Imam Tirmidzi : 101
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ فَعَلْتُهُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاغْتَسَلْنَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ
Swi byeriwile eka hina [Abu Musa Muhammad bin Al Mutsanna] u te; u hi byerile [Al Walid bin Muslim] ku suka eka [Al Auza’i] ku suka eka [Abdurrahman bin Al Qosim] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [’Aisyah] u te; 'Loko ku yimbisiwa ku hlangana na ku yimbisiwa kutani swa boha ku hlamba.' Ndzi tshame ndzi swi endla na Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, kutani hi hlamba hi junub. U te; ‘Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Abu Hurairah, Abdullah bin Umar na Rafi’ bin Khadij’.
Imam Tirmidzi : 102
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ وَجَبَ الْغُسْلُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَعَائِشَةُ وَالْفُقَهَاءِ مِنْ التَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا الْتَقَى الْخِتَانَانِ وَجَبَ الْغُسْلُ
[Hanadi] u hi hlamuserile; [Waki’] u hi hlamuserile ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Ali bin Zaid] ku suka eka [Sa’id bin Al Musayyib] ku suka eka [‘Aisha] u te; ‘Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Loko ku yimbisiwa ku tlula ku yimbisiwa, kutani ku hlamba swi hundzuka ku boha’. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya 'Aisha i hasan sahih'. U te; 'Hadith leyi yi hlamuseriwe kusuka eka 'Aisha hi tindlela to tala, ku nga hadith, 'Loko ku yimbisiwa ku tlula ku yimbisiwa, kutani ku hlamba swi hundzuka ku boha'. Leri i vonelo ra swidyondzi swo tala ku suka exikarhi ka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, ku fana na Abu Bakr, Umar, Uthman, Ali na ‘Aisha. Nakambe kusuka exikarhi ka ti fuqaha tabi’in na vanhu endzhaku ka vona vofana na Sufyan Ats Thauri, Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Va ku; 'Loko ku yimbisiwa ku hlangana na ku yimbisiwa kutani swa boha ku hlamba'.
Imam Tirmidzi : 103
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَإِنَّمَا كَانَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ رُخْصَةً فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ ثُمَّ نُهِيَ عَنْهَاحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا كَانَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ ثُمَّ نُسِخَ بَعْدَ ذَلِكَ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَرَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى أَنَّهُ إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ فِي الْفَرْجِ وَجَبَ عَلَيْهِمَا الْغُسْلُ وَإِنْ لَمْ يُنْزِلَا
hi byerile [Ahmad bin Mani’] u te; u hi byerile [Abdullah bin Al Mubarak] u te; u vikile eka hina [Yunus bin Yazid] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Sahl bin Sa’d] ku suka eka [Ubai bin Ka’ab] u te; ‘Vukona bya mati yo hlamba hikuva mbewu ya xinuna ekusunguleni akuri ku wisa eka masiku yosungula ya Islam, endzhaku ka sweswo ayi yirisiwile’. U hi byerile [Ahmad bin Mani'] u te; u hi byerile [Abdullah bin Al Mubarak] u te; u hi tivise [Ma'mar] ku suka eka [Az Zuhri] hi sanad leyi, tani hi le ka hadith'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso, vukona bya mati swivangiwa hikuva mati aya ri ntsena ekusunguleni ka Islam, endzhaku ka sweswo ya yirisiwile'. Hi ndlela leyi, vanhu va nga ri vangani swinene va hlamusele hadith leyi ku suka eka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, exikarhi ka vona ku na Ubai bin Ka’ab na Rafi’ bin Khudij. Swidyondzi swotala swi endla hadith leyi, leswaku loko wanuna a hlengeleta nsati wa yena eka swirho swa yena swa rimbewu, kutani u boheka ku hlamba hambi loko kunga humi mbewu ya vununa’.
Imam Tirmidzi : 104
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْجَحَّافِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ فِي الِاحْتِلَامِقَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَمْ نَجِدْ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا عِنْدَ شَرِيكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو الْجَحَّافِ اسْمُهُ دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَوْفٍ وَيُرْوَى عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَحَّافِ وَكَانَ مَرْضِيًّا قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَالزُّبَيْرِ وَطَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ
hi byerile [Ali bin Hujr] u te; u hi chumayele [Sharik] ku suka eka [Abu Al Hajjaf] ku suka eka [Ikrimah] ku suka eka [Ibn Abbas] u te; 'Ku na mati -ku hlamba- hikwalaho ka mati -semen- enorhweni'. Abu Isa u te; 'Ndzi twe Al Jarud a ku; 'Ndzi twile Waki' ku vula; 'A hi kumanga hadith leyi handle ka Sharik'. Abu Isa u te; 'Vito ra Abu Al Jahhaf akuri Dawud bin Abu Auf'. Hadith leyi yi tlhele yi hlamuseriwa ku suka eka Sufyan Ats Tsauri. U te; 'Hi byerile Abu Al Jahhaf, i munhu wo xiximeka'. Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na ku hlamuseriwa ku suka eka Uthman bin 'Affan, Ali bin Abu Talib, Az Zubair, Thalhah, Abu Ayyub na Abu Sa'id ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, leswaku u te: 'Mati yo hlamba swi vangiwa hi mbewu ya vununa.'
Imam Tirmidzi : 105
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ الْخَيَّاطُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ هُوَ الْعُمَرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلَا يَذْكُرُ احْتِلَامًا قَالَ يَغْتَسِلُ وَعَنْ الرَّجُلِ يَرَى أَنَّهُ قَدْ احْتَلَمَ وَلَمْ يَجِدْ بَلَلًا قَالَ لَا غُسْلَ عَلَيْهِ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَرَى ذَلِكَ غُسْلٌ قَالَ نَعَمْ إِنَّ النِّسَاءَ شَقَائِقُ الرِّجَالِقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ حَدِيثَ عَائِشَةَ فِي الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلَا يَذْكُرُ احْتِلَامًا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ فِي الْحَدِيثِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ إِذَا اسْتَيْقَظَ الرَّجُلُ فَرَأَى بِلَّةً أَنَّهُ يَغْتَسِلُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِنَّمَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْغُسْلُ إِذَا كَانَتْ الْبِلَّةُ بِلَّةَ نُطْفَةٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ وَإِذَا رَأَى احْتِلَامًا وَلَمْ يَرَ بِلَّةً فَلَا غُسْلَ عَلَيْهِ عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ
hi byerile [Ahmad bin Mani’] u te; u hi byerile [Hammad bin Khalid Al Khayyath] ku suka eka [Abdullah bin Umar] -ku nga Al Umari- ku suka eka [Ubaidullah bin Umar] ku suka eka [Al Qasim bin Muhammad] ku suka eka ['Aisyah] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u tshame a vutisiwile hi wanuna loyi a tsakamaka kambe a nga tsundzuki loko a lorha, u hlamurile: 'U fanele ku hlamba'. Naswona u vutisiwile na hi wanuna loyi a lorha kambe a nga kumi nchumu lowu tsakamaka -semen-, u hlamurile a ku: 'A nga fanelanga ku hlamba'. Umm Salamah u vutisile, 'Oho Murhumiwa wa Allah, loko wansati a lorha hi ndlela yaleyo, xana na yena u fanele ku hlamba?' a hlamula a ku: ‘Ina, hikuva vavasati i vamakwavo lava ringanaka’. Abu Isa u te; 'Loyi a hlamuseleke hadith leyi, ku nga hadith ya 'Aisha mayelana na wanuna loyi a kumeke nchumu lowu tsakamaka, kambe a nga tsundzuki leswaku u lorhe norho, a ku ri Abdullah bin Umar ku suka eka Ubadidullah bin Umar. Hambiswiritano, Yahya bin Sa’id u tsanise Abdullah bin Umar hi tlhelo ra ku nhlokohata hadith. Leri i vonelo ra swidyondzi swo tala ku suka eka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in, leswaku loko wanuna a pfuka a kuma nchumu lowu tsakamaka, u boheka ku hlamba.’ Mavonelo lawa ya tlhele ya tekiwa hi Sufyan Ats Tsauri na Ahmad. Naswona swidyondzi swin’wana leswi humaka eka tabi’in swi vule leswaku munhu u boheka ku hlamba loko ku tsakama ka kona ku ri mbewu ya vununa. Leri i vonelo ra Shafi’i na Ishaq. Loko munhu a lorha kambe a nga voni nchumu lowu tsakamaka - mbewu ya vununa -, kutani a nga boheki ku hlamba.'
Imam Tirmidzi : 106
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو السَّوَّاقُ الْبَلْخِيُّ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَلِيٍّ قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمَذْيِ فَقَالَ مِنْ الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَمِنْ الْمَنِيِّ الْغُسْلُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْمِقْدَادِ بْنِ الْأَسْوَدِ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ مِنْ الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَمِنْ الْمَنِيِّ الْغُسْلُ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
hi byerile [Muhammad bin ‘Amru Hilaha Sawwaq Al Balkhi] a vuleke hakona; u hi byerile [Husyaim] ku suka eka [Yazid bin Abu Ziyad], naswona u te; u hi byerile [Mahmud bin Ghailan] u te; u hi byerile [Husain Al Ju’fi] ku suka eka [Za`idah] ku suka eka [Yazid bin Abu Ziyad] ku suka eka [Abdurrahman bin Abu Laila] ku suka eka [Ali] u te; 'Ndzi vutisile Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam hi madzi, kutani a hlamula a ku: 'Ku huma eka madzi swi lava ku hlamba, naswona ku huma eka mbewu ya vununa swi lava ku hlamba'. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Al Miqdad bin Al Aswad na Ubai bin Ka'ab'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso.' Hadith leyi yi tlhele yi hlamuseriwa ku suka eka Ali ibn Abu Thalib, ku suka eka Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) hi ndlela yin'wana, ku nga hadith, "Ku humesiwa ka madhi swi lava ku hlamba, naswona ku humesiwa ka mbewu ya vununa swi lava ghusl." Leri i vonelo ra swidyondzi swo tala exikarhi ka Vaseketeri va Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena), valandzeri va yena, na lava va nga ta endzhaku ka vona. Mavonelo lawa ma tlhele ma amukeriwa hi Sufyan, Syafi’i, Ahmad na Ishaq.
Imam Tirmidzi : 107
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُبَيْدٍ هُوَ ابْنُ السَّبَّاقِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ كُنْتُ أَلْقَى مِنْ الْمَذْيِ شِدَّةً وَعَنَاءً فَكُنْتُ أُكْثِرُ مِنْهُ الْغُسْلَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَأَلْتُهُ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّمَا يُجْزِئُكَ مِنْ ذَلِكَ الْوُضُوءُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ بِمَا يُصِيبُ ثَوْبِي مِنْهُ قَالَ يَكْفِيكَ أَنْ تَأْخُذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَتَنْضَحَ بِهِ ثَوْبَكَ حَيْثُ تَرَى أَنَّهُ أَصَابَ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَلَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فِي الْمَذْيِ مِثْلَ هَذَا وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَذْيِ يُصِيبُ الثَّوْبَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا يُجْزِئُ إِلَّا الْغَسْلُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يُجْزِئُهُ النَّضْحُ و قَالَ أَحْمَدُ أَرْجُو أَنْ يُجْزِئَهُ النَّضْحُ بِالْمَاءِ
[Hannad] u hlamuserile na hina; [Abdah] u hi hlamuserile ku suka eka [Muhammad bin Ishaq] ku suka eka [Sa’id bin Ubaid] - hi leswaku, Ibn As Sabbaq, ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Sahl bin Hunaif] u te; 'Ndzi tala ku humesa madhi hikwalaho ka ku karhala, kutani ndzi tala ku hlamba hikwalaho ka sweswo.' Kutani ndzi byele ndzi vutisa Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam hi mhaka leyi, u te: ‘Swi ringanerile leswaku u endla vuhlangi’. Kutani ndzi vutisile nakambe, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, ku vuriwa yini hi lapi leri khumbekaka?’. U te: ‘Swi ringanerile leswaku u teka mati lawa ya ringanaka na ncindzu, kutani u ma fafazela eka xiphemu lexi khumbekaka’. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan sahih.' Naswona a hi yi tivi hadith handle ka ku suka eka hadith ya Muhammad bin Ishaq mayelana na madhi. Swidyondzeki swa ha hambana hi madhi leyi nghenaka eka lapi, van’wana va vona va ri: ‘Swa laveka ku hlamba’. Leri i vonelo ra Shafi’i na Ishaq. Van'wana va te, "Swi ringene ku yi fafazela hi mati." Ahmad u te, "Ndzi tshemba leswaku swi ringanerile ku yi fafazela hi mati."
Imam Tirmidzi : 108
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ ضَافَ عَائِشَةَ ضَيْفٌ فَأَمَرَتْ لَهُ بِمِلْحَفَةٍ صَفْرَاءَ فَنَامَ فِيهَا فَاحْتَلَمَ فَاسْتَحْيَا أَنْ يُرْسِلَ بِهَا وَبِهَا أَثَرُ الِاحْتِلَامِ فَغَمَسَهَا فِي الْمَاءِ ثُمَّ أَرْسَلَ بِهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ لِمَ أَفْسَدَ عَلَيْنَا ثَوْبَنَا إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَفْرُكَهُ بِأَصَابِعِهِ وَرُبَّمَا فَرَكْتُهُ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصَابِعِي قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا فِي الْمَنِيِّ يُصِيبُ الثَّوْبَ يُجْزِئُهُ الْفَرْكُ وَإِنْ لَمْ يُغْسَلْ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى أَبُو مَعْشَرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ وَحَدِيثُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Abu Mu’awiyah] ku suka eka [Al A’masy] ku suka eka [Ibrahim] ku suka eka [Hammam bin Al Harith] u te; 'Muendzi u tile endlwini ya 'Aisyah, kutani 'Aisyah a n'wi byela leswaku a etlela na xiambalo xo tshwuka, kutani a etlela na xiambalo xexo.' Muyeni u lorhele norho wo tsakama, a khomiwa hi tingana ku tlherisela xiambalo lexi hikuva a xi ri na mbewu ya vununa ehenhla ka xona, kutani a xi nghenisa ematini. Endzhaku ka sweswo ntsena u yi tlherisele eka ‘Aisyah. Kutani [‘Aisha] a ku, ‘Ha yini a onhile -a tsakamisa- lapi ra hina? Hambi leswi a swi ringanerile leswaku a khwaxa swivati hi tintiho ta yena, ndzi tshame ndzi khwaxa lapi ra Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam hi tintiho ta mina’. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso.' Leri i mavonelo ya vanghana vo hlayanyana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’in na vanhu endzhaku ka vona ku suka exikarhi ka fuqaha. Ku fana na Sufyan Ats Tsauri, Syafi'i, Ahmad na Ishaq. Va vula mayelana na mbewu ya vununa eka lapi, ‘Swi ringanerile leswaku a yi khwaxa, hambi loko a nga yi hlambi’. Leyi i ndlela leyi yi hlamuseriweke ha yona ku suka eka [Mansur] ku suka eka [Hammam bin Al Harith] ku suka eka [’Aisyah]. Ku fana na matimu ya Al A'masy. Naswona [Abu Ma’syar] u hlamusele hadith leyi ku suka eka [Ibrahim] ku suka eka [Al Aswad] ku suka eka [’Aisyah]. Naswona hadith ya Al A'masy i ya ntiyiso swinene.
Imam Tirmidzi : 109
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا غَسَلَتْ مَنِيًّا مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ عَائِشَةَ أَنَّهَا غَسَلَتْ مَنِيًّا مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْفَرْكِ لِأَنَّهُ وَإِنْ كَانَ الْفَرْكُ يُجْزِئُ فَقَدْ يُسْتَحَبُّ لِلرَّجُلِ أَنْ لَا يُرَى عَلَى ثَوْبِهِ أَثَرُهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ الْمَنِيُّ بِمَنْزِلَةِ الْمُخَاطِ فَأَمِطْهُ عَنْكَ وَلَوْ بِإِذْخِرَةٍ
[Ahmad bin Mani’] u hi byerile; [Abu Mu’awiyah] u hi byerile ku suka eka [Amr bin Maimun bin Mihran] ku suka eka [Sulaiman bin Yasar] ku suka eka [’Aisha] leswaku u tshame a hlantswa swikombiso swa mbewu ya vununa eka swiambalo swa Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena). Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan sahih.' Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na xitlhokovetselo lexi humaka eka Ibn Abbas. Loko hadith ya 'Aisha, ya leswaku u tshame a hlantswa swikombiso swa mbewu ya vununa eka swiambalo swa Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena) a yi kaneti hadith ya ku khwaxa. Hikuva hambileswi ku khwaxa swi ringanerile, minkarhi yin’wana wanuna a nga swi tsakeli loko swivati leswi nga eka swiambalo swakwe swa ha vonaka. Ibn Abbas u te; 'Semen yi fana na snot, kutani u fanele ku yi susa hambi hi idzkhir - tihunyi -'.
Imam Tirmidzi : 110
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُ وَهُوَ جُنُبٌ وَلَا يَمَسُّ مَاءً حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفِيانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَغَيْرِهِ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَتَوَضَّأُ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ وَقَدْ رَوَى عَنْ أَبِي إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ وَيَرَوْنَ أَنَّ هَذَا غَلَطٌ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Abu Bakr bin Ayyasy] ku suka eka [Al A’masy] ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka [Al Aswad] ku suka eka [’Aisyah] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u tshame a etlela loko a ri junub, naswona a nga khumbanga mati'. U hi byerile [Waki’] ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Abu Ishaq] hi ndlela yoleyo. Abu Isa u te; 'Leri i xivuriso xa Sa'id bin Al Musayyib na van'wana'. Hadith leyi a yi hlamuseriwa hi munhu un’we ntsena, ku suka eka Al Aswad, ku suka eka ‘Aisyah, ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, leswaku u endle ku hlamba a nga si etlela. Naswona leswi i swa ntiyiso ku tlula hadith ya Abu Ishaq ku suka eka Al Aswad. Hadith leyi yi tlhele yi hlamuseriwa ku suka eka Abu Ishaq hi Syu’nah, Ats Tsauri na van’wana handle ka vona. Naswona va teke leswaku lexi a ku ri xihoxo lexi endliweke hi Abu Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 111
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَأَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمَّارٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا إِذَا أَرَادَ الْجُنُبُ أَنْ يَنَامَ تَوَضَّأَ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ
hi byerile [Muhammad bin Al Mutsanna] u te; u hi byerile [Yahya bin Sa’id] ku suka eka [Ubaidullah bin Umar] ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] ku suka eka [Umar] leswaku u tshame a vutisa Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, ‘Xana un’wana wa hina a nga etlela a ri eka xiyimo xa junub?’. U hlamurile aku: ‘Ina, ntsena loko a endla ablution’. U te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na switlhokovetselo leswi humaka eka 'Ammar, 'Aisyah, Jabir, Abu Sa'id na Umm Salamah'. Abu Isa u te; Hadith ya 'Umar hi yona leyinene no va ya ntiyiso eka ndzima leyi, vonelo leri ri tekiwile hi Sufyan Ats Tausri, bin Al Mubarak, Ahmad na Ishaq. Va ku; 'Loko junub yi lava ku etlela, a yi endle ablution'.
Imam Tirmidzi : 112
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقِيَهُ وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ فَانْبَجَسْتُ أَيْ فَانْخَنَسْتُ فَاغْتَسَلْتُ ثُمَّ جِئْتُ فَقَالَ أَيْنَ كُنْتَ أَوْ أَيْنَ ذَهَبْتَ قُلْتُ إِنِّي كُنْتُ جُنُبًا قَالَ إِنَّ الْمُسْلِمَ لَا يَنْجُسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ حُذَيْفَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَعْنَى قَوْلِهِ فَانْخَنَسْتُ يَعْنِي تَنَحَّيْتُ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي مُصَافَحَةِ الْجُنُبِ وَلَمْ يَرَوْا بِعَرَقِ الْجُنُبِ وَالْحَائِضِ بَأْسًا
hi byerile [Ishaq bin Mansur] u te; u hi byerile [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] u te; u hi byerile [Humaid Ath Thawil] ku suka eka [Bakr bin Abdullah Al Muzani] ku suka eka [Abu Rafi’] ku suka eka [Abu Hurairah] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u hlangane na yena loko a ri eka xiyimo xa junub. Abu Hurairah u te; 'Kutani ndzi tumbele ndzi hlamba, ntsena ndzi tlhele ndzi vuya'. U vutisile a ku: 'U kwihi?' kutani a ku: ‘U ya kwihi?’ Ndzi hlamurile ndzi ku, ‘Hakunene ndzi le ka xiyimo xa junub,’ a ku: ‘Mamoslem a ma thyakile’. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Hudzaifah na Ibn Abbas'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Abu Hurairah i hasan ya ntiyiso.' Nhlamuselo ya 'Ndzi tumbela' i 'Ndzi tshama ekule na yena'. Naswona a hi va-ulama ntsena lava nyikaka ku ntshunxeka mayelana na ku pfumeleriwa ka ku khomana hi mavoko na vanhu va junub, naswona a va voni ku yirisiwa kwihi na kwihi mayelana na nyuku wa vanhu va junub kumbe vavasati lava nga enkarhini’.
Imam Tirmidzi : 113
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ بِنْتُ مِلْحَانَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَعْنِي غُسْلًا إِذَا هِيَ رَأَتْ فِي الْمَنَامِ مِثْلَ مَا يَرَى الرَّجُلُ قَالَ نَعَمْ إِذَا هِيَ رَأَتْ الْمَاءَ فَلْتَغْتَسِلْ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قُلْتُ لَهَا فَضَحْتِ النِّسَاءَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا رَأَتْ فِي الْمَنَامِ مِثْلَ مَا يَرَى الرَّجُلُ فَأَنْزَلَتْ أَنَّ عَلَيْهَا الْغُسْلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سُلَيْمٍ وَخَوْلَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ
hi byerile [Ibn Abu Umar] u te; u hi byerile [Sufyan bin Uyainah] ku suka eka [Hisyam bin Urwah] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Zainah bint Abu Salamah] ku suka eka [Ummu Salamah] u te; 'Umm Sulaim bint Milhan u tile eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam kutani a ku; 'Oho Murhumiwa wa Allah, hakunene Allah a nga khomiwi hi tingana hi ntiyiso, xana wansati na yena u boheka ku hlamba loko a lorha ku fana na wanuna a lorha?' U hlamurile aku: ‘Ina, loko a vona mati kutani u fanele ku hlamba’. Umm Salamah u te; 'Ndzi vutisile Umm Sulaim, 'U paluxe swihundla swa vavasati, Wena Umm Sulaim!' Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso.' Leri i vonelo ra vunyingi bya va fuqaha, leswaku loko wansati a lorha tani hi leswi wanuna a lorhaka, ku kondza a khuluka, kutani u fanele ku hlamba. Mavonelo lawa ya tlhele ya tekiwa hi Sufyan Ats Tsauri na Syafi'i'. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Umm Sulaim, Khaulah, 'Aisyah na Anas'.'
Imam Tirmidzi : 114
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حُرَيْثٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرُبَّمَا اغْتَسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْجَنَابَةِ ثُمَّ جَاءَ فَاسْتَدْفَأَ بِي فَضَمَمْتُهُ إِلَيَّ وَلَمْ أَغْتَسِلْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ وَالتَّابِعِينَ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا اغْتَسَلَ فَلَا بَأْسَ بِأَنْ يَسْتَدْفِئَ بِامْرَأَتِهِ وَيَنَامَ مَعَهَا قَبْلَ أَنْ تَغْتَسِلَ الْمَرْأَةُ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Waki’] ku suka eka [Huraits] ku suka eka [Ash Sya’bi] ku suka eka [Masruq] ku suka eka [‘Aisyah] u te; 'Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hlambile hi junub kutani a ta ku ta kufumeta miri wa yena, kutani ndzi n'wi angarha loko ndzi nga se hlamba'. Abu Isa u te; 'A ku na xiphiqo eka hadith leyi.' Leri i vonelo ra vanhu vo tala ku suka eka vativi va sayense, ku suka exikarhi ka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in, va vula; 'Loko wanuna a hlambile, kutani a ku na lexi hoxeke hi ku kufumeta miri wa yena eka nsati wa yena a etlela na yena a nga si hlamba'. Leri i vonelo ra Sufyan Ats Tsauri, Syafi'i, Ahmad na Ishaq'.
Imam Tirmidzi : 115
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ طَهُورُ الْمُسْلِمِ وَإِنْ لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ عَشْرَ سِنِينَ فَإِذَا وَجَدَ الْمَاءَ فَلْيُمِسَّهُ بَشَرَتَهُ فَإِنَّ ذَلِكَ خَيْرٌو قَالَ مَحْمُودٌ فِي حَدِيثِهِ إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ وَضُوءُ الْمُسْلِمِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي عَامِرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَلَمْ يُسَمِّهِ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ أَنَّ الْجُنُبَ وَالْحَائِضَ إِذَا لَمْ يَجِدَا الْمَاءَ تَيَمَّمَا وَصَلَّيَا وَيُرْوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ كَانَ لَا يَرَى التَّيَمُّمَ لِلْجُنُبِ وَإِنْ لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ وَيُرْوَى عَنْهُ أَنَّهُ رَجَعَ عَنْ قَوْلِهِ فَقَالَ يَتَيَمَّمُ إِذَا لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
hi byerile [Muhammad bin Basysiyar] na [Mahmud bin Ghailan] va te; u hi byerile [Abu Ahmad Az Zubairi] u te; u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Khalid Al Hadzdza`] ku suka eka [Abu Qilabah] ku suka eka ['Amru bin Bujdan] ku suka eka [Abu Dzar] leswaku Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: ‘Ntshuri lowunene i ndlela ya Mumoslem yo tibasisa hambileswi a nga riki na mati ku ringana malembe ya khume. Kutani loko a kume mati, a a ma tote enhlongeni ya yena hikuva sweswo swa antswa'. Mahmud u vule eka hadith ya yena, ‘Ntshuri wa kahle i xitirhisiwa xo basisa xa Muslim’. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Abu Hurairah, Abdullah bin Amru na Imran bin Hushain'. Abu Isa u te; 'Ku fana na leswi, a hi munhu un'we ntsena loyi a hlamuseriweke ku suka eka Khalid Al Hadzdza` ku suka eka Abu Qilabah, ku suka eka 'Amru bin Bujdan ku suka eka Abu Dzar'. [Ayyub] u hlamusele hadith leyi ku suka eka [Abu Qilabah] ku suka eka [wanuna wo huma eBani ‘Amir] ku suka eka [Abu Dharr], kambe a nga boxanga vito ra yena. U te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso.' Leswi hi leswi vunyingi bya va fuqaha va swi vulaka, leswaku loko munhu loyi a nga junub na ku ya enkarhini a nga kumi mati, u fanele ku endla tayamum ivi a khongela. Ku tlhela ku hlamuseriwa ku suka eka Ibn Mas’ud leswaku junub a nge swi koti ku endla tayamum hambiloko a nga kumi mati. Kambe ku hlamuseriwe eka yena leswaku u hoxe vonelo ra yena, kutani a ku; 'A nge endli tayamum loko a nga kumi mati'. Mavonelo lawa ya tekiwile hi Sufyan Ats Tsauri, Malik, Syafi’i, Ahmad na Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 116
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدَةُ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أُسْتَحَاضُ فَلَا أَطْهُرُ أَفَأَدَعُ الصَّلَاةَ قَالَ لَا إِنَّمَا ذَلِكَ عِرْقٌ وَلَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ فَإِذَا أَقْبَلَتْ الْحَيْضَةُ فَدَعِي الصَّلَاةَ وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْسِلِي عَنْكِ الدَّمَ وَصَلِّيقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ فِي حَدِيثِهِ وَقَالَ تَوَضَّئِي لِكُلِّ صَلَاةٍ حَتَّى يَجِيءَ ذَلِكَ الْوَقْتُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ أَنَّ الْمُسْتَحَاضَةَ إِذَا جَاوَزَتْ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا اغْتَسَلَتْ وَتَوَضَّأَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Waki’] na [Abdah] na [Abu Mu’awiyah] ku suka eka [Hisyam bin Urwah] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [’Aisyah] u te; 'Fatimah bint Hubaisy u tile ku ta vona Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, kutani a ku; 'Oho Murhumiwa wa Allah, ndzi humesa ngati ya istihadlah, ku kondza ndzi nga tenganga.' Kutani xana ndzi nga tshika xikhongelo?’ Ku vula yena. u te: ‘E-e, i ngati ya mavabyi ntsena, ku nga ri ngati ya ku ya enkarhini. Loko ngati ya ku ya enkarhini yi fika kutani tshika xikhongelo, loko xi herile kutani u hlamba u hlamba ngati, endzhaku ka sweswo khongela.' Abu Mu’awiyah u vule eka hadith ya yena, ‘Endla ku hlamba eka xikhongelo xin’wana na xin’wana ku kondza nkarhi wolowo wu fika’. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Umm Salamah'. Abu Isa u te; Hadith ya 'Aisyah i hasan ya ntiyiso. Leri a hi vonelo ra xidyondzi xin’we ntsena exikarhi ka vanghana va Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) na valandzeri va yena. Mavonelo lawa a ma tlhela a khomiwa hi Sufyan Ats Thauri, Malik, ibn Al Mubarak na Syafi’i, leswaku wansati u fanele ku rindza nkarhi wa yena wa ku ya enkarhini naswona u fanele ku hlamba ni ku hlamba endzhaku ka xikhongelo xin’wana ni xin’wana.
Imam Tirmidzi : 117
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُ فِيهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتَتَوَضَّأُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَتَصُومُ وَتُصَلِّيحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شُرَيْكٌ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ قَدْ تَفَرَّدَ بِهِ شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقُلْتُ عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ جَدُّ عَدِيٍّ مَا اسْمُهُ فَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ اسْمَهُ وَذَكَرْتُ لِمُحَمَّدٍ قَوْلَ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّ اسْمَهُ دِينَارٌ فَلَمْ يَعْبَأْ بِهِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ إِنْ اغْتَسَلَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ هُوَ أَحْوَطُ لَهَا وَإِنْ تَوَضَّأَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ أَجْزَأَهَا وَإِنْ جَمَعَتْ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ أَجْزَأَهَا
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi hlamuserile [Sharik] ku suka eka [Abu Al Yaqzhan] ku suka eka [Adi bin Thabit] ku suka eka [tata wa mina] ku suka eka [kokwa wa yena] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, leswaku u vule hi vavasati lava wisa: ‘A a tshike xikhongelo hi masiku lawa a ya enkarhini, endzhaku ka sweswo u fanele ku hlamba no endla ablution eka xikhongelo xin’wana na xin’wana, ku titsona swakudya na xikhongelo’. [Ali bin Hujr] u hi byerile leswaku [Sharik] u hi chumayele hadith leyi fanaka hi nhlamuselo’. Abu Isa u te; 'Hadith leyi yi hlamuseriwe hi Sharik ntsena, ku nga ri hi Abu Al Yaqzhan'. U te; 'Ndzi vutisile Muhammad hi hadith leyi, ndzi ku, 'Adi bin Thabit, kusuka eka tata wa yena, kusuka eka kokwa wa yena, vito ra kokwa wa yena akuri mani?' Kambe Muhammad a a nga ri tivi vito rakwe. Kutani ndzi boxe eka Muhammad marito ya Yahya bin Ma’in ya leswaku vito ra yena i Dinar, kambe a nga ri nyiki nyingiso. Ahmad na Ishaq va vule hi wansati loyi a endlaka istihad, ‘Loko a hlamba hi nkarhi wun’wana na wun’wana wa xikhongelo, swi na vukheta swinene eka yena, loko a hlamba hi nkarhi wun’wana na wun’wana wa xikhongelo, swi tirha eka yena, naswona loko a hlanganisa swikhongelo swimbirhi na ku hlamba kun’we, swi tlhela swi tirha eka yena.’
Imam Tirmidzi : 118
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامَرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَمِّهِ عِمْرَانَ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أُمِّهِ حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ قَالَتْكُنْتُ أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْتَفْتِيهِ وَأُخْبِرُهُ فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِ أُخْتِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَمَا تَأْمُرُنِي فِيهَا قَدْ مَنَعَتْنِي الصِّيَامَ وَالصَّلَاةَ قَالَ أَنْعَتُ لَكِ الْكُرْسُفَ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ الدَّمَ قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَتَلَجَّمِي قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَاتَّخِذِي ثَوْبًا قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ إِنَّمَا أَثُجُّ ثَجًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَآمُرُكِ بِأَمْرَيْنِ أَيَّهُمَا صَنَعْتِ أَجْزَأَ عَنْكِ فَإِنْ قَوِيتِ عَلَيْهِمَا فَأَنْتِ أَعْلَمُ فَقَالَ إِنَّمَا هِيَ رَكْضَةٌ مِنْ الشَّيْطَانِ فَتَحَيَّضِي سِتَّةَ أَيَّامٍ أَوْ سَبْعَةَ أَيَّامٍ فِي عِلْمِ اللَّهِ ثُمَّ اغْتَسِلِي فَإِذَا رَأَيْتِ أَنَّكِ قَدْ طَهُرْتِ وَاسْتَنْقَأْتِ فَصَلِّي أَرْبَعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً أَوْ ثَلَاثًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَأَيَّامَهَا وَصُومِي وَصَلِّي فَإِنَّ ذَلِكِ يُجْزِئُكِ وَكَذَلِكِ فَافْعَلِي كَمَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَكَمَا يَطْهُرْنَ لِمِيقَاتِ حَيْضِهِنَّ وَطُهْرِهِنَّ فَإِنْ قَوِيتِ عَلَى أَنْ تُؤَخِّرِي الظُّهْرَ وَتُعَجِّلِي الْعَصْرَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ حِينَ تَطْهُرِينَ وَتُصَلِّينَ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ تُؤَخِّرِينَ الْمَغْرِبَ وَتُعَجِّلِينَ الْعِشَاءَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فَافْعَلِي وَتَغْتَسِلِينَ مَعَ الصُّبْحِ وَتُصَلِّينَ وَكَذَلِكِ فَافْعَلِي وَصُومِي إِنْ قَوِيتِ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَعْجَبُ الْأَمْرَيْنِ إِلَيَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ وَابْنُ جُرَيْجٍ وَشَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَمِّهِ عِمْرَانَ عَنْ أُمِّهِ حَمْنَةَ إِلَّا أَنَّ ابْنَ جُرَيجٍ يَقُولُ عُمَرُ بْنُ طَلْحَةَ وَالصَّحِيحُ عِمْرَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ إِذَا كَانَتْ تَعْرِفُ حَيْضَهَا بِإِقْبَالِ الدَّمِ وَإِدْبَارِهِ وَإِقْبَالُهُ أَنْ يَكُونَ أَسْوَدَ وَإِدْبَارُهُ أَنْ يَتَغَيَّرَ إِلَى الصُّفْرَةِ فَالْحُكْمُ لَهَا عَلَى حَدِيثِ فَاطِمَةَ بِنْتِ أَبِي حُبَيْشٍ وَإِنْ كَانَتْ الْمُسْتَحَاضَةُ لَهَا أَيَّامٌ مَعْرُوفَةٌ قَبْلَ أَنْ تُسْتَحَاضَ فَإِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ وَتُصَلِّي وَإِذَا اسْتَمَرَّ بِهَا الدَّمُ وَلَمْ يَكُنْ لَهَا أَيَّامٌ مَعْرُوفَةٌ وَلَمْ تَعْرِفْ الْحَيْضَ بِإِقْبَالِ الدَّمِ وَإِدْبَارِهِ فَالْحُكْمُ لَهَا عَلَى حَدِيثِ حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ و قَالَ الشَّافِعِيُّ الْمُسْتَحَاضَةُ إِذَا اسْتَمَرَّ بِهَا الدَّمُ فِي أَوَّلِ مَا رَأَتْ فَدَامَتْ عَلَى ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فَإِذَا طَهُرَتْ فِي خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا أَوْ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا أَيَّامُ حَيْضٍ فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ أَكْثَرَ مِنْ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فَإِنَّهَا تَقْضِي صَلَاةَ أَرْبَعَةَ عَشَرَ يَوْمًا ثُمَّ تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ ذَلِكَ أَقَلَّ مَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَهُوَ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي أَقَلِّ الْحَيْضِ وَأَكْثَرِهِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَقَلُّ الْحَيْضِ ثَلَاثَةٌ وَأَكْثَرُهُ عَشَرَةٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَأْخُذُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَرُوِيَ عَنْهُ خِلَافُ هَذَا و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ أَقَلُّ الْحَيْضِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَأَكْثَرُهُ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالْأَوْزَاعِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَأَبِي عُبَيْدٍ
hi byerile [Muhammad bin Basysyar] u te; u hi byerile [Abu 'Amir Al Aqadi] u te; u hi byerile [Zuhair bin Muhammad] ku suka eka [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] ku suka eka [Ibrahim bin Muhammad bin Thalhah] ku suka eka buti wa yena [Imran bin Thalhah] ku suka eka mana wa yena [Hamnah bint Jahsy] u te; 'Ndzi vile na ngati yo tala yo tika no tika ya ku ya enkarhini, kutani ndzi ye eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam ku ya n'wi nyika mahungu ndzi n'wi kombela fatwa.' Ndzi n’wi kumile endlwini ya sesi wa mina, Zainab bint Jahsy, kutani ndzi ku; 'Oho Murhumiwa wa Allah, hakunene ndzi huma ngati yo tala no tala, leswi swi ndzi sivele ku khongela na ku titsona swakudya, kutani u ndzi lerisa ku endla yini emhakeni leyi?' a ku: ‘Nyikani khotoni, hikuva yi ta susa ngati,’ a ku; 'Ku na ngati yo tala ku tlula sweswo?' u te: ‘N’wi glock hi nchumu lowu nga sivela ngati leswaku yi nga humi,’ u te; 'Ngati a yi tika swinene'. U te: ‘Teka lapi,’ a ku; ‘Ngati yi tele ngopfu naswona ya tika,’ kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Ndzi ta ku lerisa swilo swimbirhi, xin’wana na xin’wana lexi u xi endlaka xi ta ringanela. Naswona loko uri na vuswikoti eka swimbirhi kutani u tiva ku antswa'. U te: ‘Hakunene, i ku biwa loku humaka eka Sathana, kutani u ya enkarhini masiku ya tsevu kumbe ya nkombo hi ku ya hi vutivi bya Allah, endzhaku ka sweswo hlamba. Loko u vona onge u basile naswona u basile kutani khongela vusiku bya makume mbirhi mune kumbe masiku ya makume mbirhi nharhu na vusiku, titsona swakudya u khongela hikuva sweswo swi ku ringanerile. Hilaha ku fanaka, endla hilaha vavasati lava yaka enkarhini va endlaka hakona naswona va tibasisa hi nkarhi wa vona wa ku ya enkarhini ni wa nkarhi wo kwetsima. Loko u ri na matimba yo heta xikhongelo xa ninhlikanhi u hatlisisa xikhongelo xa nimadyambu, kutani u hlamba loko u basile, kutani u khongela xikhongelo xa ninhlikanhi na xikhongelo xa nimadyambu. Endzhaku ka sweswo, u heta xikhongelo xa Maghrib u hatlisisa xikhongelo xa Isha, kutani u hlamba u hlanganisa swikhongelo leswimbirhi ivi u swi endla. Loko u hlamba hi mixo then endla tano. Kutani, swi endle. Naswona titsona swakudya loko u ri na matimba'. Endzhaku ka sweswo Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Sweswo i swilo swimbirhi leswi ndzi swi tsakelaka ngopfu’. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso.' [Ubaidullah bin Amru Ar Raqi] na [Ibn Juraij] na [Syarik] va hlamuserile ku suka eka [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] ku suka eka [Ibrahim bin Muhammad bin Thalhah] ku suka eka buti wa yena [Imran] ku suka eka mana wa yena [Hamnah]. I ntsena leswaku Ibn Juraij u boxe vito ra Umar bin Talhah. Ntiyiso hi leswaku Imran bin Talhah. U te; 'Ndzi vutisile Muhammad hi hadith leyi, kutani u vutisile, 'Hadith hasan shahih'. Hilaha ku fanaka na Ahmad bin Hanbal, u te, ‘Hadith leyi i hasan ya ntiyiso.’ Ahmad na Ishaq va vule hi wansati loyi a mustahadlah, 'Loko a tiva hi ta ku ya enkarhini ka yena..........kutani nawu wu tani hi leswi swi vuriweke eka hadith ya Fatimah bint Abu Hubaisy.' Loko wansati loyi a hlanganaka na Istihadlah a tivile masiku emahlweni ka Istihadlah, kutani u fanele ku tlula ku khongela hi masiku ya ku ya enkarhini. Kutani u hlamba a tlhela a hlamba endzhaku ka xikhongelo xin’wana ni xin’wana, kutani a kota ku khongela. Loko ngati ya ha huma naswona a nga ri na masiku lama tiviwaka, kumbe a nga tivi ku ya enkarhini hi ku ta ni ku famba ka ngati, kutani nawu lowu faneleke eka yena i hadith ya Hamnah bint Jahsy. Abu Ubaid na yena u vule tano. Shafi'i u te; 'Loko wansati a hlangana na Istihadlah, ngati ya yena yi tshama yi ri karhi yi khuluka loko a sungula ku vona naswona yi ya emahlweni hi ndlela yoleyo, kutani u fanele ku tshika xikhongelo exikarhi ka minkarhi leyi ku ringana masiku ya khume ntlhanu.' Kambe loko a basile ku ringana nkarhi wa masiku ya khume ntlhanu kumbe emahlweni ka sweswo, kutani sweswo swi katsa masiku ya yena ya ku ya enkarhini. Loko wansati a vona ngati ku tlula masiku ya khume ntlhanu, kutani u fanele ku tlherisela swikhongelo ku ringana masiku ya khume mune. Kutani endzhaku ka sweswo u tshike xikhongelo hi nkarhi wo koma swinene wa ku ya enkarhini eka vavasati, ku nga siku ni vusiku.’ Abu Isa u te; 'Ulama ya hambana hi mavonelo mayelana na nkarhi wo koma no leha swinene wa ku ya enkarhini. Swidyondzi swin’wana swi ri; 'Nkarhi wo hatlisa wa ku ya enkarhini i masiku manharhu kasi wo leha swinene i masiku ya khume'. Leri i vonelo ra Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak na muaki wa le Kufa. Naswona swidyondzeki swin’wana swo fana na ‘Atha bin Abu Rabah va te, ‘Nkarhi wo hatlisa swinene i siku na vusiku, naswona wo leha i masiku ya khume ntlhanu. Leri i mavonelo ya Malik, Al Auza’I, Syafi’i, Ahmad, Ishaq na Abu Ubaid’.
Imam Tirmidzi : 119
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْاسْتَفْتَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ ابْنَةُ جَحْشٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي أُسْتَحَاضُ فَلَا أَطْهُرُ أَفَأَدَعُ الصَّلَاةَ فَقَالَ لَا إِنَّمَا ذَلِكَ عِرْقٌ فَاغْتَسِلِي ثُمَّ صَلِّي فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ لِكُلِّ صَلَاةٍقَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ اللَّيْثُ لَمْ يَذْكُرْ ابْنُ شِهَابٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ أُمَّ حَبِيبَةَ أَنْ تَغْتَسِلَ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَكِنَّهُ شَيْءٌ فَعَلَتْهُ هِيَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَيُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ اسْتَفْتَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ جَحْشٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمُسْتَحَاضَةُ تَغْتَسِلُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَرَوَى الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Al Laits] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [Urwah] ku suka eka [’Aisyah] leswaku u te; 'Umm Habibah bint Jahsy u kombele fatwa eka Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, u te; 'Hakunene, ndzi vone istihadlah, lerova ndzi va la nga tengangiki, kutani xana ndzi fanele ndzi tshika xikhongelo?' U te: 'E-e, i ngati ya mavabyi ntsena, u fanele ku hlamba u khongela'. Kutani Umm Habibah a a tshama a hlamba loko a ya khongela.’ Qutaibah u te; ‘Al Laits u te; 'Ibn Shihab a nga vulanga leswaku Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u lerise Umm Habibah ku hlamba nkarhi wun'wana na wun'wana loko a khongela, kambe sweswo a ku ri nchumu lowu a a tolovele ku wu endla.' Abu Isa u te; 'Hadith leyi yi tlhele yi hlamuseriwa ku suka eka Az Zuhri, ku suka eka Amrah, ku suka eka 'Aisyah, u te; Umm Habibah bint Jahasy u kombele Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) ku nyika fatwa. Swidyondzi swin’wana swi vule leswaku wansati loyi a langutanaka na istihad u fanele ku hlamba emahlweni ka xikhongelo xin’wana na xin’wana. [Al Auza’i] u hlamuserile ku suka eka Az Zuhri ku suka eUrwah na Amrah ku suka eAisha.
Imam Tirmidzi : 120
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مُعَاذَةَأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَتَقْضِي إِحْدَانَا صَلَاتَهَا أَيَّامَ مَحِيضِهَا فَقَالَتْ أَحَرُورِيَّةٌ أَنْتِ قَدْ كَانَتْ إِحْدَانَا تَحِيضُ فَلَا تُؤْمَرُ بِقَضَاءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ أَنَّ الْحَائِضَ لَا تَقْضِي الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ لَا اخْتِلَافَ بَيْنَهُمْ فِي أَنَّ الْحَائِضَ تَقْضِي الصَّوْمَ وَلَا تَقْضِي الصَّلَاةَ
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Hammad bin Zaid] ku suka eka [Ayyub] ku suka eka [Abu Qilabah] ku suka eka [Mu’adzah] leswaku wansati un’wana u vutisile [‘Aisyah], u te; 'Xana un'wana wa hina u fanele a endla swikhongelo swa yena hi nkarhi wa ku ya enkarhini?' kutani a hlamula a ku, ‘Xana hi wena Haruriah -khawarij-? Hakunene, exikarhi ka hina - vasati va Muprofeta - ku na lava va kumaka ku ya enkarhini, kambe a va lerisiwanga ku swi tlherisela'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso, ku tlhela ku va na lava va yi hlamuseleke ku suka eka 'Aisyah, ku nga ri ku suka eka layini leyi, leswaku wansati loyi a nga enkarhini a nga fanelanga ku endla swikhongelo swa yena.' Leri i vonelo leri tekiweke hi vunyingi bya vativi va nawu, naswona a ku na ku kanetana exikarhi ka vona leswaku wansati loyi a yaka enkarhini u fanele ku tlherisela ku titsona swakudya ku nga ri ku tlherisela xikhongelo’.