Imam Tirmidzi : 81
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }
atunyumizza [Hannad] yagamba, atunyumizza [Sharik] okuva ku [Abu Fazarah] okuva ku [Abu Zaid] okuva ku [Abdullah bin Mas’ud] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yambuuza nti: ‘Kiki ekiri mu baketi yo?’. Naddamu nti, ‘Arak,’ olwo n’agamba nti: ‘Ennaku ennungi n’amazzi amatukuvu,’ Ibn Mas’ud bwe yagamba; 'Bw'atyo yakola naye wudhu'. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno yokka yayogerwa okuva ku Abu Zaid okuva ku Abdullah okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Mu kiseera kino, Abu Zaid muntu atamanyiddwa abakugu mu hadiisi. Tamanyiddwa nti yanyumya hadiisi yonna okuggyako eno. Bannasayansi abamu balina endowooza nti omuntu ayinza okukola wudhu ne Nabidz -arak-. Mu bano mulimu Sufyan Ats Tsauri n’abalala. Era n’abalala abamu balina endowooza nti omuntu tasaanidde kukola wudhu na wayini. Eno y’endowooza ya Shafi’i, Ahmad ne Ishaq. Ishaq yagambye nti; 'Omuntu bw'aba akeberebwa kino, olwo akendeeze wudhu n'omwenge, naye nze nsinga kwagala singa akola tayammum'. Abu Isa yagambye nti; Ate ku bigambo by'omuntu; ‘Tekikkirizibwa kukola wudhu n’omwenge,’ kisinga kumpi ne Qur’an era kituukira ddala. Kubanga Allah Ta'ala agamba nti, '-olwo tofuna mazzi, olwo musaale ku ttaka eddungi - ennyonjo'.
Imam Tirmidzi : 82
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ
[Qutaibah] atubuulidde, [Al Laith] atubuulidde okuva ku [Uqail] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Ubaidullah bin Abdullah] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yanywa amata, olwo n’asaba amazzi n’anaaba nabyo akamwa, oluvannyuma n’agamba nti: ‘Mazima mu mata mulimu amasavu’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ennyiriri okuva ewa Sahl bin Sa'd As Sa'idi ne Umm Salamah'. Abu Isa yagambye nti; 'Eno hadith nga hasan sahih, abamanyi abamu balina endowooza nti omuntu yeetaagibwa okunaaba akamwa n'amazzi ng'amaze okunywa amata. So nga okusinziira ku ffe sunnah yokka. Era ebimu ku byo tebyetaagisa wadde omuntu okunaaba akamwa olw’okunywa amata’.
Imam Tirmidzi : 83
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ
atubuulidde [Nashr bin Ali] ne [Muhammad bin Basysyar] bombi bagamba nti; atubuulidde [Abu Ahmad Muhammad bin Abdullah Az Zubair] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Adl Dlahhak bin Uthman] okuva ku [Nafi’] okuva ku [Ibn Umar] yagamba; 'Waliwo omusajja eyalamusa Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam nga Nabbi afuka, kale teyaddamu.' Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno eri mu ddaala lya hasan sahih, kino kyokka - okuddamu okulamusa - kye makruh mu ffe nga tufulumya omusulo oba nga tufuka, nga bwe kyataputibwa abakugu abamu mu bya ssaayansi. Era hadith eno ye hadith esinga obulungi eyogerwako mu ssuula eno. Abu Isa yagambye nti; 'Mu ssuula eno mulimu ne hadith okuva mu Al Muhajir bin Qunfudz, Abdullah bin Hanzhalah, Alqamah bin Al Afra', Jabir ne Al Barra''.
Imam Tirmidzi : 84
حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ
atubuulidde [Sawwar bin Abdullah Al ‘Anbari] yagamba, atubuulidde [Al Mu’tamir bin Sulaiman] yagamba; Nawulira [Ayyub] ng’anyumya okuva eri [Muhammad bin Sirin] okuva ewa [Abu Hurairah] okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, nti yagamba nti: ‘Ekibya bwe kikomba embwa, kiteekwa okunaazibwa emirundi musanvu, ogumu oba ogusembayo gubeera n’ettaka. Wabula ekibya bwe kiba nga kikomba embwa, kinaaba omulundi gumu’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno hasan ntuufu. Eno y’endowooza ya Shafi’i, Ahmad ne Ishaq. Hadiisi eno era yayogerwa mu ngeri endala okuva ku Abu Hurairah, okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bweti. Kiba kyokka nti tekigamba nti, ‘Ekibya bwe kiba nga kikomba embwa, kinaaba omulundi gumu gwokka’. Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Abdullah bin Mughaffal’.
Imam Tirmidzi : 85
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ
atubuulidde [Ishaq bin Musa Al Ansari] yagamba, atubuulidde [Ma’n] yagamba, atubuulidde [Malik bin Anas] okuva ku [Ishaq bin Abdullah bin Abu Thalhah] okuva ku [Humaid bint ‘Ubaid bin Rifa’ah] okuva ku [Kabsyah bint Ka’ab bin Malik] Mukyala wa Ibn Abu Qatadah, nti [Abu Qatadah] yajja okumulaba. -Kabsyah- bwe yagamba; 'Nnamuyiira amazzi, amangu ago embwa n'eyingira n'aginywa, Abu Qatadah olwo n'alengejja ekibya embwa esobole okunywa'. Kabsyah yagambye nti; ‘Abu Qatadah yakimanya nti mmutunuulira, bwatyo n’agamba nti; ‘Okyewuunya muwala wa muganda wange?’. Nnamuddamu nti, ‘Yee,’ n’agamba nti; ‘Mazima Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Embwa si nnongoofu. Ye nsolo etera okukutaayaaya.’ Era abamu ku bo baanyumya okuva ewa Malik, ye - Kabsyah - yali mukyala wa Abu Qatadah, naye ekituufu kiri nti yali mukyala wa Ibn Abu Qatadah. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ennyiriri okuva ewa Aisha ne Abu Hurairah'. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadith eno hasan sahih, eno y’endowooza y’abamanyi abasinga okuva mu baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’in n’abo abaddirira nga Shafi’i, Ahmad ne Ishaq. Balina endowooza nti tewali kikyamu ku kyakunywa kya kkabwa ekisigaddewo. Era eno ye hadith esinga obulungi mu ssuula eno. Imam Malik hadith eno yagitwala nga nnungi, kwe kugamba okuva ewa Ishaq bin Abdullah bin Abu Talhah. Era tewali muntu yenna atuukiridde mu kunyumya kwe okusinga Malik’.
Imam Tirmidzi : 86
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[Hannad] yatunyumiza, [Waki’] yatunyumiza okuva ku [Al A’mash] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Hammam Ibn al-Harith] yagamba; [Jarir bin Abdullah] yafuka, oluvannyuma n’akola wudhu n’asiimuula khufu ye. Olwo ne bamugamba nti, ‘Lwaki okola kino?’. Yagambye nti; ‘Kiki ekinnemesa okukola kino? Nalaba Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) ng’akikola.’ Ibrahim yagambye nti; 'Hadiisi eno eya Jarir ereetera abantu okuwulira ta'ajub, kubanga Jarir yayingira mu Busiraamu oluvannyuma lw'okubikkulirwa kwa Surah Al-Maidah.' Eno y’enjogera ya Ibrahim, kwe kugamba, ‘Hadiisi eno ereetera abantu okuwulira ta’ajub.’ Yagambye nti; ‘Mu ssuula eno mulimu n’ebyo ebyogerwako okuva mu Umar, Ali, Hudzaifah, Al Mughirah, Bilal, Sa’d, Abu Ayyub, Salman, Buraidah, ‘Amru bin Umayyah, Anas, Sahl bin Sa’d, Ya’la bin Murrah, Ubadah Ibnu Shamid, Usamah bin Syarik, Abu Umamah, Jabir, Usamah bin Zaid ne Ibnu Ubadah, . abamu era bagamba nti, Ibnu Umarah ne Ubai bin Imarah’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno eya Jarir hasan ntuufu mu ddaala'.
Imam Tirmidzi : 87
وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
Kyanyumibwa okuva ku [Syahr bin Hausyab], yagamba nti; ‘Nnalaba [Jarir bin Abdullah] ng’akola wudhu, olwo n’asiimuula khufu ze ebbiri. Kale namubuuza ku nsonga eyo, n’agamba nti, ‘Nnalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ng’akola wudhu n’oluvannyuma n’asiimuula khufu ze ebbiri.’ Kale namubuuza nti, ‘Ekyo kyaliwo nga Surah Al-Maidah tennabikkulirwa oba oluvannyuma?’. Yagamba nti, ‘Saafuuka Musiraamu okutuusa nga Surah Al-Maidah emaze okubikkulirwa.’ [Qutaibah] yatunyumiza ekyo, n’agamba nti; '[Khalid bin Ziyad At-Tirmidhi] atunyumizza, okuva ku [Muqatil bin Hayyan], okuva ku [Syahr bin Hausyab], okuva ku [Jarir]'. Omunyumya yagamba nti; '[Baqiyyah] yayogerwa okuva ku [Ibrahim bin Adham], okuva ku [Muqatil bin Hayyan], okuva ku [Syahr bin Hausyab], okuva ku [Jarir]. Era eno hadiisi etegeerekeka bulungi, kubanga abantu abamu abegaana okusangula khufu bakivvuunula nga kitegeeza nti Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yasangulawo khufu nga Surah Al-Maidah tennaba kubikkulirwa. Jarir ayogera mu hadith ye nti yalaba Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) nga asangula khufu ye oluvannyuma lw’okubikkulirwa kwa Surah Al-Maidah.
Imam Tirmidzi : 88
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ
atubuulidde [Qutaibah] yagamba, atubuulidde [Abu ‘Awanah] okuva ku [Sa’id bin Masruq] okuva ku [Ibrahim At Taimi] okuva ku [’Amru bin Maimun] okuva ku [Abu Abdullah Al Jadali] okuva ku [Khuzaimah bin Tsabit] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, nti yabuuzibwa ku ky’okusiimuula khufu bbiri, yagamba nti: ‘Ennaku ssatu eri abo abali ku lugendo n'olunaku lumu eri oyo abeera awaka'. Era kyategeezebwa okuva ewa Yahya bin Ma’in nti yakakasa hadith ya Khuzaimah bin Thabit ekwata ku kusangula khuf. Era erinnya lya Abu Abdullah Al Jadali ye Abd bin Abd, atera okuyitibwa Abdurrahman bin Abd. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno hasan ntuufu, mu ssuula eno mulimu n’ebyo ebiwandiikiddwa okuva ewa Ali, Abu Bakrah, Abu Hurairah, Shafwan bin Assal, Auf bin Malik, Ibn Umar ne Jarir’.
Imam Tirmidzi : 89
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ
atubuulidde [Hannad] yagamba, atubuulidde [Abu Al Ahwash] okuva ku [‘Ashim bin Abu An Nujud] okuva ku [Zirr bin Hubaisy] okuva ku [Shafwan bin ‘Assal] yagamba; ' Bwe twali tutambula, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yatulagira obutagiggulawo okumala ennaku ssatu n'ekiro ssatu okujjako nga tuli junub. Era kikyakkirizibwa okusiimuula okusobola okufulumya omusulo, okufulumya omusulo n’okwebaka’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno hasan ntuufu. Al Hakam bin Utbah ne Hammad baanyumya hadith eno okuva ku Ibrahim An Nakha’i, okuva ku Abu Abdullah Al Jadali, okuva ku Khuzaimah bin Thabit, naye kino si kituufu. Ali Ibnul Madini yagambye nti; ‘Yahya bin Sa’id yagamba nti Shu’bah yagamba nti; ‘Ibrahim An Nakha’i yali tawulirangako ku Abu Abdullah Al Jadali ku hadith y’okusangula khuf’. Za’idah yagamba okuva e Mansur, ‘Lumu twali mu kisenge kya Ibrahim At Taimi, so nga mu kiseera ekyo twali ne Ibrahim An Nakha’i, olwo Ibrahim At Taimi n’atugamba okuva ku ‘Amru bin Maimun, okuva ku Abu Abdullah Al Jadali, okuva ku Khuzaimah bin Thabit, okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku hadiisi y’okusangula khuf’ bbiri. Muhammad bin Isma’il yagambye nti; 'Mu ssuula eno hadith esinga obulungi ye hadith eyayogerwa Shafwan bin 'Assal Al Muradi'. Abu Isa yagambye nti; ‘Eno y’endowooza y’abamanyi bangi okuva mu baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’in n’abo abaddirira okuva mu ba fuqaha. Nga Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad ne Ishaq. Bagamba nti; 'Abantu abasula awaka basiimuula khufu okumala emisana n'ekiro ate abantu abatambula ne bagisiimuula okumala ennaku ssatu n'ekiro ssatu'. Abu Isa yagambye nti; 'Era kyogerwa okuva mu bakugu abamu mu bya ssaayansi nti tebassaawo kiseera kya kusiimuula khuf. Endowooza eno ekuumibwa ya Malik bin Anas. Abu Isa nate yagamba nti, ‘Endowooza egaba ekkomo ku budde esinga okuba entuufu’. Hadiisi eno era yayogerwa Shafwan bin ‘Assal, ng’oggyeeko hadith ya ‘Ashim’.
Imam Tirmidzi : 90
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ
atubuulidde [Abul Walid Ad Dimasqi] yagamba, atubuulidde [Al Walid bin Muslim] yagamba, yantegeezezza [Tsaur bin Yazid] okuva ku [Raja` bin Haiwah] okuva ku [omuwandiisi wa Al Mughirah] okuva ku [Al Mughirah bin Syu’bah] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yasiiga waggulu ne wansi mu khufu ye’. Abu Isa yagamba nti, ‘Eno y’endowooza si y’omu ku baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yekka, aba tabi’in n’abo abaddirira okuva mu ba fuqaha. Endowooza eno era yakwatibwa Malik, Syafi’i ne Ishaq. Eno hadith erimu obuzibu, tewali yesigama ku Tsaur bin Yazid okujjako Al Walid bin Muslim. Abu Isa yagambye nti; ‘Nnabuuza Abu Zur’ah ne Muhammad bin Isma’il ku hadith eno, bombi nebaddamu nti, ‘Hadiisi eno si ntuufu, kubanga Ibnul Mubarak yanyumya hadith eno okuva ku Tsaur, okuva ku Raja` bin Haiwah’. Yagambye nti; 'kyantegeeza okuva eri omuwandiisi Al Mughirah mu mursal, okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, era tewali kyogerwako ku Al Mughirah mu kyo’.
Imam Tirmidzi : 91
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
atugambye nti [Ali bin Hujr] yagamba; atubuulidde [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Urwah bin Az Zubair] okuva ku [Al Mughirah bin Syu’bah] yagamba; ' Nalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga asiiga waggulu ku khufu ze ebbiri. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno eya Al Mughirah eri mu ddaala lya Hasan, kwe kugamba hadiisi ya Abdurrahman bin Abu Az Zinad, okuva ku kitaawe, okuva e Urwah, okuva ku Al Mughirah. Era tetumanyiko muntu yenna eyayogera okuva e Urwah okuva e Al Mughirah ku lafadz, ‘ku ntikko ya khufnya ebbiri,’ ng’oggyeeko ye. Eno y’endowooza ya bannassaayansi abasinga obungi. Endowooza eno era yakwatibwa Sufyan Ats Tsauri ne Ahmad. Muhammad yagambye nti; 'Malik bin Anas yawadde Abdurrahman bin Abu Az Zinad akabonero'.
Imam Tirmidzi : 92
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ
atugambye [Hannad] ne [Mahmud bin Ghailan] bombi bagamba nti; atubuulidde [Waki’] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Abu Qais] okuva ku [Huzail bin Syurahbil] okuva ku [Al Mughirah bin Syu’bah] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yakola wudhu, n’asiimuula obugatto bwe bubiri n’engatto zombi’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno hasan ntuufu, era eno y’endowooza y’abakugu bangi mu bya ssaayansi. Endowooza eno era yakwatibwa Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad ne Ishaq. Bagamba nti; 'Omuntu ayinza okusiimuula obugatto bwombi wadde nga si ngatto singa zombi zibeera nnene'. Abu Isa yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu hadith eyayogerwa Abu Musa'. Abu Isa yagambye nti; ‘Nnawulira Salih bin Muhammad Ku Tirmidhi ng’agamba nti; ‘Nnawulira Abu Muqatil Nga Samarqandi bw’agamba nti; Najja ewa Abu Hanifah ng’alwadde era ng’ali ku kitanda ky’okufa. Yansaba mmuleete amazzi era n’akola wudhu ng’ayambadde amasokisi. Oluvannyuma lw'ekyo, yazisiimuula zombi n'agamba nti, "Leero nkoze ekintu kye sikolangako: Nasiimuula obugatto bwange, wadde nga si ngatto."
Imam Tirmidzi : 93
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ
atubuulidde [Muhammad bin Basysyar] yagamba, atubuulidde [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] okuva ku [Sulaiman At Taimi] okuva ku [Bakr bin Abdullah Al Muzani] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Ibnul Mughirah bin Syu’bah] okuva ku [kitaawe] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yakola wudhu, era n’asiimuula khuf ne imamah - ekika ky’ekitambaala ekisibiddwa ku mutwe -’. [Bakr] yagamba nti; ‘Nkiwulidde okuva eri [Ibnul Mughirah]. Omunyumya yagamba nti; ‘Muhammad bin Basysyar yayogera ku hadiisi eno awalala, nti yasiimuula ekikuta kye eky’omu maaso n’ekitambaala’. Hadiisi eno era yayogerwa okuva mu kkubo eddala, okuva ku Al Mughirah bin Syu’bah. Abamu ku bo baayogedde ku lafadz; ‘okusikasika mu maaso ge n’ekitambaala’, so ng’ate abamu tebakyogerako. Era nawulira Ahmad Ibnul Hasan ng’agamba nti; Nawulira Ahmad bin Hanbal ng’agamba nti; 'Silabangako muntu nga Yahya bin Sa'id Al Qaththan n'amaaso gange abiri'. Omunyumya yagamba nti, ‘Mu ssuula eno mulimu n’ebyafaayo okuva ewa Amru bin Umayyah, Salman, Tsauban ne Abu Umamah’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi ya Al Mughirah bin Syu’bah hasan ntuufu, endowooza eno eggyibwa abamanyi bangi okuva mu baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, nga Abu Bakr, Umar ne Anas’. Endowooza eno era eriko aba Al Auza’i, Ahmad ne Ishaq. Bagamba nti; 'Omuntu ayinza okusiimuula ekitambaala kye'. Era abamanyi bangi okuva ku baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne tabi’in bagamba nti; 'Omuntu tasaanidde kusiimuula kitambaala kye okuggyako ng'asiimuula omutwe n'ekitambaala kye'. Eno y’endowooza ya Sufyan Ats Tsauri, Malik bin Anas, Ibnul Mubarak ne Syafri’i. Abu Isa yagamba nti: Nawulira Al Jarud bin Mu’adz ng’agamba nti: Nawulira Waki’ Ibnul Jarrah ng’agamba nti: ‘Bw’aba asiimuula ekitambaala kye kyokka olwo ekyo kimumala, kubanga sunnah.’
Imam Tirmidzi : 94
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ
atubuulidde [Hannad] yagamba, atubuulidde [Ali bin Mushir] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Al Hakam] okuva ku [Abdurrahman bin Abu Laila] okuva ku [Ka’ab bin Ujrah] okuva ku [Bilal] yagamba; ' Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam yasiiga khufu n'ekitambaala'.
Imam Tirmidzi : 95
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ
atubuulidde [Qutaibah bin Sa’id] yagamba, atubuulidde [Bisyr bin Al Mufaddlal] okuva ku [Abdurrahman bin Ishaq Al Qurasyi], okuva ku [Abu Ubaidah bin Muhammad bin ‘Ammar bin Yasir] yagamba; ‘Lumu nnabuuza [Jabir bin Abdullah] ku ky’okusiimuula khufu ebbiri, olwo n’addamu nti, ‘Eyo ye sunnah, omwana wa muganda wange’. agamba; Era era namubuuza ku ky’okusiimuula Imamah, kwe kuddamu nti, ‘Enviiri zisiimuule n’amazzi’.
Imam Tirmidzi : 96
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
atubuulidde [Hannad] yagamba, atubuulidde [Waki’] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Salim bin Abu Al Ju’d] okuva ku [Kuraib] okuva ku [Ibn Abbas] okuva ku ssenga we - [Maimunah] - yagamba; ' Nateeka amazzi g'okunaaba eri Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam, olwo n'anaaba nago junub. Yalengejja ekibya n’omukono gwe ogwa kkono ku mukono gwe ogwa ddyo, oluvannyuma n’anaaba engalo zombi. Oluvannyuma lw’ekyo yateeka omukono gwe mu kibya, n’anyiga ebitundu bye eby’ekyama amazzi n’asika omukono gwe ku bbugwe oba ku ttaka. Olwo n’anaaba akamwa n’ateeka amazzi mu nnyindo, n’anaaba mu maaso n’emikono gyombi n’enkokola. Oluvannyuma omuyiwe amazzi ku mutwe emirundi esatu, oyite amazzi ku mubiri gwe gwonna, olwo n’ogenda n’anaaba ebigere’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno hasan ntuufu, era mu ssuula eno mulimu n’ebyo ebiwandiikiddwa okuva mu Umm Salamah, Jabir, Abu Sa’id, Jubair bin Muth’im ne Abu Hurairah’.
Imam Tirmidzi : 97
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
[Ibn Abu Umar] yatunyumiza nti [Sufyan bin Uyainah] yatunyumiza okuva ku [Hisham bin Urwah] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Aisha] eyagamba nti: ‘Omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye) bwe yali agenda okukola wudhu ey’obulombolombo (ghusl) ku janaabah (okufuga), yasooka kunaaba mu ngalo ze nga tannazikuba mu ekibya. Oluvannyuma lw’ekyo, yanaazanga ebitundu bye eby’ekyama, n’akola wudhu nga bw’akola mu kusaba, n’anaaba enviiri n’amazzi. Oluvannyuma lw’ekyo, yamufukanga amatondo asatu ag’amazzi ku mutwe.’ Abu Isa yagamba nti: ‘Hadiisi eno hasan sahih, era hadiisi eno y’eyo abamanyi gye balonze ku bikwata ku wudhu ey’obulombolombo ku janaabah. Nti omuntu akole wudhu nga bw’akola okusaala, olwo n’amuyiira amatondo g’amazzi asatu ku mutwe. Oluvannyuma lw’ekyo, yiwa amazzi ku mubiri gwe gwonna era omunaabe ebigere.’ Abamanyi bakolera hadith eno, bagamba nti: ‘Omuntu ali janaabah singa yeenyigira mu mazzi ne bw’aba takola wudhu, ekyo kimala.’ Eno y’endowooza ya Shafi’i, Ahmad ne Ishaq’.
Imam Tirmidzi : 98
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا
atubuulidde [Ibn Abu Umar] yagamba, atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Ayyub bin Musa] okuva ku [Sa’id Al Maqburi] okuva ku [Abdullah bin Rafi’] okuva ku [Umm Salamah] yagamba; 'Ayi Omubaka wa Allah, mazima ndi mukazi eyali anyweza enviiri - olugoye -, bwe nnaaba enjuba nzisumulule?' yamuddamu nti: ‘Nedda, naye kikumala okuyiwa amazzi ssatu ku mutwe gwo, oluvannyuma lw’ekyo dduka amazzi ku mubiri gwo gwonna olwo ojja kuba mulongoofu, oba n’agamba nti: ‘ofuuse mulongoofu’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno ye hasan sahih. Abamanyi bangi bakolera hadith eno, bagamba nti omukazi bwanaaba junub, n’atasumulula nviiri ze olwo kiba kimala oluvannyuma lw’okukulukuta amazzi ku mubiri gwe’.
Imam Tirmidzi : 99
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ
atubuulidde [Nashr bin Ali] yagamba, atubuulidde [Al Harith bin Wajih] yagamba; atugambye [Malik bin Dinar] okuva ku [Muhammad bin Sirin] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Wansi wa buli nviiri waliwo junub, kale naaba enviiri era oyoze olususu’. Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Ali ne Anas. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi ya Al Harith bin Wajih hadiisi ya gharib gye tutamanyi okuggyako okuva gy’ali, newankubadde nga yali sheikh omunafu. Abamanyi si batono abaaginyumya okuva gy’ali, wabula hadiisi eno yaginyumya yekka, okuva ewa Malik bin Dinar. Oluusi ayitibwa Al Harith bin Wajih ate oluusi Ibn Wajbah’.
Imam Tirmidzi : 100
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ
atubuulidde [Isma’il bin Musa] yagamba, atubuulidde [Sharik] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Al Aswad] okuva ku [Aisyah] yagamba nti, ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam teyakola wudhu oluvannyuma lw’okunaaba’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno hadiisi ya hasan sahih'. Abu Isa yagambye nti; ‘Era eno y’endowooza y’abatali batono ku baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne tabi’in, kwe kugamba obutakola wudhu oluvannyuma lw’okunaaba’.