Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1021
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ نَكَحَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ وَلِيِّهَا فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَإِنْ دَخَلَ بِهَا فَلَهَا الْمَهْرُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ فَرْجِهَا فَإِنْ اشْتَجَرُوا فَالسُّلْطَانُ وَلِيُّ مَنْ لَا وَلِيَّ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ فِيهِ اخْتِلَافٌ رَوَاهُ إِسْرَائِيلُ وَشَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبُو عَوَانَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ وَقَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَزَيْدُ بْنُ حُبَابٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَبُو عُبَيْدَةَ الْحَدَّادُ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْضًا وَرَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ وَقَدْ ذَكَرَ بَعْضُ أَصْحَابِ سُفْيَانَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى وَلَا يَصِحُّ وَرِوَايَةُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ رَوَوْا عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ عِنْدِي أَصَحُّ لِأَنَّ سَمَاعَهُمْ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ فِي أَوْقَاتٍ مُخْتَلِفَةٍ وَإِنْ كَانَ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ أَحْفَظَ وَأَثْبَتَ مِنْ جَمِيعِ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ رَوَوْا عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ هَذَا الْحَدِيثَ فَإِنَّ رِوَايَةَ هَؤُلَاءِ عِنْدِي أَشْبَهُ لِأَنَّ شُعْبَةَ وَالثَّوْرِيَّ سَمِعَا هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ فِي مَجْلِسٍ وَاحِدٍ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى ذَلِكَ مَا حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يَسْأَلُ أَبَا إِسْحَقَ أَسَمِعْتَ أَبَا بُرْدَةَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ فَقَالَ نَعَمْ فَدَلَّ هَذَا الْحَدِيثُ عَلَى أَنَّ سَمَاعَ شُعْبَةَ وَالثَّوْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي وَقْتٍ وَاحِدٍ وَإِسْرَائِيلُ هُوَ ثِقَةٌ ثَبْتٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الَّذِي فَاتَنِي إِلَّا لَمَّا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ وَحَدِيثُ عَائِشَةَ فِي هَذَا الْبَابِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ هُوَ حَدِيثٌ عِنْدِي حَسَنٌ رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ وَجَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ ثُمَّ لَقِيتُ الزُّهْرِيَّ فَسَأَلْتُهُ فَأَنْكَرَهُ فَضَعَّفُوا هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ أَجْلِ هَذَا وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ قَالَ لَمْ يَذْكُرْ هَذَا الْحَرْفَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ إِلَّا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَسَمَاعُ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ لَيْسَ بِذَاكَ إِنَّمَا صَحَّحَ كُتُبَهُ عَلَى كُتُبِ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ مَا سَمِعَ مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ وَضَعَّفَ يَحْيَى رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ وَالْعَمَلُ فِي هَذَا الْبَابِ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَغَيْرُهُمْ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ بَعْضِ فُقَهَاءِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ قَالُوا لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ وَالْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَشُرَيْحٌ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَغَيْرُهُمْ وَبِهَذَا يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр], безгә [Суфиян бин Уяйнә], [Ибн Җурайҗ], [Сөләйман бин Муса], [Әз-Зүһри], [Урва], [Гайсә] Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен әйттеләр: «Һәр хатын-кыз үзенең валидеен рөхсәтеннән башка кияүгә чыкса, аның никахы юкка чыга, аның никахы юкка чыга, аның никахы юкка чыга. Әгәр аңа җенси көчләү ясалган булса, ул мәһер алырга хокуклы, чөнки ире аның җенси әгъзаларын законлы иткән. Әгәр алар арасында низаг булса, хаким валидене булмаган кешегә валиде була». Әбу Гайсә болай диде: «Бу хәдис хәдис. [Яхья бин Сәид Әл-Әнсари], [Яхья бин Әйюб], [Суфиян Әс-Саури] һәм башка хәфизалардан, [Ибн Җурайҗ]дан югарыда әйтелгәнчә», – диде. Әбу Гайсә болай диде: «Әбу Мусаның хәдисендә низаглар бар». ] ] ] Бу [Yunныс бин Абу Исхактан] [Абу Исхактан] [Абу Бурдадан] [Абу Мусадан] Пәйгамбәр саллаллаһу галәйһи вә сәлләмнән дә риваять ителде. [Сюъба] һәм [Әс Цаури] [Әбу Исхактан] [Әбу Бурдадан] Пәйгамбәр галәйһиссәламнән: "Вәкилсез никах яраксыз түгел", - дип риваять иткәннәр. Суфьян юлдашлары Суфьяннан Әбу Исхактан, Әбу Бурдадан, Әбу Мусадан, һәм аларның риваятьләре яраксыз, бу риваять Әбу Исхактан Әбу Бурдадан, Әбу Мусадан Пәйгамбәр галәйһиссәламнән: "Икесе дә валидәсез булмаса, яраксыз", - дип әйткәннәр. Минемчә, бу риваять дөресрәк, чөнки алар моны Әбу Исхактан төрле вакытта ишеткәннәр. Сюъба һәм Әс Цаури бу хәдистә Әбу Исхактан риваять ителгәннәрнең барысына караганда ышанычлырак һәм хөрмәтлерәк булсалар да. Чынлыкта, минем фикеремчә, аларның тарихлары охшашрак, чөнки Сюъба һәм Әс Цаури бу хәдисне Әбу Исхактан бер очрашуда ишеткәннәр. Моңа тагын бер дәлил - безгә әйтелгәннәр; [Мәхмүд бин Гайлан] болай диде: Безгә [Әбу Дауд] болай дип әйткән: "Безгә [Сугъба] болай дип әйткән: "Мин [Суфиян Әс-Саури]ның [Әбу Исхак]тан сораганын ишеттем; сез [Әбу Бурда]ның әйткәнен ишеттегезме; Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам: "Вәкилсез никах яраксыз", - дигән. Ул: "Әйе", - дип җавап биргән. Бу хәдис Сугъба һәм Әс-Саури бу хәдисне бер вакытта ишеткәннәрен күрсәтә. Исраил - ышанычлы кеше һәм Әбу Исхак хәдисен сөйләүдә нык тора. Мин Мөхәммәд бин Әл-Мусаннаның болай дигәнен ишеттем; мин Әбдеррахман бин Мәхдинең болай дигәнен ишеттем; мин Әбу Исхактан Әс-Саури хәдисен сагынмыйм, ләкин мин Исраилгә бирешәм һәм ышанам, чөнки ул камилрәк хәдис сөйләргә килгән. Шул ук вакытта, Айшәнең бу бүлектәге хәдисе Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән: "Вәкилсез никах яраксыз". Бу Хәсән хәдисе дип уйлыйм. [Ибн uraрай] бу хәдисне [Сөләйман бин Мусадан] [Аз-Зухридан] ['Урва] дан [Айсиядән] Пәйгамбәребез саллаллаһу галәйһи вә сәлләмнән риваять кылды. ] Ул шулай ук [Хисям бин Урва] дан [әтисеннән] [Айсядан] Пәйгамбәр саллаллаһу галәйһи вә сәлләмнән шул ук лафаз белән риваять кылды. Кайбер хәдис белгечләре Аз-Зөһри хәдисен Айсядан Урвадан саллаллаһу галәйһи вә сәлләмнән сөйләшәләр. Ибн uraрай әйтте; Мин Аз-Зухри белән таныштым, аннан сорадым, шуңа күрә ул аны кире какты һәм алар бу хәдисне кире кактылар. Яхья бин Маиннан искә алына; Ибн uraрайдан Исмәгыйль бине Ибраһим моның алай түгеллеген ишетте, ләкин ул үз китапларын Абдул Мәҗит бине Абдул Азиз бин Абу Раввад китаплары өстендә раслады һәм ул аны Ибн urрайдан ишетмәде. Яхья Исмәгыйль бине Ибраһимның тарихын Ибн urрайдан тәрҗемә иткән. Пәйгамбәребез саллаллаһу галәйһи вә сәлләмнең галимнәре, шул исәптән Гомәр бин Аль Хаттаб, Али бин Абу Талиб, Абдулла бин Аббас, Абу Хурайра һәм башкалар саллаллаһу галәйһи вә сәлләм хәдисен тормышка ашырдылар: "Попечительдән башка никах юк". Нәкъ шулай ук, кайбер фукахалар тарафыннан табииннар арасыннан риваять ителә. Алар бәхәсләшәләр; опекуннан башка никах юк. Алар - Сәид бин Мусайяб, Аль Хәсән Аль Башри, Сурайх, Ибраһим Ан Нахай, Гомәр бине Абдул Азиз һәм башкалар. Бу шулай ук Суфян Ац Tsaури, Аль Аузай, Абдулла бин Мөбарәк, Малик, Сяфи, Әхмәт һәм Исхак фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1022
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْبَغَايَا اللَّاتِي يُنْكِحْنَ أَنْفُسَهُنَّ بِغَيْرِ بَيِّنَةٍقَالَ يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ رَفَعَ عَبْدُ الْأَعْلَى هَذَا الْحَدِيثَ فِي التَّفْسِيرِ وَأَوْقَفَهُ فِي كِتَابِ الطَّلَاقِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلَّا مَا رُوِيَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ مَرْفُوعًا وَرُوِي عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ هَذَا الْحَدِيثُ مَوْقُوفًا وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلُهُ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِبَيِّنَةٍ هَكَذَا رَوَى أَصْحَابُ قَتَادَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِبَيِّنَةٍ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ نَحْوَ هَذَا مَوْقُوفًا وَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ قَالُوا لَا نِكَاحَ إِلَّا بِشُهُودٍ لَمْ يَخْتَلِفُوا فِي ذَلِكَ مَنْ مَضَى مِنْهُمْ إِلَّا قَوْمًا مِنْ الْمُتَأَخِّرِينَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَإِنَّمَا اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا إِذَا شَهِدَ وَاحِدٌ بَعْدَ وَاحِدٍ فَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ لَا يَجُوزُ النِّكَاحُ حَتَّى يَشْهَدَ الشَّاهِدَانِ مَعًا عِنْدَ عُقْدَةِ النِّكَاحِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ إِذَا أُشْهِدَ وَاحِدٌ بَعْدَ وَاحِدٍ فَإِنَّهُ جَائِزٌ إِذَا أَعْلَنُوا ذَلِكَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَغَيْرِهِ هَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ فِيمَا حَكَى عَنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجُوزُ شَهَادَةُ رَجُلٍ وَامْرَأَتَيْنِ فِي النِّكَاحِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Йосыф бин Хаммад Әл-Бәшри], безгә [Габдел Ә'лә], [Сәгыйд], [Катада], [Җәбир бин Зәйд], [Ибн Аббас], Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәннәре әйтелде: «Зиначы хатыннар - үзләренә бәййина, ягъни валидә яки шаһитсез өйләнүчеләр». Йосыф бин Хаммад болай диде: «Габдел Ә'лә бу хәдисне Тәфсир китабында тәфсирләде һәм Тәлак китабында бастырды. Ул безгә Кутайбәне, безгә Гүндәрне, ягъни Мөхәммәд бин Җәгъфәрне, Сәгыйд бин Әбу Әрүбәдән югарыдагы хәдис кебек сөйләде, ләкин ул аны бозмый, һәм бу дөресрәк». Әбу Гайсә әйтте: «Бу хәдис мәхфуз-уяу хәдис түгел. Без аның мәрфу белән риваять ителгәнен белмибез, ләкин Габдел Ә'ләдән, Сәгыйдтән, Катададан риваять ителгән. Бу хәдис Габдел Әләдән Сәгыйдкә мәккуф рәвешендә риваять ителгән. Ибн Аббастан мәккуф рәвешендә риваять ителгән сүзләр дөрес була: "Никах бәййенә - шаһит яки опекун - булмаганда дөрес түгел". Шулай ук, күпләр Сәгыйд бин Әбу Арубадан мәккуф рәвешендә шундый сүзләр риваять иткәннәр. Хәдис Имран бин Хөсәен, Әнәс һәм Әбу Һөрәйрәдән риваять ителгән. Бу хәдисне Пәйгамбәрнең сәхабәләре һәм табиин галимнәре кулланалар, һәм алардан тыш, барысы да: никах шаһитларсыз дөрес түгел, дигән фикердә. Бу фикер белән кайбер мутаххирин галимнәреннән башка беркем дә каршы килми. Галимнәр бу мәсьәләдә фикер каршылыкларына дучар булалар, әгәр ике кеше бер-бер артлы шаһитлек бирсә, алар туры килми. Күпчелек Куфә галимнәре һәм башкалар мондый фикердә: Никах килешүе вакытында ике кеше бер үк вакытта шаһитлек бирмәгәнче, никах укылмый. Мәдинә әһлеләре болай дигән фикердә: "Әгәр бу игълан ителсә, ике кешенең бер үк вакытта шаһитлек бирүе рөхсәт ителә". Бу Мәлик бин Әнәс һәм башкаларның фикере. Исхак Мәдинә әһлеләренең фикере турында шулай диде. Әхмәт һәм Исхак бер ир-ат һәм ике хатын-кызның шаһитлек бирүе рөхсәт ителә дип саныйлар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1023
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَعَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّشَهُّدَ فِي الصَّلَاةِ وَالتَّشَهُّدَ فِي الْحَاجَةِ قَالَ التَّشَهُّدُ فِي الصَّلَاةِ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَالتَّشَهُّدُ فِي الْحَاجَةِ إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَسَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا فَمَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَيَقْرَأُ ثَلَاثَ آيَاتٍقَالَ عَبْثَرٌ فَفَسَّرَهُ لَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ{ اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ }{ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا }{ اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا }قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ رَوَاهُ الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ جَمَعَهُمَا فَقَالَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ وَأَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ قَالَ أَهْلُ الْعِلْمِ إِنَّ النِّكَاحَ جَائِزٌ بِغَيْرِ خُطْبَةٍ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَغَيْرِهِ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ
Безгә [Кутаиба] сөйләде, безгә ['Абцара бин Аль Касыйм] [Аль-Амаштан] [Абу Исхактан] [Абу Аль Ахваш] [Абдулла] дан әйтте; "Рәсүлүллаһ саллаллаһу галәйһи вә сәлләм" безгә дога кылу һәм мохтаҗлыкта тасяхуд өйрәтте. Ул әйтте: Л. Аның тынычлыгы, шәфкате һәм фатихалары сезгә булсын, әй Пәйгамбәр. Аның сәламе безгә һәм Аллаһының тәкъва колларына булсын. Мин Аллаһтан башка илаһ юклыгына шаһитлек бирәм. Һәм мин Мөхәммәд Аллаһның колы һәм Аның илчесе икәнлегенә шаһитлек бирәм. Хаҗ хөтбәсендә тәсьяһуд болай: ИННӘЛХӘМДӘ ЛИЛЛӘҺӘ НӘСТАЪИНИҺУ ВА НӘСТАЪФИРУҺУ ВА НӘЪДЗУ БИЛЛӘҺИ МИН ШЮРУРИ ӘНФУСИНА ВА САЙЙИЪАТИ ӘЪМАЛИНӘ, ФӘМӘН ЙӘҺДИХИЛЛӘҺУ ФӘЛА МУДЛИЛЛӘҺУ ВА МӘН ЙУДЛИЛЛӘҺУ ФӘЛА ҺАДИЯЛАҺ, ӘШИҺАДУ ӘШИҺАДУ ӘН ЛӘЙЛӘҺӘ ИЛЛӘҺУ ВА ӘШИҺАДУ ӘННӘ МӨХӘММӘДӘН 'ӘБДУҺУ ВА РАСУЛУҺ - Барлык мактау Аллаһка гына хас, без Аның ярдәмен һәм гафуын сорыйбыз. Үзебезнең һәм гамәлләребезнең начарлыгыннан Аллаһка сыенабыз. Аллаһ кемне туры юлга күндерсә, аны беркем дә адаштыра алмас. Кемне адаштырса, аны беркем дә туры юлга күндерә алмас. Мин Аллаһтан башка илаһ юклыгына шаһитлек бирәм, һәм Мөхәммәд Аның колы һәм илчесе дип шаһитлек бирәм, аннары өч аятьне укыгыз. Әбтсар әйтте; Суфьян Әтс Цаури түбәндәге аятьне аңлатты: "Чын күңелдән гыйбадәт кылыгыз һәм Ислам динендә генә үлмәгез". Һәм "Аллаһтан куркыгыз, Аның исемен кулланып, бер-берегездән сорашыгыз һәм дуслык мөнәсәбәтләрен саклагыз. Чыннан да, Аллаһ сезне һәрвакыт күзәтеп тора һәм күзәтеп тора". Һәм "Аллаһтан куркыгыз һәм дөрес сүзләрне сөйләгез". -Әбу Гайсә Әт Тирмизи болай диде: "Хәдис Әди бин Хатимнан риваять ителгән. Әбу Гайсә болай диде: "Габдуллаһның хәдисе - Хәсән хәдис. [Әл-Амасы] аны [Әбу Исхактан] [Әбу Әл Әһваштан] [Габдуллаһтан] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәсәлләмнән риваять иткән. [Шу'баһ] [Әбу Исхактан] [Әбу Убайдадан] [Габдуллаһтан] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәсәлләмнән риваять кылган. Ике хәдис тә ышанычлы, чөнки [Исраил] аларны җыйган. Ул [Әбү Исхактан] [Әбү Әл Әһвәштән], ә [Әбү Убайда] [Абдуллаһ бин Мәсудтан] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән дигән. Галимнәр: "Сез вәгазьсез дә өйләнә аласыз", - диләр. Бу Суфьян һәм башкаларның фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1024
حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ خُطْبَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَشَهُّدٌ فَهِيَ كَالْيَدِ الْجَذْمَاءِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Безгә [Әбу Һишам Әр-Рифаи] сөйләгән, безгә [Мөхәммәд бин Фудләйл] сөйләгән, ['Ашим бин Кулайб] әйткән, [аның әтисе] әйткән, [Әбу Һөрәйрә] әйткән: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйткән: "Шәһадәт әйтелмәгән һәрбер вәгазь үлгән кул кебек". Әбу Гайсә әйткән: "Бу - хәсән-сәхих гариб хәдис".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1025
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُنْكَحُ الثَّيِّبُ حَتَّى تُسْتَأْمَرَ وَلَا تُنْكَحُ الْبِكْرُ حَتَّى تُسْتَأْذَنَ وَإِذْنُهَا الصُّمُوتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَالْعُرْسِ بْنِ عَمِيرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الثَّيِّبَ لَا تُزَوَّجُ حَتَّى تُسْتَأْمَرَ وَإِنْ زَوَّجَهَا الْأَبُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَسْتَأْمِرَهَا فَكَرِهَتْ ذَلِكَ فَالنِّكَاحُ مَفْسُوخٌ عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَزْوِيجِ الْأَبْكَارِ إِذَا زَوَّجَهُنَّ الْآبَاءُ فَرَأَى أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْأَبَ إِذَا زَوَّجَ الْبِكْرَ وَهِيَ بَالِغَةٌ بِغَيْرِ أَمْرِهَا فَلَمْ تَرْضَ بِتَزْوِيجِ الْأَبِ فَالنِّكَاحُ مَفْسُوخٌ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ تَزْوِيجُ الْأَبِ عَلَى الْبِكْرِ جَائِزٌ وَإِنْ كَرِهَتْ ذَلِكَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Исхак бин Маншур] сөйләде, безгә [Мөхәммәд бин Йосыф] сөйләде, безгә [Әл-Әүзәи] сөйләде, ул [Яхья бин Әбу Кәсир] әйтте, ул [Әбу Сәләмә] әйтте, ул [Әбу Һөрәйрә] әйтте; Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Тол хатынга рөхсәт соралмыйча һәм аның фикерен соралмыйча кияүгә бирелмәскә тиеш, ә кызга рөхсәт соралмыйча кияүгә бирелмәскә тиеш. Аның рөхсәте - аның тынлыгы". - Әбу Гайсә Ат-Тирмизи әйтте; "Хәдис Гомәр, Ибн Аббас Айшә һәм Әл-Урс бин Әмирәдән риваять ителгән. Әбу Гайсә әйтте: "Әбу Һөрәйрәнең хәдисе - ышанычлы Хәсән хәдисе. Бу хәдисне гамәлдә кулланып, галимнәр фикердә торалар; тол хатынга аның фикере һәм рөхсәте соралмыйча кияүгә бирелмәскә тиеш. Әгәр әтисе аңа бу фикерсез кияүгә чыкса һәм ул моны яратмаса, никах бозыла һәм гамәлдән чыга, күпчелек галимнәр фикеренчә. Әгәр әтиләре аларны кияүгә бирсәләр, гыйффәтле кызларга кияүгә бирү мәсьәләсендә галимнәр төрле фикердә. Куфә һәм башка урыннардан килгән күпчелек галимнәр фикеренчә, әгәр әтисе гыйффәтле кызга, аның рөхсәте булмаганда, балигъ булгач, өйләнсә һәм никахны кабул итәргә теләмәсә, никах дөрес түгел. Мәдинә халкының кайберләре никахны, хәтта хатын ошамаса да, рөхсәт ителә дип саный. Бу шулай ук Малик ибн Әнәс, Сяфигый, Әхмәт һәм Исхакның да фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1026
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْذَنُ فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَاهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَقَدْ احْتَجَّ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِجَازَةِ النِّكَاحِ بِغَيْرِ وَلِيٍّ بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَيْسَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَا احْتَجُّوا بِهِ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ وَهَكَذَا أَفْتَى بِهِ ابْنُ عَبَّاسٍ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلِيَّ لَا يُزَوِّجُهَا إِلَّا بِرِضَاهَا وَأَمْرِهَا فَإِنْ زَوَّجَهَا فَالنِّكَاحُ مَفْسُوخٌ عَلَى حَدِيثِ خَنْسَاءَ بِنْتِ خِدَامٍ حَيْثُ زَوَّجَهَا أَبُوهَا وَهِيَ ثَيِّبٌ فَكَرِهَتْ ذَلِكَ فَرَدَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِكَاحَهُ
[Кутайбә бин Сәгыйд] безгә [Мәлик бин Әнәстән] [Абдуллаһ бин Әл-Фәдлдән] [Нәфи бин Җүбәйр бин Мутъимнән] [Ибн Аббастан] Аллаһның Рәсүле (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) болай дигән: «Тол хатын үзенең валидееннан күбрәк хаклы, ә гыйффәтле хатыннан рөхсәт соралырга тиеш, һәм аның рөхсәте аның тынлыгы». Бу хәсән-сәхих хәдис. [Шу'ба] һәм [Әтс Таури] аны [Мәлик бин Әнәстән] риваять иттеләр. Кайбер кешеләр бу хәдискә нигезләнеп валидесез никахлашырга мөмкин дип бәхәсләшәләр, ләкин бу хәдис чынлыкта дәлил буларак кулланылмый, чөнки Ибн Аббастан Пәйгамбәрдән (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) күп чыганаклардан риваять ителгән: «Вәлиде белән никах юк». Шулай ук, Ибн Аббас Пәйгамбәрдән соң валиде белән никах юк дип фәтва бирде. Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең: "Тол хатынның үз өстендә вәлисеннән күбрәк хакы бар", - дигән сүзләренең мәгънәсе. Күпчелек галимнәр фикеренчә, вәли аңа өйләнә алмый, әгәр бу аның ризалыгы һәм боерыгы нигезендә булмаса. Әгәр ул әле дә кияүгә чыкмаган булса, никах дөрес түгел, дип әйтелә Ханса бинт Хидам хәдисендә, анда әтисе аны тол хатын булса да кияүгә биргән һәм моны яратмаган. Шуңа күрә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам никахны юкка чыгарган.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1027
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيَتِيمَةُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا فَإِنْ صَمَتَتْ فَهُوَ إِذْنُهَا وَإِنْ أَبَتْ فَلَا جَوَازَ عَلَيْهَا يَعْنِي إِذَا أَدْرَكَتْ فَرَدَّتْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَزْوِيجِ الْيَتِيمَةِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا زُوِّجَتْ فَالنِّكَاحُ مَوْقُوفٌ حَتَّى تَبْلُغَ فَإِذَا بَلَغَتْ فَلَهَا الْخِيَارُ فِي إِجَازَةِ النِّكَاحِ أَوْ فَسْخِهِ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا يَجُوزُ نِكَاحُ الْيَتِيمَةِ حَتَّى تَبْلُغَ وَلَا يَجُوزُ الْخِيَارُ فِي النِّكَاحِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَغَيْرِهِمَا مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِذَا بَلَغَتْ الْيَتِيمَةُ تِسْعَ سَنِينَ فَزُوِّجَتْ فَرَضِيَتْ فَالنِّكَاحُ جَائِزٌ وَلَا خِيَارَ لَهَا إِذَا أَدْرَكَتْ وَاحْتَجَّا بِحَدِيثِ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنَى بِهَا وَهِيَ بِنْتُ تِسْعِ سِنِينَ وَقَدْ قَالَتْ عَائِشَةُ إِذَا بَلَغَتْ الْجَارِيَةُ تِسْعَ سِنِينَ فَهِيَ امْرَأَةٌ
Безгә [Кутәйбә] сөйләде, безгә [Габдел Азиз бин Мөхәммәд] әйтте, [Мөхәммәд бин Әмр] әйтте, [Әбу Сәләмә] әйтте, [Әбу Һөрәйрә] әйтте: Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Ятим хатыннар - әгәр алар өйләнергә телиләр - аларның фикерен һәм рөхсәтен сорарга кирәк. Әгәр ул тынса, бу аның рөхсәте. Әгәр ул баш тартса, аны мәҗбүриләп булмый". Бу сез балигъ булгансыз һәм өйләнергә баш тартсагыз дигәнне аңлата. Хәдис Әбу Муса, Ибн Гомәр һәм Айшәдән риваять ителгән. Әбу Гайсә әйтте: "Әбу Һөрәйрәнең хәдисе - хәсән хәдис. Ятимнең никахы турында галимнәр төрле фикердә; кайберләре шундый фикердә: әгәр ятим өйләндерелсә, никахның дәвамы аның балигъ булуын көтә, әгәр ул балигъ булган булса, никахны дәвам итәргә яки юкка чыгарырга мөмкин. Бу кайбер табииннарның һәм башкаларның фикере. Кайбер галимнәр болай дигән фикердә: Ятим балага ул балигъ булганчы өйләнергә ярамый, һәм никахта хыяр юк. Бу Суфьян Әс Цаури, Сяфигый һәм башка галимнәрнең фикере. Шул ук вакытта Әхмәт һәм Исхак болай диделәр: әгәр ятим бала тугыз яшькә җитсә, аннары өйләнсә һәм үзе риза булса, никах дөрес була һәм ул балигъ булганмы-юкмы икәнен сайлый алмый. Икесе дә Айшә хәдисе белән килешә. Ул болай ди: "Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам аның белән тугыз яшендә җенси мөнәсәбәттә була башлаган". Айшә болай диде: "Әгәр кыз бала тугыз яшьтә булса, ул инде балигъ булган".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1028
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ زَوَّجَهَا وَلِيَّانِ فَهِيَ لِلْأَوَّلِ مِنْهُمَا وَمَنْ بَاعَ بَيْعًا مِنْ رَجُلَيْنِ فَهُوَ لِلْأَوَّلِ مِنْهُمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ اخْتِلَافًا إِذَا زَوَّجَ أَحَدُ الْوَلِيَّيْنِ قَبْلَ الْآخَرِ فَنِكَاحُ الْأَوَّلِ جَائِزٌ وَنِكَاحُ الْآخَرِ مَفْسُوخٌ وَإِذَا زَوَّجَا جَمِيعًا فَنِكَاحُهُمَا جَمِيعًا مَفْسُوخٌ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Кутәйбәгә], безгә [Гундарга] [Сәгыйд бин Әбу Аруба] тарафыннан [Катададан] [Әл Хәсәннән] [Сәмура бин Җүндәбтән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен әйттеләр: "Ике изгегә кияүгә чыккан хатын-кызның беренче никахы дөрес. Кем ике кешегә товар сатса, беренче килешүе дөрес була". Әбу Гайсә болай диде: "Бу - Хәсән хәдисе. Галимнәр бу хәдисне кулланалар. Бу мәсьәләдә бернинди каршылык та юк. Әгәр дә валидәләрнең берсе икенче валидәдән алдарак өйләнсә, беренче никах рөхсәт ителә, ә икенче никах өзелә. Әгәр икесе дә бер үк вакытта өйләнешсә, ике никах та бертигез зыян күрә. Бу шулай ук Әтс Цаури, Әхмәт һәм Исхакның фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1029
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا عَبْدٍ تَزَوَّجَ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ فَهُوَ عَاهِرٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَصِحُّ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ نِكَاحَ الْعَبْدِ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ لَا يَجُوزُ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَغَيْرِهِمَا بِلَا اخْتِلَافٍ
Безгә [Әли бин Хөҗр] әйткән, безгә [Әл Вәлид бин Мөслим] әйткән, [Зүһәйр бин Мөхәммәд] әйткән, [Абдуллаһ бин Мөхәммәд бин Әкыйл] әйткән, [Җәбир бин Абдуллаһ] әйткән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйткән: "Опекунының рөхсәтеннән башка өйләнгән һәр кол зина кылучы". -Әбу Гайсә Ат-Тирмизи әйткән: "Иң мәгънәле хәдис Ибн Гомәрдән риваять ителгән". Әбу Гайсә әйткән: "Хәдис чынлыкта Җәбир хәдисе белән риваять ителә һәм ул Хәсән хәдисе. Кайберләре бу хәдиснең [Абдуллаһ бин Мөхәммәд бин Әкыйлдән] [Ибн Гомәрдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән килгән дип бәхәсләшәләр, ләкин бу дөрес түгел. Ышанычлысы Габдуллаһ бин Мөхәммәд бин Әкыйлдән, ул Җәбирдән. Моны Пәйгамбәрнең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) сәхабәләреннән галимнәр һәм башкалар эшләгән, колның опекунының рөхсәтеннән башка өйләнүе рөхсәт ителми дип әйтәләр. Бу шулай ук Әхмәт, Исхак һәм башкаларның да фикере, бернинди фикер аермасы юк.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1030
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا عَبْدٍ تَزَوَّجَ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ فَهُوَ عَاهِرٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Бу безгә дөресен генә [Сәгыйд бин Яхъя бин Сәгыйд Әл-Умәви] сөйләде, безгә [аның әтисе] безгә [Ибн Җурайҗ] сөйләде, [Абдуллаһ бин Мөхәммәд бин 'Акыйл] әйтте, [Җәбир] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Хуҗасының рөхсәтеннән башка өйләнгән һәр кол зина кылучыдыр". Әбу Гайсә әйтте: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдис".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1031
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ امْرَأَةً مِنْ بَنِي فَزَارَةَ تَزَوَّجَتْ عَلَى نَعْلَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَضِيتِ مِنْ نَفْسِكِ وَمَالِكِ بِنَعْلَيْنِ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَأَجَازَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي حَدْرَدٍ الْأَسْلَمِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَهْرِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَهْرُ عَلَى مَا تَرَاضَوْا عَلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ لَا يَكُونُ الْمَهْرُ أَقَلَّ مِنْ رُبْعِ دِينَارٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ لَا يَكُونُ الْمَهْرُ أَقَلَّ مِنْ عَشَرَةِ دَرَاهِمَ
Ул безгә [Мөхәммәд бин Басиар], ул безгә [Яхья бин Сәгыйд], [Абдуррахман бин Мәхди] һәм [Мөхәммәд бин Җәгъфәр] әйттеләр; безгә [Шугъба] [Ашим бин Үбәйдуллаһ] әйтте: Мин [Абдуллаһ бин Әмир бин Рәбиа] [әтисеннән] Бәнү Фазарадан бер хатын-кызның сандали формасындагы мәһер белән кияүгә чыгуын ишеттем. Рәсүлүллаһ галәйһиссәлам сорады: "Син бу ике сандалины үзең һәм байлыгың өчен кияргә телисеңме?" Ул җавап бирде: "Әйе". - "Әмир бин Рәбиа" - диде; - Пәйгамбәр салләллаһу галәйһиссәлам рөхсәт итте. - Әбу Гайсә ат-Тирмизи - әйтте: "Хәдис Гомәр, Әбу Һөрәйрә, Сәхл бин Сәгыйд, Әбу Сәгыйд, Әнәс, Гаишә, Җәбир һәм Әбу Хадрад Әл-Әсләмидән риваять ителгән. Әбу Гайсә әйтте: "Әмир бин Рабиа хәдисе - хәсән ышанычлы хәдис. Галимнәр мәһер турында төрле фикердә. Кайбер галимнәр: мәһер күләме ике якның да килешенгәнчә билгеләнә, диләр. Бу Суфьян Әс Цаури, Сяфигый, Әхмәт һәм Исхак фикере. Шул ук вакытта Малик бин Әнәс болай дигән фикердә: мәһер чирек динардан ким булмаска тиеш. Куфа әһелләренең кайберләре: мәһер ун динардан ким булмаска тиеш, дигән фикердә."
Hadith
Imam Tirmidzi : 1032
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ عِيسَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ قَالَا أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ أَبِي حَازِمِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ إِنِّي وَهَبْتُ نَفْسِي لَكَ فَقَامَتْ طَوِيلًا فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَزَوِّجْنِيهَا إِنْ لَمْ تَكُنْ لَكَ بِهَا حَاجَةٌ فَقَالَ هَلْ عِنْدَكَ مِنْ شَيْءٍ تُصْدِقُهَا فَقَالَ مَا عِنْدِي إِلَّا إِزَارِي هَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِزَارُكَ إِنْ أَعْطَيْتَهَا جَلَسْتَ وَلَا إِزَارَ لَكَ فَالْتَمِسْ شَيْئًا قَالَ مَا أَجِدُ قَالَ فَالْتَمِسْ وَلَوْ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ قَالَ فَالْتَمَسَ فَلَمْ يَجِدْ شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَعَكَ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْءٌ قَالَ نَعَمْ سُورَةُ كَذَا وَسُورَةُ كَذَا لِسُوَرٍ سَمَّاهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَوَّجْتُكَهَا بِمَا مَعَكَ مِنْ الْقُرْآنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ الشَّافِعِيُّ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَيْءٌ يُصْدِقُهَا فَتَزَوَّجَهَا عَلَى سُورَةٍ مِنْ الْقُرْآنِ فَالنِّكَاحُ جَائِزٌ وَيُعَلِّمُهَا سُورَةً مِنْ الْقُرْآنِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ النِّكَاحُ جَائِزٌ وَيَجْعَلُ لَهَا صَدَاقَ مِثْلِهَا وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Әл-Хәсән бин Әли Әл-Хәләл], безгә [Исхак бин Иса] һәм [Абдуллаһ бин Нәфи әш-Шәгыйгъ] болай диде: Безгә [Мәлик бин Әнәс], [Әбу Хазим бин Динар], [Сәхл бин Сәгъд әс-Саъиди], Аллаһның Рәсүленә (саллаллаһу галәйһи вәссәлам) бер хатын-кыз килеп: "Мин үземне сиңа бирәм", - дип әйткәнен хәбәр иттеләр. Ул озак торды. Бер кеше: "Әй Аллаһның Рәсүле, әгәр ошамаса, аны миңа өйләндер", - диде. Ул: "Мәһер өчен берәр нәрсәң бармы?" - дип сорады. Ул: "Минем тәнемдәге киемнән башка бернәрсәм дә юк", - дип җавап бирде. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вәссәлам): "Әгәр киемнәреңне бирсәң, киемсез утырасың. Калганнарын эзлә!" - дип җавап бирде. Ул: "Бернәрсә дә юк", - диде. Ул: "Тимер йөзекне дә эзлә", - диде. Ул аны эзләде, ләкин таба алмады. Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!): "Син Коръән аятьләрен ятлыйсыңмы?" – дип сорады. Ул: "Әйе, шундый һәм шундый сүрәләр", – дип җавап бирде. Ул укыган кайбер сүрәләр. Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!): "Мин сине Коръән аятьләрен ятлау өчен бирелгән мәһер белән аңа өйләндерәм", – диде. Әбү Гайсә: "Бу – хәсән-сәхих хәдис", – диде. Имам Шәфигый бу хәдискә нигезләнеп үз фикерен белдерде. Ул: "Әгәр аның мәһер өчен бернәрсәсе булмаса, ул аңа Коръәннең берничә сүрәсе белән өйләнә ала. Никах рөхсәт ителә һәм ул аңа Коръәннең берничә сүрәсен өйрәтергә тиеш", – диде. Кайбер галимнәр фикеренчә: Никах рөхсәт ителә һәм ул шуңа тиң мәһер түләргә тиеш. Бу – Куфә халкы, Әхмәт һәм Исхак фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1033
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ السُّلَمِيِّ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِأَلَا لَا تُغَالُوا صَدُقَةَ النِّسَاءِ فَإِنَّهَا لَوْ كَانَتْ مَكْرُمَةً فِي الدُّنْيَا أَوْ تَقْوَى عِنْدَ اللَّهِ لَكَانَ أَوْلَاكُمْ بِهَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا عَلِمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَكَحَ شَيْئًا مِنْ نِسَائِهِ وَلَا أَنْكَحَ شَيْئًا مِنْ بَنَاتِهِ عَلَى أَكْثَرَ مِنْ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ أُوقِيَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو الْعَجْفَاءِ السُّلَمِيُّ اسْمُهُ هَرِمٌ وَالْأُوقِيَّةُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَرْبَعُونَ دِرْهَمًا وَثِنْتَا عَشْرَةَ أُوقِيَّةً أَرْبَعُ مِائَةٍ وَثَمَانُونَ دِرْهَمًا
Безгә [Ибн Әбү Гомәр] сөйләде, безгә [Суфиян бин Уяйнә] сөйләде, ул [Әййуб] әйтте, ул [Ибн Сиррин] әйтте, ул [Әбү Әл Әҗфа` Әс Сулами] әйтте; [Гомәр бин Хәстәб] әйтте: "Хатын-кызның мәһерен түләүдә артык тырышмагыз. Әгәр бу чыннан да дөньяда дан яки Аллаһ каршында тәкъвалык булса, Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам моны эшләр иде. Мин аның хатыннарына да, кызларына да мәһер белән унике Укыйядән артык өйләнмәгәнен күрдем". Әбү Гайсә әйтте: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдис. Әбү Әл Әҗфа` Әс Сулами Харим дип аталган. Галимнәр фикеренчә, бер Укыйя кырык дирһәм. Унике Укыйя дүрт йөз сиксән дирһәм".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1034
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتَقَ صَفِيَّةَ وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ صَفِيَّةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَكَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُجْعَلَ عِتْقُهَا صَدَاقَهَا حَتَّى يَجْعَلَ لَهَا مَهْرًا سِوَى الْعِتْقِ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ
Безгә [Кутайбәгә], безгә [Әбу Әванәгә] [Катададан] һәм [Габдел Азиз бин Шуһайбка] [Әнәс бин Мәликтән] Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәламнең Шәфийәне азат итүе һәм азат итүне үзенең мәһере итеп бирүе турында әйтелгән. -Әбу Гайсә Ат-Тирмизи - болай дигән: "Шәфийәдән риваять ителгән иң мәгънәле хәдис". Әбу Гайсә болай дигән: "Әнәс хәдисе Бу - ышанычлы Хәсән хәдис. Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән кайбер галимнәр һәм башкалар моны эшләгәннәр. Бу шулай ук Шәфигый, Әхмәт һәм Исхакның фикере. Аларның кайберләре мәһер буларак азат ителүне яратмыйлар, шуңа күрә тагын бер мәһер бар. Ләкин беренче фикер дөресрәк".
Hadith
Imam Tirmidzi : 1035
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ عَبْدٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ وَحَقَّ مَوَالِيهِ فَذَاكَ يُؤْتَى أَجْرَهُ مَرَّتَيْنِ وَرَجُلٌ كَانَتْ عِنْدَهُ جَارِيَةٌ وَضِيئَةٌ فَأَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا ثُمَّ تَزَوَّجَهَا يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ فَذَلِكَ يُؤْتَى أَجْرَهُ مَرَّتَيْنِ وَرَجُلٌ آمَنَ بِالْكِتَابِ الْأَوَّلِ ثُمَّ جَاءَ الْكِتَابُ الْآخَرُ فَآمَنَ بِهِ فَذَلِكَ يُؤْتَى أَجْرَهُ مَرَّتَيْنِحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ حَيٍّ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ وَرَوَى شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحِ بْنِ حَيٍّ وَصَالِحُ بْنُ صَالِحِ بْنِ حَيٍّ هُوَ وَالِدُ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحِ بْنِ حَيٍّ
Безгә [Хәннәд] сөйләде, безгә [Али бин Мөшир] сөйләде, ул [Әл-Фәдл бин Язид] әйтте, ул [Әш Сьяби] әйтте, ул [Әбу Бурда бин Әбу Муса] әйтте, ул [аның әтисе] әйтте; Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "-Өч төркем бар, аларга ике тапкыр бүләк биреләчәк; Аллаһының бурычларын һәм хуҗаларының бурычларын үтәүче коллар. Бер кеше матур колын тоткан, ул аны яхшы тәрбияләгән һәм азат иткән, аннары Аллаһ ризалыгы өчен аңа өйләнгән. Кеше беренче китапка ышана, аннары башка китап килә һәм ул аңа ышана". Бу безгә [Ибн Әбу Гомәр] әйтте, бу безгә [Суфиян] әйтте, ул безгә [Салих бин Салих] әйтте, ягъни Ибн Хәйдән [Әш Сьяби] әйтте, ул [Әбу Бурда] әйтте, ул [Ибн Муса] пәйгамбәрдән салләллаһу галәйһи вәссәлам мәгънәсендә. Әбу Гайсә әйтте: Әбу Мусаның хәдисе - хәсән-сәхих хәдис. Абу Бурда бин Абу Мусаның исеме Амир бин Абдулла бин Кайс. ]
Hadith
Imam Tirmidzi : 1036
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا رَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً فَدَخَلَ بِهَا فَلَا يَحِلُّ لَهُ نِكَاحُ ابْنَتِهَا وَإِنْ لَمْ يَكُنْ دَخَلَ بِهَا فَلْيَنْكِحْ ابْنَتَهَا وَأَيُّمَا رَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً فَدَخَلَ بِهَا أَوْ لَمْ يَدْخُلْ بِهَا فَلَا يَحِلُّ لَهُ نِكَاحُ أُمِّهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا يَصِحُّ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَإِنَّمَا رَوَاهُ ابْنُ لَهِيعَةَ وَالْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَالْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ وَابْنُ لَهِيعَةَ يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ امْرَأَةً ثُمَّ طَلَّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا حَلَّ لَهُ أَنْ يَنْكِحَ ابْنَتَهَا وَإِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الِابْنَةَ فَطَلَّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا لَمْ يَحِلَّ لَهُ نِكَاحُ أُمِّهَا لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ }وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Кутайбәгә] әйтелгән, безгә [Ибн Ләһиәгә] әйтелгән, ['Әмр бин Шуайбтан] [аның әтисеннән] [аның бабасыннан] Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам болай дигән: "Хатын-кызга өйләнгән һәм аның белән җенси мөнәсәбәттә булган ир аның баласына өйләнә алмый. Әгәр сез аның белән җенси мөнәсәбәттә булмаган булсагыз, аның баласына өйләнә аласыз. Хатын-кызга өйләнгән теләсә нинди ир, аның белән җенси мөнәсәбәттә булганмы, юкмы, аның әнисенә өйләнә алмый". Әбү Гайсә болай дигән: "Бу хәдис иснад ягыннан дөрес түгел, чөнки ул [Ибн Ләһиәдән] һәм [Әл Мутсанна бин Шәбба] [Әмр бин Шәбба]дан риваять ителгән, ә Әл Мутсанна бин Шәбба һәм Ибн Ләһиә хәдис риваятьләрендә аңлатылган. Бу хәдисне күпчелек галимнәр куллана. Алар болай дип бәхәсләштеләр: Әгәр ир-ат хатын-кызга өйләнсә һәм аннан соң аның белән җенси мөнәсәбәттә булганчы аерылышса, ул аның баласына өйләнә ала. Әгәр ул кызга өйләнсә һәм аннары аның белән якынлык кылганчы аерылышса, аңа кызның әнисенә өйләнергә рөхсәт ителми. Бу Аллаһ Тәгаләнең: "Һәм хатыннарыгызның каенаналарына..." сүзләренә нигезләнгән. Бу Сяфигый, Әхмәт һәм Исхакның фикере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1037
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْ امْرَأَةُ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي كُنْتُ عِنْدَ رِفَاعَةَ فَطَلَّقَنِي فَبَتَّ طَلَاقِي فَتَزَوَّجْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزَّبِيرِ وَمَا مَعَهُ إِلَّا مِثْلُ هُدْبَةِ الثَّوْبِ فَقَالَ أَتُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ لَا حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَالرُّمَيْصَاءِ أَوْ الْغُمَيْصَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلَاثًا فَتَزَوَّجَتْ زَوْجًا غَيْرَهُ فَطَلَّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا أَنَّهَا لَا تَحِلُّ لِلزَّوْجِ الْأَوَّلِ إِذَا لَمْ يَكُنْ جَامَعَ الزَّوْجُ الْآخَرُ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр] һәм [Исхак бин Мансур] болай диде: "Безгә [Суфиян бин Уяйнә] [әз-Зүһридән] [Урвадан] [Аишәдән] болай диде: "Рифагъа әл-Курадлиның хатыны Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам белән очрашты. Ул: "Мин Рифагъаның хатыны, ул мине таләк бәин белән аерды", - диде. Аннары мин Абдуррахман бин Зөбәергә өйләндем. Ул тукыма кырые кебек - көчсез булып чыкты", - диде. Ул сорады: "Рифагъа кайтырга телисеңме? Аның балын татып, ул синең балыңны татып караганчы, моны эшләмә - җомга" - диде. - Әбу Гайсә ат-Тирмизи - болай диде: "Хәдис Гомәрдән, Әнәстан, Румайшадан яки Гомәйшадан һәм Әбу Һөрәйрәдән риваять ителгән". Әбу Гайсә болай диде: "Гайшәнең хәдисе - хәсән-сәхих хәдис. Күпчелек галимнәр, шул исәптән Пәйгамбәрнең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) сәхабәләре һәм башкалар, әгәр ир хатынын өч тапкыр аерса - өч тапкыр аерылышса - һәм аннары башка иргә кияүгә чыкса. Аннары ул - ир - никахлашканчы аны аерса, беренче иргә моны эшләргә ярамый, әгәр ул - хатын - әле икенче ире белән никахлашмаган булса."
Hadith
Imam Tirmidzi : 1038
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زُبَيْدٍ الْأَيَامِيُّ حَدَّثَنَا مُجَالِدٌ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَعَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَاإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ الْمُحِلَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ حَدِيثٌ مَعْلُولٌ وَهَكَذَا رَوَى أَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ عَامِرٍ هُوَ الشَّعْبِيُّ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ وَعَامِرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَائِمِ لِأَنَّ مُجَالِدَ بْنَ سَعِيدٍ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِيٍّ وَهَذَا قَدْ وَهِمَ فِيهِ ابْنُ نُمَيْرٍ وَالْحَدِيثُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَقَدْ رَوَاهُ مُغِيرَةُ وَابْنُ أَبِي خَالِدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ
Ул безгә [Әбу Сәгыйд Әл-Асияҗ], ул безгә [Әш'атс бин Абдуррахман бин Зөбәйд Әл-Аями], ул безгә [Мөҗәлид], ул [Әс-Сәгъби], ул [Җәбир бин Абдуллаһ], һәм [Харитс], ул [Али], икесе дә: «Рәсүлуллаһ саллаһу галәйһи вәссәлам әл-мөхил һәм әл-мөхәлләл ләһүне ләгънәтләде», - дип әйткән. - Әбу Гайсә Ат-Тирмизи - болай дигән: «Хәдис Ибн Мәс'уд, Әбу Һөрәйрә, Укба бин Әмир һәм Ибн Аббастан риваять ителгән». Әбу Гайсә болай дигән: «Али һәм Җәбир хәдисләрендә бер кимчелек бар. Шулай итеп, [Әш'атс бин Абдуррахман] [Мөҗәлид], ул Әш'атс бин Абдуррахман, ул [Әл-Харис], ул [Али], һәм Әмир [Җәбир бин Абдуллаһ], ул Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять кылган». Бу хәдис көчле түгел, чөнки Мөҗәлид бин Сәгыйдне кайбер галимнәр, шул исәптән Әхмәд бин Хәнбәл, зәгыйфь дип атаган. Габдулла бин Нүмәйр бу хәдисне Мөҗәлидтән, Әмирдән, Җәбир бин Габдулладан, Алидән, Ибн Нүмәйр хата җибәргән. Беренче хәдис ышанычлырак, чөнки аны [Мөгыйрә] һәм [Ибн Әбу Халид], башкалар [Әш Шагъби]дән [Әл-Харис]дән [Али]гә риваять иткәннәр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 1039
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُحِلَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَيْسٍ الْأَوْدِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَغَيْرُهُمْ وَهُوَ قَوْلُ الْفُقَهَاءِ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَذْكُرُ عَنْ وَكِيعٍ أَنَّهُ قَالَ بِهَذَا و قَالَ يَنْبَغِي أَنْ يُرْمَى بِهَذَا الْبَابِ مِنْ قَوْلِ أَصْحَابِ الرَّأْيِ قَالَ جَارُودُ قَالَ وَكِيعٌ وَقَالَ سُفْيَانُ إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ لِيُحَلِّلَهَا ثُمَّ بَدَا لَهُ أَنْ يُمْسِكَهَا فَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُمْسِكَهَا حَتَّى يَتَزَوَّجَهَا بِنِكَاحٍ جَدِيدٍ
Безгә [Мәхмүт бин Гайлан] әйтте, безгә әйтте [Абу Әхмәт Аз Зубайри] безгә [Суфьянга] [Абу Кайстан] [Хузаил бин Сурахбил] дан [Абдулла бин Мас'уд] әйтте; 'Рәсүлуллаһ саллаллаһу алейхи васаллам әл-мөхил һәм әл-мөхаллал лаху ләгънәтләнде'. Абу Иса әйтте; «Бу хәсән хәдис. Абу Кайс Аль Ауди Абдуррахман бин arарван дип аталган. Бу хәдис шулай ук саллаллаһу галәйһи вә сәлләмнән күп юллардан риваять ителде. Пәйгамбәребез саллаллаһу галәйһи вә сәлләмнең галимнәре, шул исәптән Гомәр бин Хаттаб, Усман бин Аффан, Абдулла бин Умар һәм башкалар бу хәдис белән бәхәсләштеләр. Бу шулай ук Табиин түгәрәкләреннән фукаха фикере. Бу шулай ук Суфян Ац Tsaури, Ибн Мөбәрәк, Сяфи, Әхмәт һәм Исхак фикере. -Абу Иса Тирмизида - әйтте; «Мин Әл-Җаруд бин Муазның Вәкидән Суфьян Әс-Цаури әйткән фикер белән бер үк фикердә булуын ишеттем». Вәки әйтте: «Бу бүлекне әшәбүл-райи фикерләреннән алып ташларга кирәк». Җәруд әйтте: Вәки әйтте: Суфьян әйтте: «Әгәр бер ир бер хатын-кызга өйләнсә, ул башка кешегә хәләл булсын өчен, аннары ул аны кире кагарга теләсә, аңа аны кире кагарга рөхсәт ителми, һәм аңа яңа никахка кергәнче аны кире кагарга рөхсәт ителми».
Hadith
Imam Tirmidzi : 1040
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَالْحَسَنِ ابْنَيْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِمَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الْأَهْلِيَّةِ زَمَنَ خَيْبَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَبْرَةَ الْجُهَنِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَإِنَّمَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ شَيْءٌ مِنْ الرُّخْصَةِ فِي الْمُتْعَةِ ثُمَّ رَجَعَ عَنْ قَوْلِهِ حَيْثُ أُخْبِرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمْرُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى تَحْرِيمِ الْمُتْعَةِ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Безгә [Ибн Әбу Гомәр], безгә [Суфиян]га [Әз-Зүһри]дән [Абдуллаһ] һәм [Әл-Хәсән] Мөхәммәт бин Алиның ике улыннан, [аның әтисеннән] [Әли бин Әбу Талиб]дан Пәйгамбәр саллаллоҳу галәйһи вәссәламнең Хайбарда мутъа никахын тыюы һәм ишәк итен тыйганлыгы турында әйтелгән. -Әбу Гайсә Ат-Тирмизи - болай дигән: "Иң мәгънәле хәдис Сабра әл-Җүһәни һәм Әбу Һөрәйрәдән риваять ителгән". Әбу Гайсә болай дигән: "Алинең хәдисе - ышанычлы Хәсән хәдисе. Пәйгамбәр саллаллоҳу галәйһи вәссәламнең сәхабәләре һәм башкалар арасыннан күпчелек галимнәр бу хәдисне кулланалар. Шулай ук Ибн Аббастан мутъа никахлары мәсьәләсен хәл итү өчен хәдис риваять ителгән, ләкин ул Пәйгамбәр саллаллоҳу галәйһи вәссәламнән хәбәр алганнан соң үз фикерен кире каккан. Күпчелек галимнәр мутъа никахы тыелган дип саныйлар. Бу шулай ук Әс-Цаури, Ибн Мөбарәк, Сяфигый, Әхмәт һәм Исхакның фикере.
