Imam Tirmidzi : 81
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }
Yatubwiye [Hanadi] ati; yatubwiye [Sharik] avuye kuri [Abu Fazarah] avuye kuri [Abu Zaid] avuye kuri [Abudula bin Mas’ud] ati; 'Umuhanuzi w'Imana yaranbajije; 'Ni igiki kiri mu ndobo yawe?' Nanje ndamwishura nti: ‘Araki,’ aca ambwira ati; Ibn Mas’ud ati: ‘Amatafari meza n’amazi meranda; 'Nuko rero akorana na we ubwogero'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi yonyene ni yo yavuzwe na Abu Zaid ivugwa na Abdullah ivugwa n'umuhanuzi Sallallahu Alaihi Wasallam. Hagati aho, Abu Zaid ni umuntu ataramenyekana n’abahinga mu vy’amahadithi. Nta hadithi izwi ko yavuze kiretse iyi. Abahinga bamwebamwe bavuga ko umuntu yoshobora kwiyuhagira akoresheje Nabidz -arak-. Muri abo harimwo Sufyan Ats Tsauri n’abandi. Kandi hari n’abandi bafise iciyumviro c’uko umuntu adakwiye kwiyuhagira akoresheje umuvinyu. Ivyo ni vyo Shafi’i, Ahmad na Ishaq bavuga. Ishaq ati; ‘Nimba umuntu ageragejwe n’ivyo, rero n’ukoze n’umuvinyu, ariko jewe noshima ko yokora tayammum’. Abu Isa ati; Naho amajambo y’umuntu; ‘Ntivyemewe kwiyuhagira n’umuvinyu,’ ni vyo vyegereye cane Korowani kandi birabereye cane. Kuko Allah Ta'ala ati, '-maze nturonka amazi, hanyuma usenge ku butaka bwiza - busukuye'.
Imam Tirmidzi : 82
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ
Yaratubwiye [Qutaiba] ati; yatubwiye [Al Laits] kuva kuri [Uqail] kuva kuri [Az Zuhri] kuva kuri [Ubaidila bin Abdullah] kuva kuri [Ibn Abbas] ati; 'Umuhanuzi sallallaahu alaihi wasallam yanyweye amata, hanyuma asaba amazi, akaraba akanwa n'ayo mazi, hanyuma aravuga ati; 'Nta gukeka, amata arimwo ibinure'. Aravuga ati; 'Muri iki gice harimwo kandi amateka ya Sahl bin Sa'd As Saidi na Ummu Salamah'. Abu Isa ati; 'Iyi ni hadithi ari hasan authentic, bamwe mu bahinga bo mu vya siyansi bafise iciyumviro c'uko umuntu asabwa gukaraba amazi amaze kunywa amata. Hagati aho, mu vyiyumviro vyacu, ni Sunnah gusa. Kandi bamwe muri bo ntibasaba mbere umuntu yobasukura akanwa kugira banywe amata'.
Imam Tirmidzi : 83
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ
Twarabwiwe ko [Nashr bin Ali] na [Muhamadi bin Basyyar] bompi bavuze ngo; yatubwiye [Abu Ahmadu Muhamadi bin Abdullah Az Zubair] kuva kuri [Sufyan] kuva kuri [Adl Dlahhak bin Uthman] kuva kuri [Nafi’] kuva kuri [Ibn Umar] ati; 'Hari umuntu yaramukije Nkurunziza sallallaahu alaihi wasallam igihe Nkurunziza yariko arasoma, rero ntiyamwishura.' Abu Isa ati; 'Iyi hadithi iri mu rugero rwa hasan sahih, iki gusa - kwishura indamukanyo - ni co makruh muri twebwe iyo turiko turasohoka canke turiko turasohoka, nk'uko vyasobanuwe n'abahinga bamwebamwe mu vy'ubuhinga. Kandi iyi hadithi ni yo hadithi nziza cane ivugwa muri iki gice. Abu Isa ati; 'Muri iki gice harimwo kandi hadithi zivuye kuri Al Muhajir bin Qunfudz, Abdullah bin Hanzhala, Alqamah bin Al Afra', Jabir na Al Barra''.
Imam Tirmidzi : 84
حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ
Yatubwiye [Sawwar bin Abdullah Al Anbari] ati; yaratubwiye [Al Mu’tamir bin Sulaiman] ati; Numvise [Ayyub] avuga kuri [Muhammad bin Sirin] kuri [Abu Hurairah] kuri Nkurunziza w’Imana; ko yavuze; ’ Iyo igikoresho kiriwe n’imbwa, gitegerezwa kwozwa incuro indwi, rimwe canke rya nyuma n’ivu. Ariko rero, iyo igikoresho kirimye n’akayabu, gimeze rimwe gusa’. Abu Isa ati; ‘Iyi hadithi ni hasan y’ukuri. Ivyo ni vyo Shafi’i, Ahmad na Ishaq bavuga. Iyi hadithi na yo nyene yaravuzwe mu bundi buryo ivuye kuri Abu Hurairah, ivuye ku Ntumwa y’Imana nk’iyi. Ni uko gusa itavuga ngo 'Iyo igikoresho kirimye n'akayabu, kimeze rimwe gusa'. Muri iki gice harimwo kandi amateka ya Abdullah bin Mughaffal’.
Imam Tirmidzi : 85
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ
Twarabwiwe ko [Ishaq bin Musa Al Ansari] ati; yaratubwiye [Ma’n] ati; yatubwiye [Malik bin Anas] avuye kuri [Ishaq bin Abdullah bin Abu Talha] avuye kuri [Humaid bint Ubaid bin Rifa’ah] avuye kuri [Kabsyah bint Ka’ab bin Malik] umugore wa Ibn Abu Qatadah; ko [Abu Qatadah] yinjiye kumubona. -Kabsyah- ati; 'Naramusutse amazi, bukwi na bukwi akayabu kaza karanywa, Abu Qatadah aca azunguza igikombe kugira ngo akayabu kanywe'. Kabsyah ati; Abu Qatadah yari azi ko ndiko ndamuraba, aca avuga ati; 'Uratangaye ga mukobwa wa musazanje?' Nanje ndamwishura nti: ‘Egome; 'Nta gukeka, Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam yavuze ati; ’ Ivyatsi ntibihumanye. Ni igikoko gikunda kugendagenda kigukikuje.’ Kandi bamwe muri bo bavuze kuri Malik ko we - Kabsyah - yari umugore wa Abu Qatadah, ariko ni ukuri ko yari umugore wa Ibn Abu Qatadah. Aravuga ati; 'Muri iki gice harimwo kandi amateka ya Aisyah na Abu Hurairah'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri, ivyo ni vyo vyiyumviro vy'intiti nyinshi zivuye mu bagenzi b'Imana Sallallahu Alaihi Wasallam, abatabi'in n'abantu babakurikiye nka Shafi'i, Ahmad na Ishaq. Bavuga ko ivyo kunywa vy’akayabu bisigaye ari vyiza. Kandi iyi ni yo hadithi nziza cane muri iki gice. Imamu Malik abona ko iyo hadithi ari nziza, ni ukuvuga ivuye kuri Ishaq bin Abdullah bin Abu Talhah. Kandi nta n’umwe atunganye mu nkuru yiwe kuruta Malik’.
Imam Tirmidzi : 86
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Yatubwiye [Hanadi] ati; yatubwiye [Waki’] avuye kuri [Al Amasy] avuye kuri [Ibrahimu] avuye kuri [Hammam Ibnul Harith] ati; [Jarir bin Abdullah] yarasohoye, hanyuma arakora ubwogero, arahanagura khuf yiwe. Hanyuma bamubwira bati: 'Kubera iki ukora ivyo?' ati; ‘Ni igiki kinbuza gukora ivyo? Nabonye Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam abikora'. Iburahimu ati; 'Iyi hadithi ya Jarir ituma abantu bumva batangaye, kuko Jarir yahindukiye abayisilamu inyuma y'uguhishurirwa kwa Sura Al Maidah'. Aya ni amajambo ya Ibrahimu, ni ukuvuga amajambo ngo: ‘Iyi hadithi ituma abantu bumva batangaye’. Aravuga ati; Muri iki gice harimwo kandi inkuru zivugwa na Umar, Ali, Hudzaifah, Al Mughirah, Bilal, Sa'd, Abu Ayyub, Salman, Buraidah, Amru bin Umayyah, Anas, Sahl bin Sa'd, Ya'la bin Murrah, Ubadah Ibnu Shamid, Usamah bin Usamah, Abu Umar, Abu hari n’abavuga ngo, Ibnu Umara na Ubayi bini Imara’. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ya Jarir ni hasan y'ukuri mu rwego'.
Imam Tirmidzi : 87
وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
Ivyo vyavuzwe na [Syahr bin Hausyab], ati; ‘Nabonye [Jarir bin Abdullah] ariko arakora ubwogero, hanyuma akuraho amakhufu yiwe abiri. Nanje rero ndamubaza ivyo, aca ambwira ati: ‘Nabonye Nkurunziza Sallallahu Alaihi Wasallam akora ubwogero hanyuma akuraho khuf ziwe zibiri’. Nanje rero ndamubwira nti: «Ivyo vyari imbere y’uko Sura Al Maidah ihishurirwa canke inyuma y’aho? Arishura ati: «Sinahindutse umuyisilamu kiretse inyuma y’uguhishurirwa kwa Sura Al Maidah». [Qutaibah] yarabitubwiye, ati; 'Twarabwiwe [Khalid bin Ziyad I Tirmidhi], bivuye kuri [Muqatil bin Hayyan], bivuye kuri [Syahr bin Hausyab], bivuye kuri [Jarir]'. Uwo muvugizi ati; ’ [Baqiyyah] yavuzwe na [Ibrahimu bin Adham], na [Muqatil bin Hayyan], na [Syahr bin Hausyab], na [Jarir]. Kandi iyo ni hadithi igaragara, kuko hari abantu bahakana guhanagura khuf bavuga ko Nkurunziza sallallaahu Alaihi Wasallam yahanaguye khuf imbere y’uko Sura Al Maidah ivugwa. Kandi Jarir yaravuze muri hadithi yiwe ko yabonye Nkurunziza (saww) ariko arahanagura khuf yiwe inyuma y’uguhishurirwa kwa Sura Al Maidah’.
Imam Tirmidzi : 88
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ
Yaratubwiye [Qutaiba] ati; yatubwiye [Abu Awanah] kuva kuri [Said bin Masruq] kuva kuri [Ibrahimu At Taimi] kuva kuri [Amru bin Maimun] kuva kuri [Abu Abdullah Al Jadali] kuva kuri [Khuzaimah bin Thabit] kuva ku Ntumwa y’Imana; iyo bamubajije ivyerekeye guhanagura khuf zibiri, ati; 'Imisi itatu ku bantu bari mu rugendo n'umusi umwe ku baguma muhira'. Vyavuzwe kandi na Yahya bin Ma’in ko ari we yemeje hadithi ya Khuzaimah bin Thabit yerekeye guhanagura khuf. Kandi izina rya Abu Abdullah Al Jadali ni Abdu bin Abd, akenshi yitwa Abdurrahman bin Abd. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri, muri iki gice harimwo kandi inkuru za Ali, Abu Bakrah, Abu Hurairah, Shafwan bin Assal, Auf bin Malik, Ibn Umar na Jarir'.
Imam Tirmidzi : 89
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ
Yatubwiye [Hanadi] ati; yatubwiye [Abu Al Ahwash] avuye kuri [Ashim bin Abu An Nujud] avuye kuri [Zirr bin Hubaisy] avuye kuri [Shafwan bin ‘Assal] ati; ’ Iyo tuba turi mu rugendo, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yaradutegetse kutayifungura imisi itatu n’amajoro atatu kiretse iyo turi muri junub. Kandi biracari vyemewe guhanagura kubera gusohoka, gusohora no kuryama'. Abu Isa ati; ‘Iyi hadithi ni hasan y’ukuri. Al Hakam bin Utbah na Hammad bavuze iyo hadithi bavuye kuri Ibrahimu An Nakha’i, bavuye kuri Abu Abdullah Al Jadali, bavuye kuri Khuzaimah bin Thabit, ariko ivyo si ivy’ukuri. Ali Ibnuli Madini ati; Yahya bin Said yavuze ko Shuba yavuze ati; 'Ibrahimu An Nakha'i ntiyari bwigere yumva kuri Abu Abdullah Al Jadali ivyerekeye hadithi yo guhanagura khuf'. Za’idah yavuze avuye kuri Mansur ati: ‘Twari kera turi mu cumba ca Ibrahimu At Taimi, mu gihe ico gihe twari kumwe na Ibrahimu An Nakha’i, hanyuma Ibrahimu At Taimi aratubwira avuye kuri Amru bin Maimun, avuye kuri Abu Abdullah Al Jadali, avuye kuri Khuzaimah bin Thabit, avuye kuri Nkurunziza Wahithsallah wa aiping wa babiri. Muhamadi Bin Isimayili ati; 'Muri iki gice hadithi nziza cane ni hadithi yavuzwe na Shafwan bin 'Assal Al Muradi'. Abu Isa ati; 'Ivyo ni vyo vyiyumviro vy'intiti nyinshi zivuye mu bagenzi b'Imana sallallaahu alaihi wasallam, aba tabi'in n'abakurikiye bo zivuye mu ba fuqaha. Nka Sufyani Ats Tsauri, Ibnuli Mubaraki, Siyafi, Ahmadi na Ishaq. Baravuga bati; 'Abantu baguma muhira barahanagura khuf umusi n'ijoro kandi abantu baja mu rugendo bakayihanagura imisi itatu n'amajoro atatu'. Abu Isa ati; ‘Biravugwa kandi n’abahinga bamwebamwe mu vya siyansi ko badashiraho igihe co guhanagura khuf zibiri. Ico ciyumviro ni ica Malik bin Anas’. Abu Isa yongera ati: 'Iciyumviro gitanga igihe ni co gifise akamaro kuruta'. Iyi hadithi na yo nyene yaravuzwe na Shafwan bin ‘Assal, uretse hadithi ya Ashim.
Imam Tirmidzi : 90
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ
Yaratubwiye [Abul Walidi Ad Dimasqi] ati; yatubwiye [Al Walid bin Muslim] ati; yampaye raporo [Tsaur bin Yazid] avuye kuri [Raja` bin Haiwah] avuye kuri [umwanditsi wa Al Mughirah] avuye kuri [Al Mughirah bin Syu’bah] ati; 'Intumwa yasize hejuru n'inyuma y'igipfukisho ciwe'. Abu Isa ati; 'Iki si iciyumviro c'umwe gusa mu bagenzi b'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam, abatabi'in n'abantu babakurikiye bavuye mu bafuqaha. Ico ciyumviro na co nyene carafashwe na Malik, Syafi’i na Ishaq. Iyi ni hadithi y’ingorane, nta n’umwe yizigira Tsaur bin Yazid atari Al Walid bin Muslim. Abu Isa ati; 'Nabajije Abu Zur'ah na Muhammad bin Isma'il ivy'iyi hadithi, bompi baramwishura bati: 'Iyi hadithi si iyo ukuri, kuko Ibnul Mubarak yayivuze kuri Tsaur, kuri Raja` bin Haiwah'. Aravuga ati; 'vyambwiwe n'umwanditsi Al Mughirah mu mursal, n'Umuhanuzi saw.
Imam Tirmidzi : 91
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
Twarabwiwe ko [Ali bin Hujr] ati; yatubwiye [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] avuye kuri [se wiwe] avuye kuri [Urwah bin Az Zubair] avuye kuri [Al Mughirah bin Syu’ba] ati; 'Nabonye Nkurunziza (saww) ariko arasiga hejuru y'ibipfunsi vyiwe bibiri'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ya Al Mughirah iri mu rugero rwa Hasan, ni ukuvuga hadithi ya Abdurrahman bin Abu Az Zinad, ivuye kuri se, i Urwah, ivuye muri Al Mughirah. Kandi nta n’umwe twigera tumenya yavuze avuye i Urwah avuye muri Al Mughirah ivyerekeye lafadz, ‘ku mutwe wa khufnya zibiri,’ uretse we. Ivyo ni vyo abahinga benshi biyumvira. Ico ciyumviro na co nyene carafashwe na Sufyan Ats Tsauri na Ahmad. Muhamadi ati; 'Malik binu Anasi yahaye ikimenyetso Abdurrahman binu Abu Az Zinad'.
Imam Tirmidzi : 92
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ
Twarabwiwe ko [Hannad] na [Mahmud bin Ghailan] bompi bavuze ngo; yatubwiye [Waki’] avuye kuri [Sufyan] avuye kuri [Abu Qayisi] avuye kuri [Huzayili bin Surahbil] avuye kuri [Al Mughirah bin Syu’ba] ati; 'Umuhanuzi sallallaahu alaihi wasallam yarakoze ubwogero, akuraho amasogisi yiwe abiri n'inkweto zompi'. Abu Isa ati; ‘Iyi hadithi ni hasan y’ukuri, kandi ivyo ni vyo abahinga benshi mu vya siyansi bavyiyumvira. Ico ciyumviro kandi carafashwe na Sufyani Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Siyafi’i, Ahmad na Ishaq. Baravuga bati; 'Umuntu ashobora guhanagura amasoseti yompi mbere n'inkweto iyo zompi zikomeye'. Abu Isa ati; 'Muri iki gice harimwo kandi hadithi yavuzwe na Abu Musa'. Abu Isa ati; ‘Numvise Salih binu Muhamadi At Tirmidhi avuga ati; ‘Numvise Abu Muqatil Nk’uko Samarqandi avuga; 'Naje kuraba Abu Hanifah igihe yari arwaye imbere y'uko apfa, yasavye amazi, hanyuma yiyuhagira yambaye amasogisi. Inyuma y’ivyo arabasiga bompi mu gihe avuga ati; 'Uyu musi nakoze ikintu ntarigeze nkora, nahanaguye amasoseti yompi, naho atari inkweto'.
Imam Tirmidzi : 93
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ
Yatubwiye [Muhamadi bin Basyyar] ati; yatubwiye [Yahya bin Said Al Qaththan] avuye kuri [Sulayimani At Taimi] avuye kuri [Bakr bin Abdullah Al Muzani] avuye kuri [Al Hasan] avuye kuri [Ibnul Mughirah bin Syu’ba] avuye kuri [se wiwe] ati; 'Umuhanuzi Sallallahu Alaihi Wasallam yarakoze ubwogero, aca akuraho khuf na imamah -ubwoko bw'igitambaro kiboshe ku mutwe-'. [Bakri] ati; ‘Navyumvise kuri [Ibnuli Mugira]. Uwo muvugizi ati; ‘Muhamadi bin Basyyar yaravuze iyo hadithi ahandi; ko yahanaguye umutwe wiwe n’igitambaro ciwe’. Iyi hadithi na yo nyene yaravuzwe ivuye mu yindi nzira, ivuye kuri Al Mughirah bin Syu’bah. Bamwe muri bo bavuze lafadz; ‘akorakora igipfunsi ciwe n’igitambaro ciwe’, mu gihe bamwebamwe batabivuze. Kandi numva Ahmadu Ibnuli Hasan avuga ati; Numvise Ahmadu Bin Hanbali avuga ati; 'Sinigeze mbona umuntu nka Yahya bin Said Al Qaththan n'amaso yanje abiri'. Uwo muvugizi ati; 'Muri iki gice harimwo kandi amateka ya Amru bin Umayyah, Salman, Tsauban na Abu Umamah'. Abu Isa ati; 'Hadithi ya Al Mughirah bin Syu'bah ni hasan y'ukuri, ico ciyumviro gifatwa n'intiti nyinshi zivuye mu bagenzi b'Imana, nka Abu Bakr, Umar na Anas'. Ico ciyumviro kandi gifise Al Auza’i, Ahmad na Ishaq. Baravuga bati; 'Umuntu yoshobora guhanagura igitambaro ciwe'. Kandi intiti nyinshi zivuye mu bagenzi b’Intumwa n’abatabi’in bati; 'Umuntu ntashobora guhanagura igitambaro ciwe kiretse ahanaguye umutwe n'igitambaro ciwe'. Ivyo ni vyo Sufyani Ats Tsauri, Malik Bin Anas, Ibunul Mubarak na Syafri’i bavuga. Abu Isa ati; Numvise Al Jarud bin Mu’adz avuga ati; Numvise Waki’ Ibnul Jarra avuga ati; 'Niyahanagura igitambaro ciwe gusa rero ivyo biramuhagije, kuko ivyo ni sunnah'.
Imam Tirmidzi : 94
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ
Yatubwiye [Hanadi] ati; yatubwiye [Ali bin Mushir] avuye kuri [Al Amasy] avuye kuri [Al Hakam] avuye kuri [Abdurrahman bin Abu Laila] avuye kuri [Ka’ab bin Ujrah] avuye kuri [Bilal] ati; 'Ntumwa y'Imana yasize umupira w'amaguru n'impuzu y'imbere'.
Imam Tirmidzi : 95
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ
Yaratubwiye [Qutayba bin Said] ati; yatubwiye [Bisyr bin Al Mufaddlal] avuye kuri [Abdurrahman bin Ishaq Al Qurasyi], avuye kuri [Abu Ubaida bin Muhamadi bin ‘Ammar bin Yasir] ati; 'Narigeze kubaza [Jabir bin Abdullah] ivyerekeye guhanagura izo khufu zibiri, aca ambwira ati: 'Ivyo ni sunnah, mwana wa mwenewacu'. Yavuze; Kandi nanje ndamubaza ivy’uguhanagura Imama, aca ambwira ati: ‘Hanagura umushatsi n’amazi’.
Imam Tirmidzi : 96
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
Yatubwiye [Hanadi] ati; yatubwiye [Waki’] avuye kuri [Al Amasy] avuye kuri [Salim bin Abu Al Ju’d] avuye kuri [Kuraib] avuye kuri [Ibn Abbas] avuye kuri senge - [Maimunah] - ati; ’ Nashize amazi yo kwoga ku Ntumwa y’Imana, aca yoza junub na yo. Yarahengamira ico gikoresho n’ukuboko kwiwe kw’ibubamfu hejuru y’ukuboko kwiwe kw’iburyo, hanyuma akayoza ibiganza vyose bibiri. Ivyo biheze aca ashira ukuboko kwiwe muri ico gitereko, akagisiga amazi mu bihimba vy’irondoka vyiwe, akagisiga ukuboko kwiwe ku ruhome canke hasi. Hanyuma arakaraba akanwa, ashira amazi mu mazuru, arakaraba mu maso no mu maboko yompi no mu bitugu. Hanyuma umusuke amazi ku mutwe incuro zitatu, amazi umushire ku mubiri wose, hanyuma ugende umuyoze ibirenge’. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri, kandi muri iki gice harimwo n'inkuru zavuzwe na Ummu Salamah, Jabir, Abu Said, Jubair bin Muth'im na Abu Hurairah'.
Imam Tirmidzi : 97
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Twarabwiwe [Ibn Abu Umar] ati; yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] avuye kuri [Hysyam ibindi Urwah] avuye kuri [se wiwe] avuye kuri [Aisyah] ati; ’ Igihe Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yariko araja kwoga junub, yabanje kwoza ibiganza vyiwe imbere yo gushiramwo ibiganza vyiwe mu gitereko. Inyuma y’ivyo aca arakaraba ibihimba vy’irondoka, akayoga nk’uko bigenda mu gusenga, akayoga umushatsi wiwe n’amazi. Inyuma y’ivyo asuka amazi atatu ku mutwe wiwe. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri, kandi iyi hadithi yatowe n'abahinga mu bijanye no kwoga junub. Ko umuntu yokwiyuhagira nk’uko bigenda mu kwiyuhagira kw’amasengesho, hanyuma akamusukako amazi atatu ku mutwe. Inyuma y’ivyo, ushire amazi ku mubiri wawe wose, woze ibirenge. Abanyabwenge barashize mu ngiro iyo hadithi, bati; 'Iyo umuntu ari junub yibiye mu mazi naho atariko arakora ablution rero ivyo birahagije'. Ivyo ni vyo Shafi’i, Ahmad na Ishaq’ bavuga.
Imam Tirmidzi : 98
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا
Twarabwiwe [Ibn Abu Umar] ati; yatubwiye [Sufyani] avuye kuri [Ayyub bin Musa] avuye kuri [Said Al Maqburi] avuye kuri [Abdullah bin Rafi’] avuye kuri [Ummu Salamah] ati; 'Ewe Ntumwa y'Imana, mu vy'ukuri ndi umugore akunda gufatanya imishatsi yiwe - imigozi -, iyo nkora junub yo kwoga, mbega ntegerezwa kuyikurako?' arishura ati; ‘Oya, ahubwo usuke amazi gatatu gusa ku mutwe wawe, hanyuma ushire amazi ku mubiri wawe wose uzoba uwusukuye, canke ati; ‘mwacitse beranda’. Abu Isa ati; ‘Iyi hadithi ni hasan y’ukuri. Abanyabwenge benshi bakora iyo hadithi, bavuga ko iyo umugore yogeye junub, kandi ntamanuke umushatsi wiwe rero ivyo bihagije amaze gutera amazi ku mubiri wiwe’.
Imam Tirmidzi : 99
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ
Yaratubwiye [Nashr bin Ali] ati; yatubwiye [Al Harith bin Wajih] ati; yatubwiye [Malik bin Dinar] avuye kuri [Muhammad bin Sirin] avuye kuri [Abu Hurairah] avuye ku Ntumwa y’Imana, ati; 'Munsi y'umushatsi wose hariho junub, rero woze umushatsi usukure urukoba'. Muri iki gice harimwo kandi amateka ya Ali na Anas. Abu Isa ati; 'Hadithi ya Al Harith bin Wajih ni hadithi ya gharib tutazi kiretse kuri we, naho yari sheikh w'intege nke. Si intiti nke zayivuze kuri we, ariko we wenyene ayivuze iyi hadithi, kuri Malik bin Dinar. Rimwe na rimwe yitwa Al Harith bin Wajih, rimwe na rimwe yitwa Ibn Wajbah’.
Imam Tirmidzi : 100
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ
Twarabwiwe [Isma’il bin Musa] ati; yatubwiye [Sharik] kuva kuri [Abu Ishaq] kuva kuri [Al Aswad] kuva kuri [Aisyah] ati; 'Intumwa nkuru y'Imana ntiyakora ubwogero amaze kwiyuhagira'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hadithi y'agaciro'. Abu Isa ati; 'Kandi iki ni co ciyumviro c'abagenzi bakeyi b'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam na tabi'in, ni ukuvuga kudakora ubwogero inyuma yo kwiyuhagira'.