الدخول في الإسلام، اضغط هنا
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 1281

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَزِيرٍ الْوَاسِطِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَعُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَيْشٍ وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ فَلَمْ يَقْبَلْنِي فَعُرِضْتُ عَلَيْهِ مِنْ قَابِلٍ فِي جَيْشٍ وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ فَقَبِلَنِيقَالَ نَافِعٌ وَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَقَالَ هَذَا حَدُّ مَا بَيْنَ الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ ثُمَّ كَتَبَ أَنْ يُفْرَضَ لِمَنْ يَبْلُغُ الْخَمْسَ عَشْرَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ كَتَبَ أَنَّ هَذَا حَدُّ مَا بَيْنَ الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ وَذَكَرَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فِي حَدِيثِهِ قَالَ نَافِعٌ فَحَدَّثَنَا بِهِ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَقَالَ هَذَا حَدُّ مَا بَيْنَ الذُّرِّيَّةِ وَالْمُقَاتِلَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ أَنَّ الْغُلَامَ إِذَا اسْتَكْمَلَ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً فَحُكْمُهُ حُكْمُ الرِّجَالِ وَإِنْ احْتَلَمَ قَبْلَ خَمْسَ عَشْرَةَ فَحُكْمُهُ حُكْمُ الرِّجَالِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ الْبُلُوغُ ثَلَاثَةُ مَنَازِلَ بُلُوغُ خَمْسَ عَشْرَةَ أَوْ الِاحْتِلَامُ فَإِنْ لَمْ يُعْرَفْ سِنُّهُ وَلَا احْتِلَامُهُ فَالْإِنْبَاتُ يَعْنِي الْعَانَةَ

Yenna-aɣ-d [Muḥemmed ben Wazir Al Wasithi], yenna-aɣ-d [Ishaq ben Yusuf Al Azraq] seg [Sufyan] seg [Ubaidullah ben Ɛumar] seg [Nafiɛ] seg [Ibn Umar] yenna-d; Ttwaqeddmen-iyi-d i Nnbi sallallahu alaihi wasallam akken ad kecmeɣ ɣer yiwet n terbaɛt, di tallit-nni sɛiɣ mraw d mraw n yiseggasen, maca ur iyi-iqbil ara. Syin ttwaqeddmen-iyi-d ɣur-s aseggas i d-iteddun akken ad kecmeɣ ɣer yiwet n terbaɛt, di tallit-nni ɣur-i xemsa n yiseggasen, dɣa yeqbel-iyi. Yenna-d Nafi’; Yerna nniɣ-as ḥadit-agi i Ɛumar bin Ɛebdel Ɛaziz yenna-d; D tagi i d tilist gar tmeẓyant d tmeqrant, syin yettak-d i yigerdan i d-yewḍen xemsa n yiseggasen akken ad xedmen lecɣal n lḥeqq. Yenna-aɣ-d [Ibn Abu Umar] yenna-aɣ-d [Sufyan bin Uyainah] seg [Ubaydullah bin Umar] seg [Nafi’] seg [Ibn Umar] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam am ḥadit-agi maca ur d-yebder ara deg-s belli Ɛumar bin Ɛebdul Ɛaziz yenna-d belli; D wagi i d lḥirfa gar tmeẓyant d tmeqrant. Yerna Ibn Uyainah yebder-d deg ḥadit-is; Yenna-d Nafi’; Syin nenna-d aya i Ɛumar bin Ɛebdel Ɛaziz, ihi yenna-d; D tagi i d tilist gar tarwa d yimdanen izemren ad kecmen deg lgirra. Yenna-d Abu Ɛisa; Hadith-agi d sahih. Ḥadit-a d lewṣayat n tẓallit ɣef leḥsab n l’ulama yerna s waya Sufyan Ats Tsauri, Ibnu Al Mubarak, Asy Syafi’i, Ahmad d Ishaq llan n rray-nni; D akken ma yella agrud yewweḍ xemsa n yiseggasen ihi asaḍuf i s-d-yettwaḥettmen d asaḍuf n umdan ameqqran. Yerna ma yella yettargu junub uqbel ad yaweḍ xemsa n yiseggasen ihi lqanun i s-d-yettwaḥettmen d lqanun n yimeqqranen. Ḥmed d Isqaq ttnaɣen; Llan kraḍ n yisuḍaf n tmeẓẓuɣt; Balig yettaweḍ ɣer xemsa n yiseggasen neɣ targit n junub, ma yella ur yettwassen ara leɛmer neɣ targit n junub ihi yettwassen belli yettnerni ucebbub, dɣa d acebbub i d-yezzin i yiɣes n tfekka.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1282

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَمَرَّ بِي خَالِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ وَمَعَهُ لِوَاءٌ فَقُلْتُ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ أَنْ آتِيَهُ بِرَأْسِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ قُرَّةَ الْمُزَنِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْبَرَاءِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ عَدِيٍّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ عَنْ أَبِيهِ وَرُوِي عَنْ أَشْعَثَ عَنْ عَدِيٍّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ عَنْ خَالِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Yenna-aɣ-d [Abu Saɛid Al Asyajj], yenna-aɣ-d [Hafsh bin Ghiyats] seg [Ash’ats] seg [‘Adi bin Thabit] seg [Al Bara‘] yenna-d; Xali-inu [Abu Burdah bin Niyar] yezri-d zdat-i yerna yeṭṭef-d lbaḍna. Ihi steqsaɣ; Anda ara truḥeḍ? Yerra-yas-d; Rasulullah shallallahu ɛlayhi wasallam yuzen-iyi ɣer yiwen yezweǧ tameṭṭut n baba-s ad d-yas ad as-yegzem aqerruy-is. Yenna-d; Deg taluft-a yella yiwen n ḥadit yecban wa seg Qurrah Al Muzani. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadit n Al Bara d ḥadit n tɣawsiwin n tɣawsiwin yerna [Muḥemmed bin Ishaq] yenna-d ḥadit-a seg [Adi bin Thabit] seg [Abdullah bin Yazid] seg [Al Bara]. Ḥadit-a yettwaḥka-d daɣen seg [Aṣaṭ] seg [Adi] seg [Yazid bin Al Bara`] seg [baba-s]. Yerna yettwaḥka-d daɣen seg [Asy’ats] seg [‘Adi] seg [Yazid bin Al Bara‘] seg [xali-s] seg Nnbi s.al.allah.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1283

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الْأَنْصَارِيُّ سَرِّحْ الْمَاءَ يَمُرُّ فَأَبَى عَلَيْهِ فَاخْتَصَمُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلزُّبَيْرِ اسْقِ يَا زُبَيْرُ ثُمَّ أَرْسِلْ الْمَاءَ إِلَى جَارِكَ فَغَضِبَ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا زُبَيْرُ اسْقِ ثُمَّ احْبِسْ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَحْسِبُ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ فِي ذَلِكَ{ فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الزُّبَيْرِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَرَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ اللَّيْثِ وَيُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ نَحْوَ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ

Yettwaḥseb-aɣ-d [Qutaybah], yettwaḥseb-aɣ-d [Al Laits] seg [Ibn Shihab] seg [Urwah] belli yenna-yas-d belli [Abdullah bin Az Zubair] yenna-yas-d belli llan yemdanen seg Ansar ay yesɛan ccwal d Az Zubair ɣer tama n Umazan n Ṛebbi n wahilalah n wahilalah l' lqaɛa n lqaɛa i sseqdacen akken ad ssusmen isekla n tẓegwa. Yenna-d Ansar; Azneḍ aman yettbeɛden, maca netta yettḥulfu ur yebɣi ara ad yexdem akka. Ihi mcawaren ɣer tama n Rresulullah, s waya, yenna-as Rresulullah i Az Zubair : « Aman, a Zubair, syen sqedceḍ aman i lǧar-ik ». Syin rran Ansar, nnan-d; A Amazan n Öebbi, day imi d yelli-s n xalti-k? Ihi udem n Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yuɣal d azeggaɣ sakkin yenna-d: ‘Rẓem-it sakkin ṭṭef aman alamma yuɣal ɣer lḥiḍ i t-yebḍan’. Syin yenna-d Az Zubair; S Öebbi, ur ttṛaǧuɣ ara ad d-yeɣli ayat-agi ɣef temsalt-nni: -Ihi s Rabb-ik, ur ttamnen ara -s lsas- alamma rran-k d lqaḍi n temsalt ɣef ttnaɣen. Syin ur ḥesben ara deg ulawen-nsen kra n lḥeqq ɣef lqerar ara d-tefkeḍ, yerna qeblen-t s lekmal-is-. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadith-a d aḥeqqi yerna [Syuɛib bin Abu Hamzah] yenna-t-id seg [Az Zuhri] seg [Urwah bin Az Zubair] seg [Az Zubair] maca ur d-yebder ara deg-s Abdellah bin Az Zubair. U [Abdellah bin Wahb] iḥekku-d daɣen seg [Al Laits] akked [Yunus] seg [Az Zuhri] seg [Urwah] seg [Abdullah bin Az Zubair] am tɣuri n ḥadit tamezwarut.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1284

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ أَعْتَقَ سِتَّةَ أَعْبُدٍ لَهُ عِنْدَ مَوْتِهِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُمْ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ قَوْلًا شَدِيدًا ثُمَّ دَعَاهُمْ فَجَزَّأَهُمْ ثُمَّ أَقْرَعَ بَيْنَهُمْ فَأَعْتَقَ اثْنَيْنِ وَأَرَقَّ أَرْبَعَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ يَرَوْنَ اسْتِعْمَالَ الْقُرْعَةِ فِي هَذَا وَفِي غَيْرِهِ وَأَمَّا بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ فَلَمْ يَرَوْا الْقُرْعَةَ وَقَالُوا يُعْتَقُ مِنْ كُلِّ عَبْدٍ الثُّلُثُ وَيُسْتَسْعَى فِي ثُلُثَيْ قِيمَتِهِ وَأَبُو الْمُهَلَّبِ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْجَرْمِيُّ وَهُوَ غَيْرُ أَبِي قِلَابَةَ وَيُقَالُ مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو وَأَبُو قِلَابَةَ الْجَرْمِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ

Yenna-aɣ-d [Qutaybah], yenna-aɣ-d [Hammad bin Zaid] seg [Ayyub] seg [Abu Qilabah] seg [Abu Al Muhallab] seg [Imran bin Hucain] belli yiwen n wemdan n Ansar yessufeɣ-d sḍis seg yiqeddacen-is asmi qrib ad yemmet maca ur yesɛi ara ayla s lxilaf-nsen, ihi aya yella d ayen i d-yellan s lxir. syin yenna-d awalen ijehden syin yessawel-asen-d yerna yefka-yasen-d tiḥemliwin-nsen, syin yejbed-d lqidar gar-asen. fell-asen yerna yessuffeɣ-d sin n yemdanen yerna yerra-d 4 n yiqeddacen nniḍen. Yenna-d; Deg taluft-a yella yiwen n ḥadit am wa seg Abu Hurairah. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadit n Imran bin Hushain d ḥadit n ṣṣeḥḥa n ḥasan yerna yettwaḥka-d seg webrid niḍen seg Imran bin Hushain. Ḥadit-a d lewṣayat n tẓallit ɣef leḥsab n yimusnawen seg gar yimeddukal n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yerna s tɣawla, aya d rray n Malik, Ash Syafi’i, Ahmad d Ishaq, ttaǧǧan aseqdec n lqut deg temsalt-a d temsal niḍen. Ma d kra n yimusnawen n Kufa d wiyaḍ nniḍen, ur ttaǧǧan ara ad d-ttwajerden, llan n rray ; Yal akli yettunefk-as amur wis kraḍ yerna yettwaxdem s kraḍ n ssuma-s. Abu Al Muhallab isem-is Abdurrahman bin Amr Al Jarmi, ur yelli d Abu Qilabah, tikwal qqaren-as Muɛawiya bin Amr. Abu Qilabah Al Jarmi isem-is Ɛebdallah bin Zaid.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1285

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَلَكَ ذَا رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَهُوَ حُرٌّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مُسْنَدًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عُمَرَ شَيْئًا مِنْ هَذَا

Iqqar-aɣ-d [Abdullah bin Mu’awiyah Al Jumahi Al Bashri], iqqar-aɣ-d [Hammad bin Salamah] seg [Qatadah] seg [Al Hasan] seg [Samurah] belli Amazan n Öebbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna: ‘Win yesɛan akli ilelli, d win i d-yeqqnen’. Yenna-d Abu Ɛisa; Ur nessin ara sanad n ḥadit-a ala seg ḥadit n Hammad bin Salamah yerna kra seg-sen ḥekkun-d ḥadit-a seg [Qatadah] seg [Al Hasan] seg [Umar] ɣef kra seg waya.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1286

حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ الْبَصْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَعَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَلَكَ ذَا رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَهُوَ حُرٌّقَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَاصِمًا الْأَحْوَلَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ غَيْرَ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَلَكَ ذَا رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَهُوَ حُرٌّ رَوَاهُ ضَمْرَةُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُتَابَعْ ضَمْرَةُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ حَدِيثٌ خَطَأٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ

Ttwaḥesben-aɣ-d [Uqbah bin Mukram Al ‘Ammi Al Bashri] ed wiyaḍ, nnan-d; Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Bakr Al Bursani] seg [Ḥammad bin Salamah] seg [Qatadah] d [‘Ashim Al Ahwal] seg [Al Hasan] seg [Samura] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-d: ‘Win yesɛan akli d netta ay d akli ay d-yeqqnen -la, -la. Yenna-d Abu Ɛisa; Ur neẓri ara win i d-yebder deg ḥadit-agi Ashim Al Ahwal n Hammad bin Salamah nniḍen anagar Muḥemmed bin Bakr. Ḥadit-a d lewṣayat n tẓallit ɣef leḥsab n l’ulama yerna yettwaḥka-d seg [Ibn Umar] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-d: ‘Win yesɛan akli ay mazal d aqrib, ihi netta - akli-nni - d ilelli’. [Dlamrah bin Rabi’ah] yenna-d ḥadit-a seg [Ats Tsauri] seg [Abdullah bin Dinar] seg [Ibn Umar] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, maca Dlamrah ur telli ara deg ḥadit-a, dɣa ḥadit-a d ayen ixuṣṣen ɣef leḥsab n yimusnawen n ḥadit.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1287

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ النَّخَعِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ زَرَعَ فِي أَرْضِ قَوْمٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِمْ فَلَيْسَ لَهُ مِنْ الزَّرْعِ شَيْءٌ وَلَهُ نَفَقَتُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَالَ لَا أَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا مِنْ رِوَايَةِ شَرِيكٍ قَالَ مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا مَعْقِلُ بْنُ مَالِكٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ الْأَصَمِّ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Iqqar-aɣ-d [Qutaybah], iqqar-aɣ-d [Syarik bin Abdullah An Nakha’i] seg [Abu Ishaq] seg [‘Atha‘] seg [Rafi’ bin Khadij] belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna: ‘Win ara iẓẓun deg yigran n yiwen n wegdud ur yesɛi ara lḥeqq-nsen deg tafat-nsen. lḥeqq n yigemmaḍ’. Yenna-d Abu Ɛisa; Ur nessin ara ḥadit-agi n Hasan Gharib seg ḥadit n Abu Ishaq siwa seg lḥirfa-agi seg ḥadit n Syarik bin Abdullah. Ḥadit-a d abrid n tmeɣra ɣef leḥsab n kra n yimusnawen yerna d aya ay d rray n Ahmad ed Ishaq. Steqsaɣ Muḥemmed bin Ismaɛil ɣef lḥadit-agi, dɣa yerra-yi-d; D ḥadith n Hasan. Yerna yenna-d daɣen; Ur ssineɣ ara ɣef lḥadit n Abu Ishaq anagar seg umezruy n Sharik. [Muḥemmed] inna; Yenna-aɣ-d [Ma’qil bin Malik Al Bashri] yenna-aɣ-d [Uqbah bin Al Asham] seg [‘Atha‘] seg [Rafi’ bin Khadij] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam am wakken.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1288

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ يُحَدِّثَانِ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍأَنَّ أَبَاهُ نَحَلَ ابْنًا لَهُ غُلَامًا فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُشْهِدُهُ فَقَالَ أَكُلَّ وَلَدِكَ نَحَلْتَهُ مِثْلَ مَا نَحَلْتَ هَذَا قَالَ لَا قَالَ فَارْدُدْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ التَّسْوِيَةَ بَيْنَ الْوَلَدِ حَتَّى قَالَ بَعْضُهُمْ يُسَوِّي بَيْنَ وَلَدِهِ حَتَّى فِي الْقُبْلَةِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يُسَوِّي بَيْنَ وَلَدِهِ فِي النُّحْلِ وَالْعَطِيَّةِ يَعْنِي الذَّكَرُ وَالْأُنْثَى سَوَاءٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَقَالَ بَعْضُهُمْ التَّسْوِيَةُ بَيْنَ الْوَلَدِ أَنْ يُعْطَى الذَّكَرُ مِثْلَ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ مِثْلَ قِسْمَةِ الْمِيرَاثِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

Yenna-aɣ-d [Naṣr bin Ɛli] ed [Saɛid bin Ɛebdurrahman Al Makhzumi] s yiwen n unamek, nnan-d sin-nni; Yettwaḥka-aɣ-d [Sufyan] seg [Az Zuhri] seg [Ḥumaid bin Abdurrahman] ed seg [Muḥemmed bin An Nuɛman bin Basyir]. Sin-nni ḥekmen-d seg [An Nuɛman bin Basyir] d akken baba-s yefka-d yiwet n tikkelt akli i mmi-s. Syin yemlal d Nnbi sallallahu aleyhi wasallam, icehhed fell-as. Yesteqsa-​d daɣen: ‘Tefkiḍ-​d arraw-​ik meṛṛa?’. Yerra-yas-d; Ala. Belaiu yenna-d : ‘Awi-t-id s aqerruy’. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadit-a d aḥeqqi yerna yettwaḥka-d nnig n tfelwit-a n An Nu’man bin Basyir. Ḥadit-a d lewṣayat n lxir ɣef leḥsab n kra n yimusnawen, ttqadaren arraw-nsen deg wayen yerzan tukci ur nelli d tusligt d tikci, dɣa amur n yirgazen d tlawin d yiwen. Wagi d rray n Sufyan Ats Tsauri, maca kra deg-sen ttxemmimen; Asemsaɛel gar dderya d akken irgazen ilaq ad asen-fken snat n tmerwin n tmeṭṭut, am beṭṭu n lwert, d wagi i d rray n Ḥmad d Ḥisaq.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1289

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَارُ الدَّارِ أَحَقُّ بِالدَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الشَّرِيدِ وَأَبِي رَافِعٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَرُوِيَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ وَلَا نَعْرِفُ حَدِيثَ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّائِفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَرَوَى إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ كِلَا الْحَدِيثَيْنِ عِنْدِي صَحِيحٌ

Yenna-aɣ-d [Ali bin Hujr] yenna-aɣ-d [Ismaɛil bin Ulayyah] seg [Saɛid] seg [Qatadah] seg [Al Hasan] seg [Samura] yenna-d; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yenna: ‘Axxam n lǧar yesɛa ugar n yizerfan ɣef uxxam n lǧar-is -s ssebba n tilin n yizerfan n shuf’ah i lǧar-’. Yenna-d; Deg taluft-a llant tḥaditin yecban ti seg Ash Syarid, Abu Rafi’ d Anas. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadit n Samura d ḥadit n ṣṣ̣eḥḥan yerna [Isa bin Yunus] yenna-t-id seg [Saɛid bin Abu Arubah] seg [Qatadah] seg [Anas] seg Nnbi s.al.allahu alaihi wasallam am wakken. U ittuwekked-d daɣen seg [Saɛid] seg [Qatadah] seg [Al Hasan] seg [Samura] seg Nnbi, s.al.allah. Taḥeqlit ɣef leḥsab n yimusnawen d ḥadit n Al Hasan seg Samura yerna ur neẓri ara ɣef ḥadit n Qatadah seg Anas anagar seg ḥadit n Ɛisa bin Yunus, ma d ḥadit n Ɛebdallah bin Abdurrahman Ath Tha’ifi seg Amr bin Asy Sharid d lḥala-agi n Prophelahallah seg baba-s. hadith Hasan, dan Ibrahim bin Maisarah riwayat dari Amr bin Asy Sharid dari Abu Rafi’ dari Rasulullah sallallahu aleyhi wasallah. Yenna-d; Sliɣ i Muḥemmed yenna-d; Nekk ttwaliɣ belli sin n yiḥaditen-a d iḥeqqiyen.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1290

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجَارُ أَحَقُّ بِشُفْعَتِهِ يُنْتَظَرُ بِهِ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا إِذَا كَانَ طَرِيقُهُمَا وَاحِدًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ غَيْرَ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ مِنْ أَجْلِ هَذَا الْحَدِيثِ وَعَبْدُ الْمَلِكِ هُوَ ثِقَةٌ مَأْمُونٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا تَكَلَّمَ فِيهِ غَيْرَ شُعْبَةَ مِنْ أَجْلِ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَوَى وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ هَذَا الْحَدِيثَ وَرُوِي عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ قَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ مِيزَانٌ يَعْنِي فِي الْعِلْمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ أَحَقُّ بِشُفْعَتِهِ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا فَإِذَا قَدِمَ فَلَهُ الشُّفْعَةُ وَإِنْ تَطَاوَلَ ذَلِكَ

Yenna-aɣ-d [Qutayba], yenna-aɣ-d [Khalid bin Ɛebdallah Al Wasithi] seg [Ɛabd Malik bin Abu Suleyman] seg [‘Atha‘] seg [Jabir] yenna-d; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Lǧar yesɛa ugar n yizerfan s syuf’ah-is -lǧar s lǧar-, mazal yettwaṛǧa ​​ula ma yella ur yelli ara ma yella abrid ideg tteddun sin d yiwen’. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadit-a d gharib yerna ur neẓri ara win ay d-yesmektan ḥadit-a anagar Abdul Malik bin Abu Suleyman seg 'Atha` seg Jabir, ma d Syuɛbah tessefhem-d ɣef Abdul Malik bin Abu Suleyman seg tama-a n ḥadit. Abdul Malik d tsiqah yettwakelfen ugar ɣef leḥsab n yimusnawen n ḥadit, maca ur neẓri ula d yiwen niḍen anagar Syu’bah ay d-yesmektin ḥadit-a. [Waki’] yenna-d ḥadit-agi seg [Syuɛba] seg [Abdul Malik bin Abu Suleyman] yerna yenna-t-id seg Ibn Al Mubarak seg Sufyan Ats Tsauri yenna-d; Abdul Malik bin Abu Suleyman d win yettwaskelsen, dɣa deg temsal n tmusni. Ḥadit-a d lewṣayat n ssadaqa ɣef leḥsab n l’ulama, belli amdan yesɛa ugar n lḥeqq ɣef syuf’ah-is ɣas ma yella ur yelli ara din, ma yella yusa-d ihi d syuf’ah ula d aṭas n lweqt.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1291

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وَقَعَتْ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتْ الطُّرُقُ فَلَا شُفْعَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ مُرْسَلًا عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَبِهِ يَقُولُ بَعْضُ فُقَهَاءِ التَّابِعِينَ مِثْلَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَغَيْرِهِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ وَرَبِيعَةُ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا يَرَوْنَ الشُّفْعَةَ إِلَّا لِلْخَلِيطِ وَلَا يَرَوْنَ لِلْجَارِ شُفْعَةً إِذَا لَمْ يَكُنْ خَلِيطًا وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ الشُّفْعَةُ لِلْجَارِ وَاحْتَجُّوا بِالْحَدِيثِ الْمَرْفُوعِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَارُ الدَّارِ أَحَقُّ بِالدَّارِ وَقَالَ الْجَارُ أَحَقُّ بِسَقَبِهِ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ

Yenna-aɣ-d [Abdu bin Ḥumaid], yenna-aɣ-d [Abdurrazaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [Abu Salamah bin Abdurrahman] seg [Jabir bin Abdullah] yenna-d; Yenna-d Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam: ‘Ma yella llant tḥeqraniyin yerna ttwabeddlen yiberdan, ihi ulac azref n syuf’ah’. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥadit-a d sahih, kra seg-sen ḥekmen-t-id s mursal seg Abu Salamah seg Nnbi sallallahu alaihi wasallam. Ḥadit-a d lewṣayat n tmeɣra ɣef leḥsab n kra n yimusnawen seg gar yimeddukal n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, gar-asen; Umar ben Al Khaththab d Uthman ben Ɛaffan am wakken kra n fuqaha seg gar yitabiɛin daɣen nnan-t-id am; Ɛumar n Ɛebd Ɛaziz d wiyaḍ. D wagi i d rray n imusnawen n Madina, gar-asen; Yahya bin Sa’id Al Ansari, Rabi’ah bin Abu Abdurrahman d Malik bin Anas am wakken i d-nnan Ash Syafi’i, Ahmad d Ishaq daɣen, ur ttaǧǧan ara izerfan n shuf’ah anagar tiddukliwin, ur ttaǧǧan ara daɣen izerfan n shuf’ah i lǧiran ma yella ur llin ara d allilli. Seg tama-nniḍen, kra n yimusnawen seg yimeddukal n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam d wiyaḍ nniḍen llan s rray-nni ; Syuf’ah d azref n lǧar, sfehmen s lḥadit marfu’ seg Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yenna: ‘Lǧar n uxxam yesɛa ugar n yizerfan n uxxam’. Yenna-d daɣen: ‘Lǧiran sɛan izerfan ugar n lǧiran-nsen iqerben’. D rray n Ats Tsauri, Ibnu Al Mubarak d l’ulama n Kufa.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1292

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّرِيكُ شَفِيعٌ وَالشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شَيْءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَهَذَا أَصَحُّ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَلَيْسَ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ مِثْلَ هَذَا لَيْسَ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي حَمْزَةَ وَأَبُو حَمْزَةَ ثِقَةٌ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الْخَطَأُ مِنْ غَيْرِ أَبِي حَمْزَةَ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ و قَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّمَا تَكُونُ الشُّفْعَةُ فِي الدُّورِ وَالْأَرَضِينَ وَلَمْ يَرَوْا الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ شَيْءٍ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شَيْءٍ وَالْقَوْلُ أَصَحُّ

Yenna-aɣ-d [Yusuf bin Ɛisa], yenna-aɣ-d [Al Fadlal bin Musa] seg [Abu Hamzah As Sukkari] seg [Abdul Ɛaziz bin Rufai’] seg [Ibnu Abu Awalkah] seg [Ibnu Abbas] yenna-d; Yenna-d Rasulullah (s.a.w) : « Amdakkel d ameddakel, yerna syuf’ah yettwaxdem i yal taɣawsa’. Abu Ɛisa; Ur nessin ara ḥadit-agi am wa siwa seg ḥadit n Abu Hamzah As Sukkari, yerna aṭas i d-yesmektan ḥadit-agi seg Abdul Ɛaziz bin Rufai’ seg Ibn Abu Awalkah seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam s tmuɣli n mursal maca ḥadit-agi d win i d-yesḥassfen ugar. Yettwaḥsab-aɣ-d [Hannad] yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin ‘Ayyasy] seg [Abdul Ɛaziz bin Rufai’] seg [Ibn Abu Awalkah] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam am wakken s unamek-is, maca ulac lḥeqq seg Ibn Abbas. Yerna akka llan aṭas n wid i d-yettmeslayen seg Abdul Ɛaziz bin Rufai’ am wa, ulac deg-s lḥeqq n Ibn Abbas, maca aya d ayen iḥeqren ugar n ḥadit n Abu Hamzah. Abu Hamzah d tsiqah i yexdem ahat tuccḍiwin nniḍen mačči d Abu Hamzah. Yenna-aɣ-d [Hannad] yenna-aɣ-d [Abu Al Ahwash] seg [Abdul Ɛaziz bin Rufai’] seg [Ibn Abu Awalkah] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam am lḥadit n Abu Bakr bin ‘Ayyasy. Amur ameqran seg yimusnawen llan deg rray-a; Di tilawt, syuf’ah yerza kan ixxamen d wakal, ur ttaǧǧan ara syuf’ah ad yerzu kra. Di lawan-nni, kra n yimusnawen ttnaɣen; Syuf'ah yezmer ad yettwaxdem i yal taɣawsa, rray-agi d aḥeqqi ugar.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1293

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ اللُّقَطَةِ فَقَالَ عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَوِعَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ فَقَالَ خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لِأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْإِبِلِ قَالَ فَغَضِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ أَوْ احْمَرَّ وَجْهُهُ فَقَالَ مَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا حَتَّى تَلْقَى رَبَّهَاحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَحَدِيثُ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ

Yettwaḥsab-aɣ-d [Qutaybah], yenna-aɣ-d [Ismaɛil bin Jaɛfar] seg [Rabi’ah bin Abu Abdurrahman] seg [Yazid] akli aqbur n Al Munba’its seg [Zaid bin Khalid Al Juhani] belli yiwen yesteqsa-d Rasulullah l’helmahid ɣef Ṛebbi. ‘’Sbeggen-it-id aseggas syin sbegnen-d taɣect, aɣerrabu d wayen yellan deg-s. Deffir waya, ssexdem-it, maca ma yella yusa-d bab-is, efk-as-t’. Syin yesteqsa-t; A Amazan n Öebbi, neppa d ayaziv iu$en. Ihi yerra-yas : « S tidett, d ayla-k, d ayla-k, d ayla n wuccen ». Yesteqsa-t daɣen; A Amazan n Öebbi, amek ara d-nini ɣef wemɣar i iwwḍen? Yenna-d; Syin, Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yefɣed armi ay d-yezzi lḥenni-nnes n ufella neɣ d azeggaɣ udem-nnes, yenna-d: ‘Mačči d ayla-nnek yerna ɣur-s ayen ay d-yewwi d isebbaḍen ed tissit armi ay yemlal d bab-nnes’. Ḥadit n Zaid bin Khalid d ḥadit n Ḥasan aḥeqqi yerna yettwaḥka-d seg-s seg webrid niḍen, ma d ḥadit n Yazid, akli aqbur Al Munba’its seg Zaid bin Khalid d ḥadith n Ḥasan aḥeqqi, yerna yettwaḥka-d seg-s seg webrid niḍen.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1294

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ اللُّقَطَةِ فَقَالَ عَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ اعْتُرِفَتْ فَأَدِّهَا وَإِلَّا فَاعْرِفْ وِعَاءَهَا وَعِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا وَعَدَدَهَا ثُمَّ كُلْهَا فَإِذَا جَاءَ صَاحِبُهَا فَأَدِّهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالْجَارُودِ بْنِ الْمُعَلَّى وَعِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ وَجَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ هَذَا الْحَدِيثُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَرَخَّصُوا فِي اللُّقَطَةِ إِذَا عَرَّفَهَا سَنَةً فَلَمْ يَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهَا أَنْ يَنْتَفِعَ بِهَا وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ يُعَرِّفُهَا سَنَةً فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا وَإِلَّا تَصَدَّقَ بِهَا وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ لَمْ يَرَوْا لِصَاحِبِ اللُّقَطَةِ أَنْ يَنْتَفِعَ بِهَا إِذَا كَانَ غَنِيًّا و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَنْتَفِعُ بِهَا وَإِنْ كَانَ غَنِيًّا لِأَنَّ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ أَصَابَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُرَّةً فِيهَا مِائَةُ دِينَارٍ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعَرِّفَهَا ثُمَّ يَنْتَفِعَ بِهَا وَكَانَ أُبَيٌّ كَثِيرَ الْمَالِ مِنْ مَيَاسِيرِ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعَرِّفَهَا فَلَمْ يَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهَا فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْكُلَهَا فَلَوْ كَانَتْ اللُّقَطَةُ لَمْ تَحِلَّ إِلَّا لِمَنْ تَحِلُّ لَهُ الصَّدَقَةُ لَمْ تَحِلَّ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ لِأَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ أَصَابَ دِينَارًا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَرَّفَهُ فَلَمْ يَجِدْ مَنْ يَعْرِفُهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَكْلِهِ وَكَانَ لَا يَحِلُّ لَهُ الصَّدَقَةُ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا كَانَتْ اللُّقَطَةُ يَسِيرَةً أَنْ يَنْتَفِعَ بِهَا وَلَا يُعَرِّفَهَا و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ دُونَ دِينَارٍ يُعَرِّفُهَا قَدْرَ جُمْعَةٍ وَهُوَ قَوْلُ إِسْحَقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ

Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Basysyar], yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin Al Hanafi] yenna-aɣ-d [Adl Dlahhak bin Uthman] yenna-yi-d [Salim Abu An Nadlr] seg [Busr bin Saihid] seg [Zaid bin Khalid Al Juhani yella Saillalla ' yufa-d tiɣawsiwin, syin yerra-yas-d : ‘Ssiweḍ-itent i yiwen useggas, ma yella llant Ma tqebleḍ-tt syin fket-tt, maca ma yella ulac syin sbeɛdet-d aɣerrabu, ayen yellan deg-s, taɣect d lqidar. Syin ččet-t, ma yusa-d bab-is syin efk-it’. Yenna-d; Deg taluft-a llant tḥaditin yecban ti seg Ubay bin Kaɛb, Ɛebdallah bin Amru, Al Jarud bin Al Muallah, Iyadl bin Himar d Jarir bin Ɛebdallah. Yenna-d Abu Ɛisa; Hadith zaid bin khalid hadits hasan shahih gharib dari ini line. Ḥmed bin Ḥembal yumen; Ḥadit i d-yesbanen aṭas deg taluft-a d ḥadit-agi, yerna yettwaḥseb-d seg-s seg ubrid nniḍen. Ḥadit-a d lewṣayat n tẓallit ɣef leḥsab n yimusnawen seg gar yimeddukal n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yerna s lbeɛd-nsen, maca ttaǧǧan ssuma yettwafkan ma yella ssawḍen ad tt-id-sbedden aseggas aya maca ulac win ay tt-iqeblen, ad sqedcen ssuma ay d-yettwafernen. D rray n Ash Syafiɛi, Aḥmad d Ishaq. Kra n imusnawen seg yimeddukal n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yerna s lbeɛd-nsen llan n rray-agi; Ilaq ad t-id-yesmekti aseggas alamma d asmi ara d-yaweḍ bab-is, maca ma ulac ad t-yefk i lxir. D ṛṛay n Sufyan Ats Tsauri ed Abdullah bin Al Mubarak yerna daɣen d ṛṛay n ulama n Kufa, maca llan s ṛṛay-nni ay d-yeqqaren ur yettwaqbal ara ad tent-yesseqdec win ay d-yesnulfan tiɣawsiwin ay d-yettwafernen ma yella d aɣerman (citoyen). Maca, Ash Syafi’i d ṛṛay-nni; Yezmer ad t-yesseqdec ɣas akken d amerkanti, acku Ubay bin Kaɛb, deg tallit n Rasulullah, yufa-d yiwet n tikkelt yiwen n uḍebsi deg-s meyya n yidinaren, sakkin, Rsulullah yumer-it ad t-id-yesmekti, sakkin ad t-yesseqdec, ɣas akken Ubay d amerkanti n Rasulhan gar wegdud. sallallahu alaihi wasallam. Syin, yumeṛ-it Nnbi sallallahu Ṛebbi ad t-id-yesmekti maca ulac win ay t-yesteɛṛfen, dɣa Nnbi sllallahu Ṛebbi yumeṛ-it ad t-yečč. Ma yella taɣawsa-nni ay d-yettwafernen ur telli ara d ḥlal siwa i yemdanen ay yesɛan azref ad tt-id-sfaydin seg lxir, dɣa ur telli ara d ḥlal i Ali bin Abu Ṭalib, imi Ali bin Abu Ṭalib yufa-d yiwet n tikkelt idinaṛen deg tallit n Nnbi sallallaahu alaihi wasallam, sakkin iberreh-it-id maca ulac win ay t-iqeblen, dɣa d aya ay t-yeǧǧan ad t-id-yesmekti Nnbi. ɣas akken yella d amdan ur nesɛi ara azref ɣef ssadaqa. Kra n yimusnawen ǧǧan aseqdec n tɣawsiwin yettwafkan ma yella d tid ur nesɛi lqima mebla ma ḥwaǧen ad tent-id-smektin. Ma yella kra deg-sen ttnaɣen; Ma yella taɣawsa-nni ay d-yettwafernen d tin niḍen ur nelli d idinaren, ad d-tettwabder i yiwen n wass n ljemɛa, d Ishaq bin Ibrahim.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1295

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ قَالَخَرَجْتُ مَعَ زَيْدِ بْنِ صُوحَانَ وَسَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ فَوَجَدْتُ سَوْطًا قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ فَالْتَقَطْتُ سَوْطًا فَأَخَذْتُهُ قَالَا دَعْهُ فَقُلْتُ لَا أَدَعُهُ تَأْكُلْهُ السِّبَاعُ لَآخُذَنَّهُ فَلَأَسْتَمْتِعَنَّ بِهِ فَقَدِمْتُ عَلَى أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ وَحَدَّثْتُهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ أَحْسَنْتَ وَجَدْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُرَّةً فِيهَا مِائَةُ دِينَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ لِي عَرِّفْهَا حَوْلًا فَعَرَّفْتُهَا حَوْلًا فَمَا أَجِدُ مَنْ يَعْرِفُهَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ عَرِّفْهَا حَوْلًا آخَرَ فَعَرَّفْتُهَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ عَرِّفْهَا حَوْلًا آخَرَ وَقَالَ أَحْصِ عِدَّتَهَا وَوِعَاءَهَا وَوِكَاءَهَا فَإِنْ جَاءَ طَالِبُهَا فَأَخْبَرَكَ بِعِدَّتِهَا وَوِعَائِهَا وَوِكَائِهَا فَادْفَعْهَا إِلَيْهِ وَإِلَّا فَاسْتَمْتِعْ بِهَاقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Yenna-aɣ-d [Al Hasan bin Ali Al Khallal], yenna-aɣ-d [Abdullah bin Numair] d [Yazid bin Harun] seg [Sufyan Ats Tsauri] seg [Salamah bin Kuhail] seg [Suwaid bin Ghaflah] yenna-d; Fɣeɣ-d yiwet n tikkelt d Zaid bin Shuhan d Salamah bin Rabi’ah, syin ssawḍeɣ ad sɛuɣ lḥebs. Yenna Ibn Numair deg lḥadit-is; Syin ufiɣ-d lḥebs u ṭṭfeɣ-t, nnan-d deg sin ; Eǧǧ-it ad yili. Nniɣ-as; Ur tt-ttaǧǧaɣ ara acku iɣersiwen n lexla ad tt-ččen, s tidet ad tt-awiɣ ad tt-sqedceɣ. Syin usiɣ-d ɣer [Ubay bin Kaɛb] steqsaɣ-t ɣef waya yerna nniɣ-as yiwen n ḥadit. Yerra-yas-d; Ihi, di tallit n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam ufiɣ-d yiwet n tikkelt yiwet n tkeṛṛust yesɛan meyya n yidinaren. Ikemmel yenna; Syin wwiɣ-as-tt-id, yenna-yi-d : ‘Sbeggen-it-id i yiwen useggas’. Syin sbeddeɣ-tt-id aseggas maca ulac win i tt-iqeblen, syin rriɣ-tt-id ɣur-s, yenna-yi-d : ‘Sbeggen-tt-id aseggas nniḍen’. Nekk sbeggneɣ-t-id syen mlaleɣ-t-id tikkelt nniḍen. Mazal yenna-yi-d : ‘Sbeggen-it-id i useggas nniḍen’. Uca inna: ‘Ḥessben řḥess n řḥess d řḥess. Ma yella yusa-d bab-is ad t-yessuter, ini-as amḍan n yiɣerruba d yiɣil, syen efk-iten-id. Maca ma yella ulac win i t-iqeblen ihi sseqdec-it’. Yenna-d; Hadith-agi d sahih.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1296

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَأَصَابَ عُمَرُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ مَالًا بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالًا قَطُّ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي قَالَ إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ أَنَّهَا لَا يُبَاعُ أَصْلُهَا وَلَا يُوهَبُ وَلَا يُورَثُ تَصَدَّقَ بِهَا فِي الْفُقَرَاءِ وَالْقُرْبَى وَالرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لَا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِقَالَ فَذَكَرْتُهُ لِمُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ فَقَالَ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالًا قَالَ ابْنُ عَوْنٍ فَحَدَّثَنِي بِهِ رَجُلٌ آخَرُ أَنَّهُ قَرَأَهَا فِي قِطْعَةِ أَدِيمٍ أَحْمَرَ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالًا قَالَ إِسْمَعِيلُ وَأَنَا قَرَأْتُهَا عِنْدَ ابْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَكَانَ فِيهِ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ لَا نَعْلَمُ بَيْنَ الْمُتَقَدِّمِينَ مِنْهُمْ فِي ذَلِكَ اخْتِلَافًا فِي إِجَازَةِ وَقْفِ الْأَرَضِينَ وَغَيْرِ ذَلِكَ

Yenna-aɣ-d [Ali bin Hujr], yenna-aɣ-d [Ismaɛil bin Ibrahim] seg [Ibn ’Aun] seg [Nafi] seg [Ibn Umar] yenna-d; Umar yufa-d yiwet n tikkelt yiwen n wakal di Khaibar, yesteqsa; A Amazan n Rebbi, ufiɣ agerruj di Khaibar, ur ufiɣ ara agerruj i yi-yesferḥen akka zik, ihi d acu i yi-d-tessuterḍ - deg wayen yerzan agerruj-agi - ? Yerra-yas-d : « Ma tebɣiḍ, ḥrez aqerruy-nni, efk-as lxir', ihi, Umar yefka-as lxir, ur yeznuzu ara ayla-s, ur t-yefki ara, yerna ur t-yewwi ara, yerna yefka lxir seg wayla-nni i yimeɣnasen, i lǧiran-is, ama d wid iqerben ama d wid ibeɛden, fi sabilillah, - i. Ur yelli kra n lxir - mačči d ddnub - i wid yettḥaraben ɣef wayla ma yella kksen-as-d ad t-ččen s lxir - s lmeɛqul -, neɣ ad t-sseččen i yimeddukal war ma zzenzen-t - s lfayda n tɣawsiwin - seg-s. Netta -At Tirmidhi- yenna-d: 'Nekk bder-it i [Muhammad bin Sirin], ihi yenna-yi-d 'ghairu muta`atstsil maalan', [Ibnu 'Aun] yenna-yi-d, Yiwen nniḍen yenna-yi-d ɣef lḥadit-agi belli yeɣra-t 'fi qith'ati adimin ahmar ghair muta`atstsil maalan], [Ibnu 'Aun] yenna-yi-d '' Ubaidullah bin Umar], so in The hadith is 'ghair muta`atstsil maalan'. Abu Ɛisa yenna-d : « Ḥadit-a d aḥeqqi, yerna d llsas n tẓallit ɣef leḥsab n yimazzayen n tmusni seg gar yemdukal n Nnbi sallallaahu ’alaihi wa sallam yerna daɣen wiyaḍ nniḍen, yerna ur nufi ara kra n ccwal gar yimusnawen iɛeddan deg wayen yerzan lḥeqq n tɣawsiwin nniḍen d waqif n wakal.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1297

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثٍ صَدَقَةٌ جَارِيَةٌ وَعِلْمٌ يُنْتَفَعُ بِهِ وَوَلَدٌ صَالِحٌ يَدْعُو لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Iqqar-aɣ-d [Ali bin Hujr], iqqar-aɣ-d [Ismaɛil bin Jaɛfar] seg [Al’Ala` bin Abdurrahman] seg [baba-s] seg [Abu Hurairah] ad t-iɛǧeb Rebbi belli Amazan n Öebbi d ayen i d-yemmuten, yenna-d: ‘Ma yella kraḍ n tɣawsiwin-is ttwaɛezlent; Sidqa, tamusni yettwasqedcen, d warrac n tẓallit i tt-iẓallan’. Yenna-d Abu Ɛisa; Hadith-agi d sahih.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1298

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ وَالْبِئْرُ جُبَارٌ وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ عَنْ مَعْنٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَتَفْسِيرُ حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ يَقُولُ هَدَرٌ لَا دِيَةَ فِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى قَوْلِهِ الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ فَسَّرَ ذَلِكَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا الْعَجْمَاءُ الدَّابَّةُ الْمُنْفَلِتَةُ مِنْ صَاحِبِهَا فَمَا أَصَابَتْ فِي انْفِلَاتِهَا فَلَا غُرْمَ عَلَى صَاحِبِهَا وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ يَقُولُ إِذَا احْتَفَرَ الرَّجُلُ مَعْدِنًا فَوَقَعَ فِيهِ إِنْسَانٌ فَلَا غُرْمَ عَلَيْهِ وَكَذَلِكَ الْبِئْرُ إِذَا احْتَفَرَهَا الرَّجُلُ لِلسَّبِيلِ فَوَقَعَ فِيهَا إِنْسَانٌ فَلَا غُرْمَ عَلَى صَاحِبِهَا وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ وَالرِّكَازُ مَا وُجِدَ فِي دَفْنِ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ فَمَنْ وَجَدَ رِكَازًا أَدَّى مِنْهُ الْخُمُسَ إِلَى السُّلْطَانِ وَمَا بَقِيَ فَهُوَ لَهُ

Yenna-aɣ-d [Ahmad bin Mani’], yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Az Zuhri] seg [Saɛid bin Al Musayyib] seg [Abu Hurairah] yenna-d; Yenna-d Nnbi sallallaahu 'alaihi wasallam: '-Ixeṣṣaren ay d-yettawin lmal ur yettwaḍmen ara -ur yettwaḍmen ara-, -isehwa ay d-yettilin seg uxeddim deg wemkan n -uɣza n yiɣerruba ur yettwaḍmen ara -ur yettwaḍmen ara-, yerna ɣef wayla n rikaz -igerrujen ay d-yettwafernen - yiwen n uswir n xemsa seg zakat d paka'. Yenna-aɣ-d [Qutaybah], yenna-aɣ-d [Laits], seg [Ibn Shihab], seg [Said bin al-Musayyib] d [Abu Salamah] seg [Abu Hurairah] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam ḥadith am wa, yenna-d deg yixef-a seg Jabir d Al Muzaba bi Shamit. Yenna-d Abu Ɛisa, ḥadit-agi n Abu Hirairah d sahih. Mi aɣ-d-yenna Al Ansari seg Ma’n, yenna-d, Yenna-aɣ-d Malik bin Anas d Tafsir n ḥadit n Nnbi sallallahu ‘Alaihi wa sallam ‘-lexṣaṣ ay d-yettawin lmal ur yettwaḍmen ara -ur yettwaḍmen ara-’, yenna-d, dɣa, yettwaxṣer-as s lbaṭel yerna ulac lḥebs ɣef waya. Abu Isa yenna-d, anamek n wawalen n Nnbi '-axeṣṣar i d-yesnulfa- lmal ur yettwaḍmen ara -ur yettwaḍmen ara-' sfehmen-t kra n yimusnawen, ɣef leḥsab-nsen ayen i d-yeqqar al-ajma` -lmal- d aɣersiw i ixuṣṣen -irewlen- seg ur yelli ara lmal-is ad d-yeḍru -dam lmal- lḥeqq i bab-is. Yenna-d, '-isehwa ay d-yettilin s lxedma deg wemkan-nni - ur ttwaḍemnen ara yiɣerruba n tɣuzi n yiɣerruba -ur ttwaḍelmen ara-' yenna-d, ma yella kra yeɣza lmina yerna yeɣli-d deg-s yiwen, ihi ulac lḥebs fell-as, am wakken ay d-yella waya i yiɣerruba, ma yella kra yeɣza aɣerrabu ay d-yettwaheyyan i yimsiklen ay d-yettɛeddayen yerna ulac lḥebs i-t-. Yerna yenna-d ‘yerna ɣef tkenziwin n rikaz - ttwafkant tkenziwin - yettwaxelleṣ yiwen n uswir n xemsa n zakat’, rikaz d agerruj yettwafkan seg yiɣsan n yijehliyen yettwaḍḍlen deg wakal, dɣa i wid ara d-yafen rikaz yettwaḥettem fell-as ad ixelleṣ zakat s wazal n xemsa n tkenziwin n rikaz yerna ad t-id-yefk s xemsa n tkenziwin n rikaz yerna ad t-yefk d aɛessas-is i.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1299

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَحْيَى أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَهُ وَلَيْسَ لِعِرْقٍ ظَالِمٍ حَقٌّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَهُ أَنْ يُحْيِيَ الْأَرْضَ الْمَوَاتَ بِغَيْرِ إِذْنِ السُّلْطَانِ وَقَدْ قَالَ بَعْضُهُمْ لَيْسَ لَهُ أَنْ يُحْيِيَهَا إِلَّا بِإِذْنِ السُّلْطَانِ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ جَدِّ كَثِيرٍ وَسَمُرَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيَّ عَنْ قَوْلِهِ وَلَيْسَ لِعِرْقٍ ظَالِمٍ حَقٌّ فَقَالَ الْعِرْقُ الظَّالِمُ الْغَاصِبُ الَّذِي يَأْخُذُ مَا لَيْسَ لَهُ قُلْتُ هُوَ الرَّجُلُ الَّذِي يَغْرِسُ فِي أَرْضِ غَيْرِهِ قَالَ هُوَ ذَاكَ

Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Basysyar], yenna-aɣ-d [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] yenna-aɣ-d [Ayyub] seg [Hsyam bin Urwah] seg [baba-s] seg [Saɛid bin Zaid] seg Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam, yenna-d: 'Whoeland upland - akal-nni d ayla-s, yerna ulac azref i win yesɛan akal-nni s lqanun. amdan ixeddmen lbaṭel'. Yenna-d Abu Ɛisa; Ḥaḍit-a d hasan gharib yerna kra seg-sen ttwaḥekmen-d seg Hisyam bin Urwah seg baba-s seg Nnbi s.al.allahu ‘alaihi wasallam deg mursal. Ḥadit-a d lewṣayat n tmeɣra ɣef leḥsab n kra n yimusnawen seg gar yimeddukal n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yerna s tɣawla, d aya ay d rray n Ahmad ed Ishaq. Ttnaɣen; Yezmer ad d-yesnekr akal yemmuten war ttesriḥ n uselway, deg wakud aydeg kra n yimusnawen llan s rray-a; Ur yezmir ara ad t-yesfeḍ ma yella ur d-yewwi ara ttesriḥ seg yimḍebbren. Rray amezwaru d win yesɛan azal ugar. Yenna-d; Deg taluft-a yella yiwen n ḥadit yecban wa seg Jabir, Amr bin Ɛuf Al Muzani, Katsir d jeddi n Samura. Yenna-yaɣ-d Abu Musa Muḥemmed bin Al Mutsanna yenna-d; Steqsaɣ Abu Al Walid Ath Thayalisi ɣef wawalen-nnes ay d-yennan: ‘Ulac izerfan i yemdanen ay yesɛan akal s lbaṭel’. Yerra-yas-d; Amesbaṭli yesɛan d win ikesben, yettawi ayen ur nelli d ayla-s. Steqsaɣ-t; D win iteẓẓun deg wakal n wiyaḍ? Yerra-yas-d; D netta.

Hadith

Imam Tirmidzi : 1300

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَحْيَى أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Ḥekmen-aɣ-d [Muḥemmed bin Basysyar], yenna-aɣ-d [Abdul Wahhab] yenna-aɣ-d [Ayyub] seg [Hsyam bin Urwah] seg [Wahb bin Kaisan] seg [Jabir bin Abdullah] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi newallam giverens uphofeland, he said: akal - ihi akal d ayla-s’. Yenna-d Abu Ɛisa; Hadith-agi d sahih.