Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1261
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَغَيْرُهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي خُطْبَتِهِ الْبَيِّنَةُ عَلَى الْمُدَّعِي وَالْيَمِينُ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِهَذَا حَدِيثٌ فِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْعَرْزَمِيُّ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ ضَعَّفَهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَغَيْرُهُ
[Али бин Хуҗр] безгә, [Али бин Мөшир] безгә һәм башкаларга [Мөхәммәд бин Убайдулладан] [Әмр бин Шугаибтан] [аның әтисеннән] [аның бабасыннан] Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам үзенең вәгазендә болай диде: "Гаепләнүчегә дәлил китерү мәҗбүри, ә судка бирүчегә ант итү мәҗбүри". Бу хәдиснең чылбырында җитешсезлек бар, һәм Мөхәммәд бин Убайдулла хәдисне ятлау ягыннан сөйләгәндә аны кире каккан. Ибн Әл-Мөбарәк һәм башкалар аны кире какканнар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1262
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى أَنَّ الْيَمِينَ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْبَيِّنَةَ عَلَى الْمُدَّعِي وَالْيَمِينَ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ
Безгә [Мөхәммәд бин Сәхл бин Әскәр Әл-Багдадига], безгә [Мөхәммәд бин Йосыфка], безгә [Нәфи бин Гомәр Әл-Җумаһига] [Абдуллаһ бин Әбү Әвәлкәдән] [Ибн Аббастан] Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вәссәламнең дәгъва белдерүчегә ант итү турында әйткәннәре әйтелде. Әбү Гайсә болай диде: "Бу хәдис ышанычлы һәм Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам һәм алардан башка галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, гаепләнүче өчен дәлилләр китерү мәҗбүри, ә дәгъва белдерүче өчен ант итү мәҗбүри".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1263
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِقَالَ رَبِيعَةُ وَأَخْبَرَنِي ابْنٌ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ قَالَ وَجْدنَا فِي كِتَاب سَعْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَسُرَّقَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Безгә [Ягъкуб бин Ибраһим Әд-Дәүрәки] сөйләде, безгә [Габдел Азиз бин Мөхәммәд] сөйләде ул болай диде: "Миңа [Рабигъа бин Әбу Абдуррахман]га [Сөһәйл бин Әбу Салих]га [атасыннан] [Әбу Һөрәйрә]га сөйләде ул болай диде: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам антның бер шаһит белән булырга тиешлеген шарт итте. [Рабигъа] әйтте: "Һәм миңа [Сәгъд бин Убада улы] хәбәр иткәч, ул болай диде: "Без шулай ук [Сәгъд бин Убада] китабында Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам антның шаһит белән булырга тиешлеген шарт итте дип табабыз. Ул болай диде: "Бу очракта Али, Җәбир, Ибн Аббас һәм Суррактан охшаш хәдисләр бар." Әбу Гайсә болай диде: "Әбу Һөрәйрә хәдисе - Хәсән Гариб хәдисе."
Hadith
Imam Tirmidzi : 1264
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ
Безгә [Мөхәммәд бин Басисиар] һәм [Мөхәммәд бин Абан] икесенең дә: "Безгә [Абдул Ваһһаб Әс-Сакафи] [Җәгъфәр бин Мөхәммәдтән] [аның әтисеннән] [Җәбирдән] Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам антның бер шаһит белән булырга тиешлеген шарт итеп куйган", - дип әйткәннәре әйтелде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1265
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِقَالَ وَقَضَى بِهَا عَلِيٌّ فِيكُمْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ وَهَكَذَا رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ وَيَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ رَأَوْا أَنَّ الْيَمِينَ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ جَائِزٌ فِي الْحُقُوقِ وَالْأَمْوَالِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَالُوا لَا يُقْضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ إِلَّا فِي الْحُقُوقِ وَالْأَمْوَالِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ أَنْ يُقْضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ
Безгә [Әли бин Хөҗр] сөйләде, безгә [Исмәгыйль бин Җәгъфәр] безгә [Җәгъфәр бин Мөхәммәд]гә [әтисеннән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам ант итүнең бер шаһит белән булырга тиешлеген шарт итеп куйганлыгын әйтте. Ул дәвам итте: «Һәм Әли моны сезнең арагызда эшләде». Әбу Гайсә әйтте: «Бу дөресрәк, [Суфиян Әтс Цаури] [Җәгъфәр бин Мөхәммәдтән] [әтисеннән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламгә мурсал рәвешендә шулай риваять кылды». Һәм [Габдел Азиз бин Әбу Сәләмә] һәм [Яхья бин Сүләйм] бу хәдисне [Җәгъфәр бин Мөхәммәдтән] [әтисеннән] [Әлидән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламгә риваять иттеләр». Бу хәдис Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре һәм башкалар галимнәре фикеренчә, изге гамәлләр өчен күрсәтмә булып тора. Алар бер шаһит белән ант итү хокукларны һәм милекне таләп итүдә рөхсәт ителә дип саныйлар, ә Куфа халкының кайбер галимнәре һәм башкалар антның бер шаһит белән үтәлә дип санамыйлар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1266
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا أَوْ قَالَ شِقْصًا أَوْ قَالَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ فَكَانَ لَهُ مِنْ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ ثَمَنَهُ بِقِيمَةِ الْعَدْلِ فَهُوَ عَتِيقٌ وَإِلَّا فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ قَالَ أَيُّوبُ وَرُبَّمَا قَالَ نَافِعٌ فِي هَذَا الْحَدِيثِ يَعْنِي فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ سَالِمٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Безгә [Әхмәд бин Мани], безгә [Исмәгыйль бин Ибраһим], [Әййуб], [Нәфи], [Ибн Гомәр], Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән ул болай диде: "Кем дә булса -нәшиб- өлешен, яки ул: -сыкшан- өлешен, яки "колдагы партнерының өлешен азат итсә, әгәр аның кол бәясенә җиткән мөлкәте булса - җитмәгән күләмнән. Гадел - тиешле - исәпләү белән калса, кол азат, ләкин әгәр аның шул күләмдәге мөлкәте булмаса, ул азат иткән өлешен генә азат итә". Әюп әйтте: "Һәм Нәфи бу хәдис турында еш әйтә иде; ягъни ул азат иткән өлешен азат итте". Әбү Гайсә әйтте: "Ибн Гомәрнең хәдисе - хәсән ышанычлы хәдис, һәм [Сәлим] аны [әтисеннән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән шулай риваять иткән".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1267
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا لَهُ فِي عَبْدٍ فَكَانَ لَهُ مِنْ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ ثَمَنَهُ فَهُوَ عَتِيقٌ مِنْ مَالِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әл Хәсән бин Али Әл Хәлләл] хәдис сөйләде, безгә [Абдурразакка], безгә [Мә'мәргә] [Әз-Зүһригә] [Сәлимгә] [атасына] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кем үз өлешен колга бирсә, әгәр аның малы фидия бәясенә җитсә, ул - кол - үз малы аркасында азат". Әбү Гайсә әйтте: Бу хәдис ышанычлы.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1268
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا أَوْ قَالَ شِقْصًا فِي مَمْلُوكٍ فَخَلَاصُهُ فِي مَالِهِ إِنْ كَانَ لَهُ مَالٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ قُوِّمَ قِيمَةَ عَدْلٍ ثُمَّ يُسْتَسْعَى فِي نَصِيبِ الَّذِي لَمْ يُعْتَقْ غَيْرَ مَشْقُوقٍ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ نَحْوَهُ وَقَالَ شَقِيصًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ قَتَادَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ قَتَادَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَمْرَ السِّعَايَةِ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي السِّعَايَةِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ السِّعَايَةَ فِي هَذَا وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا كَانَ الْعَبْدُ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأَعْتَقَ أَحَدُهُمَا نَصِيبَهُ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَالٌ غَرِمَ نَصِيبَ صَاحِبِهِ وَعَتَقَ الْعَبْدُ مِنْ مَالِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ عَتَقَ مِنْ الْعَبْدِ مَا عَتَقَ وَلَا يُسْتَسْعَى وَقَالُوا بِمَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا قَوْلُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
Безгә [Әли бин Хәсирам] сөйләде, безгә [Гайсә бин Юныс] сөйләде, ул [Сәгыйд бин Әбу Аруба] әйтте, ул [Катада] әйтте, ул [Ән Нәдлр бин Әнәс] әйтте, ул [Басыйр бин Нәхик] әйтте, ул әйтте: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Кем дә булса өлеш азат итсә", - диде. Яки ул әйтте: "Колның өлеше, аннары калган өлеше аның милкенә китә, әгәр аның милке булса, ләкин аның милке булмаса, аңа гадел бәя бирелә, аннары аны азат ителмәгән өлеш өчен аңа авырлык салмыйча эшкә алырга мөмкин", - диде. Ул әйтте: "Бу очракта Габдулла бин Гомәрдән охшаш хәдис бар. Безгә [Мөхәммәд бин Бәсияр] әйтте, ул безгә [Яхья бин Сәгыйд] әйтте, ул [Сәгыйд бин Әбу Аруба] шулай ук, ләкин "Өлеш" сүзләре белән. Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән сахих, чөнки [Әбан бин Язид] [Катададан] Сәгыйд бин Әбу Аруба риваять иткән, ә [Шу'ба] бу хәдисне [Катададан] риваять иткән, ләкин анда кол сәүдәсе турында әйтмәгән. Кол сәүдәсе турында галимнәр төрле фикердә булсалар да, кайбер галимнәр кол сәүдәсе булырга тиеш дип бәхәсләшкәннәр, бу Суфьян Әс Цаури һәм Куфа галимнәренең фикере, һәм Исхак шулай дигән. Кайбер галимнәр бәхәсләшсәләр дә: Әгәр кол ике кеше арасында булса, аны азат итүче шуларның берсе. Әгәр аның милке булса, ул дустының бурычын түли һәм колны аның милкеннән азат итә, ә әгәр аның милке булмаса, ул колдан азат иткән һәм эшләмәгән нәрсәне азат итә. Алар Гомәрдән Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән риваять ителгән сүзләр белән бәхәсләшкәннәр, бу шулай ук Мәдинә галимнәренең фикере, һәм Мәлик, әш-Шафигый, Әхмәт һәм Исхак та шул ук фикердә булганнар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1269
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا أَوْ مِيرَاثٌ لِأَهْلِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ الزُّبَيْرِ وَمُعَاوِيَةَ
Безгә [Мөхәммәд бин Әл-Мусанна], безгә [Ибн Әбу Ади] [Сәгыйдтән] [Катададан] [Әл-Хәсәннән] [Сәмурадан] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең: «Умра аның гаиләсенә яки гаиләсенең варисларына бирелергә мөмкин», – дигәнен сөйләде. Ул: «Бу очракта Зәйд бин Сабит, Җәбир, Әбү Һөрәйрә, Гаишә, Ибн әз-Зүбәйр һәм Мөавиядән охшаш хәдисләр бар», – диде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1270
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا رَجُلٍ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَإِنَّهَا لِلَّذِي يُعْطَاهَا لَا تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْطَاهَا لِأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ رِوَايَةِ مَالِكٍ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ وَلِعَقِبِهِ وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا وَلَيْسَ فِيهَا لِعَقِبِهِ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا قَالَ هِيَ لَكَ حَيَاتَكَ وَلِعَقِبِكَ فَإِنَّهَا لِمَنْ أُعْمِرَهَا لَا تَرْجِعُ إِلَى الْأَوَّلِ وَإِذَا لَمْ يَقُلْ لِعَقِبِكَ فَهِيَ رَاجِعَةٌ إِلَى الْأَوَّلِ إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ وَإِنْ لَمْ تُجْعَلْ لِعَقِبِهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Әл-Әнсари], безгә [Мән], безгә [Мәлик], [Ибн Шиһаб], [Әбу Сәләмә], [Җабир], Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен риваять иттеләр: «Кемгә үзенә һәм токымына җир кишәрлеге бирелсә, бүләк бирелгән кешегә була, ул аны биргән кешегә кире кайтмый, чөнки ул бүләк бирде, шул исәптән варислары да». Әбу Гайсә болай диде: «Бу хәдис хәсән-сәхих, [Мә'мәр] риваять иткәнчә, һәм [Әз-Зухри]дән [Мәлик риваятьенә] охшаш тагын да күп хәдисләр бар. Аларның кайберләре Әз-Зухридан риваять иттеләр, ләкин хәдистә «вә ли'акабиһи» сүзтезмәсен телгә алмадылар. Бу хәдис шулай ук Җабирдан Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең башка каналыннан риваять ителде, ул болай диде: «Гомрә гаиләгә бирелергә мөмкин, ләкин токымга бирелмәскә». Бу хәдис ышанычлы һәм кайбер галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, дип саныйлар алар; Әгәр бүләк бирүче: "Бу бүләк гомер буе сезнең һәм нәселегез өчен", - дисә, бүләк бирелгән кешегә бирелә һәм беренче кешегә кире кайтмый. Әмма бүләк бирүче үз нәселе өчен әйтмәсә, бүләк бирелгән кеше үлсә, ул беренче кешегә кире кайта, бу Малик бин Әнәс һәм Әш Шафигый фикере. Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәламнән башка юл белән дә риваять ителә, ул болай дигән: "Гомрә аның гаиләсенә бирелергә мөмкин". Бу хәдис кайбер галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, дип саныйлар алар; "Әгәр бүләк бирелгән кеше үлсә, бүләк аның варисларына бирелә, әгәр ул булмаса, аның нәселенә бирелә, бу Суфьян Әс Цаури, Әхмәт һәм Исхак фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1271
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا وَالرُّقْبَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ جَابِرٍ مَوْقُوفًا وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الرُّقْبَى جَائِزَةٌ مِثْلَ الْعُمْرَى وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَفَرَّقَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ بَيْنَ الْعُمْرَى وَالرُّقْبَى فَأَجَازُوا الْعُمْرَى وَلَمْ يُجِيزُوا الرُّقْبَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَتَفْسِيرُ الرُّقْبَى أَنْ يَقُولَ هَذَا الشَّيْءُ لَكَ مَا عِشْتَ فَإِنْ مُتَّ قَبْلِي فَهِيَ رَاجِعَةٌ إِلَيَّ وَقَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ الرُّقْبَى مِثْلُ الْعُمْرَى وَهِيَ لِمَنْ أُعْطِيَهَا وَلَا تَرْجِعُ إِلَى الْأَوَّلِ
Безгә [Әхмәд бин Мани], безгә [Хөсәйм], [Давуд бин Әбу Хинд], [Әбу әз-Зүбәйр], [Җәбир], ул болай диде: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Умра гаиләгә бирелергә мөмкин, ә Рукба гаиләгә дә бирелергә мөмкин". Әбу Гайсә болай диде: "Бу хәдис хәсән, һәм кайберләре аны Әбу әз-Зүбәйрдән бу сәнәд белән Җәбирдән мәккуф рәвешендә риваять иттеләр, һәм аны аңлатмадылар. Бу хәдис Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән булган кайбер галимнәр фикеренчә, хәйрия өчен күрсәтмә булып тора, һәм алардан тыш, Рукба Умра белән бер үк, бу Әхмәт һәм Исхак фикере, ләкин Куфа галимнәреннән кайбер галимнәр, һәм алардан тыш, Умра белән Рукба арасында аерма ясыйлар, алар Умраны рөхсәт итәләр, ләкин Рукбаны рөхсәт итмиләр. Әбу Гайсә болай диде: Рукбаның мәгънәсе - кемнеңдер әйтүе; Бу нәрсә синең өчен, син исән булганчы, әгәр син миннән алда үлсәң, ул миңа кире кайтачак. Әхмәт һәм Исхак әйттеләр: Рукба - ул Гомрә белән бер үк, ягъни ул кемгә бирелсә һәм беренче кешегә - бирүчегә - кире кайтмый.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1272
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصُّلْحُ جَائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا صُلْحًا حَرَّمَ حَلَالًا أَوْ أَحَلَّ حَرَامًا وَالْمُسْلِمُونَ عَلَى شُرُوطِهِمْ إِلَّا شَرْطًا حَرَّمَ حَلَالًا أَوْ أَحَلَّ حَرَامًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әл Хәсән бин Али Әл Хәлләл], безгә [Әбу Әмир Әл-Акади], безгә [Кәсир бин Абдулла бин Әмру бин Әуф Әл-Музани]га [әтисеннән] [бабасыннан] Аллаһның Рәсүле салләллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен сөйләде: "Мөселманнар арасында тынычлык рөхсәт ителә, ләкин хәләлне тыя торган яки тыелганны хәләл итә торган тынычлык кына. Мөселманнар хәләлне тыя торган яки тыелганны хәләл итә торган шартлардан тыш шартлар куя алалар". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән-сәхих".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1273
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَأْذَنَ أَحَدَكُمْ جَارُهُ أَنْ يَغْرِزَ خَشَبَهُ فِي جِدَارِهِ فَلَا يَمْنَعْهُ فَلَمَّا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ طَأْطَئُوا رُءُوسَهُمْ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكُمْ عَنْهَا مُعْرِضِينَ وَاللَّهِ لَأَرْمِيَنَّ بِهَا بَيْنَ أَكْتَافِكُمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَرُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ قَالُوا لَهُ أَنْ يَمْنَعَ جَارَهُ أَنْ يَضَعَ خَشَبَهُ فِي جِدَارِهِ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ
Безгә [Сәгыйд бин Абдуррахман Әл Мәхзуми], безгә [Суфиян бин Уяйнә], [Әз-Зүһри], [Әл-Әгъраҗ], [Әбу Һөрәйрә], ул болай диде: Мин аның болай дигәнен ишеттем; Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Әгәр сезнең берәрегез күршесе агачын диварына терәп куярга рөхсәт сораса, ул аны тыймасын". Әбу Һөрәйрә хәдисне сөйләгәч, алар башларын кактылар, ул болай диде: "Мин сезнең аннан баш тартуыгызны күрмим, ләкин Аллаһ белән ант итәм, мин аны сезнең иңбашларыгыз арасына ташлармын". Ул болай диде: "Бу очракта Ибн Аббас һәм Мөҗәмми бин Җариядән охшаш хәдис бар". Әбу Гайсә болай диде: Әбү Һөрәйрәнең хәдисе хәсән-сәхих хәдис һәм кайбер галимнәр фикеренчә, изге гамәлләр өчен күрсәтмә булып тора. Әш-Шәфигый дә шулай ук әйткән һәм кайбер галимнәрдән, шул исәптән Мәлик бин Әнәстан да риваять иткән, ул болай дигән: Күршесенә үз стенасына агачын куярга рөхсәт ителми, ләкин беренче фикер дөресрәк.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1274
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيَمِينُ عَلَى مَا يُصَدِّقُكَ بِهِ صَاحِبُكَو قَالَ قُتَيْبَةُ عَلَى مَا صَدَّقَكَ عَلَيْهِ صَاحِبُكَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ هُشَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي صَالِحٍ هُوَ أَخُو سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِذَا كَانَ الْمُسْتَحْلِفُ ظَالِمًا فَالنِّيَّةُ نِيَّةُ الْحَالِفِ وَإِذَا كَانَ الْمُسْتَحْلِفُ مَظْلُومًا فَالنِّيَّةُ نِيَّةُ الَّذِي اسْتَحْلَفَ
Безгә [Кутәйбә] һәм [Әхмәд бин Мани] бер мәгънәдә сөйләде, икесе дә әйтте: "Безгә [Хөсәйем]не [Абдуллаһ бин Әбү Салихтан] [әтисеннән] [Әбү Һөрәйрәдән] ул әйтте: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Дустың раслаган нәрсәгә ант ит", - диде. Ә Кутәйбә әйтте: "Дустың раслаган нәрсәгә карата". Әбү Гайсә әйтте: "Без бу хәдисне Хәсән Гарибтан Хусөймнең Габдуллаһ бин Әбү Салихтан килгән хәдисеннән генә беләбез, һәм Габдуллаһ бин Әбү Салих Сөһәйл бин Әбү Салихның абыйсы. Кайбер галимнәр фикеренчә, бу хәдисне гамәлдә кулланып, Әхмәд һәм Исхак та шулай әйткәннәр һәм Ибраһим ән-Нәхәидән риваять кылганнар: Әгәр ант итәргә чакырылган кеше ялгышса, ният ант итүче кешенең нияте нигезендә бәяләнә, ә ант итәргә чакырылган кеше ялгышса, хөкем ителә торган ният ант итәргә чакырылган кешенең нияте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1275
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْمُثَنَّى بْنِ سَعِيدٍ الضُّبَعِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْعَلُوا الطَّرِيقَ سَبْعَةَ أَذْرُعٍ
Безгә [Әбу Курайб] сөйләде, безгә [Ваки] сөйләде, ул [Әл-Мусанна бин Сәгыйд Әдл Дүлбә'идән] [Катададан] [Басыйр бин Нәхиктән] [Әбу Һөрәйрәдән] ул әйтте: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Юлның киңлеген җиде аршын ясагыз".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1276
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَشَاجَرْتُمْ فِي الطَّرِيقِ فَاجْعَلُوهُ سَبْعَةَ أَذْرُعٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ وَكِيعٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَهُوَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ
Безгә [Мөхәммәд бин Башишар] сөйләде, безгә [Яхья бин Сәгыйд] сөйләде, безгә [Әл-Мусанна бин Сәгыйд] әйтте, ул [Катада]дан [Бусяйр бин Кәгъб Әл-Әдәви]дән [Әбу Һөрәйрә] әйтте: Аллаһның пәйгамбәре салла-галәйһиссәлам әйтте: "Әгәр сез юлда агачлар утыртсагыз, аларны җиде аршын ара белән ясагыз". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис Вәки хәдисеннән дә ышанычлырак". Ул әйтте: "Бу очракта Ибн Аббастан да охшаш хәдис бар". Гайсә әйтте: "Бусяйр бин Кәгъб Әл-Әдәвинең Әбу Һөрәйрәдән хәдисе - хәсән-сәхих хәдис, ә [кайберләре] бу хәдисне [Катада]дан [Басыйр бин Ләһик]тан [Әбу Һөрәйрә] риваять иткәннәр, бу сакланмаган".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1277
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ الثَّعْلَبِيِّ عَنْ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيَّرَ غُلَامًا بَيْنَ أَبِيهِ وَأُمِّهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَجَدِّ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَيْمُونَةَ اسْمُهُ سُلَيْمٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ قَالُوا يُخَيَّرُ الْغُلَامُ بَيْنَ أَبَوَيْهِ إِذَا وَقَعَتْ بَيْنَهُمَا الْمُنَازَعَةُ فِي الْوَلَدِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَالَا مَا كَانَ الْوَلَدُ صَغِيرًا فَالْأُمُّ أَحَقُّ فَإِذَا بَلَغَ الْغُلَامُ سَبْعَ سِنِينَ خُيِّرَ بَيْنَ أَبَوَيْهِ هِلَالُ بْنُ أَبِي مَيْمُونَةَ هُوَ هِلَالُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أُسَامَةَ وَهُوَ مَدَنِيٌّ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَفُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ
[Нәшр бин Али] безгә сөйләде, [Суфиян] безгә [Зияд бин Сагъдтан] [Хилал бин Әбү Мәймүнә Әс Цагълабидан] [Әбү Мәймүнәдән] [Әбү Һөрәйрәдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам балага әтисе яки әнисе арасында сайлау мөмкинлеге биргән дип сөйләде. Ул болай диде: "Бу очракта Абдуллаһ бин Әмр һәм аның бабасы Габдел Хәмид бин Җәгъфәрдән охшаш хәдис бар." Әбү Гайсә болай диде: "Әбү Һөрәйрәнең хәдисе - хәсән-сәхих хәдис. Әбү Мәймүнәнең исеме Сөләйм иде. Бу хәдис Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре арасыннан кайбер галимнәр фикеренчә, изге гамәлләр өчен күрсәтмә булып тора, ә башкалар фикеренчә, алар: "Балага ике ата-анасы арасында сайлау мөмкинлеге бирелергә тиеш, әгәр бала турында бәхәс булса, бу Әхмәт һәм Исхак фикере. Икесе дә шулай ук әйтте: Әгәр бала әле кечкенә булса, ананың аңа күбрәк хакы бар, ләкин әгәр бала җиде яшькә җитсә, сайлау аның ике ата-анасы арасында." Хилал бин Абу Маймуна - Мәдинә кешесе Хилал бин Али бин Усама. Яхя бин Абу Катир, Малик бин Анас һәм Фөләйх бин Сөләйман аннан риваять иттеләр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1278
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَطْيَبَ مَا أَكَلْتُمْ مِنْ كَسْبِكُمْ وَإِنَّ أَوْلَادَكُمْ مِنْ كَسْبِكُمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَ وَأَكْثَرُهُمْ قَالُوا عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ عَائِشَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ قَالُوا إِنَّ يَدَ الْوَالِدِ مَبْسُوطَةٌ فِي مَالِ وَلَدِهِ يَأْخُذُ مَا شَاءَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا يَأْخُذُ مِنْ مَالِهِ إِلَّا عِنْدَ الْحَاجَةِ إِلَيْهِ
[Әхмәд бин Мани] безгә сөйләгән, [Яхья бин Зәкәрия бин Әбу Зәйдә] безгә [Әл-Әмәш] сөйләгән, ул [Умара бин Умайрдан] [аның апасы] [Гайшә] ул болай диде: Аллаһның пәйгамбәре салла-галәйһиссәлам болай диде: "Чынлыкта, сез ашаган иң яхшы ризык - сезнең тырышлыгыгыз нәтиҗәсе, һәм балаларыгыз сезнең тырышлыгыгыз нәтиҗәсе". Ул болай диде: "Бу очракта Җәбир һәм Абдулла бин Әмрдан охшаш хәдис бар. Әбу Гайсә болай диде: "Бу хәдис хәсән-сәхих, һәм [кайберләре] бу хәдисне [Умара бин Умайрдан] [аның әнисеннән] [Гайшәдән] риваять иткәннәр, ләкин күпчелеге: "Абысыннан, Гаишәдән", - диләр. Бу хәдис Пәйгамбәрнең сәхабәләре арасындагы галимнәр фикеренчә, изге гамәлләр өчен күрсәтмә булып тора, һәм алардан тыш, алар да шундый фикердә: "Чынлыкта, ата-ана баласының байлыгын кулы белән каплый; ул теләгәнчә ала ала". Ләкин кайберләре болай диләр: Аның малыннан мохтаҗлык булганда гына алырга ярамый.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1279
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَأَهْدَتْ بَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا فِي قَصْعَةٍ فَضَرَبَتْ عَائِشَةُ الْقَصْعَةَ بِيَدِهَا فَأَلْقَتْ مَا فِيهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامٌ بِطَعَامٍ وَإِنَاءٌ بِإِنَاءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Мәхмүд бин Гайлан], безгә [Әбу Давыт Әл-Хәфәри], [Суфиян Әс Цаури], [Хумайд], [Әнәс] сөйләгән: Пәйгамбәрнең кайбер хатыннары Пәйгамбәргә [салләллаһу галәйһи вәссәламгә] савытта ризык рәвешендә бүләкләр биргәннәр, аннары Гайшә кулы белән савытка суккан, шуңа күрә барлык эчтәлек тә агып чыккан. Шуңа күрә Пәйгамбәр [салләллаһу галәйһи вәссәлам] әйткән: "Ашамлык ризык белән, ә савытлар савытлар белән алыштырыла". Әбу Гайсә әйткән: "Бу хәдис ышанычлы".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1280
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَعَارَ قَصْعَةً فَضَاعَتْ فَضَمِنَهَا لَهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَإِنَّمَا أَرَادَ عِنْدِي سُوَيْدٌ الْحَدِيثَ الَّذِي رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ وَحَدِيثُ الثَّوْرِيِّ أَصَحُّ اسْمُ أَبِي دَاوُدَ عُمَرُ بْنُ سَعْدٍ
Безгә [Әли бин Хөҗр], безгә [Сувайд бин Габдел Азиз]га [Хумайдтан] [Әнәстән] ишетелгәнчә, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам бервакыт бер табак алган һәм ул югалган, шуңа күрә ул аны аларга алмаштырган. Әбу Гайсә болай дигән: Бу хәдис сакланмаган, чынлыкта мин Сувайд дигәндә, аннан Әтс Цаури риваять иткән хәдисне күздә тотам, ә Әтс Цауриның хәдисе ышанычлырак. Әбу Давытның исеме Гомәр бин Саад булган.
