Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 81
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }
ኣዘንትዩልና ኣሎ [ሓናድ] ኢሉ፡ ኣረጊዩልና ኣሎ [ሸሪክ] ካብ [ኣቡ ፋዛራ] ካብ [ኣቡ ዛይድ] ካብ [ዓብደላ ቢን መስዑድ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሎም ሓቲቶምኒ: ኣብ ባልጃኻ እንታይ ኣሎ? ኣነ ድማ ‘ኣራክ’ ኢለ መለስኩሉ፣ ድሕሪኡ ድማ ‘ጽቡቕ ተምሪን ቅዱስ ማይን’ በለ ኢብን መሱድ፤ 'ስለዚ ምስኡ ውዱእ ገበረ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ጥራይ እዩ ካብ ኣቡዘይድ ካብ ዓብደላ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝተረከበ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣቡዘይድ ገና ብክኢላታት ሓዲስ ዘይፍለጥ ሰብ እዩ። ብዘይካ እዚ ሓዲስ ከም ዘዘንተወ ኣይፍለጥን። ገለ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት፡ ሓደ ሰብ ብናቢድዝ -ኣራክ- ክወድቕ ይኽእል እዩ ዝብል ኣረኣእያ ኣለዎም። ካብዚኦም ሱፍያን ኣፅ ፃውሪን ካልኦትን ይርከብዎም። ገለ ካልኦት ድማ ሓደ ሰብ ብወይኒ ውዱእ ክገብር የብሉን ዝብል ኣረኣእያ ኣለዎም። እዚ ርእይቶ ሻፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን እዩ። ኢስሓቕ ከምዚ ኢሉ፤ 'ሓደ ሰብ በዚ እንተተፈተነ ሽዑ ብወይኒ ይውደቕ፡ ኣነ ግን ታያሙም እንተዝገብር ምመረጽኩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ እንተ ናይ ሓደ ሰብ ዘረባ፤ 'ብወይኒ ውዱእ ምግባር ኣይፍቀድን'ዩ' ዝብል ናብ ቁርኣን ዝቐረበን ዝያዳ ዝምጥንን እዩ። ምኽንያቱ ኣላህ ታዓላ '-ሽዑ ማይ ኣይትረክብን ኢኻ፡ ሽዑ ኣብ ጽቡቕ - ጽሩይ - መሬት ጸልዩ' ይብል።
Hadith
Imam Tirmidzi : 82
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ
ኣዘንትዩልና ኣሎ [ቁጠይባ] ኢሉ፡ ኣረጊዩልና ኣሎ [ኣል ላይትስ] ካብ [ዑቃይል] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ካብ [ዑበይዲላህ ቢን ዓብደላ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ከምዚ ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ጸባ ሰትዮም፡ ድሕሪኡ ማይ ሓቲቶም በቲ ማይ ኣፉ ጓርጉል ኣቢሎም፡ ብድሕሪኡ ከምዚ በሎም: ብሓቂ ጸባ ስብሒ ኣለዎ’። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ሳህል ቢን ሳዓድ ኣስ ሳይዲን ኡም ሰላማን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቅነት ዘለዎ እዩ፣ ገለ ሊቃውንቲ ሳይንስ ሓደ ሰብ ጸባ ምስ ሰተየ ብማይ ክጉርጉር ይግደድ ዝብል ኣረኣእያ ኣለዎም። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ብናህና ኣረኣእያ ሱና ጥራይ እዩ። ገሊኦም ድማ ጸባ ንምስታይ ኣፎም ክሕጸብ እኳ ኣይጠልቡን'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 83
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ
ነጊሩና ኣሎ [ናሽር ቢን ዓሊ]ን [መሓመድ ቢን በሲያር] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣሕመድ መሓመድ ቢን ዓብደላ ኣዝ ዙበይር] ካብ [ሱፍያን] ካብ [ዓድል ድላህሃክ ቢን ዑስማን] ካብ [ናፊዕ] ካብ [ኢብን ዑመር] ከምዚ ኢሉ፤ 'ሓደ ሰብኣይ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ሰላም ዝበሎ ነቢይ ክሽነን ከሎ ስለ ዝነበረ መልሲ ኣይሃበን።' ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ'ዚ ብደረጃ ሓሰን ሰሒሕ እዩ ዘሎ፡ እዚ ጥራይ - ሰላምታ ምምላስ - ኣብ መንጎና ሽንቲ ወይ ሽንቲ ክንሽነን ከለና መኽሩሕ እዩ ዝብሃል፡ ከምቲ ብገለ ክኢላታት ስነ-ፍልጠት ዝተተርጎመ። እዛ ሓዲስ እዚኣ ድማ ኣብዛ ምዕራፍ ዝተዘርግሐት ዝበለጸት ሓዲስ እያ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣል ሙሃጅር ቢን ቁንፉድዝ፡ ዓብደላ ቢን ሓንዛላ፡ ኣልቃማ ቢን ኣል ዓፍራ'፡ ጃብርን ኣል ባራን ዝመጹ ሓዲሳት'ውን ኣለዉ''።
Hadith
Imam Tirmidzi : 84
حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ
ነጊሩና ኣሎ [ሰውዋር ቢን ዓብደላ ኣል ኣንባሪ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣል ሙዓሚር ቢን ሱሌማን] ኢሉ፤ [ኣዩብ] ካብ [መሓመድ ቢን ሲሪን] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክነግሮ ሰሚዐዮ: ‘ሓደ ዕትሮ ብከልቢ እንተተለኺሱ ሸውዓተ ግዜ ክሕጸብ ኣለዎ፣ ሓደ ወይ ናይ መወዳእታ ምስ መሬት እዩ። እንተኾነ ግን እቲ ዕትሮ ብድሙ እንተተለኺሱ ሓንሳብ ጥራይ ምሕጻብ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ። እዚ ርእይቶ ሻፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን እዩ። እዚ ሓዲስ እዚ ውን ብኻልእ መንገዲ ካብ ኣቡ ሑረይራ ፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢዩ ተዘንትዩ ። በቃ 'እቲ ዕትሮ ብድሙ እንተተለኺሱ ሓንሳብ ጥራይ ምሕጻብ' ስለዘይብሉ እዩ። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዓብደላ ቢን ሙግፋል ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 85
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ
ነጊሩና ኣሎ [ኢሻቅ ቢን ሙሳ ኣል ኣንሳሪ] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ማእን] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ ቢን ኣናስ] ካብ [ኢሻቅ ቢን ዓብደላ ቢን ኣቡ ጻልሓ] ካብ [ሑማይድ ቢንት ዑበይድ ቢን ሪፋዓ] ካብ [ከብሲያ ቢንት ካዓብ ቢን ማሊክ] ኢብን ኣቡ ቀታዳህ በዓልቲ ቤት ከም ዝመጸ፣ [ኣቡ ቃታዳ] ክርእዮ ከም ዝመጸ። -ካብስያህ- በለ፤ 'ማይ ኣፍሲሰሉ፡ ሃንደበት ድሙ ኣትያ ሰትያ፡ ኣቡ ቀታዳ ድሕሪኡ እታ ድሙ ምእንቲ ክትሰቲ ነታ ዕትሮ ኣንቃዕሪራታ'። ካብስያ ድማ፤ ኣቡ ቃታዳ ኣነ ከም ዝከታተሎ ስለ ዝፈለጠ፤ 'ገሪምኪ ዲኺ ጓል ሓወይ?' ኣነ ድማ ‘እወ’ ኢለ መለስኩሉ፤ 'ብሓቂ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ድሙ ርኹስ ኣይኮነትን። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ከባቢኻ ዝዘውር እንስሳ እዩ።’ ኢሉ መለሰሉ። ገለ ካብኣቶም ድማ ካብ ማሊክ ኣዘንትዮም ንሳ - ካብስያ - ሰበይቲ ኣቡ ቃታዳ ምዃና ግን ሓቂ ኢዩ ንሳ ሰበይቲ ኢብን ኣቡ ቃታዳ ምዃና ። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓይስን ኣቡ ሑራይራን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ፣ እዚ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ብድሕሪኦም ዝነበሩ ከም በዓል ሻፊዒን ኣሕመድን ኢስሓቅን ዝበዝሑ ሊቃውንቲ ርእይቶ እዩ። እቲ ዝተረፈ መስተ ድሙ ጸገም የብሉን ኢሎም ይካትዑ። እዚ ድማ ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝበለጸ ሓዲስ እዩ። ኢማም ማሊክ ነዚ ሓዲስ ጽቡቕ ይቖጽሮ፡ ማለት ካብ ኢሻቅ ቢን ዓብደላ ቢን ኣቡ ታልሃ። ኣብ ትረኻኡ ድማ ካብ ማሊክ ንላዕሊ ፍጹም ዝኾነ ሰብ የለን’።
Hadith
Imam Tirmidzi : 86
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ'] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ካብ [ኢብራሂም] ካብ [ሓማም ኢብኑል ሓሪስ] ኢሉ፤ [ጃሪር ቢን ዓብደላ] ሽንቲ ፈጺሙ፡ ድሕሪኡ ውዱእ ፈጺሙ ኹፉኡ ደረዘ። ሽዑ ‘ስለምንታይ ከምዚ ትገብር ኣለኻ?’ ተባህለሉ። ኢሉ፤ ‘እንታይ እዩ እዚ ንኸይገብር ዝዓግተኒ ዘሎ? ሓደ ግዜ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክገብርዎ ርእየዮ ነይረ። ኢብራሂም ከምዚ ኢሉ፤ 'እዚ ናይ ጃሪር ሓዲስ ንሰባት ከም ዝግረሙ ይገብር፣ ምኽንያቱ ጃሪር ድሕሪ ምውሓድ ሱራ ኣል ማይዳ ናብ እስልምና እዩ ተቐይሩ'። እዚ ቃል ኢብራሂም እዩ ማለት 'እዚ ሓዲስ ንሰባት ከም ዝግረሙ ይገብር' ዝብል ቃል እዩ። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዑመር፡ ዓሊ፡ ሑድዛይፋ፡ ኣልሙጊራ፡ ቢላል፡ ሰዓድ፡ ኣቡ ኣዩብ፡ ሳልማን፡ ቡራይዳ፡ ዓምሩ ቢን ኡማያ፡ ኣናስ፡ ሳህል ቢን ሳዓድ፡ ያዕላ ቢን ሙራ፡ ኡባዳ ኢብኑ ሻሚድ፡ ኡሳማ ቢን ስያሪክ፡ ኣቡ ኡማማ፡ ጀቢር፡ ኡሳማ ቢን ዛይድን ኢብን ኡባዳን፡ ገሊኦም እውን ኢብኑ ዑመራን ኡባይ ቢን ኢማራን’ ይብሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ናይ ጃሪር ሓዲስ ብመዓርግ ሓሰን ሓቀኛ እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 87
وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
ካብ [ስያህር ቢን ሓውስያብ] ተረኺቡ ከምዚ ኢሉ፤ '[ጃሪር ቢን ዓብደላ] ውዱእ ክገብር ርእየዮ፡ ድሕሪኡ ጽምዲ ኹፍኡ ደረዘ። ስለዚ ብዛዕባኡ ሓተትክዎ፡ ንሱ ድማ ‘ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ውዱእ ክገብሩን ድሕሪኡ ክልተ ኹፋታቶም ክደርዙን ርእየዮም’ ኢሉ መለሰሉ። ስለዚ ቅድሚ ምውሓድ ሱራ ኣል ማይዳ ድዩ ወይስ ድሕሪኡ?’ ኢለ ሓተትክዎ። ንሱ ድማ 'ድሕሪ ምውሓድ ሱራ ኣል ማይዳ እንተዘይኮይኑ ናብ እስልምና ኣይተቐበልኩን' ኢሉ መለሰሉ። [ቁታይባ] ብዛዕባኡ ነጊሩና እዩ ኢሉ፤ 'ንዓና [ካሊድ ቢን ዚያድ ኣብ ቲርሚዚ]፡ ካብ [ሙቃቲል ቢን ሃያን]፡ ካብ [ስያህር ቢን ሓውስያብ]፡ ካብ [ጃሪር] ተነጊሩና ኣሎ'። እቲ ኣዘንታዊ ድማ፤ ' [ባቂያ] ካብ [ኢብራሂም ቢን ኣድሓም]፡ ካብ [ሙቃቲል ቢን ሓያን]፡ ካብ [ስያህር ቢን ሓውስያብ]፡ ካብ [ጃሪር] ተረኺቡ። እዚ ድማ ንጹር ሓዲስ ኢዩ፡ ምኽንያቱ ገለ ሰባት ንኹፍ ምድራዝ ዝኽሕዱ ሰባት፡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ቅድሚ ሱራ ኣልማይዳ ምውራዱ ንኹፍ ከም ዝደረዝዎ ይዛረቡ። ከምኡ ውን ጃሪር ኣብ ሓዲሱ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድሕሪ ምውሓድ ሱራል ማይዳ ኹፉ ክደርዝ ከም ዝረኣየ ጠቒሱ ኣሎ ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 88
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ዓዋና] ካብ [ሰዒድ ቢን መስሩቅ] ካብ [ኢብራሂም ኣት ታይሚ] ካብ [ዓምሩ ቢን ማይሙን] ካብ [ኣቡ ዓብደላ ኣልጀዳሊ] ካብ [ኩዛይማ ቢን ጻቢት] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም፣ ብዛዕባ ጽምዲ ኹፍ ምድራዝ ከምዝተሓተተ፣ ከምዚ ኢሉ:-ሰለስተ መዓልቲ ነቶም ኣብ ጉዕዞ ዘለዉ፡ ኣብ ገዛ ንዝነብር ድማ ሓንቲ መዓልቲ’። ካብ ያህያ ቢን ማዒን እውን ንኹፍ ምድራዝ ዝምልከት ሓዲስ ኩዛይማ ቢን ጣቢት ከም ዘረጋገጾ ተገሊጹ ኣሎ። ከምኡ ውን ኣቡ ዓብደላ ኣል ጃዳሊ ዓብድ ቢን ዓብድ ይበሃል መብዛሕትኡ ግዜ ዓብዱራሕማን ቢን ዓብድ ይበሃል። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ፣ ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዓሊ፣ ኣቡበክራ፣ ኣቡ ሑረይራ፣ ሻፍዋን ቢን ዓሳል፣ ኣውፍ ቢን ማሊክ፣ ኢብን ዑመርን ጃሪርን ዝተረድኡ እውን ኣለዉ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 89
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣል ኣህዋሽ] ካብ [ዓሺም ቢን ኣቡ ኣን ኑጁድ] ካብ [ዚር ቢን ሑበይሲ] ካብ [ሻፍዋን ቢን ዓሳል] ኢሉ፤ ' ኣብ ጉዕዞ እንከለና ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዘይካ ጁኑብ ኣብ ዝነበርናሉ ግዜ ንሰለስተ መዓልትን ሰለስተ ለይትን ከይንከፍቶ ኣዚዙና። ከምኡ’ውን ሕጂ’ውን ንመሸፈኒ፡ ሽንቲን ድቃስን ምድራዝ ይፍቀድ’ዩ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ። ኣል ሓካም ቢን ኡትባህን ሓማድን ነዚ ሓዲስ ካብ ኢብራሂም ዓን ናኻዒ፡ ካብ ኣቡ ዓብደላ ኣልጀዳሊ፡ ካብ ኩዛይማ ቢን ታቢት ኣዘንትዮምዎ እዮም፡ እዚ ግን ሓቀኛ ኣይኮነን። ዓሊ ኢብኑል ማዲኒ ከምዚ ኢሎም፤ ያሕያ ቢን ሰዒድ ሹዕባ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኢብራሂም ኣን ናኻይ ብዛዕባ ሓዲስ ምድራዝ ኹፍ ካብ ኣቡ ዓብደላ ኣልጀዳሊ ሰሚዑ ኣይፈልጥን ነይሩ'። ዛዒዳ ካብ መንሱር ሓደ እዋን ኣብ ክፍሊ ኢብራሂም ኣት ታይሚ ኔርና፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ምስ ኢብራሂም ዓን ናኻዒ ከለና፡ ድሕሪኡ ኢብራሂም ኣት ታይሚ ካብ ዓምሩ ቢን ማይሙን፡ ካብ ኣቡ ዓብደላ ኣልጀዳሊ፡ ካብ ኩዛይማ ቢን ታቢት፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ ሓዲስ ክልተ ኹፍ ምድራዝ ነጊሩና። መሓመድ ቢን እስማዒል ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝበለጸ ሓዲስ ሻፍዋን ቢን ኣሳል ኣል ሙራዲ ዘዘንትዎ ሓዲስ እዩ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ብድሕሪኦም ካብ ፉቃሃ ዝመጹ ብዙሓት ሊቃውንቲ ርእይቶ ኢዩ። ከም ሱፍያን ኣጥስ ጻውሪ፡ ኢብኑል ሙባረክ፡ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን ዝኣመሰሉ። ኢሎም፤ 'ኣብ ገዛ ዝጸንሑ ሰባት ንሓደ መዓልትን ለይትን ንኹፍ ይደርዝዎ፡ ዝገሹ ድማ ንሰለስተ መዓልትን ሰለስተ ለይትን ይደርዝዎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓንቲ ጽምዲ ኹፍ ንምድራዝ ናይ ግዜ ገደብ ከምዘይገብሩ ካብ ገለ ሳይንሳዊ ክኢላታት እውን ተዘንትዩ ኣሎ።' እዚ ርእይቶ ብማሊክ ቢን ኣናስ' እዩ። ኣቡ ዒሳ ደጊሙ 'እቲ ናይ ግዜ ገደብ ዝህብ ርእይቶ ዝያዳ ቅኑዕ እዩ' ኢሎም። እዚ ሓዲስ’ዚ ብዘይካ’ቲ ‘ኣሺም’ ዝብል ሓዲስ ብሻፍዋን ቢን ዓሳል’ውን ተረኺቡ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 90
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡል ወሊድ ዓድ ዲማስቂ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣል ወሊድ ቢን ሙስሊም] ኢሉ፡ ነጊሩኒ ኣሎ [ጻውር ቢን ያዚድ] ካብ [ራጃ` ቢን ሃይዋ] ካብ [ጸሓፊ ኣል ሙጊራ] ካብ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባህ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ላዕለዋይን ታሕተዋይን ኹፉኡ ይሕጸብ ነበረ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ በለ: እዚ ርእይቶ ናይ ሓደ ካብ ሰሓባ ናይ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጥራሕ ዘይኮነስ ጣቢዒንን ብድሕሪኦም ካብ ፉቃሃ ዝመጹን ጥራሕ ኣይኮነን። እዚ ርእይቶ እዚ ብማሊክን ስያፊዒን ኢስሓቕን እውን ዝወሰደ እዩ። እዚ ጸገም ዘለዎ ሓዲስ እዩ፣ ብዘይካ ኣል ወሊድ ቢን ሙስሊም ኣብ ጻውር ቢን ያዚድ ዝምርኮስ የለን። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ብዛዕባ እዚ ሓዲስ ንኣቡ ዙርዓን መሓመድ ቢን እስማዒልን ሓቲተዮም፡ ክልቲኦም ድማ 'እዚ ሓዲስ ሓቀኛ ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ኢብኑል ሙባረክ ነዛ ሓዲስ ካብ ጻውር፡ ካብ ረጃ` ቢን ሃይዋ ኣዘንትዩዋ' ኢሎም መለሱ። ኢሉ፤ 'ካብ ጸሓፊ ኣል ሙጊራ ኣብ ሙርሳል፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተነጊሩኒ፡ ኣብኡ ድማ ብዛዕባ ኣል ሙጊራ ዝበሃል የለን'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 91
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ሑጅር] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ኣዝ ዚናድ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኡርዋ ቢን ኣዝ ዙበይር] ካብ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባህ] ኢሉ፤ ' ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ልዕሊ ክልተ ኹፋታቶም ክሕጸቡ ርእየዮም'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ናይ ኣል ሙጊራ ሓዲስ ብናይ ሓሰን ዲግሪ ማለት ሓዲስ ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ዓዝ ዚናድ ካብ ኣቡኡ፡ ካብ ኡርዋ፡ ካብ ኣል ሙጊራ እዩ። ከምኡ’ውን ካብ ኡርዋ ካብ ኣል ሙጊራ ብዛዕባ ላፋድዝ፡ ‘ኣብ ላዕሊ ክልተ ኹፍንያ’ ዝጠቐሰ ሰብ ብዘይካኡ ፈጺምና ኣይንፈልጥን ኢና። እዚ ርእይቶ መብዛሕትኦም ሳይንቲስት እዩ። እዚ ርእይቶ እዚ ብሱፍያን ኣፅስ ፃውሪን ኣሕመድን እውን ዝተወሰደ እዩ። መሓመድ ከምዚ ኢሉ፤ 'ማሊክ ቢን ኣናስ ንኣብዱራሕማን ቢን ኣቡ ኣዝ ዚናድ ምልክት ሂብዎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 92
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ]ን [ማሕሙድ ቢን ጋይላንን] ክልቲኦም ከምዚ ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ'] ካብ [ሱፍያን] ካብ [ኣቡ ቃይስ] ካብ [ሑዛይል ቢን ስዩራቢል] ካብ [ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባህ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ውዱእ ፈጺሞም ክልተ ካልሲኦምን ክልቲኡ ሳንዱቕን ደርዝዮም’። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ፡ እዚ ድማ ናይ ብዙሓት ሳይንሳዊ ክኢላታት ርእይቶ እዩ። እዚ ርእይቶ እዚ ብሱፍያን ኣጥስ ጻውሪ፡ ኢብኑል ሙባረክ፡ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን እውን ዝወሰደ እዩ። ኢሎም፤ 'ሓደ ሰብ ክልቲኡ ካልሲ ዋላ ሳንዱቕ ዘይኮነ ክደርዝ ይኽእል እዩ ክልቲኡ ረጒድ እንተኾይኑ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ኣቡ ሙሳ ዘዘንትዎ ሓዲስ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሳልሕ ቢን መሓመድ ኣብ ቲርሚዚ ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ኣቡ ሙቃቲል ከም ሰማርቃንዲ ክብሉ ሰሚዐዮም፤ 'ኣቡ ሓኒፋ ቅድሚ ሞቱ ምስ ሓመመ ክርእዮ መጺአ፡ ማይ ሓቲቱ፡ ድሕሪኡ ካልሲ ተኸዲኑ ውዱእ ፈጺሙ። ብድሕሪኡ ንኽልቲኦም እናሓኸኸ፤ 'ሎሚ ሰሪሐዮ ዘይፈልጥ ነገር ገይረ፡ ክልቲኡ ካልሲ ዋላ ሳንዱቕ እንተዘይነበረ ደርዚዘዮ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 93
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን በሲያር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሰዒድ ኣል ቃጽታን] ካብ [ሱሌማን ኣት ታይሚ] ካብ [በከር ቢን ዓብደላ ኣል ሙዛኒ] ካብ [ኣልሓሰን] ካብ [ኢብኑል ሙጊራ ቢን ስዩባህ] ካብ [ኣቡኡ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ውዱእ ፈጺሞም፡ ንኹፍን ኢማማን - ኣብ ርእሲ ዝተኣስረ ዓይነት ቱርባን - ደርዘዮም።' [ባከር] ከምዚ ኢሉ፤ 'ካብ [ኢብኑል ሙጊራ] ሰሚዐዮ ኣለኹ። እቲ ኣዘንታዊ ድማ፤ 'መሓመድ ቢን በሲያር ነዚ ሓዲስ ኣብ ካልእ ቦታ ጠቒስዎ ኣሎ፣ ቅድሚት ርእሱን ቱርባኑን ከም ዝደረዘ'። እዚ ሓዲስ’ዚ’ውን ካብ ካልእ መንገዲ ማለት ካብ ኣልሙጊራ ቢን ስዩባህ ዝተዘንተወ እዩ። ገለ ካብኣቶም ላፋድዝ ጠቒሶም፤ ‘ቅድሚት ርእሱን ቱርባኑን ምሕንካስ’ ክብሉ እንከለዉ፡ ገሊኦም ግን ኣይጠቐስዎን። ኣሕመድ ኢብኑል ሓሰን ድማ፤ ኣሕመድ ቢን ሓንባል ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ከም ያህያ ቢን ሰዒድ ኣል ቃጽታን ዝኣመሰለ ሰብ ብኽልተ ዓይነይ ርእየ ኣይፈልጥን'። ኣዘንታዊ ድማ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓምሩ ቢን ኡማያ፡ ሳልማን፡ ጻውባንን ኣቡ ኡማማን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ' ኢሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ኣል ሙጊራ ቢን ስዩባ ሓሰን ሓቀኛ እዩ፣ እዚ ርእይቶ ብብዙሓት ሊቃውንቲ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከም በዓል ኣቡበከርን ዑመርን ኣናስን ዝወሰድዎ እዩ'። እዚ ርእይቶ’ዚ ብኣል ኣውዛዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን’ውን ይሕዝዎ። ኢሎም፤ 'ሓደ ሰብ ቱርባኑ ክደርዝ ይኽእል'ዩ። ከምኡ ውን ብዙሓት ሊቃውንቲ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ከምዚ ይብሉ፤ 'ሰብ ርእሱን ቱርባኑን እንተዘይደረዚኡ ቱርባኑ ክደርዝ የብሉን'። እዚ ርእይቶ ናይ ሱፍያን ኣትስ ጻውሪ፡ ማሊክ ቢን ኣናስ፡ ኢብኑል ሙባረክን ስያፍሪኢን እዩ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ኣል ጃሩድ ቢን ሙዓድዝ ክብል ሰሚዐዮ፤ ዋኪ ኢብኑል ጃራ ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ቱርባኑ ጥራይ እንተደርዝዩ ሽዑ ንሱ ይኣኽሎ፡ ምኽንያቱ ንሱ ሱና እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 94
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ሙሽር] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ካብ [ኣል ሓካም] ካብ [ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ላይላ] ካብ [ከዓብ ቢን ዑጅራ] ካብ [ቢላል] ኢሉ፤ ' ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ ጽምዲ ኹፍን ቱርባንን ጨፍጨፉ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 95
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ ቢን ሰዒድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ቢሲር ቢን ኣል ሙፋድላል] ካብ [ዓብዱራሕማን ቢን ኢስሓቕ ኣል ቁራሲ]፣ ካብ [ኣቡ ዑበይዳ ቢን መሓመድ ቢን ዓመር ቢን ያሲር] ኢሉ፤ 'ሓደ ግዜ ን[ጃቢር ቢን ዓብደላ] ብዛዕባ ክልተ ኹፍ ምድራዝ ሓቲተዮ ነይረ፡ ድሕሪኡ ንሱ 'እዚ ሱና እዩ ወዲ ሓወይ' ኢሉ መለሰሉ። ኢሉ፤ ከምኡ ውን ብዛዕባ ምድራዝ ኢማማ ሓቲተዮ ስለዚ ንሱ ድማ 'ጸጉሪ ብማይ ደርዝዮ' ኢሉ መለሰሉ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 96
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ'] ካብ [ኣል ኣማሲ] ካብ [ሳሊም ቢን ኣቡ ኣል ጁድ] ካብ [ኩራይብ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ካብ ሓማቱ - [ማይሙና] - ኢሉ፤ ' ንነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ማይ መሕጸቢ ኣቐሚጠሎም፡ ድሕሪኡ ጁኑብ ብእኡ ተሓጸበ። ነቲ ዕትሮ ብጸጋማይ ኢዱ ኣብ ልዕሊ የማናይ ኢዱ ኣንከባለሎ፡ ድሕሪኡ ክልቲኡ ጨጉሪ ርእሱ ሓጸበ። ብድሕሪኡ ኢዱ ናብቲ ዕትሮ ኣእትዩ ብልዕቲ ብማይ ኣፍሲሱ ኢዱ ኣብ መንደቕ ወይ መሬት ይሕጸብ ነበረ። ድሕሪኡ ኣፉ ተሓጺቡ ኣብ ኣፍንጫኡ ማይ ኣእትዩ ገጹን ክልቲኡ ቅልጽሙን ብርኩን ሓጸበ። ድሕሪኡ ኣብ ርእሱ ሰለስተ ግዜ ማይ ኣፍሲሱ፡ ነቲ ማይ ኣብ ልዕሊ ምሉእ ኣካላቱ ኣሕልፎ፡ ድሕሪኡ ርሒቑ እግሩ ይሕጸብ’። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ፣ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ድማ ካብ ኡም ሰላማ፣ ጃብር፣ ኣቡ ሰዒድ፣ ጁበይር ቢን ሙስኢምን ኣቡ ሑረይራን ዝተረድኡ እውን ኣለዉ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 97
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [ሂስያም ቢን ኡርዋ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣይስያ] ኢሉ፤ ' ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጁኑብ ምሕጻብ ክገብር ከሎ፡ ኣእዳዉ ናብቲ ዕትሮ ቅድሚ ምእታዉ መጀመርታ ኣእዳዉ ይሕጸብ ነበረ። ብድሕሪ እዚ ብልዕቱ ሓጺቡ ከምቲ ኣብ ውዱእ ንጸሎት ዝግበር ውዱእ ፈጺሙ ጸጉሩ ብማይ ይሕጸብ። ብድሕሪኡ ሰለስተ ሻወር ኣብ ርእሱ ኣፍሰሰ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ፣ እዚ ሓዲስ ድማ ብክኢላታት ኣብ ጉዳይ ምሕጻብ ጁኑብ ዝተመርጸ እዩ። ሓደ ሰብ ከምቲ ኣብ ውዱእ ጸሎት ዝግበር ውዱእ ክገብር፡ ድሕሪኡ ሰለስተ ሻወር ኣብ ርእሱ ከፍስስ ከም ዘለዎ። ብድሕሪኡ ነቲ ማይ ኣብ ምሉእ ኣካላትካ ኣጉየዮ እሞ እግርኻ ተሓጸብ። ሳይንቲስት ነዚ ሓዲስ ኣብ ግብሪ ኣውዒልዎ ይብሉ፤ 'ጁኑብ ዝኾነ ሰብ ዋላ እኳ ውዱእ እንተዘይገበረ ኣብ ማይ እንተጥሒሉ እዚ እኹል እዩ'። እዚ ናይ ሻፊዒን ኣሕመድን ኢስሓቅን ርእይቶ እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 98
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا
ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ካብ [ኣዩብ ቢን ሙሳ] ካብ [ሰዒድ ኣል መቕቡሪ] ካብ [ዓብደላ ቢን ራፊዕ] ካብ [ኡሙ ሰላማ] ኢሉ፤ 'ኦ ረሱል፡ ብሓቂ ኣነ መብዛሕትኡ ግዜ ንመእሰሪ ጸጉራ - ጅማት - እተጽንዕ ሰበይቲ እየ፡ ጁኑብ መሕጸቢ እንተገይረ፡ ከውጽኦ ኣለኒ ድዩ?' ንሱ ድማ ‘ኣይፋልን፡ ኣብ ልዕሊ ርእስኻ ሰለስተ ማይ ጥራይ ኣፍስስ፡ ድሕሪኡ ነቲ ማይ ኣብ ምሉእ ኣካላትካ ኣጉየዮ እሞ ንጹህ ክትከውን ኢኻ፡ ወይ ድማ ‘ንጹህ ኢኻ’ ኢሉ መለሰሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ። ብዙሓት ነዚ ሓዲስ ዝፍጽሙ ሳይንቲስት፡ ጓል ኣንስተይቲ ጁኑብ እንተ ተሓጺባ፡ ጸጉራ ድማ እንተዘይኣውሪዳ ሽዑ ማይ ኣብ ልዕሊ ኣካላታ ድሕሪ ምፍሳስ እዚ እኹል እዩ ይብሉ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 99
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ
ነጊሩና ኣሎ [ናሽር ቢን ዓሊ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣልሓሪት ቢን ዋጂሕ] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ ቢን ዲናር] ካብ [መሓመድ ቢን ሲሪን] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ‘ኣብ ትሕቲ ነፍሲ ወከፍ ጸጉሪ ጁኑብ ኣሎ፡ ስለዚ ጸጉሪ ሓጺብካ ቆርበት ኣጽርዮ’ ኢሉና። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዓሊን ኣናስን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ኣል ሓሪት ቢን ዋጂህ ዋላ ድኹም ሸኽ እንተነበረ ብዘይካ ካብኡ ዘይንፈልጦ ጋሪብ ሓዲስ እዩ። ውሑዳት ሊቃውንቲ ካብኡ ዘዘንትውዎ ኣይኮኑን፣ ነዛ ሓዲስ ጥራሕ፣ ካብ ማሊክ ቢን ዲናር ኣዘንትዩዋ። ሓደ ሓደ ግዜ ኣል ሓሪስ ቢን ዋጂህ ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ኢብን ዋጅባህ’ ይበሃል።
Hadith
Imam Tirmidzi : 100
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ
ነጊሩና ኣሎ [ኢስማዒል ቢን ሙሳ] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ሻሪክ] ካብ [ኣቡ ኢስሓቕ] ካብ [ኣል ኣስዋድ] ካብ [ኣይሲያ] ከምዚ ኢሉ ኣሎ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ድሕሪ ምሕጻብ ውዱእ ኣይገበሩን’ ኢሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሰሒሕ ሓዲስ እዩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ድማ ናይ ውሑዳት ዘይኮኑ ካብ ሰሓባ ናይ ነቢይ ሰለላሁ ዓሌሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ማለት ድሕሪ ምሕጻብ ውዱእ ዘይምግባር እዩ'።
