Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1161
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ مِثْلًا بِمِثْلٍ وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ مِثْلًا بِمِثْلٍ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ مِثْلًا بِمِثْلٍ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ مِثْلًا بِمِثْلٍ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ مِثْلًا بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ مِثْلًا بِمِثْلٍ فَمَنْ زَادَ أَوْ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى بِيعُوا الذَّهَبَ بِالْفِضَّةِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الْبُرَّ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الشَّعِيرَ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَبِلَالٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ بِيعُوا الْبُرُّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ عَنْ عُبَادَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَدِيثَ وَزَادَ فِيهِ قَالَ خَالِدٌ قَالَ أَبُو قِلَابَةَ بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَرَوْنَ أَنْ يُبَاعَ الْبُرُّ بِالْبُرِّ إِلَّا مِثْلًا بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ إِلَّا مِثْلًا بِمِثْلٍ فَإِذَا اخْتَلَفَ الْأَصْنَافُ فَلَا بَأْسَ أَنْ يُبَاعَ مُتَفَاضِلًا إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ وَهَذَا قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ قَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيعُوا الشَّعِيرَ بِالْبُرِّ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ تُبَاعَ الْحِنْطَةُ بِالشَّعِيرِ إِلَّا مِثْلًا بِمِثْلٍ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ
Һөйләне беҙгә [Сүәйед бин Наср] беҙгә һөйләне [Ғабдуллаһ бин Әл Мөбәрәк] беҙгә [Суфьян] [Хәлид Әл Хаҙза`] [Әбү Ҡилаба] [Әбү Әл Асыятс] [Үбәҙә бин Әш Шамит] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу -ғаләхиһүлд ғәләйһиссүлде әйтте. таразының ауырлығы бер үк булһа, көмөш -ауырлығы бер үк булһа, көмөшкә алмаштырыла һәм финиктар -финиктарға алмаштырыла, әгәр ауырлығы бер үк булһа, бурр -бойҙай- бурр -бойҙай- әгәр ауырлығы бер үк булһа, тоҙға тоҙ, әгәр ауырлығы бер үк булһа, са'ир -бойҙай -бойҙай өсөн. Кем өҫтәй йәки өҫтәмә һорай, ысынлап та, риба ҡорған. Һатырға алтын өсөн көмөш нисек теләйһегеҙ, әммә аҡсалата һәм һатыу шәғир -бойҙай- өсөн финиктар нисек теләйһегеҙ, әммә аҡсалата'. Ул әйтте; Был осраҡта Әбү Сәғит, Әбү Һүрәйрә, Билал һәм Әнәстең ошондай уҡ хәҙистәре бар. Әбү Иса әйтте; Үбәҙә хәҙис - хәсән сахих хәҙис һәм улар араһында ҡайһы берҙәре был хәҙисте Халидтан ошо сәнәд менән һөйләгән, ул әйткән: «Бурр -бойҙай- менән сәйер -бойҙай- нисек теләйһең, әммә аҡсалата һат». Ә улар араһында ҡайһы берҙәре был хәҙисте Халидтан Әбү Ҡилабанан Әбү Әл Асығәттән Үбәдәнән Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт иткәндәр -шулай итеп ул- Әл хәҙис -уҡыла- тип телгә алған, һәм уға өҫтәгән; Халид әйтте; Әбү Ҡилаба әйтте; 'Һатыу бурр -бойҙай- менән sya'ir -бойҙай- нисек теләйһегеҙ'. Шунан һуң хәҙисте телгә алды. Был хәҙис хәйриә өсөн йүнәлеш булып тора, ғалимдар буйынса, улар һатыу рөхсәт ителмәй бурр -бойҙай- менән бурр -бойҙай- әгәр ҙә ауырлығы бер үк булмаһа, һәм sya'ir -бойҙай- менән sya'ir -бойҙай- әгәр ҙурлығы бер үк булмаһа, әгәр улар төрлө типтағы sexagger тарафынан ofxaight the the саралар- әгәр ҙә ул аҡсалата эшләнһә, был фекерҙе күпселек ғалимдар пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре араһынан һәм уларҙан башҡа һәм был шулай уҡ Суфьян Ац Цаури, Аш Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡтың фекере. Аш Сяфии әйтте; Хөжә -нигеҙ- был осраҡта пәйғәмбәребеҙҙең һүҙҙәре: «Шәғир -бойҙай- менән бурр -бойҙай- нисек теләйһегеҙ, әммә аҡсалата һатығыҙ». Әбү Иса әйтте; Бер төркөм ғалимдар һинтәх -бойҙай орлоҡтарын- сяир -бойҙай- менән һатыуҙары тураһында белдерҙе, әгәр ҙә ауырлығы бер үк булмаһа, был Мәлик бин Әнәстең фекере, әммә тәүге фекер дөрөҫөрәк булған.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1162
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا شَيبَانُ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ نَافِعٍ قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنُ عُمَرَ إِلَى أَبِي سَعِيدٍ فَحَدَّثَنَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ هَاتَانِ يَقُولُ لَا تَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ إِلَّا مِثْلًا بِمِثْلٍ وَالْفِضَّةَ بِالْفِضَّةِ إِلَّا مِثْلًا بِمِثْلٍ لَا يُشَفُّ بَعْضُهُ عَلَى بَعْضٍ وَلَا تَبِيعُوا مِنْهُ غَائِبًا بِنَاجِزٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَهِشَامِ بْنِ عَامِرٍ وَالْبَرَاءِ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ وَأَبِي بَكْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَبِلَالٍ قَالَ وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرِّبَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِلَّا مَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ كَانَ لَا يَرَى بَأْسًا أَنْ يُبَاعَ الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ مُتَفَاضِلًا وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ مُتَفَاضِلًا إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ و قَالَ إِنَّمَا الرِّبَا فِي النَّسِيئَةِ وَكَذَلِكَ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ شَيْءٌ مِنْ هَذَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ رَجَعَ عَنْ قَوْلِهِ حِينَ حَدَّثَهُ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ فِي الصَّرْفِ اخْتِلَافٌ
Беҙгә [Әхмәт бин Мәни] әйтте [Хөсәйен бин Мөхәммәт] беҙгә [Шәйбән] [Яхъя бин Әбү Кәсирҙән] [Нафиғтан] әйтте; Ибн Ғүмәр менән мин [Әбү Сәғитте] күрергә барҙыҡ һәм ул беҙгә Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте, -ул таныны;- был ике ҡолағым ысынлап та уның әйткәнен ишеттем: «Алтынды алтынға һатмағыҙ, әгәр ҙә ул ауырлығы буйынса тигеҙ булмаһа, көмөш көмөшкә тигеҙ булмаһа, әгәр ҙә ул бер ауырлыҡта тигеҙ булмаһа. Ә әлегә булмаған йәки аҡсалата әйберҙәрҙең төрҙәрен һатмағыҙ - ваҡытлыса һатығыҙ. Әбү Иса әйтте; Был осраҡта Әбү Бәкер, Ғүмәр, Усман, Әбү Һүрәйрә, Хисйәм бин Әмир, Әл-Бара`, Зәйед бин Әркәм, Фәҙләлә бин Үбәйд, Әбү Бәкер, Ибн Ғүмәр, Әбү Әд Дарҙа` һәм Билалдан ошондай уҡ хәҙистәр бар. Ул әйтте; Ә Әбү Сәғиттең пәйғәмбәребеҙҙән риба тураһындағы хәҙистәре хәҙис дөрөҫ хәҙис һәм ғалимдар фекеренсә, пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре араһынан һәм уларҙан башҡа, тик был риүәйәт ителгәндәрҙән башҡа. артыҡ һәм көмөш өсөн көмөш артыҡта, әгәр был аҡсалата эшләнгән. Ул шулай уҡ; Ысынында иһә риба тик насиахта ғына бар - бер үк ваҡытта бер төрлө алмашыуҙа -. Шулай уҡ, был хәҙистән, ҡайһы бер дуҫтарынан риүәйәт ителгән, һәм Ибн Ғәббәстән риүәйәт ителгән, ул һылтанма -төҙәткән- һүҙҙәрен, ҡасан Әбү Сәғит Әл Худри еткергән хәҙис пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм. Беренсе фекер дөрөҫөрәк, был хәҙис пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре араһынан ғалимдар фекеренсә, саҙаҡа өсөн йүнәлеш булып тора һәм уларҙан тыш, был Суфьян Ац Цаури, Ибнул Мөбәрәк, Аш Сяфии, Әхмәд фекере. Ибнул Мөбәрәктән риүәйәт ителгән: ул былай тигән; Алтынды көмөшкә һәм башҡа төрҙәренә алмаштырыу мәсьәләһендә бәхәс юҡ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1163
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنْتُ أَبِيعُ الْإِبِلَ بِالْبَقِيعِ فَأَبِيعُ بِالدَّنَانِيرِ فَآخُذُ مَكَانَهَا الْوَرِقَ وَأَبِيعُ بِالْوَرِقِ فَآخُذُ مَكَانَهَا الدَّنَانِيرَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْتُهُ خَارِجًا مِنْ بَيْتِ حَفْصَةَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ لَا بَأْسَ بِهِ بِالْقِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَرَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَقْتَضِيَ الذَّهَبَ مِنْ الْوَرِقِ وَالْوَرِقَ مِنْ الذَّهَبِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ ذَلِكَ
Беҙгә [Әл Хәсән бин Ғәли Әл Хәлләл] әйтте [Йәзид бин Һарун] беҙгә [Хәммәд бин Сәләмә] [Симаҡ бин Хәрбтән] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] [Ибн Ғүмәрҙән] әйтте; Мин бер ваҡыт Баҡыйҙа дөйә һаттым, мин уны бер нисә динарға һаттым һәм һуңынан мин уны -динар аҡса- -икенсе- аҡсаға алмаштырҙым һәм мин -шулай уҡ бер тапҡыр- дөйә- -икенсе- аҡсаға- һаттым һәм һуңынан мин уны бер нисә динарға алмаштырҙым. Шунан һуң Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсәллам менән осраштым, Хәфшәхтең өйөнән сығып киткәнен тап иттем, был турала унан һораштым. Шунан: «Бында бер ниндәй ҙә насарлыҡ юҡ – аҡса алмаштырыу – уның ҡиммәтенә ҡарап», — тигән. Әбү Иса әйтте; Был хәҙистең мәрфүғтә риүәйәт ителгәнен беҙ Симаҡ бин Хәрбтең Ибн Ғүмәрҙән Сәғит бин Джүбәйерҙән хәҙисенән башҡа белмәйбеҙ, ә Әбү Дауыт бин Әбү Һинд был хәҙисте Ибн Ғүмәрҙән Сәғит бин Джүбәйерҙән мәүҡүфтә риүәйәт иткән. Был хәҙис ҡайһы бер ғалимдар фекеренсә, саҙаҡа өсөн йүнәлеш булып тора, алтынды аҡсаға, аҡсаны алтынға алмаштырыу ярай, был Әхмәт һәм Исхаҡтың фекере, әммә пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән ҡайһы бер ғалимдар саллаллаһу ғәләйһи вәсәлләм быны ҡабул итә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1164
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ أَنَّهُ قَالَأَقْبَلْتُ أَقُولُ مَنْ يَصْطَرِفُ الدَّرَاهِمَ فَقَالَ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَهُوَ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَرِنَا ذَهَبَكَ ثُمَّ ائْتِنَا إِذَا جَاءَ خَادِمُنَا نُعْطِكَ وَرِقَكَ فَقَالَ عُمَرُ كَلَّا وَاللَّهِ لَتُعْطِيَنَّهُ وَرِقَهُ أَوْ لَتَرُدَّنَّ إِلَيْهِ ذَهَبَهُ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَرِقُ بِالذَّهَبِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَمَعْنَى قَوْلِهِ إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ يَقُولُ يَدًا بِيَدٍ
Беҙгә [Ҡотәйбә] [Ибн Шиһабтан] [Мәлик бин Әүс бин Әл Хадатссандан] [Әл лайтс] тураһында һөйләне, тип әйтте; Мин йөҙ менән ҡарап әйттем; -алтын-ды дирһәмдәргә -көмөш аҡсаға- алмаштырырға теләгән, шунан һуң [Ғүмәр бин Әл-Хәттхаб] эргәһендә булған Талха бин Үбәйҙулла әйткән; Алтындарыңды күрһәт, шунан хеҙмәтсебеҙ килгәс, беҙгә кил, шунан беҙ һиңә аҡса - дирһәмдәр - бирәбеҙ. Шулай итеп, Ғүмәр әйтте; бер ҡасан да, Аллаһ менән ант итәм, һеҙ ысынлап та уға аҡса бирҙегеҙме йәки алтынды уға кире ҡайтарҙығыҙмы, сөнки бер ваҡыт Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм әйткән: «Алтын менән аҡса риба, әгәр ҙә аҡса тапшырылмаһа, бурр -бойҙай- бурр менән -бойҙай- риба, әгәр ҙә аҡса тапшырылмаһа -схеиря с-һиүәт». риба тапшырылған аҡсанан башҡа һәм даталар менән даталар риба булып тора, әгәр аҡса аҡсалата алынмаһа’. Әбү Иса әйтте; Был хәҙис хәсән сахих хәҙис һәм ғалимдар буйынса саҙаҡа өсөн йүнәлеш булып тора. Уның һүҙҙәренең мәғәнәһе: «Был һәм бынан башҡа». Тапшырыу – аҡса.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1165
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ ابْتَاعَ نَخْلًا بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلَّذِي بَاعَهَا إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ ابْتَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلَّذِي بَاعَهُ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَحَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ ابْتَاعَ نَخْلًا بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلَّذِي بَاعَهُ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ ابْتَاعَ نَخْلًا قَدْ أُبِّرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ هَكَذَا رَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ الْحَدِيثَيْنِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْضًا وَرَوَى عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ سَالِمٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مَا جَاءَ فِي هَذَا الْبَابِ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйбә] беҙгә [Әл-Ләйетте] [Ибн Шиһабтан] [Сәлимдән] [атаһынан] һөйләне, ул әйтте; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең: «Кем дә кем хөрмә ағасын өйләнешкәндән һуң һатып алһа, һатып алыусы талап итмәһә, килеме уны һатҡан кешегә китә», — тигән һүҙҙәрен ишеттем. Кем ҡол һатып ала, уның мөлкәте бар, мөлкәт һатыусыға ҡарай, әгәр һатып алыусы талап итмәһә’. Ул әйтте; Был осраҡта Джәбирҙән дә ошондай уҡ хәҙис бар һәм Ибн Ғүмәрҙең хәҙисе хәсән сахих хәҙис. Бына [Әз Зөһриҙән] [Сәлимдән] [Ибн Ғүмәрҙән] пәйғәмбәребеҙҙән [Ибн Ғүмәрҙән] икенсе юлдан риүәйәт ителә: «Кем хөрмә ағасын никахҡа ингәндән һуң һатып алһа, һатып алыусы талап итмәһә, уның килеме һатыусыға була. Кем ҡол һатып ала, уның мөлкәте бар, мөлкәт һатыусыға ҡарай, әгәр һатып алыусы талап итмәһә’. Һәм [Нафиғтан] [Ибн Ғүмәрҙән] Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителгән: «Кем йәбештерелгән пальма ағасын һатып алһа, һатып алыусы талап итмәһә, килем һатыусыға була». Һәм [Нафиғтан] [Ибн Ғүмәрҙән] Ғүмәрҙән риүәйәт ителгән: «Кем мөлкәте булған ҡолдо һатып алһа, һатып алыусы талап итмәһә, мөлкәт һатыусыға була». Был һүҙҙәрҙе [Ғөбәйҙуллаһ бин Ғүмәр] һәм башҡалар [Нафиғтан] ике хәҙистә һөйләгән. Ҡайһы берәүҙәр был хәҙисте [Нафиғтан] [Ибн Ғүмәрҙән] Пәйғәмбәребеҙҙән дә һөйләгән, ә [Икримә бин Халид] [Икримә бин Халид] [Ибн Ғүмәрҙән] Пәйғәмбәребеҙҙән Сәлимдең хәҙистәре кеүек үк риүәйәт иткән. Был хәҙис ҡайһы бер ғалимдар буйынса саҙаҡа өсөн йүнәлеш булып тора, был Аш Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡтың фекере. Мөхәммәт бин Исмәғил әйтте; Был сүрәлә Сәлимдән атаһынан килгән Әз Зөһриҙең Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең хәҙистәре иң дөрөҫө.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1166
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَخْتَارَا قَالَ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا ابْتَاعَ بَيْعًا وَهُوَ قَاعِدٌ قَامَ لِيَجِبَ لَهُ الْبَيْعُقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ وَحَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَسَمُرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَالُوا الْفُرْقَةُ بِالْأَبْدَانِ لَا بِالْكَلَامِ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا يَعْنِي الْفُرْقَةَ بِالْكَلَامِ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ لِأَنَّ ابْنَ عُمَرَ هُوَ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَعْنَى مَا رَوَى وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوجِبَ الْبَيْعَ مَشَى لِيَجِبَ لَهُ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ
Һөйләне беҙгә [Вашил бин Ғәбдел Ғәлә] беҙгә [Мөхәммәт бин Фудхайл] [Яхъя бин Сәғиттән] [Нафиғтан] [Ибн Ғүмәрҙән] әйтте; Мин пәйғәмбәребеҙҙең: «Һатыусы менән һатып алыусы әле айырылмаған йәки хәл итергә һайламағансы, хиярға хоҡуҡлы», — тигәнен ишеттем. Ул әйтте; Ибнү Ғүмәр нимәлер һатып алһа, ултыра, һуңынан тороп, һатып алыу-һатыу эшен башҡара. Әбү Иса әйтте; Был осраҡта Әбү Бәрзә, Хәким бин Хизам, Ғабдулла бин Аббас, Ғабдулла бин Әмру, Самура һәм Әбү Һүрәйрәнән оҡшаш хәҙистәр бар. Әбү Иса әйтте; Ибн Ғүмәрҙең хәҙистәре - хәсән дөрөҫ хәҙис һәм ҡайһы бер ғалимдар фекеренсә, пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре араһынан саҙаҡа өсөн йүнәлеш булып тора һәм уларҙан тыш, был фекерҙе Әш Сәфиғи, Әхмәт һәм Исхаҡ һәм улар әйтте; Айырылышыу һүҙ менән түгел, тән менән. Әммә ҡайһы бер ғалимдар был фекерҙе раҫлай; Пәйғәмбәребеҙҙең һүҙҙәренең мәғәнәһе: «Айырылмаһағыҙ ғына». Атап әйткәндә, һүҙҙәр менән айырылышыу. Әммә беренсе фекер дөрөҫөрәк, сөнки уны Ибн Ғүмәр пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсәлләмдән һөйләгән һәм үҙе һөйләгәндең мәғәнәһен яҡшыраҡ белгән. Һәм унан шулай уҡ риүәйәт ителгән: һатып алыу-һатыу эшен башҡарырға теләгәндә, эште башҡарырға йәйәү йөрөгән, Әбү Бәрзә Әл Әсләмиҙән был риүәйәт ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1167
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَالِحٍ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتْ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَاهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فِي فَرَسٍ بَعْدَ مَا تَبَايَعَا وَكَانُوا فِي سَفِينَةٍ فَقَالَ لَا أَرَاكُمَا افْتَرَقْتُمَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ إِلَى أَنَّ الْفُرْقَةَ بِالْكَلَامِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَرُوِي عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ كَيْفَ أَرُدُّ هَذَا وَالْحَدِيثُ فِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَحِيحٌ وَقَوَّى هَذَا الْمَذْهَبَ وَمَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا بَيْعَ الْخِيَارِ مَعْنَاهُ أَنْ يُخَيِّرَ الْبَائِعُ الْمُشْتَرِيَ بَعْدَ إِيجَابِ الْبَيْعِ فَإِذَا خَيَّرَهُ فَاخْتَارَ الْبَيْعَ فَلَيْسَ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ ذَلِكَ فِي فَسْخِ الْبَيْعِ وَإِنْ لَمْ يَتَفَرَّقَا هَكَذَا فَسَّرَهُ الشَّافِعِيُّ وَغَيْرُهُ وَمِمَّا يُقَوِّي قَوْلَ مَنْ يَقُولُ الْفُرْقَةُ بِالْأَبْدَانِ لَا بِالْكَلَامِ حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт бин Басысйәр] беҙгә [Яхъя бин Сәғит] [Сөғбә] [Ҡатада] [Салих бин Әл Хәлил] [Ғабдулла бин Әл Харит] [Хәким бин Хизәм] әйтте; Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм: «Һатыусы менән һатып алыусы айырылмағансы хиярға хоҡуҡлы, әгәр икеһе лә намыҫлы булһа, аңлатһа, һатып алыу-һатыуҙа бәрәкәт аласаҡ, әгәр икеһе лә йәшерһә һәм ялған һөйләһә, һатып алыу-һатыу бәрәкәте юйыласаҡ», — тигән. Был хәҙис дөрөҫ, һәм был Әбү Бәрзә Әл Әсләмиҙән риүәйәт ителгән, улар уға аттар һатып алып йөрөгәндәре тураһында зарланған ике кеше булған, шул ваҡытта улар карапта булған. Шулай итеп, ул яуап бирҙе; Мин һеҙҙең айырылышыуығыҙҙы күрмәнем, хатта пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Һатыусы менән һатып алыусы айырылмағансы һайларға хоҡуҡлы», — тиһә лә. Ә Куфала йәшәгән һәм уларҙан башҡа ҡайһы бер ғалимдар айырылышыу һүҙ менән тип раҫлаған, был Суфьян Ац Цаури фекеренсә. Был риүәйәт Мәлик бин Әнәстән һәм шулай уҡ Ибнул Мөбәрәктән риүәйәт ителгән, тип әйтте; Пәйғәмбәребеҙҙән килгән хәҙис сахих булып, ошо фекерҙе нығытып торғанда, нисек быны кире ҡағайым? Пәйғәмбәребеҙҙең һүҙҙәренең мәғәнәһе: «Хиәр -һайлап- һатып алыуҙан башҡа». Был нимәне аңлата, һатыусы һатып алыусыға һайлау мөмкинлеген бирергә тейеш, һатыу-һатып алыу операцияһын үткәргәндән һуң. Әгәр һатыусы һатып алыусыны һайларға саҡырған һәм һуңынан ул һайлай - һатып алырға һәм операцияға ризалыҡ бирергә - тимәк, был уның өсөн һатыу-һатып алыу операцияһын тамамлау аҡылһыҙлыҡ түгел, хатта ике әле айырылмаған. Әш Сяфиғи һәм башҡалар быны шулай аңлата. Ә фекерҙе хуплаусылар араһында; Айырылышыу һүҙ менән түгел, ә тән менән була, тип әйтә Ғабдуллаһ бин Әмрүҙең пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм хәҙисе.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1168
أَخْبَرَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَفْقَةَ خِيَارٍ وَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَ صَاحِبَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَمَعْنَى هَذَا أَنْ يُفَارِقَهُ بَعْدَ الْبَيْعِ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ وَلَوْ كَانَتْ الْفُرْقَةُ بِالْكَلَامِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ الْبَيْعِ لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى حَيْثُ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ
был хаҡта беҙгә [Ҡотайба бин Сәғиткә] хәбәр иткән; Был беҙгә [Әл-Ләйетс бин Сәғд] тарафынан [Ибнү Әжлән] [Әмру бин Сыуғәйб] [атаһы] [олатаһы] тарафынан әйтелгән, тип әйтте Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм: «Һатыусы һәм һатып алыусы хоҡуҡлы хияр -һайлап алыу өсөн, кем улар өсөн exyarchoice- юҡ. Һуңынан уларҙан береһе икенсеһен ташлап китергә тейеш түгел, сөнки ул уны юҡҡа сығарыр тип ҡурҡалар'. Әбү Иса әйтте; Был хәҙис – хәсән хәҙис. Был хәҙистең мәғәнәһе шунда: һатыу-һатып алыу операцияһы башҡарылғандан һуң ул сығып китәсәк, сөнки айырылышыуҙа һүҙҙәр ҡулланылһа ла һәм – был осраҡта – һатыу-һатып алыуҙан һуң хияр булмаһа ла, уны юҡҡа сығарыуҙан ҡурҡалар. -Хияр- һүҙенең булмауы мәғәнә буйынса ошо хәҙискә нигеҙләнә, унда ул: «Уларҙан береһе икенсеһен ташлап китергә тейеш түгел, сөнки уны юҡҡа сығарыуҙан ҡурҡа», — тигән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1169
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَهُوَ الْبَجَلِيُّ الْكُوفِيُّ قَال سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ بْنَ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَتَفَرَّقَنَّ عَنْ بَيْعٍ إِلَّا عَنْ تَرَاضٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Беҙгә [Нәшр бин Ғәли] әйтте [Әбү Әхмәт] беҙгә [Яхъя бин Әйүп] ул Әл-Бәжәли Әл-Куфи, тине; Мин [Әбү Зүрғә бин Әмру бин Джарир] Пәйғәмбәребеҙҙән [Әбү Һүрәйрә]нән бер хәҙис еткергәнен ишеттем, ул: «Икеһе лә үҙ-ара риза булмаһа, һатып алыу-һатыуҙан айырылмаһын», — тигән... Әбү Ғайса әйтте; Был хәҙис ғәриб.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1170
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ الشَّيْبَانِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيَّرَ أَعْرَابِيَّا بَعْدَ الْبَيْعِوَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Беҙгә әйтелгән [Ғүмәр бин Хафш Асы Сәйбәни] беҙгә [Ибнү Ваһб] [Ибнү Жүрәйдж] [Әз Зөбәйер] [Джәбир] нән Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм бәҙәүи ғәрәпкә һатып алғандан һуң тауыш бирергә хоҡуҡ биргән, тип һөйләне. Был хәҙис хәсән ғәриб.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1171
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَجُلًا كَانَ فِي عُقْدَتِهِ ضَعْفٌ وَكَانَ يُبَايِعُ وَأَنَّ أَهْلَهُ أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ احْجُرْ عَلَيْهِ فَدَعَاهُ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَهَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَا أَصْبِرُ عَنْ الْبَيْعِ فَقَالَ إِذَا بَايَعْتَ فَقُلْ هَاءَ وَهَاءَ وَلَا خِلَابَةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا الْحَجْرُ عَلَى الرَّجُلِ الْحُرِّ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ إِذَا كَانَ ضَعِيفَ الْعَقْلِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحْجَرَ عَلَى الْحُرِّ الْبَالِغِ
Һөйләне беҙгә [Йософ бин Хәммәт Әл Бәшри] беҙгә [Ғәбдел Ғәлә бин Ғәбдел Ғәлә] [Сәғиттән] [Ҡатада] [Әнәс]тән, бер кеше булған, уның килешүендә көсһөҙ булған, әммә ул һатып-һатҡан, һуңынан уның ғаиләһе Пәйғәмбәребеҙгә килде, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм булған; Йә, Рәсүлуллаһ тый уны - һатып алыуҙан һәм һатыуҙан -, шунан пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм уны саҡырҙы һәм тыйҙы - һатып алыуҙан һәм һатыуҙан -, тигән кеше; Эй, Аллаһ Рәсүле, ысынлап та, һатып алыу-һатыуҙан үҙемде тыя алмайым, шуға күрә пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм тигән; 'әгәр һеҙ һатып ала һәм һата, тимәк, әйтегеҙ; -зинһар- был һәм был, алдау юҡ', тигән Әбү Ғайса; һәм Ибн Ғүмәрҙән риүәйәт ителгән был хәҙискә оҡшаш. Ә Әнәстең хәҙистәре - хәсән шаһих ғәриб хәҙистәре, һәм был хәҙис ҡайһы бер ғалимдар буйынса саҙаҡа өсөн йүнәлеш булып тора, һәм улар әйтә; бойондороҡһоҙ кешене ҡулға алыу һәм ҡарау, әгәр ул аҡыл көсһөҙ булһа, был Әхмәт менән Исхаҡтың фекере, әммә уларҙың ҡайһы берҙәре үҙаллы һәм өлгөргән кешене тотоп, ҡарауҙы ярай тип уйламай.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1172
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اشْتَرَى مُصَرَّاةً فَهُوَ بِالْخِيَارِ إِذَا حَلَبَهَا إِنْ شَاءَ رَدَّهَا وَرَدَّ مَعَهَا صَاعًا مِنْ تَمْرٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَرَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Һөйләне беҙгә [Әбү Ҡурайб] беҙгә [Вәки] [Хәммәд бин Сәләмә] [Мөхәммәт бин Зиядтан] [Әбү Һүрәйрә] һөйләне, ул әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм әйткән: «Кем һөтө һаҡланған малды һатып ала – һауып булмаһын өсөн – ул үҙе һайларға хоҡуҡлы, әгәр теләһә, бер шағ хөрмәһе менән бергә кире ҡайтара». Әбү Иса әйтте; Был осраҡта Әнәстең һәм Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән кемдәндер ошондай уҡ хәҙис бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اشْتَرَى مُصَرَّاةً فَهُوَ بِالْخِيَارِ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَإِنْ رَدَّهَا رَدَّ مَعَهَا صَاعًا مِنْ طَعَامٍ لَا سَمْرَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَصْحَابِنَا مِنْهُمْ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَمَعْنَى قَوْلِهِ لَا سَمْرَاءَ يَعْنِي لَا بُرَّ
Һөйләне [Мөхәммәт бин Бәшәйәр] беҙгә һөйләне [Әбү Әмир] беҙгә [Ҡөрьән бин Халид] һөйләне [Мөхәммәт бин Сирин] [Әбү Һүрәйрә] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллааһу ғәләйһи вәссәләм, ул әйтте: «Кем мал һатып ала, кемдең һөтө шулай булырға мөмкин - хияр - һайларға - өс көнгә, әгәр ҡайтарһа, бер шаъ бойҙай булмаған ризыҡтар менән бергә ҡайтара'. Әбү Иса әйтте; Был хәҙис дөрөҫ һәм был хәҙис дуҫтарыбыҙ буйынса саҙаҡа өсөн йүнәлеш булып тора, шул иҫәптән; Әш Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡ. Ә һүҙҙәренең мәғәнәһе: «Самра түгел». Ул нимә әйтергә теләй, бойҙай түгел.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1174
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّا عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّهُ بَاعَ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعِيرًا وَاشْتَرَطَ ظَهْرَهُ إِلَى أَهْلِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ يَرَوْنَ الشَّرْطَ فِي الْبَيْعِ جَائِزًا إِذَا كَانَ شَرْطًا وَاحِدًا وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَجُوزُ الشَّرْطُ فِي الْبَيْعِ وَلَا يَتِمُّ الْبَيْعُ إِذَا كَانَ فِيهِ شَرْطٌ
Беҙгә [Ибн Әбү Ғүмәр] [Вәки] [Зәкәриә]-нән [Әш Сәйәби]-нән [Джәбир бин Абдуллаһтан] [Вәки] Пәйғәмбәребеҙҙән дөйәләр һатҡанын һәм уларҙы үҙ өйөнә тапшырыуҙы талап иткәнен һөйләгән. Әбү Иса әйтте; Был хәҙис дөрөҫ һәм Жәбирҙән күп юлдар аша риүәйәт ителгән. Ә был хәҙис ҡайһы бер ғалимдар фекеренсә, пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре араһынан саҙаҡа өсөн йүнәлеш булып тора һәм уларҙан тыш, улар һатып алыу-һатыуҙа шарттар бер генә шарт булһа, рөхсәт ителә тигән фекерҙә, был Әхмәт һәм Исхаҡтың фекере. Шул арала ҡайһы бер ғалимдар бәхәсләшә; Һатып алыу-һатыуҙа шарттар булырға тейеш түгел һәм һатып алыу-һатыу камил түгел, әгәр унда шарттар бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1175
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَيُوسُفُ بْنُ عِيسَى قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّا عَنْ عَامِرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الظَّهْرُ يُرْكَبُ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَلَبَنُ الدَّرِّ يُشْرَبُ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَعَلَى الَّذِي يَرْكَبُ وَيَشْرَبُ نَفَقَتُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لَهُ أَنْ يَنْتَفِعَ مِنْ الرَّهْنِ بِشَيْءٍ
Беҙгә әйтелгәнсә, [Әбү Ҡурайб] һәм [Йософ бин Ғайса] икеһе лә әйтте; Беҙгә [Зәкәриәнән] [Әмирҙән] [Әбү Һүрәйрәнән] [Вәкиғ] тураһында һөйләп, ул әйтте; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Мал ломбардҡа һалынһа, транспорт сараларын йөрөтөргә мөмкин, әгәр ҙә ломбардҡа һалынһа, уның һөтөн эсергә мөмкин һәм уны атлаған һәм эскән кеше уны ризыҡландырырға бурыслы». Әбү Иса әйтте; Был хәҙис хәсән сахих, беҙ уны мәрфу хәҙис тип белмәйбеҙ, тик Әмир Асы Сәиби хәҙисенән башҡа Әбү Һүрәйрә һәм был хәҙис күп риүәйәтселәр тарафынан риүәйәт ителгән Әл Әбү Сәлихтән Әбү Һүрәйрәнән mauquf ысул менән, был хәҙис өсөн ҡулланырға мөмкин chacholar s тип а . Әхмәт һәм Исхаҡтың фекере. Шул арала ҡайһы бер ғалимдар әйтә; Кеше ломбардтан әҙ генә лә файҙа килтермәүе ихтимал.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1176
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ أَبِي شُجَاعٍ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ حَنَشٍ الصَّنْعَانِيِّ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَاشْتَرَيْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ قِلَادَةً بِاثْنَيْ عَشَرَ دِينَارًا فِيهَا ذَهَبٌ وَخَرَزٌ فَفَصَلْتُهَا فَوَجَدْتُ فِيهَا أَكْثَرَ مِنْ اثْنَيْ عَشَرَ دِينَارًا فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَا تُبَاعُ حَتَّى تُفْصَلَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ أَبِي شُجَاعٍ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ لَمْ يَرَوْا أَنْ يُبَاعَ السَّيْفُ مُحَلًّى أَوْ مِنْطَقَةٌ مُفَضَّضَةٌ أَوْ مِثْلُ هَذَا بِدَرَاهِمَ حَتَّى يُمَيَّزَ وَيُفْصَلَ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйбә] беҙгә [Әл-Ләйетте] [Әбү Сүжә Сәғит бин Йәзидтән] [Хәлид бин Әбү Ғимрандан] [Хәнәси Әш Шәңәниҙән] [Фәҙләх бин Үбәйдтән] һөйләне, ул әйтте; Мин бер ваҡыт Хәйбәр һуғышында ун ике динарға алтын һәм аҫылташтарҙан торған муйынсаҡ һатып алдым, шунан айырып ҡараным һәм ун ике динарҙан ашыу булып сыҡты. Мин быны пәйғәмбәребеҙгә еткерҙем, ул да: “Айырылғансы һатмағыҙ”, – тигән. Беҙгә әйтелгән [Ҡотәйбә] беҙгә [Ибнул Мөбәрәк] [Әбү Сүжә Сәғит бин Йәзид] был сәнәд менән оҡшаш тип әйткән. Әбү Иса әйтте; Был хәҙис дөрөҫ һәм хәйриә өсөн йүнәлеш булып тора, тип ҡайһы бер ғалимдар пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре араһынан саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм һәм уларҙан тыш, улар фекеренсә, алтын менән ҡатнаштырылған ҡылыстар һатырға ярамай йәки муйынсаҡтар ҡатнаштырылған көмөш менән төрлөсә булып тора, улар был һәм нимәлер кеүек unparatils Ибн Мөбәрәк, Әш Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡтың фекерен аңлата. Әммә пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм уларҙан башҡа ҡайһы бер ғалимдар уны һатырға рөхсәт итә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1177
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ بَرِيرَةَ فَاشْتَرَطُوا الْوَلَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْتَرِيهَا فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْطَى الثَّمَنَ أَوْ لِمَنْ وَلِيَ النِّعْمَةَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالَ وَمَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ يُكْنَى أَبَا عَتَّابٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْعَطَّارُ الْبَصْرِيُّ عَنْ ابْنِ الْمَدِينِيِّ قَال سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ إِذَا حُدِّثْتَ عَنْ مَنْصُورٍ فَقَدْ مَلَأْتَ يَدَكَ مِنْ الْخَيْرِ لَا تُرِدْ غَيْرَهُ ثُمَّ قَالَ يَحْيَى مَا أَجِدُ فِي إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ وَمُجَاهِدٍ أَثْبَتَ مِنْ مَنْصُورٍ قَالَ مُحَمَّدٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ قَالَ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ مَنْصُورٌ أَثْبَتُ أَهْلِ الْكُوفَةِ
Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт бин Басысйәр] беҙгә һөйләне [Ғәбдүррәхмән бин Мәхди] беҙгә [Суфьян] [Мансур] [Ибраһим] [Әл Әсүд] [Әл Әсүәд] [Әсүәд] [Әисә], тип, ул Барира һатып алырға теләй, әммә улар талап итә, сөнки валаһиләм ғәләйһиссәләм, тип әйтте: хаҡ биргән кешегә'. Йәки уға ләззәт биргән кешеләр өсөн - уны азат иткән -'. Ул әйтте; Был осраҡта Ибн Ғүмәрҙән дә шундай уҡ хәҙис бар. Әбү Иса әйтте; Әйсиә хәҙисе — хәсән сахих хәҙис һәм ғалимдар буйынса саҙаҡа өсөн нигеҙ итеп ҡулланырға мөмкин. Ул әйтте; Ә Мансур бин Әл Мө'тәмәр ҡушаматы Әбү Аттаб беҙгә Әбү Бәкер Әл Әстәр Әл Бәшри Ибн Әл Мәҙиниҙән ул әйтте; Яхъя бин Сәғиттең әйткәнен ишеттем; Әгәр ҙә һеҙгә Мансурҙан хәҙис әйтелһә, һеҙ ысынлап та шул тиклем изгелек алғанһығыҙ, башҡа бер нәмә лә теләмәйәсәкһегеҙ. Шунан Яхъя әйтте; Ибраһим Ән Нахаи менән Мөжәһиттең Мансурҙан да көслө булыуын тапманым. Мөхәммәт әйткәнсә, Абдулла бин Әбү Әл Әсүәдтән ул әйткән; Абдуррахман бин Мәхди тигән; Мансур Куфаның иң көслө кешеһе булған.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1178
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي حُصَيْنٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ يَشْتَرِي لَهُ أُضْحِيَّةً بِدِينَارٍ فَاشْتَرَى أُضْحِيَّةً فَأُرْبِحَ فِيهَا دِينَارًا فَاشْتَرَى أُخْرَى مَكَانَهَا فَجَاءَ بِالْأُضْحِيَّةِ وَالدِّينَارِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ضَحِّ بِالشَّاةِ وَتَصَدَّقْ بِالدِّينَارقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَحَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ عِنْدِي مِنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ
Һөйләне беҙгә [Әбү Ҡурайб] беҙгә [Әбү Бәкер бин Ғәййәси] [Әбү Хөшәйен] [Хәбиб бин Әбү Сабит] [Хәким бин Хизам] һөйләне, тип Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсәлләм бер тапҡыр Хәким бин Хизәмде уға бер ҡорбан кәзәһе һатып алырға ебәргән, ҡорбан кәзәһе һатып алырға. унда табышты - һатып алған ҡорбан кәзәһен һатып - бер динар бәхетле булғансы әйләндергән. Шунан тағы бер ҡорбан кәзәһе һатып ала -һатҡан кәзә урынына-, шунан пәйғәмбәребеҙҙе бер кәзә һәм бер динар менән осрата. Ул шулай уҡ: «Кәзә менән ҡорбан сал, бер динар саҙаҡа бир», — тигән. Әбү Иса әйтте; Хәким бин Хизәмдең хәҙистәре тураһында беҙ был юлдан башҡа белмәйбеҙ һәм Хәбиб бин Әби Сабиттың Хәким бин Хизәмдән ишеткәне юҡтыр, тип уйлайым.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1179
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا هَارُونُ الْأَعْوَرُ الْمُقْرِئُ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ عَنْ عُرْوَةَ الْبَارِقِيِّ قَالَدَفَعَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دِينَارًا لِأَشْتَرِيَ لَهُ شَاةً فَاشْتَرَيْتُ لَهُ شَاتَيْنِ فَبِعْتُ إِحْدَاهُمَا بِدِينَارٍ وَجِئْتُ بِالشَّاةِ وَالدِّينَارِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ لَهُ مَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ فَقَالَ لَهُ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي صَفْقَةِ يَمِينِكَ فَكَانَ يَخْرُجُ بَعْدَ ذَلِكَ إِلَى كُنَاسَةِ الْكُوفَةِ فَيَرْبَحُ الرِّبْحَ الْعَظِيمَ فَكَانَ مِنْ أَكْثَرِ أَهْلِ الْكُوفَةِ مَالًاحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ خِرِّيتٍ فَذَكَرَ نَحْوَهُ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالُوا بِهِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَلَمْ يَأْخُذْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ الشَّافِعِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ أَخُو حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ وَأَبُو لَبِيدٍ اسْمُهُ لِمَازَةُ بْنُ زَبَّارٍ
Беҙгә [Әхмәт бин Сәғит Әд Дарими] әйтте [Хаббан] беҙгә [Харун Әл Әүәр Әл Мөҡри`] һөйләне [Әз Зөбәйер бин Әл Хиррит] [Әбү Ләбид] [Урва Әл Бариҡи]ҙан ул әйтте; Рәсүлуллаһ ғәләйһиссәләм миңә бер динар бирҙе, уның өсөн кәзә һатып алырға, мин дә уға ике кәзә һатып алдым һуңынан икеһенең береһен бер динарға һаттым һәм мин пәйғәмбәребеҙҙе бер кәзә һәм бер динар менән осраттым. Шунан уға үҙенең ҡылған эштәре тураһында һөйләне, шуға күрә ул: «Аллаһ һеҙҙең һатып алыу-һатыу эшегеҙгә бәрәкәт бирһен», — тигән. Шунан һуң ул Куфаның бер урынына китә һәм ул шул тиклем табыш ала, хатта Куфаның иң бай халҡының береһенә әйләнә. Беҙгә [Әхмәт бин Сәғит Әд Дарими] әйткән [Хаббан] беҙгә [Сәғит бин Зәид] әйткән, тине; Ул беҙгә [Әз Зөбәйер бин Хирриткә] һөйләне, һуңынан [Әбү Ләбидтән] әйтте. Әбү Иса әйтте; Ҡайһы бер ғалимдар был хәҙискә эйелгән һәм уларҙың уға нигеҙләнгән фәтүәләре бар, был Әхмәт менән Исхаҡтың фекере. Шул арала ҡайһы бер ғалимдар был хәҙисте алмай, улар араһында Әс Сәфии һәм Хәммәд бин Зәйеттең бер туған ҡустыһы Сәғит бин Зәйд бар. Ә Әбү Ләбидтең исеме Лимаза бин Зәббәр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1180
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَزَّازُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَصَابَ الْمُكَاتَبُ حَدًّا أَوْ مِيرَاثًا وَرِثَ بِحِسَابِ مَا عَتَقَ مِنْهُو قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُؤَدِّي الْمُكَاتَبُ بِحِصَّةِ مَا أَدَّى دِيَةَ حُرٍّ وَمَا بَقِيَ دِيَةَ عَبْدٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهَكَذَا رَوَى يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَوْلَهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ و قَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ الْمُكَاتَبُ عَبْدٌ مَا بَقِيَ عَلَيْهِ دِرْهَمٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
беҙгә [Харун бин Абдулла Әл-Баззаз] һөйләне [Йәзид бин Һарун] беҙгә [Хәммәд бин Сәләмә] [Әйүптән] [Икримә] [Ибн Аббастан] пәйғәмбәребеҙ Саллаллаһу Ғәләйһи Вәсәлләмдән, ул әйтте: «Әгәр ҙә 1920 йылда Мөҡәтәйәттәрҙең бер өлөшө алһа, үҙаллы булып киткәс, өлөшө буйынса» тип атала. Ә пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Мөҡәтбкә ирекле кешенең диәте буйынса түләнгән өлөшөнә дият түләнә, ҡалған өлөшө ҡол дияһы кеүек», — тигән. Ул әйтте; Был осраҡта Өммө Сәләмәнән дә шундай уҡ хәҙис бар. Әбү Иса әйтте; Ибн Аббастың хәҙисе Хәсән хәҙисе булып тора. Шулай итеп, [Яхъя бин Әбү Касир] [Икримә]нән [Ибн Ғәббәстән] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсалләмдән риүәйәт итте. Ә Халид Әл Хаджза` Ғәлиҙән Икримәнән уның һүҙҙәре рәүешендә риүәйәт итте. Был хәҙис ҡайһы бер ғалимдар пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм уларҙан башҡа һәм күпселек ғалимдар пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән саллаллаһу ғәләйһиссәләм һәм уларҙан тыш әйтә; Әмүкәтаб, бер дирһәм ҡалһа ла, ҡол булып ҡала. Суфьян, Ац Цаури, Аш Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡтың фекере шулай.
