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ هَذَا الْحَدِيثَ وَرُوِي عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ قَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ مِيزَانٌ يَعْنِي فِي الْعِلْمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ أَحَقُّ بِشُفْعَتِهِ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا فَإِذَا قَدِمَ فَلَهُ الشُّفْعَةُ وَإِنْ تَطَاوَلَ ذَلِكَ
[Кутәйбә] безгә сөйләде, [Хәлид бин Абдуллаһ Әл-Васити] безгә [Габдел Малик бин Әбү Сөләйманнан] ['Аса`'дан [Җабирдан] ул әйтте; Аллаһның рәсүле салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Күрше үзенең шөфәтенә хаклырак - күршегә -, хәтта ул күрше булмаса да, ул көтелә, әгәр алар икесенең дә юлы бер үк булса". Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис гариб һәм без бу хәдисне Габдел Малик бин Әбү Сөләйманнан башка риваять итүчене белмибез, ул 'Аса`дан, ул Җәбирдан, ә Шөгъбә бу хәдистән Габдел Малик бин Әбү Сөләйман турында фикер йөрткән. Хәдис галимнәре фикеренчә, Габдел Малик - цикаһ һәм ышанычлы, ләкин без бу хәдистән Шөгъбәдән башка бу хәдис турында фикер йөртүчене белмибез. [Ваки] бу хәдисне [Шөгъбәдән] [Габдел Малик бин Әбү Сөләйманнан] һәм Ибн Әл-Мөбәрәктән Суфьян Әс-Сауридан риваять ителгән, ул әйтте: Габдел Мәлик бин Әбү Сөләйман белем мәсьәләләрендә тигезлекле. Бу хәдис галимнәр фикеренчә, изге гамәлләр өчен кулланма булып тора, кеше, хәтта ул анда булмаса да, үзенең сөюфәсенә хаклырак, әгәр ул килсә, аның өчен сөюфә, хәтта ул озак вакыт булса да.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1291
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وَقَعَتْ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتْ الطُّرُقُ فَلَا شُفْعَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ مُرْسَلًا عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَبِهِ يَقُولُ بَعْضُ فُقَهَاءِ التَّابِعِينَ مِثْلَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَغَيْرِهِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ وَرَبِيعَةُ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا يَرَوْنَ الشُّفْعَةَ إِلَّا لِلْخَلِيطِ وَلَا يَرَوْنَ لِلْجَارِ شُفْعَةً إِذَا لَمْ يَكُنْ خَلِيطًا وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ الشُّفْعَةُ لِلْجَارِ وَاحْتَجُّوا بِالْحَدِيثِ الْمَرْفُوعِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَارُ الدَّارِ أَحَقُّ بِالدَّارِ وَقَالَ الْجَارُ أَحَقُّ بِسَقَبِهِ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
Безгә [Абду бин Хумайд] сөйләде, безгә [Абдурразак] әйтте, безгә [Мә'мәр] әйтте, [Әз Зуһри] әйтте, [Әбу Сәләмә бин Абдуррахман] әйтте, [Җәбир бин Абдуллаһ] әйтте ул; Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Әгәр чикләүләр булса һәм юллар үзгәртелсә, сиуфага хокук юк". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис ышанычлы һәм кайберләре аны мурсалда Әбу Сәләмәдән Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән риваять иткәннәр. Бу хәдис Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән булган кайбер галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора; алар арасында Гомәр бин Әл-Хәстәб һәм Госман бин Аффан, шулай ук табииннардан булган кайбер фәк'ахлар да шулай әйткәннәр; Гомәр бин Габдел Азиз һәм башкалар. Бу Мәдинә галимнәренең фикере, алар арасында; Яхья бин Сәгыйд әл-Әнсари, Рабига бин Әбу Абдуррахман һәм Мәлик бин Әнәс, шулай ук Әш Шафигый, Әхмәт һәм Исхак та шулай диделәр: алар союздаш булудан кала шөфәт хокукларын рөхсәт итмиләр, шулай ук күршеләр өчен, әгәр алар союздаш булмасалар, шөфәт хокукларын да рөхсәт итмиләр. Шул ук вакытта, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән һәм алардан башка галимнәр дә: шөфәт күршенең хокукы, дип фикер йөртәләр, алар Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән килгән мәрфу хәдисенә нигезләнеп фикер йөрттеләр, ул әйтте: "Йорт күршесенең йортка хокукы күбрәк". Ул шулай ук әйтте: "Күршеләрнең якын күршеләренә караганда хокуклары күбрәк". Бу Әс-Саури, Ибн әл-Мөбарәк һәм Куфа галимнәренең фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1292
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّرِيكُ شَفِيعٌ وَالشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شَيْءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَهَذَا أَصَحُّ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَلَيْسَ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ مِثْلَ هَذَا لَيْسَ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي حَمْزَةَ وَأَبُو حَمْزَةَ ثِقَةٌ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الْخَطَأُ مِنْ غَيْرِ أَبِي حَمْزَةَ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ و قَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّمَا تَكُونُ الشُّفْعَةُ فِي الدُّورِ وَالْأَرَضِينَ وَلَمْ يَرَوْا الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ شَيْءٍ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شَيْءٍ وَالْقَوْلُ أَصَحُّ
Безгә [Йосыф бин Иса], безгә [Әл-Фәдләл бин Муса], [Әбу Хәмзә Әс-Суккари], [Габдел Азиз бин Руфаи], [Ибн Әбу Әвәлкә], [Ибн Әбу Аббас], ул әйтте: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Дус - дус, ә сүфгать һәрнәрсәгә дә кагыла". Әбу Гайсә: Без бу хәдисне Әбу Хәмзә Әс-Суккари хәдисеннән башка белмибез, һәм күпләр бу хәдисне Габдел Азиз бин Руфаидан, Ибн Әбу Әвәлкәдән Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам, мурсәл рәвешендә риваять иттеләр, ләкин бу хәдис ышанычлырак. Безгә [Хәннәд] безгә [Әбу Бәкер бин Әйяси], [Габдел Азиз бин Руфаи], [Ибн Әбу Әвәлкә], Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам, мәгънәсе белән шулай сөйләде, ләкин Ибн Әббәстән риваять юк. Шулай итеп, Габдел Азиз бин Руфаидан мондый риваять кылучылар күп, анда Ибн Аббастан риваять юк, ләкин бу Әбу Хәмзә хәдисеннән дөресрәк. Әбу Хәмзә - Әбу Хәмзәдән башка хаталар ясаган цикка. Безгә [Хәннәд] безгә [Әбу Әл Әһвәш]дән [Абдел Азиз бин Руфаидан] [Ибн Әбу Әвәлкәдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән Әбу Бәкер бин Айяси хәдисе кебек риваять кылган. Күпчелек галимнәр шундый фикердә; Чынлыкта, сөюфә йортларга һәм җиргә генә кагыла, алар сөюфәнең бернәрсәгә дә кагылуына юл куймыйлар. Шул ук вакытта, кайбер галимнәр: сөюфә һәрнәрсәгә кагыла ала, бу фикер дөресрәк.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1293
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ اللُّقَطَةِ فَقَالَ عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَوِعَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ فَقَالَ خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لِأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْإِبِلِ قَالَ فَغَضِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ أَوْ احْمَرَّ وَجْهُهُ فَقَالَ مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا حَتَّى تَلْقَى رَبَّهَاحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَحَدِيثُ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ
Безгә [Кутәйбә], безгә [Исмәгыйль бин Җәгъфәр] тарафыннан [Рабиә бин Әбу Абдуррахман] тарафыннан [Язид] тарафыннан, Әл-Мөнбәитләрнең элеккеге колы [Зәйд бин Халид Әл-Җүһани] тарафыннан әйтелгәнчә, кемдер Рәсүлүллаһтан (саллаллаһу галәйһи вәссәлам) табылган әйбер турында сораган, ул: "Бер елга игълан ит, аннары каешны, савытны һәм аның эчтәлеген игълан ит. Шуннан соң аны тот, әгәр хуҗа килсә, аңа тапшыр", - дип җавап биргән. Аннары ул аңардан: "Әй Аллаһның Илчесе, ул югалган кәҗә", - дип сораган. Шуңа күрә ул: "Чыннан да, ул синекеме, кардәшеңнекеме яки бүренекеме", - дип җавап биргән. Ул тагын сораган: "Әй Аллаһның Илчесе, югалган дөя турында нәрсә әйтерсең?" Ул: "Шуннан соң Пәйгамбәр (саллаллаһу галәйһи вәссәлам) ачуланган, хәтта өске битләре кызарганчы яки йөзе кызарганчы: "Бу синеке түгел, һәм ул хуҗасы белән очрашканчыга кадәр аяк киеме һәм эчемлек алып килгән", - дигән. Зәйд бин Халидның хәдисе - ышанычлы Хәсән хәдис һәм аннан башка юл белән риваять ителгән, ә элеккеге кол Әл-Мөнбәит Язидның Зәйд бин Халидтан хәдисе - ышанычлы Хәсән хәдис һәм аннан башка юл белән риваять ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1294
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ اللُّقَطَةِ فَقَالَ عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ اعْتُرِفَتْ فَأَدِّهَا وَإِلَّا فَاعْرِفْ وِعَاءَهَا وَعِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا وَعَدَدَهَا ثُمَّ كُلْهَا فَإِذَا جَاءَ صَاحِبُهَا فَأَدِّهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالْجَارُودِ بْنِ الْمُعَلَّى وَعِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ وَجَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ هَذَا الْحَدِيثُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَرَخَّصُوا فِي اللُّقَطَةِ إِذَا عَرَّفَهَا سَنَةً فَلَمْ يَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهَا أَنْ يَنْتَفِعَ بِهَا وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ يُعَرِّفُهَا سَنَةً فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا وَإِلَّا تَصَدَّقَ بِهَا وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ لَمْ يَرَوْا لِصَاحِبِ اللُّقَطَةِ أَنْ يَنْتَفِعَ بِهَا إِذَا كَانَ غَنِيًّا و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَنْتَفِعُ بِهَا وَإِنْ كَانَ غَنِيًّا لِأَنَّ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ أَصَابَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُرَّةً فِيهَا مِائَةُ دِينَارٍ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعَرِّفَهَا ثُمَّ يَنْتَفِعَ بِهَا وَكَانَ أُبَيٌّ كَثِيرَ الْمَالِ مِنْ مَيَاسِيرِ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعَرِّفَهَا فَلَمْ يَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهَا فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْكُلَهَا فَلَوْ كَانَتْ اللُّقَطَةُ لَمْ تَحِلَّ إِلَّا لِمَنْ تَحِلُّ لَهُ الصَّدَقَةُ لَمْ تَحِلَّ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ لِأَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ أَصَابَ دِينَارًا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَرَّفَهُ فَلَمْ يَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَكْلِهِ وَكَانَ لَا يَحِلُّ لَهُ الصَّدَقَةُ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا كَانَتْ اللُّقَطَةُ يَسِيرَةً أَنْ يَنْتَفِعَ بِهَا وَلَا يُعَرِّفَهَا و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ دُونَ دِينَارٍ يُعَرِّفُهَا قَدْرَ جُمْعَةٍ وَهُوَ قَوْلُ إِسْحَقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ
Безгә [Мөхәммәд бин Басияр], безгә [Әбу Бәкер бин Әл-Хәнәфи] безгә [Әдл Длаххак бин Госман] миңа [Сәлим Әбу Ән Нәдлр], [Буср бин Сәгыйд], [Зәйд бин Халид Әл-Җүһани] сөйләде: Аллаһның Рәсүленнән (салләллаһу галәйһи вәссәлам) табылган әйберләр турында бер тапкыр сораганнар, аннары ул: "Аларны бер елга игълан итегез, әгәр бар икән, аны тапшырыгыз, әгәр юк икән, савыт-сабаны, эчтәлеген, каешын һәм санын игълан итегез. Аннары ашагыз, әгәр хуҗасы килсә, аны тапшырыгыз", - дип җавап бирде. Ул: "Бу очракта Убәй бин Кагъб, Габдулла бин Әмру, Әл-Җаруд бин Әл-Му'алла, Иядл бин Химар һәм Җәрир бин Габдулладан охшаш хәдисләр бар", - диде. Әбу Гайсә әйтте: "Зәйд бин Халидның хәдисе - бу юлдан чыккан хәсән-шәһих гариб хәдис. Әхмәд бин Хәмбәл ышана:" Бу очракта иң ышанычлы хәдис - бу хәдис, һәм ул аннан башка юл белән риваять ителгән. Бу хәдис Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре арасыннан галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, һәм алардан тыш, алар табылган әйберләрне бер ел дәвамында игълан иткәннәр, ләкин беркем дә рөхсәт итмәгән очракта, табылган әйберләрне кулланырга рөхсәт итәләр. Бу - Әш Шафигый, Әхмәт һәм Исхак фикере. Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре арасыннан кайбер галимнәр, һәм алардан тыш, шундый фикердә: хуҗасы килгәнче бер елга игълан итәргә тиеш, әгәр килмәсә, аны хәйриягә бирергә тиеш. Бу - Суфьян Әс Цаури һәм Абдуллаһ бин Әл-Мөбарәк фикере, һәм шулай ук Куфа галимнәренең фикере, ләкин алар табылган әйберләрне уйлап табучыга, әгәр ул бай булса, аларны кулланырга рөхсәт ителми дигән фикердә. Ләкин Әш Шафигый шундый фикердә; Ул аны бай булса да куллана ала, чөнки Убай бин Кагъб, Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам вакытында, йөз динар салынган капчык тапкан, аннары Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам аңа аны игълан итәргә һәм аннары кулланырга боерган, хәтта Убай Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре арасында бай кеше булса да. Аннары Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам аңа аны игълан итәргә боерган, ләкин беркем дә танымаган, шуңа күрә Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам аңа аны ашарга боерган. Әгәр табылган әйбер сәдака алырга хокуклы кешеләрдән кала хәләл булмаса, ул Али бин Әбу Талиб өчен хәләл түгел, чөнки Али бин Әбу Талиб бервакыт Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам вакытында динар тапкан, аннары ул аны игълан иткән, ләкин беркем дә танымаган, шуңа күрә Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам аңа аны ашарга боерган, хәтта ул сәдака алырга хокуклы булмаган кеше булса да. Кайбер галимнәр табылган әйберләрне, әгәр алар вак-төяк булса, аларны игълан итәргә кирәк булмаса, кулланырга рөхсәт иткәннәр. Ләкин кайберәүләр, әгәр табылган әйбер динардан башка нәрсә булса, аны бер җомгага игълан итәргә кирәк дип саныйлар. Бу Исхак бин Ибраһимгә дә кагыла.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1295
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ قَالَخَرَجْتُ مَعَ زَيْدِ بْنِ صُوحَانَ وَسَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ فَوَجَدْتُ سَوْطًا قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ فَالْتَقَطْتُ سَوْطًا فَأَخَذْتُهُ قَالَا دَعْهُ فَقُلْتُ لَا أَدَعُهُ تَأْكُلْهُ السِّبَاعُ لَآخُذَنَّهُ فَلَأَسْتَمْتِعَنَّ بِهِ فَقَدِمْتُ عَلَى أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ وَحَدَّثْتُهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ أَحْسَنْتَ وَجَدْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُرَّةً فِيهَا مِائَةُ دِينَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ لِي عَرِّفْهَا حَوْلًا فَعَرَّفْتُهَا حَوْلًا فَمَا أَجِدُ مَنْ يَعْرِفُهَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ عَرِّفْهَا حَوْلًا آخَرَ فَعَرَّفْتُهَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ عَرِّفْهَا حَوْلًا آخَرَ وَقَالَ أَحْصِ عِدَّتَهَا وَوِعَاءَهَا وَوِكَاءَهَا فَإِنْ جَاءَ طَالِبُهَا فَأَخْبَرَكَ بِعِدَّتِهَا وَوِعَائِهَا وَوِكَائِهَا فَادْفَعْهَا إِلَيْهِ وَإِلَّا فَاسْتَمْتِعْ بِهَاقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әл Хәсән бин Әли Әл Хәлләл], безгә [Абдулла бин Нумайр] һәм [Язид бин Харун] сөйләгән: [Суфиян Әс Цаури], [Сәләмә бин Куһайл], [Сувайд бин Гафла] ул болай диде: "Мин бервакыт Зәйд бин Шуһан һәм Сәләмә бин Рабиа белән чыктым, аннары камчы алдым." Ибн Нумайр үз хәдисендә болай ди: "Шуннан соң мин камчы таптым һәм алдым, икесе дә: "Аны калдырыгыз", - диделәр. Мин: "Мин аны калдырмыйм, чөнки кыргый хайваннар аны ашый, мин аны алырмын", - дидем. Аннары мин [Убәй бин Кагъб] янына килеп, аннан бу хакта сорадым һәм аңа бер хәдис сөйләдем. Ул җавап бирде: "Яхшы, Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам вакытында мин бер тапкыр йөз динар салынган капчык алдым." Ул дәвам итте: "Аннары мин аны аңа алып килдем, ул миңа: "Бер елга игълан ит", - диде." Аннары мин моны бер елга игълан иттем, ләкин беркем дә танымады, аннары мин аны аңа кире кайтардым, һәм ул миңа: "Тагын бер елга игълан ит", - диде. Мин игълан иттем, аннары тагын аның янына бардым. Ул миңа һаман да: "Тагын бер елга игълан ит", - диде. Ул әйтте: "Савытлар санын һәм аларның арканнарын сана. Әгәр хуҗалары сорарга килсә, аңа савытлар санын һәм аларның арканнарын әйт, аннары аларны аңа тапшыр. Әгәр беркем дә танымаса, аларны куллан", - диде. Ул әйтте: "Бу хәдис хәсән-сәхих".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1296
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَأَصَابَ عُمَرُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ مَالًا بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالًا قَطُّ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي قَالَ إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ أَنَّهَا لَا يُبَاعُ أَصْلُهَا وَلَا يُوهَبُ وَلَا يُورَثُ تَصَدَّقَ بِهَا فِي الْفُقَرَاءِ وَالْقُرْبَى وَالرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لَا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِقَالَ فَذَكَرْتُهُ لِمُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ فَقَالَ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالًا قَالَ ابْنُ عَوْنٍ فَحَدَّثَنِي بِهِ رَجُلٌ آخَرُ أَنَّهُ قَرَأَهَا فِي قِطْعَةِ أَدِيمٍ أَحْمَرَ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالًا قَالَ إِسْمَعِيلُ وَأَنَا قَرَأْتُهَا عِنْدَ ابْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَكَانَ فِيهِ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ لَا نَعْلَمُ بَيْنَ الْمُتَقَدِّمِينَ مِنْهُمْ فِي ذَلِكَ اخْتِلَافًا فِي إِجَازَةِ وَقْفِ الْأَرَضِينَ وَغَيْرِ ذَلِكَ
Безгә [Әли бин Хөҗр] сөйләде, безгә [Исмәгыйль бин Ибраһим] сөйләде, [Ибн Әун] әйтте, [Нәфи] әйтте, [Ибн Гомәр] әйтте: Гомәр бервакыт Хайбарда җир кишәрлеге алган, дип сорады ул: "Әй Аллаһның Илчесе, мин Хайбарда хәзинә алдым, моңарчы мине мондый канәгатьләндерә торган хәзинә тапмадым, шуңа күрә бу хәзинә турында миңа нәрсә боерасыз?" Ул: "Теләсәгез, төп акчагызны үзегездә калдырыгыз һәм аңа сәдака бирегез", - дип җавап бирде. Гомәр аңа сәдака бирде, мөлкәтен сатмады, бирмәде һәм мирас итеп алмады, һәм шул байлыктан ярлыларга, якын һәм ерак туганнарына, фи сабииллахка, бин сабиилга һәм кунакларга сәдака бирде. Милекне саклаучылар өчен, әгәр алар аны яхшы итеп ашасалар яки аны сатмыйча, матди файда алмыйча, дусларына ашатсалар, бернинди дә начарлык юк - гөнаһ түгел. Ул -Тирмизи- болай диде: "Мин моны [Мөхәммәд бин Сирингә] әйттем, ул "гайру мута`тассил мәалан" диде. [Ибн 'Аун] болай диде: "Башка берәү миңа бу хәдис турында сөйләде, ул аны "фи къыс'ати әдимин әхмар гайру мута`тассил мәалан" дип укыды. [Исмаил] болай диде: "Мин аны [Ибн Убайдулла бин Гомәргә] укыдым, шуңа күрә хәдистә "гайру мута`тассил мәалан" дип әйтелә. Әбу Гайсә болай диде: "Бу хәдис ышанычлы һәм Пәйгамбәрнең сәхабәләре һәм алардан башка галимнәр фикеренчә, хәйрия нигезе булып тора, һәм без җирне вакф итү һәм башка әйберләрнең рөхсәт ителүе турында элеккеге галимнәр арасында бернинди бәхәс тә күрмибез."
Hadith
Imam Tirmidzi : 1297
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثٍ صَدَقَةٌ جَارِيَةٌ وَعِلْمٌ يُنْتَفَعُ بِهِ وَوَلَدٌ صَالِحٌ يَدْعُو لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әли бин Хөҗр], безгә [Исмәгыйль бин Җәгъфәр]гә [Әл-'Ала бин Абдуррахман]дан [аның әтисеннән] [Әбу Һөрәйрә]дән Аллаһ риза булсын, Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен әйттеләр: «Әгәр кеше үлсә, аның гамәле өзелә, өч нәрсәдән кала: садака, кулланылган гыйлем һәм аның өчен дога кылучы тәкъва балалар». Әбу Гайсә әйтте: «Бу хәдис ышанычлы».
Hadith
Imam Tirmidzi : 1298
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ وَالْبِئْرُ جُبَارٌ وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ عَنْ مَعْنٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَتَفْسِيرُ حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ يَقُولُ هَدَرٌ لَا دِيَةَ فِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى قَوْلِهِ الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ فَسَّرَ ذَلِكَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا الْعَجْمَاءُ الدَّابَّةُ الْمُنْفَلِتَةُ مِنْ صَاحِبِهَا فَمَا أَصَابَتْ فِي انْفِلَاتِهَا فَلَا غُرْمَ عَلَى صَاحِبِهَا وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ يَقُولُ إِذَا احْتَفَرَ الرَّجُلُ مَعْدِنًا فَوَقَعَ فِيهِ إِنْسَانٌ فَلَا غُرْمَ عَلَيْهِ وَكَذَلِكَ الْبِئْرُ إِذَا احْتَفَرَهَا الرَّجُلُ لِلسَّبِيلِ فَوَقَعَ فِيهَا إِنْسَانٌ فَلَا غُرْمَ عَلَى صَاحِبِهَا وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ وَالرِّكَازُ مَا وُجِدَ فِي دَفْنِ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ فَمَنْ وَجَدَ رِكَازًا أَدَّى مِنْهُ الْخُمُسَ إِلَى السُّلْطَانِ وَمَا بَقِيَ فَهُوَ لَهُ
Безгә [Әхмәд бин Мани], безгә [Суфиян], [Әз-Зүһри], [Сәгыйд бин Әл-Мусаййиб], [Әбү Һөрәйрә], ул болай диде: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Терлек китергән зыян гарантияләнми - капланмый -, кое казу урынында эш нәтиҗәсендә килеп чыккан һәлакәтләр гарантияләнми - капланмый - һәм табылган риказ активлары - хәзинәләргә - зәкятнең биштән бер өлеше түләнә". Безгә [Кутайбә], безгә [Ләйтс], [Ибн Шиһаб], [Сәгыйд бин әл-Мусаййиб] һәм [Әбү Сәләмә], [Әбү Һөрәйрә], Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам шундый хәдисләр әйтте, ул бу бүлектә Җәбир, Әмр бин Әуф әл-Музани һәм Убадә бин Әш-Шамиттан әйтте. Әбү Гайсә әйтте, Әбү Һирайрәнең бу хәдисе хәсән-сәхих. Әл-Әнсари безгә Мә'ннан сөйләде, диде ул, Мәлик бин Әнәс һәм Пәйгамбәрнең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) хәдисенең тәфсирендә: "Терлек китергән зыян гарантияләнми - капланмый" дип хәбәр ителә, ул әйтте, ягъни ул бушка югала һәм моның өчен штраф юк. Әбу Гайсә әйтте, Пәйгамбәрнең "терлек китергән зыян гарантияләнми - капланмый" дигән сүзләренең мәгънәсен кайбер галимнәр аңлата, аларның фикеренчә, әл-әҗмәгъ дигәнне аңлата - терлек - ул хуҗасыннан югалган хайван, шуңа күрә хайванның качуы аркасында килеп чыккан зыян - аның хуҗасына штраф юк. Ул әйтте: "-урындагы эштән килеп чыккан һәлакәтләр - кое казу гарантияләнми - капланмый" - әгәр кемдер шахта казыса һәм кемдер аңа егылып китсә, аңа штраф юк, шул ук нәрсә коелар өчен дә кагыла, әгәр кемдер үтеп баручы юлчылар өчен каралган кое казыса һәм кемдер аңа егылып китсә, аңа - кое казучыга - штраф юк. Һәм ул "риказ хәзинәләренә - табылган хәзинәләргә - зәкятнең биштән бер өлеше түләнә" дигән, риказ - җирдә күмелгән надан кешеләрнең калдыкларыннан табылган хәзинә, шуңа күрә риказ тапканнар риказ хәзинәсенең биштән бер өлеше күләмендә зәкят түләргә һәм аны хакимгә бирергә тиеш, ә калганы аныкы була.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1299
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَحْيَى أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَهُ وَلَيْسَ لِعِرْقٍ ظَالِمٍ حَقٌّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَهُ أَنْ يُحْيِيَ الْأَرْضَ الْمَوَاتَ بِغَيْرِ إِذْنِ السُّلْطَانِ وَقَدْ قَالَ بَعْضُهُمْ لَيْسَ لَهُ أَنْ يُحْيِيَهَا إِلَّا بِإِذْنِ السُّلْطَانِ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ جَدِّ كَثِيرٍ وَسَمُرَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيَّ عَنْ قَوْلِهِ وَلَيْسَ لِعِرْقٍ ظَالِمٍ حَقٌّ فَقَالَ الْعِرْقُ الظَّالِمُ الْغَاصِبُ الَّذِي يَأْخُذُ مَا لَيْسَ لَهُ قُلْتُ هُوَ الرَّجُلُ الَّذِي يَغْرِسُ فِي أَرْضِ غَيْرِهِ قَالَ هُوَ ذَاكَ
Безгә [Мөхәммәд бин Басияр], безгә [Габдел Ваһһаб Әтс Сакафи] безгә [Әййуб], [Хисьям бин Урва], [аның әтисе], [Сәгыйд бин Зәйд], Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кем үлгән җирне терелтсә - яңа җир ачса - җир аның милке, һәм җирнең законлы хуҗасы булган кеше өчен хокук юк. Залим". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән гариб, һәм аларның кайберләре Хисьям бин Урвадан, әтисеннән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән мурсалда риваять ителгән. Бу хәдис Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән булган кайбер галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, һәм алардан тыш, бу Әхмәт һәм Исхак фикере. Алар бәхәсләшәләр: Ул үле җирне хаким рөхсәтеннән башка терелтә ала, ә кайбер галимнәр фикердә; Ул аны хакимияттән рөхсәт алмыйча кабыза алмый. Беренче фикер дөресрәк. Ул әйтте: Бу очракта охшаш хәдисне Җәбир, Әмр бин Әуф әл-Музани, Кацир һәм Самураның бабасыннан да риваять бар. Әбу Муса Мөхәммәд бин Әл-Мусанна безгә болай дип сөйләде: Мин Әбу Әл-Вәлид Әс-Таялисидан аның сүзләре турында сорадым: "Җирне гаделсез рәвештә хуҗа итеп алган кешеләрнең бернинди хокукы юк". Ул җавап бирде: "Залим хуҗа - ул талаучы, үзенә тиешле булмаган әйберне алучы". Мин сорадым: "Ул башка кешеләрнең җирендә чәчүче кешеме?" Ул җавап бирде: "Ул шул".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1300
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَحْيَى أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Мөхәммәд бин Басисияр] сөйләделәр, безгә [Габдел Ваһһаб] әйттеләр, безгә [Әййуб] әйтте, [Хисьям бин Урва] әйтте, [Вәхб бин Кайсан] әйтте, [Җәбир бин Абдулла] әйтте: Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кем үлгән җирне терелтсә - яңа җир ачса - җир аныңкы булачак". Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис ышанычлы".
