Imam Tirmidzi : 81
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }
egblɔ na mí [Hannad] gblɔ, egblɔ na mí [Sharik] tso [Abu Fazarah] gbɔ tso [Abu Zaid] gbɔ tso [Abdullah bin Mas’ud] gbɔ egblɔ; 'Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam bia be: 'Nukae le wò gaze me?' Meɖo eŋu be, ‘Arak,’ emegbe egblɔ be: ‘Dati nyuiwo kple tsi kɔkɔe,’ Ibn Mas’ud gblɔ; 'Eyata ewɔ tsilele kplii'. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia koe wogblɔ tso Abu Zaid gbɔ tso Abdullah gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ. Le ɣeyiɣi sia me la, Abu Zaid nye amesi hadith ŋuti nunyalawo menya haɖe o. Womenya be egblɔ hadith aɖeke o negbe esia ko. Dzɔdzɔmeŋutinunyala aɖewo ƒe susue nye be ame ate ŋu atsɔ Nabidz -arak- awɔ tsilele. Wo dometɔ aɖewoe nye Sufyan Ats Tsauri kple ame bubuwo. Eye ame bubu aɖewo hã ƒe susue nye be mele be ame natsɔ wein awɔ tsilele o. Esia nye Shafi'i, Ahmad kple Ishaq ƒe nukpɔsusu. Ishaq gblɔ be; 'Ne wodo ame aɖe kpɔ to esia me la, ekema na wòatsɔ wein awɔ tsilele, gake anyo nam wu ne ewɔ tayammum'. Abu Isa gblɔ be; Ke ame aɖe ƒe nyawo gome la; ‘Womeɖe mɔ be woatsɔ wein awɔ tsilele o,’ te ɖe Qur’an ŋu wu eye wòsɔ wu. Elabena Allah Ta'ala gblɔ be, '-ekema mèkpɔa tsi o, ekema do gbe ɖa le anyigba nyui - dzadzɛ - dzi'.
Imam Tirmidzi : 82
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ
[Qutaibah] gblɔ na mí, [Al Laith] gblɔe na mí tso [Uqail] gbɔ tso [Az Zuhri] gbɔ tso [Ubaidullah bin Abdullah] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ gblɔ be; ‘Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam no notsi, emegbe ebia tsi eye wòklɔ eƒe nu kplii, le ema megbe la, egblɔ be: ‘Nyateƒee, ami le notsi me’. Egblɔ be; 'Le ta sia me la, nuŋlɔɖi aɖe hã li tso Sahl bin Sa'd As Sa'idi kple Umm Salamah gbɔ'. Abu Isa gblɔ be; 'Esia nye hadith si nye hasan sahih, agbalẽnyala aɖewo ƒe susue nye be wobia tso ame si be wòaklɔ nu kple tsi le notsi nono vɔ megbe.' Le esime le míaƒe nya nu la, sunnah koe wònye. Eye wo dometɔ aɖewo mebia tso ame si gɔ̃ hã be wòaklɔ nu le notsi nono ta o’.
Imam Tirmidzi : 83
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ
gblɔ na mí be [Nashr bin Ali] kple [Muhammad bin Basysiyar] siaa gblɔ be; gblɔ na mí be [Abu Ahmad Muhammad bin Abdullah Az Zubair] tso [Sufyan] gbɔ tso [Adl Dlahhak bin Uthman] gbɔ tso [Nafi’] gbɔ tso [Ibn Umar] gbɔ gblɔ be; 'Ŋutsu aɖe nɔ anyi si do gbe na Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam esime Nyagblɔɖila la nɔ aɖuɖɔ tom, eyata meɖo eŋu o.' Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia le hasan sahih ƒe dzidzeme me, esia koe - gbedonamea ŋuɖoɖo - nye makruh le mía dome ne míele aɖuɖɔ tom alo le aɖuɖɔ ɖum, abe alesi dzɔdzɔmeŋutinunya ŋuti nunyala aɖewo ɖe egɔme ene.' Eye hadith sia nye hadith nyuitɔ kekeake si wogblɔ le ta sia me. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, hadith siwo tso Al Muhajir bin Qunfudz, Abdullah bin Hanzhalah, Alqamah bin Al Afra', Jabir kple Al Barra hã gbɔ''.
Imam Tirmidzi : 84
حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ
gblɔ na mí [Sawwar bin Abdullah Al ‘Anbari] gblɔ, egblɔ na mí [Al Mu’tamir bin Sulaiman] gblɔ be; Mese [Ayyub] gblɔ tso [Muhammad bin Sirin] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ, be egblɔ be: ‘Ne avu ƒo nugo aɖe la, ele be woaklɔe zi adre, ɖeka alo mamlɛtɔ nanye kple anyigba. Gake ne avu ɖu nugoa la, klɔe zi ɖeka ko’. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan nyateƒe.' Esia nye Shafi'i, Ahmad kple Ishaq ƒe nukpɔsusu. Wogblɔ hadith sia hã le mɔ bubu nu tso Abu Hurairah gbɔ, tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ ale. Ðeko wòle be megblɔ be, ‘Ne avu le nugoa ƒom la, klɔe zi ɖeka ko’ o. Le ta sia me la, ŋutinya aɖe hã li tso Abdullah bin Mughaffal gbɔ’.
Imam Tirmidzi : 85
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ
gblɔ na mí [Ishaq bin Musa Al Ansari] gblɔ, egblɔ na mí [Ma’n] gblɔ, egblɔ na mí [Malik bin Anas] tso [Ishaq bin Abdullah bin Abu Thalhah] gbɔ tso [Humaid bint ‘Ubaid bin Rifa’ah] gbɔ tso [Kabsyah bint Ka’ab bin Malik] Ibn Abu Qatadah srɔ̃ gbɔ, be [Abu Qatadah] va kpɔe. -Kabsyah- gblɔ be; 'Mekɔ tsi nɛ, kasia avu aɖe ge ɖe eme eye wònoe, Abu Qatadah emegbe trɔ nugoa ale be avu la nate ŋu anoe'. Kabsyah gblɔ be; ‘Abu Qatadah nya be mele ŋku lém ɖe ye ŋu, eyata egblɔ be; ‘Ðe wòwɔ nuku na wò, nɔvinyenyɔnu vinyɔnua?’ Meɖo eŋu be, ‘Ẽ,’ egblɔ be; ‘Nyateƒee, Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Avuwo mekɔ o. Enye lã si nɔa tsa ɖim le ŋuwò zi geɖe.’ Eye wo dometɔ aɖewo gblɔ tso Malik gbɔ be, eya - Kabsyah - nye Abu Qatadah srɔ̃, gake nyateƒea enye be enye Ibn Abu Qatadah srɔ̃. Egblɔ be; 'Le ta sia me la, nuŋlɔɖi aɖe hã li tso Aisha kple Abu Hurairah gbɔ'. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan sahih, esia nye agbalẽnyala akpa gãtɔ ƒe nukpɔsusu tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam, tabi'in kple amesiwo kplɔe ɖo abe Shafi'i, Ahmad kple Ishaq ƒe zɔhɛwo dome.' Woƒe susue nye be naneke megblẽ le avu ƒe aha si susɔ ŋu o. Eye esiae nye hadith nyuitɔ kekeake le ta sia me. Imam Malik bu hadith sia be enyo, si nye tso Ishaq bin Abdullah bin Abu Talhah gbɔ. Eye ame aɖeke mede blibo le eƒe nuŋlɔɖi me wu Malik o.
Imam Tirmidzi : 86
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[Hannad] gblɔe na mí, [Waki’] gblɔe na mí tso [Al A’mash] gbɔ tso [Ibrahim] gbɔ tso [Hammam Ibn al-Harith] gbɔ egblɔ be; [Jarir bin Abdullah] ɖe aɖuɖɔ, emegbe eɖe tsi eye wòtutu eƒe khuf. Emegbe wogblɔ nɛ be, ‘Nu ka tae nèle esia wɔm? Egblɔ be; ‘Nukae xe mɔ nam be nyemate ŋu awɔ esia o? Mekpɔ Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) wònɔ ewɔm.’ Ibrahim gblɔ be; 'Jarir ƒe hadith sia nana amewo sena le wo ɖokui me be ta'ajub, elabena Jarir ge ɖe Islam me le Surah Al-Maidah ƒe ɖeɖefia megbe.' Esia nye Ibrahim ƒe nya, si nye, ‘Hadith sia nana amewo sena le wo ɖokui me be ta’ajub.’ Egblɔ be; ‘Le ta sia me la, nuŋlɔɖi siwo tso Umar, Ali, Hudzaifah, Al Mughirah, Bilal, Sa’d, Abu Ayyub, Salman, Buraidah, ‘Amru bin Umayyah, Anas, Sahl bin Sa’d, Ya’la bin Murrah, Ubadah Ibnu Shamid, Usamah bin Syarik, Abu Umamah, Jabir, Usamah bin Zaid kple Ibnu Ubadah, . ame aɖewo hã gblɔna be, Ibnu Umarah kple Ubai bin Imarah’. Abu Isa gblɔ be; 'Jarir hadith sia nye hasan nyateƒetɔ le ɖoƒe me'.
Imam Tirmidzi : 87
وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
Wogblɔe tso [Syahr bin Hausyab] gbɔ, egblɔ be; ‘Mekpɔ [Jarir bin Abdullah] wònɔ tsilele wɔm, emegbe etutu eƒe khuf eveawo. Eyata mebiae tso eŋu, egblɔ be, 'Mekpɔ Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam wònɔ tsilele wɔm eye emegbe wònɔ eƒe khuf eveawo tutum.' Eyata mebiae be, ‘Ðe ema do ŋgɔ na Surah Al-Maidah ƒe ɖeɖefia loo alo emegbea?’ Egblɔ be, ‘Nyemezu Moslemtɔ o vaseɖe esime woɖe Surah Al-Maidah ɖe go.’ [Qutaibah] gblɔ nya ma na mí, egblɔ be; '[Khalid bin Ziyad At-Tirmidhi] gblɔe na mí, tso [Muqatil bin Hayyan] gbɔ, tso [Syahr bin Hausyab] gbɔ, tso [Jarir] gbɔ'. Nuŋlɔla la gblɔ be; ‘[Baqiyyah] si wogblɔ tso [Ibrahim bin Adham] gbɔ, tso [Muqatil bin Hayyan] gbɔ, tso [Syahr bin Hausyab] gbɔ, tso [Jarir] gbɔ. Eye esia nye hadith si me kɔ, elabena ame aɖewo siwo gbe be yewomatutu khuf la o la ɖe egɔme be efia be Nyagblɔɖila (s.a.) tutu khuf la ɖa hafi Surah Al-Maidah ɖee fia. Jarir yɔ le eƒe hadith me be yekpɔ Nyagblɔɖila (ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) wònɔ eƒe khuf tutum le Surah Al-Maidah ƒe ɖeɖefia megbe.
Imam Tirmidzi : 88
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ
gblɔ na mí [Qutaibah] gblɔ, gblɔ na mí [Abu ‘Awanah] tso [Sa’id bin Masruq] gbɔ tso [Ibrahim At Taimi] gbɔ tso [’Amru bin Maimun] gbɔ tso [Abu Abdullah Al Jadali] gbɔ tso [Khuzaimah bin Tsabit] gbɔ tso [Khuzaimah bin Tsabit] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ, be wobiae tso khuf eve tutu ŋu, egblɔ be: ‘Ŋkeke etɔ̃ na amesiwo le mɔ zɔm eye ŋkeke ɖeka na amesiwo le aƒeme’. Wogblɔ hã tso Yahya bin Ma’in gbɔ be eɖo kpe Khuzaimah bin Thabit ƒe hadith si ku ɖe khuf tutu ŋu dzi. Eye Abu Abdullah Al Jadali ŋkɔe nye Abd bin Abd, si woyɔna zi geɖe be Abdurrahman bin Abd. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan nyateƒe, le ta sia me la, nuŋlɔɖiwo hã li tso Ali, Abu Bakrah, Abu Hurairah, Shafwan bin Assal, Auf bin Malik, Ibn Umar kple Jarir gbɔ'.
Imam Tirmidzi : 89
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ
egblɔ na mí [Hannad] gblɔ, egblɔ na mí [Abu Al Ahwash] tso [‘Ashim bin Abu An Nujud] gbɔ tso [Zirr bin Hubaisy] gbɔ tso [Shafwan bin ‘Assal] gbɔ egblɔ; ' Esi míenɔ mɔ zɔm la, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam de se na mí be míagaʋui o ŋkeke etɔ̃ kple zã etɔ̃ negbe ne míenye junub ko. Eye woɖe mɔ kokoko be woatutui hena aɖuɖɔ, aɖuɖɔɖɔɖɔ kple alɔ̃dɔdɔ’. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan nyateƒe.' Al Hakam bin Utbah kple Hammad gblɔ hadith sia tso Ibrahim An Nakha’i gbɔ, tso Abu Abdullah Al Jadali gbɔ, tso Khuzaimah bin Thabit gbɔ, gake esia menye nyateƒe o. Ali Ibnul Madini gblɔ be; 'Yahya bin Sa'id gblɔ be Shu'bah gblɔ be; 'Ibrahim An Nakha'i mese nu tso Abu Abdullah Al Jadali gbɔ kpɔ tso hadith si nye khuf tutu ŋu o'. Za'idah gblɔ tso Mansur be, 'Míenɔ Ibrahim At Taimi ƒe xɔ me ɣeaɖeɣi, esime ɣemaɣi la míenɔ Ibrahim An Nakha'i gbɔ, emegbe Ibrahim At Taimi gblɔ na mí tso 'Amru bin Maimun gbɔ, tso Abu Abdullah Al Jadali gbɔ, tso Khuzaimah bin Thabit gbɔ, tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ tso hadith si nye khuf eve tutu ŋu'. Muhammad bin Isma’il gblɔ be; 'Le ta sia me la, hadith nyuitɔ kekeake enye hadith si Shafwan bin 'Assal Al Muradi' gblɔ. Abu Isa gblɔ be; 'Esia nye agbalẽnyala geɖewo ƒe nukpɔsusu tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam, tabi'in ƒe zɔhɛwo dome kple amesiwo kplɔe ɖo tso fuqahawo dome.' Abe Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad kple Ishaq ene. Wogblɔ be; 'Ame siwo nɔa aƒeme tutu khuf la zã kple keli eye ame siwo zɔa mɔ la tutuae ŋkeke etɔ̃ kple zã etɔ̃'. Abu Isa gblɔ be; ‘Wogblɔ hã tso dzɔdzɔmeŋutinunyala aɖewo gbɔ be womeɖoa ɣeyiɣi si woatsɔ atutu khuf eve o. Nukpɔsusu sia le Malik bin Anas si. Abu Isa gagblɔ ake be, ‘Nukpɔsusu si naa ɣeyiɣi ƒe seɖoƒe la sɔ wu’. Shafwan bin ‘Assal hã gblɔ hadith sia, le ‘Ashim’ hadith la ɖeɖeko megbe.
Imam Tirmidzi : 90
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ
gblɔ na mí [Abul Walid Ad Dimasqi] gblɔ, egblɔ na mí [Al Walid bin Muslim] gblɔ, egblɔ nam [Tsaur bin Yazid] tso [Raja` bin Haiwah] gbɔ tso [Al Mughirah ƒe agbalẽŋlɔla] gbɔ tso [Al Mughirah bin Syu’bah] gbɔ gblɔ be; 'Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam ƒo eƒe khuf ƒe tame kple ete'. Abu Isa gblɔ be, ‘Esia menye Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’in kple amesiwo kplɔe ɖo tso fuqaha dome ƒe zɔhɛwo dometɔ ɖeka ko ƒe nukpɔsusu o. Malik, Syafi'i kple Ishaq hã xɔ nukpɔsusu sia. Esia nye hadith si me kuxi le, ame aɖeke meɖoa ŋu ɖe Tsaur bin Yazid ŋu o negbe Al Walid bin Muslim ko. Abu Isa gblɔ be; 'Mebia Abu Zur'ah kple Muhammad bin Isma'il tso hadith sia ŋu, wo ame evea siaa ɖo eŋu be, 'Hadith sia menye nyateƒe o, elabena Ibnul Mubarak gblɔ hadith sia tso Tsaur gbɔ, tso Raja` bin Haiwah gbɔ'. Egblɔ be; 'wogblɔe nam tso agbalẽŋlɔla Al Mughirah gbɔ le mursal me, tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ, eye womeyɔ Al Mughirah ŋkɔ aɖeke le eme o'.
Imam Tirmidzi : 91
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
gblɔ na mí be [Ali bin Hujr] gblɔ be; egblɔ na mí [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] tso [fofoa] gbɔ tso [Urwah bin Az Zubair] gbɔ tso [Al Mughirah bin Syu’bah] gbɔ egblɔ be; ' Mekpɔ Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam wònɔ eƒe khuf eveawo tame ƒom'. Abu Isa gblɔ be; 'Al Mughirah ƒe hadith sia le Hasan ƒe ɖoƒe me, si nye Abdurrahman bin Abu Az Zinad ƒe hadith, tso fofoa gbɔ, tso Urwah, tso Al Mughirah gbɔ.' Eye míenya ame aɖeke si ƒo nu tso lafadz, ‘le khufnya eveawo tame,’ tso Urwah tso Al Mughirah ŋu gbeɖe o, negbe eya koe mele eme o. Esiae nye dzɔdzɔmeŋutinunyala akpa gãtɔ ƒe nukpɔsusu. Sufyan Ats Tsauri kple Ahmad hã xɔ nukpɔsusu sia. Muhammad gblɔ be; 'Malik bin Anas tsɔ dzesi aɖe na Abdurrahman bin Abu Az Zinad'.
Imam Tirmidzi : 92
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ
gblɔ na mí be [Hannad] kple [Mahmud bin Ghailan] siaa gblɔ be; gblɔ na mí [Waki’] tso [Sufyan] gbɔ tso [Abu Qais] gbɔ tso [Huzail bin Syurahbil] gbɔ tso [Al Mughirah bin Syu’bah] gbɔ egblɔ be; 'Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam wɔ tsilele, tutu eƒe sox eve kple afɔkpa eveawo'. Abu Isa gblɔ be; ‘Hadith sia nye hasan nyateƒe, eye esia nye dzɔdzɔmeŋutinunya me nunyala geɖewo ƒe nukpɔsusu. Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad kple Ishaq hã xɔ nukpɔsusu sia. Wogblɔ be; 'Ame ateŋu atutu sox eveawo gɔ̃ hã menye afɔkpa o ne wo ame evea siaa le kpekpem'. Abu Isa gblɔ be; 'Le ta sia me la, hadith aɖe hã li si Abu Musa gblɔ'. Abu Isa gblɔ be; ‘Mese Salih bin Muhammad Le Tirmidhi gblɔ be; ‘Mese Abu Muqatil Abe alesi Samarqandi gblɔe ene; Meva Abu Hanifah gbɔ esime wònɔ dɔ lém eye wònɔ eƒe ku ƒe aba dzi. Ebiam be matsɔ tsi vɛ na ye eye wòtsi tsi esime wòdo soxwo. Le ema megbe la, etutu wo ame evea siaa hegblɔ be, "Egbea mewɔ nane si nyemewɔ kpɔ o: Metutu nye soxwo, togbɔ be menye afɔkpawoe wonye o hã."
Imam Tirmidzi : 93
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ
egblɔ na mí [Muhammad bin Basysyar] gblɔ, egblɔe na mí [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] tso [Sulaiman At Taimi] gbɔ tso [Bakr bin Abdullah Al Muzani] gbɔ tso [Al Hasan] gbɔ tso [Ibnul Mughirah bin Syu’bah] gbɔ tso [fofoa gbɔ] egblɔ be; 'Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam wɔ tsilele, eye wòtutu khuf kple imamah - taɖa ƒomevi aɖe si wobla ɖe ta -'. [Bakr] gblɔ be; ‘Mesee tso [Ibnul Mughirah gbɔ]. Nuŋlɔla la gblɔ be; 'Muhammad bin Basysyar yɔ hadith sia le teƒe bubu, be etutu eƒe ŋgɔgbe kple taɖa'. Wogblɔ hadith sia hã tso mɔ bubu dzi, tso Al Mughirah bin Syu’bah gbɔ. Wo dometɔ aɖewo yɔ lafadz; ‘etsɔ asi ƒo eƒe ŋgɔgbe kple taɖa’, evɔ ame aɖewo meƒo nu tso eŋu o. Eye mese Ahmad Ibnul Hasan gblɔ be; Mese Ahmad bin Hanbal gblɔ be; 'Nyemekpɔ ame abe Yahya bin Sa'id Al Qaththan ene kple nye ŋutɔ nye ŋku eve kpɔ o'. Nuŋlɔla la gblɔ be, ‘Le ta sia me la, ŋutinya aɖe hã li tso Amru bin Umayyah, Salman, Tsauban kple Abu Umamah gbɔ’. Abu Isa gblɔ be; 'Al Mughirah bin Syu'bah ƒe hadith nye hasan nyateƒe, nukpɔsusu sia nye esi agbalẽnyala geɖewo xɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam ƒe zɔhɛwo dome, abe Abu Bakr, Umar kple Anas ene'. Nukpɔsusu sia le Al Auza'i, Ahmad kple Ishaq hã si. Wogblɔ be; ‘Ame ate ŋu atutu eƒe taɖa’. Eye agbalẽnyala geɖewo tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam kple tabi’in ƒe zɔhɛwo gbɔ gblɔ be; ‘Mele be ame natutu eƒe taɖa o negbe ɖe wòtutu eƒe ta kple eƒe taɖa hafi’. Esia nye Sufyan Ats Tsauri, Malik bin Anas, Ibnul Mubarak kple Syafri’i ƒe nukpɔsusu. Abu Isa gblɔ be: Mese Al Jarud bin Mu’adz gblɔ be: Mese Waki’ Ibnul Jarrah gblɔ be: ‘Ne eƒe taɖa koe wòtutu ɖe edzi la ekema ema sɔ gbɔ nɛ, elabena sunnah ye.’
Imam Tirmidzi : 94
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ
egblɔ na mí [Hannad] gblɔ, egblɔ na mí [Ali bin Mushir] tso [Al A’masy] gbɔ tso [Al Hakam] gbɔ tso [Abdurrahman bin Abu Laila] gbɔ tso [Ka’ab bin Ujrah] gbɔ tso [Bilal] gbɔ gblɔ be; ' Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam tsɔ khuf kple taɖa eve ƒo ɖe eŋu'.
Imam Tirmidzi : 95
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ
egblɔ na mí [Qutaibah bin Sa’id] gblɔ, egblɔ na mí [Bisyr bin Al Mufaddlal] tso [Abdurrahman bin Ishaq Al Qurasyi] gbɔ, tso [Abu Ubaidah bin Muhammad bin ‘Ammar bin Yasir] gbɔ egblɔ be; 'Mebia [Jabir bin Abdullah] ɣeaɖeɣi tso khuf eveawo tutu ŋu, emegbe eɖo eŋu be, 'Emae nye sunnah, nɔvinyeŋutsu ƒe vi'. gblᴐ; Eye mebiae hã tso Imamah la tutu ŋu, eyata eɖo eŋu be, ‘Tsɔ tsi tutu taɖaa’.
Imam Tirmidzi : 96
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
egblɔ na mí [Hannad] gblɔ, egblɔ na mí [Waki’] tso [Al A’masy] gbɔ tso [Salim bin Abu Al Ju’d] gbɔ tso [Kuraib] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ tso nyruia gbɔ - [Maimunah] - egblɔ; ' Metsɔ tsilele tsi de Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam, emegbe etsɔe klɔ junub. Etsɔ eƒe miasi ƒo nugoa ɖe eƒe ɖusibɔ dzi, emegbe eklɔ asibidɛ eveawo. Le ema megbe la, etsɔa eƒe asi dea nugoa me, tsɔa tsi tsia eƒe vidzinuwo eye wòtsɔa eƒe asi ƒoa gli alo anyigba. Emegbe eklɔ eƒe nu eye wòde tsi eƒe ŋɔti me, klɔ mo kple eƒe abɔwo kple abɔta siaa. Emegbe nàkɔ tsi ɖe eƒe ta dzi zi etɔ̃, atsɔ tsia ato eƒe ŋutilã bliboa dzi, emegbe wòaʋu ayi aɖaklɔ eƒe afɔwo’. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan nyateƒe, eye le ta sia me la, nuŋlɔɖiwo hã li tso Umm Salamah, Jabir, Abu Sa'id, Jubair bin Muth'im kple Abu Hurairah gbɔ'.
Imam Tirmidzi : 97
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
[Ibn Abu Umar] gblɔ na mí be [Sufyan bin Uyainah] gblɔ na mí tso [Hisham bin Urwah] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Aisha] gbɔ amesi gblɔ be: ‘Ne Allah ƒe dɔla (ŋutifafa kple Allah ƒe yayrawo nanɔ edzi) le kɔnuwɔwɔ ƒe tsilele (ghusl) wɔm na janabah (dziɖuɖu) la, aklɔ asi gbã hafi aƒo wo ɖe eme nugo la. Le ema megbe la, eklɔa eƒe vidzinuwo, tsia tsi abe alesi wòwɔna le gbedodoɖa me ene, eye wòklɔa eƒe ɖa kple tsi. Le ema megbe la, akɔ tsi etɔ̃ ɖe ta dzi.’ Abu Isa gblɔ be: ‘Hadith sia nye hasan sahih, eye hadith siae nye esi agbalẽnyalagãwo tia ku ɖe kɔnuwɔwɔ ƒe tsilele na janaabah ŋu. Be ame natsi tsi abe alesi wòwɔna na gbedodoɖa ene, emegbe wòakɔ tsi etɔ̃ ɖe eƒe ta dzi. Le ema megbe la, kɔ tsi ɖe eƒe ŋutilã bliboa dzi eye nàklɔ eƒe afɔwo.’ Agbalẽnyalagãwo wɔa hadith sia dzi, wogblɔna be: ‘Ne ame si nye janaabah nyrɔ eɖokui ɖe tsi me ne mewɔ tsilele o gɔ̃ hã la, ema sɔ gbɔ.’ Esia nye Shafi'i, Ahmad kple Ishaq' ƒe nukpɔsusu.
Imam Tirmidzi : 98
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا
egblɔ na mí [Ibn Abu Umar] gblɔ, egblɔ na mí [Sufyan] tso [Ayyub bin Musa] gbɔ tso [Sa’id Al Maqburi] gbɔ tso [Abdullah bin Rafi’] gbɔ tso [Umm Salamah] gbɔ egblɔ be; 'Oo Allah ƒe dɔla, nyateƒee, nyɔnue menye si tsɔa ɖa ƒe ka - braid - sesẽna tsã, ne me le tsi junub la, ɖe wòle be maɖee?' eɖo eŋu be: ‘Ao, gake esɔ gbɔ na wò be nàkɔ tsi etɔ̃ ɖe ta dzi, le ema megbe la, tsɔ tsi la ƒu gbe ɖe wò ŋutilã katã dzi ekema ànɔ dzadzɛ, alo egblɔ be: ‘èzu dzadzɛ’. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan sahih.' Agbalẽnyala geɖewo wɔa hadith sia, wogblɔna be ne nyɔnu aɖe tsi junub, eye meɖe eƒe taɖa o la ekema esɔ gbɔ le tsi sisi ɖe eƒe ŋutilã dzi vɔ megbe’.
Imam Tirmidzi : 99
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ
gblɔ na mí [Nashr bin Ali] gblɔ, egblɔ na mí [Al Harith bin Wajih] gblɔ be; gblɔ na mí [Malik bin Dinar] tso [Muhammad bin Sirin] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ, egblɔ be: ‘Junub le taɖa ɖesiaɖe te, eyata klɔ taɖaa eye nàkɔ ŋutigbalẽa ŋu’. Le ta sia me la, ŋutinya aɖe hã li tso Ali kple Anas gbɔ. Abu Isa gblɔ be; 'Al Harith bin Wajih ƒe hadith nye gharib hadith si míenya o negbe tso egbɔ ko, togbɔ be enye sheikh gbɔdzɔgbɔdzɔ hã.' Menye agbalẽnyala ʋɛ aɖewo koe gblɔe tso egbɔ o, gake eya ɖeka koe gblɔ hadith sia, tso Malik bin Dinar gbɔ. Ɣeaɖewoɣi la, woyɔnɛ be Al Harith bin Wajih eye ɣeaɖewoɣi hã be Ibn Wajbah’.
Imam Tirmidzi : 100
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ
gblɔ na mí [Isma’il bin Musa] gblɔ, egblɔ na mí [Sharik] tso [Abu Ishaq] gbɔ tso [Al Aswad] gbɔ tso [Aisyah] gbɔ gblɔ be, ‘Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam mewɔ tsilele le tsilele megbe o’. Abu Isa gblɔ be; 'Hadith sia nye hasan sahih hadith'. Abu Isa gblɔ be; 'Eye esia nye Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam kple tabi'in ƒe zɔhɛ ʋɛ aɖewo ƒe nukpɔsusu, si nye tsilele le tsilele megbe o'.