Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 81
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }
म्हानै [हन्नाद] बतायो है, म्हानै [शारीक] [अबू फजारा] सूं [अबू जैद] सूं [अब्दुल्लाह बिन मसूद] बतायो है; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम मन्नै पूछ्यो: 'थारी बाल्टी रै मांय कांई है?' मैं जवाब दियो, 'अरक,' फेर बो बोल्यो: 'अच्छी खजूर अर पवित्र पाणी,' इब्न मसूद कह्यो; 'तो बां उणरै सागै वजू कर लियो'। अबू ईसा कह्यो; 'केवल यो हदीस अबू जैद सूं अब्दुल्ला सूं पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं सुणीजी है। इण बीच, अबू जैद एक असो मिनख है जिणनै हदीस रा जाणकार अजै तांई नीं जाणै है। इण हदीस रै अलावा बां कोई भी हदीस लिखी कोनी। केई वैज्ञानिकां रो मानणो है कै कोई मिनख नबीदज -अरक- सूं वजू ले सकै है। बां मांय सूं सुफ्यान आत्स त्सौरी अर दूजा लोग है। अर केई दूजा लोगां रो मानणो है कै किणी नै दारू सूं वजू नीं करणो चाइजै। यो शफी, अहमद अर इशाक री राय है। इशाक बोल्यो; 'अगर कोई इण सूं परीक्षा लेवै है तो उणनै दारू सूं वजू लेणो चाइजै, पण म्हैं तो ओ चावूंला कै वो तैम्मम कर लेवै'। अबू ईसा कह्यो; जठै तण किणी री बातां री बात है; 'मदिरा रै साथै वजू लेणो ठीक कोनी है,' कुरान रै करीब अर ज्यादा उचित है। क्यूंकै अल्लाह तआला कैवे है, '-फेर थानै पाणी कोनी मिलै, फेर आछी - साफ - जमीन माथै नमाज करो'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 82
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ
म्हानै [कुतैबा] बतायो है, म्हानै [अल लैट्स] [उकैल] सूं [अज जुहरी] सूं [उबैदिल्लाह बिन अब्दुल्ला] सूं [इब्न अब्बास] बतायो है; 'पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम दूध पीयो, फेर पाणी मांग्यो अर पाणी सूं आपरो मुंह गराराया, इणरै बाद कह्यो: 'सचमुच दूध रै मांय चर्बी हुया करै है'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय सहल बिन सद अस सैदी अर उम्म सलामा रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; 'यो एक हदीस है जिको हसन प्रामाणिक है, केई विज्ञान रा विद्वानां रो मानणो है कै मिनख नै दूध पीयां पछै पाणी सूं गरारा करणो जरूरी है। इण बीच, म्हारै विचार सूं, ओ सिर्फ सुन्नत है। अर बां मांय सूं केई तो दूध पीबा रै वास्तै किणी नै आपरो मुंह धोबा री भी जरूरत कोनी पड़ै।
Hadith
Imam Tirmidzi : 83
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ
म्हानै बतायो है [नशर बिन अली] अर [मुहम्मद बिन बसिस्यार] दोनूं कैयो; म्हानै बतायो है [अबू अहमद मुहम्मद बिन अब्दुल्ला अज जुबैर] सूं [सुफियान] सूं [अदल द्लाहक बिन उथमान] सूं [नफी'] सूं [इब्न उमर] कैयो; 'एक आदमी हो जद पैगम्बर पेशाब कर रैया हा जद पैगम्बर नै नमस्कार करियो, सो उण कोई जवाब कोनी दियो।' अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन सहीह री डिग्री रै मांय है, फगत आ- सलाम रो जवाब देवणो- आपां रै मांय मकरूह है जद आपां शौच या पेशाब करां हां, जियां कै केई विज्ञान रा जाणकार व्याख्या करी है। अर आ हदीस इण अध्याय मांय सबसूं चोखी हदीस है। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय अल मुहाजिर बिन कुनफुदज, अब्दुल्ला बिन हंझलाह, अलकामह बिन अल अफरा', जाबीर अर अल बर्रा री हदीस भी है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 84
حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ
म्हानै बतायो है [सववर बिन अब्दुल्लाह अल 'अनबारी] कह्यो, म्हानै बतायो है [अल मुतमीर बिन सुलेमान] कह्यो; मैं [अय्यूब] नै [मुहम्मद बिन सिरिन] सूं [अबू हुरैराह] नै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं सुण्यो है कै बां कैयो हो कै 'अगर कोई बर्तन कुत्ता चाटै है तो उणनै सात बार धोणो पड़सी, जिण मांय सूं एक या आखरी बार माटी सूं धोणो पड़सी। फेर भी, जे बर्तन नै बिल्ली चाट लेवै है तो बस एक बार धो लेवो। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है। यो शफी, अहमद अर इशाक री राय है। यो हदीस अबू हुरैराह सूं भी दूजा तरीका सूं, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं इण तरै सूं लिख्यो गयो है। ओ तो बस ओ कोनी है कै 'अगर बर्तन नै बिल्ली चाट लेवै तो बस एक बार धो ल्यो'। इण अध्याय मांय अब्दुल्ला बिन मुगफ्फल रो इतिहास भी है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 85
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ
म्हानै बतायो है [इशाक बिन मूसा अल अंसारी] कह्यो, म्हानै बतायो है [मा'न] कह्यो, म्हानै बतायो है [मलिक बिन अनस] सूं [इशाक बिन अब्दुल्लाह बिन अबू थलहा] सूं [हुमैद बिनत उबैद बिन मलिक] इब्न अबू क़तादा री पत्नी [कबस्या बिन मलिक] सूं। -कबस्याह- कह्यो; 'मैं उणरै वास्तै पाणी ढाळ दियो, अचाणचक एक बिल्ली आई अर पी ली, अबू कतदाह फेर बर्तन नै झुका दियो ताकि बिल्ली पी सकै'। कबस्याह कह्यो; अबू कतदा नै ठाह हो कै म्हैं उणनै देख रैयो हूं, सो बो बोल्यो; 'थे हैरान हो, म्हारा भाई री बेटी?' म्हैं जवाब दियो, 'हां,' बो बोल्यो; 'वास्तव में अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कह्यो कै बिल्लियां अशुद्ध कोनी हुवै। वो एक असो जानवर है जको आमतौर माथै थारै आसै-पासै घूमै है।' अर बां मांय सूं केई लोगां मलिक सूं बतायो कै वा - कबस्याह - अबू कतदाह री घरआळी ही, पण ओ साच है कै वा इब्न अबू कतदाह री घरआळी ही। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय ऐसिया अर अबू हुरैरा रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है, पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम, तबीइन अर बां रै बाद रा लोगां जियां कै शफी, अहमद अर इशाक रै साथियां मांय सूं घणकरा विद्वानां री आ राय है। वे तर्क देवै है कै बिल्ली रो बाकी पीणो ठीक है। अर आ ई अध्याय री सबसूं आछी हदीस है। इमाम मलिक इण हदीस नै आछी मानै है, यानी इशाक बिन अब्दुल्ला बिन अबू तल्हा री तरफ सूं। अर मलिक सूं बेसी सिद्ध उणरी कथन मांय कोई कोनी है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 86
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो, म्हानै बतायो है [वाकी'] सूं [अल अमसी] सूं [इब्राहिम] सूं [हम्मम इब्नुल हरिथ] उण कह्यो; [जरीर बिन अब्दुल्ला] पेशाब करियो, फेर वजू करियो अर खूफ पोंछियो। फेर उणसूं पूछ्यो गयो, 'थै आ कियां कर रिया हो?' बो बोल्यो; 'म्हानै इणनै करण सूं कांई रोक रैयो है? मैं एक बार पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम नै करता देख्यो। इब्राहिम कह्यो; 'जरीर री आ हदीस लोगां नै अचंभित कर देवै है, क्यूंकै सूरह अल मैदाह रै प्रकाशित होवण रै बाद जरीर इस्लाम धर्म अपनायो'। यो इब्राहिम रो वचन है, यानी ओ सबद है, 'इण हदीस सूं लोगां नै अचरज हुवै है'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय उमर, अली, हुजैफा, अल मुघिराह, बिलाल, साद, अबू अय्यूब, सलमान, बुरैदा, अमरू बिन उमय्या, अनस, साहल बिन साद, या'ला बिन मुर्रा, उबादा इब्नू शमीद, उसामा बिन स्यारीक, उमाब जमाबी, अर उसामा बिन इब्नू उबादाह, केई लोग इब्नू उमाराह अर उबै बिन इमाराह भी कैवे है। अबू ईसा कह्यो; 'यो जरीर हदीस रैंक रै हिसाब सूं हसन प्रामाणिक है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 87
وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
[स्याहर बिन हौस्याब] सूं सुणाई गई, उण कैयो; 'मैं [जरीर बिन अब्दुल्ला] नै वजू लेता देख्यो, फेर बां आपरी खूफ री जोड़ी पोंछ ली। तो म्हैं बां सूं इण बाबत पूछ्यो तो बां जवाब दियो, 'मैं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम नै वजू लेता अर पछै आपरा दो खूफ पोंछता देख्यो। तो म्हैं उणसूं पूछ्यो, 'कांई ओ सूरत अल मैदाह रै प्रकाशन सूं पैली हो कै पछै?' उण जवाब दियो, 'मैं सूरह अल मैदाह रै प्रकाशित होबा रै बाद इस्लाम धर्म अपनाया कोनी'। [कुतैबा] म्हानै इण बाबत बतायो, बो बोल्यो; 'म्हानै [खालिद बिन जियाद अत तिरमिधि], [मुकातिल बिन हयान] सूं, [स्याहर बिन हौस्यब] सूं, [जरीर] सूं बतायो गयो है'। कथाकार बोल्यो; ' [बकिया] [इब्राहिम बिन अधाम] सूं, [मुकातिल बिन हैयान] सूं, [स्याहर बिन हौस्यब] सूं, [जरीर] सूं सुनाया गया है। अर आ एक साफ हदीस है, क्यूंकै केई लोग जिका खूफ पोंछबा सूं इनकार करै है, वै दावो करै है कै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूरत अल मैदाह रै प्रकाशित होबा सूं पैली खूफ पोंछ दियो हो। अर जरीर आपरी हदीस रै मांय बतायो है कै बां पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम नै सूरत अल मैदाह रै प्रकाशित होबा रै बाद आपरी खूफ पोंछता देख्यो।
Hadith
Imam Tirmidzi : 88
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो, म्हानै बतायो है [अबू 'अवाना] सूं [सैद बिन मसरूक] सूं [इब्राहिम अत तैमी] सूं ['अमरू बिन मैमून] सूं [अबू अब्दुल्लाह अल जादाली] सूं [खुजैमा बिन त्साबित] सूं पैगम्बर सल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं, कै उणसूं एक पाखुप रै बारै में पूछ्यो गयो हो, 'सफर माथै रैवण आळा रै वास्तै तीन दिन अर घरां रैवण आळा रै वास्तै एक दिन'। याह्या बिन मैन सूं यो भी बतायो गयो हो कै उण खूफ पोंछबा रै बारै में खुजैमा बिन थाबित री हदीस नै प्रमाणित करी। अर अबू अब्दुल्लाह अल जदाली रो नाम अब्द बिन अब्द है, जिणनै आमतौर माथै अब्दुर्रहमान बिन अब्द कैवै है। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है, इण अध्याय मांय अली, अबू बकराह, अबू हुरैराह, शफवान बिन असल, औफ बिन मलिक, इब्न उमर अर जरीर रा भी रिवायत है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 89
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो, म्हानै बतायो है [अबू अल अहवाश] सूं ['अशिम बिन अबू अन नुजुद] सूं [जिर्र बिन हुबैसी] सूं [शफवान बिन असल] उण कह्यो; ' जद म्हे यात्रा कर रैया हा, रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम म्हानै हुकम दियो कै तीन दिन अर तीन रात तांई इणनै नीं खोलणो चाइजै, सिवाय जद म्हे जुनूब हो। अर शौच, पेशाब अर सोबा रै वास्तै पोंछणो अजै भी जायज है'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है। अल हाकम बिन उत्बाह अर हम्माद इब्राहिम अन नखाई सूं, अबू अब्दुल्लाह अल जादाली सूं, खुजैमा बिन थाबित सूं आ हदीस सुणाई है, पण आ प्रामाणिक कोनी है। अली इब्नुल मदीनी कह्यो; याह्या बिन सईद कह्यो कै शुबाह कह्यो; 'इब्राहिम अन नखाई नै अबू अब्दुल्ला अल जदाली सूं खूफ पोंछण री हदीस रै बारै में कदैई नीं सुणी ही'। जैदा मंसूर सूं कैयो, 'हम एक बार इब्राहिम अत तैमी रै कमरै मांय हा, जदकै उण बगत म्हे इब्राहिम अन नखाई रै सागै हा, फेर इब्राहिम अत तैमी म्हानै बतायो कै 'अमरू बिन मैमून सूं, अबू अब्दुल्ला अल जादाली सूं, खुजैमा बिन थाबित सूं, पैगम्बर सल्लाहु सूं दो हमलाहिमलहमलमल रै बारै में बतायो। खुफ'। मुहम्मद बिन इस्माइल कह्यो; 'इण अध्याय मांय सबसूं आछी हदीस शफवान बिन 'असल अल मुरादी' री हदीस है। अबू ईसा कह्यो; 'आ पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम, तबीइन अर फुकाहा रै मांय सूं बां रै बाद रा साथियां मांय सूं घणकरा विद्वानां री राय है। जियां कै सुफ्यान आत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, स्याफी, अहमद अर इशाक। बां कैयो; 'घर में रैवण आळा लोग दिन-रात खूफ पोंछै है अर सैर करण आळा लोग तीन दिन तीन रात पोंछै है'। अबू ईसा कह्यो; 'केई वैज्ञानिक विशेषज्ञां सूं यो भी बतायो गयो है कै वे एक जोड़ी खूफ नै पोंछबा रै वास्तै कोई समय सीमा नीं तय करै है। आ राय मलिक बिन अनस री है। अबू ईसा फेरूं बोल्यो, 'जो राय समय सीमा प्रदान करै है वा ज्यादा मान्य है'। आ हदीस 'अशिम' हदीस रै अलावा शफवान बिन असल भी लिखी है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 90
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ
म्हानै बतायो है [अबुल वालिद अद दिमास्की] कह्यो, म्हानै बतायो है [अल वालिद बिन मुस्लिम] कह्यो, म्हानै बतायो है [त्सौर बिन यजीद] सूं [राजा` बिन हैवाह] सूं [अल मुघिराह रै लेखक] सूं [अल मुघिराह बिन स्यूबाह] कह्यो; 'पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम आपरी खूफ रै ऊपर अर नीचै रगड़ दियो'। अबू ईसा कह्यो, 'यो न केवल पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम रै एक साथी री राय है, तबीइन अर फुकाहा रै मांय सूं बां रै बाद रा। यो राय मलिक, स्याफी अर इशाक भी राख्यो हो। आ एक समस्याग्रस्त हदीस है, अल वालिद बिन मुस्लिम रै अलावा कोई भी त्सौर बिन यजीद माथै भरोसो कोनी करै। अबू ईसा कह्यो; 'मैं अबू ज़ुरअह अर मुहम्मद बिन इस्माइल सूं इण हदीस रै बारै में पूछ्यो, तो दोनूं ई जवाब दियो, 'यो हदीस प्रामाणिक कोनी है, क्यूंकै इब्नुल मुबारक इण हदीस नै त्सौर सूं, राजा बिन हैवा सूं सुणी है'। बो बोल्यो; 'ओ मन्नै मुरसल रै लेखक अल मुघिरा सूं, पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम सूं बतायो गयो हो, अर इण मांय अल मुघिरा रो कोई जिक्र कोनी है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 91
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
म्हानै बतायो है [अली बिन हुजर] कह्यो; म्हानै [अब्दुर्रहमान बिन अबू अज जिनाद] नै [उणरै पिता] सूं [उर्वाह बिन अज जुबैर] सूं [अल मुघिराह बिन स्यूबाह] सूं बतायो है, उण कैयो; ' मैं पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम नै आपरै दो खूफ रै ऊपरी हिस्सै नै रगड़ता देख्यो। अबू ईसा कह्यो; 'यो अल मुघिराह हदीस हसन री डिग्री रै मांय है, यानी अब्दुर्रहमान बिन अबू अज़ जिनाद री हदीस, बांरै पिता सूं, उर्वाह सूं, अल मुघिराह सूं। अर आपां कदैई किणी नै नीं जाणां जिणनै अल मुघिराह सूं उरवाह सूं लफडज रै बारै में बतायो हो, 'दो खुफन्या रै ऊपर', उणरै अलावा। घणकरा वैज्ञानिकां री आ राय है। आ राय सुफ्यान आत्स त्सौरी अर अहमद भी राखी ही। मुहम्मद कह्यो; 'मलिक बिन अनस ने अब्दुर्रहमान बिन अबू अज जिनाद ने संकेत दिया'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 92
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] अर [महमूद बिन घैलान] दोनूं कैयो; म्हानै [वाकी'] सूं [सुफियान] सूं [अबू कैस] सूं [हुजैल बिन स्यूराहबिल] सूं [अल मुघिराह बिन स्यूराह] सूं बतायो है; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम वजू लिया, दो मोजा अर दोनूं चप्पल पोंछ लिया'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रमाणिक है, अर आ कई वैज्ञानिक विशेषज्ञां री राय है। आ राय सुफ्यान अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, स्याफी, अहमद अर इशाक भी राखी ही। बां कैयो; 'अगर दोनूं मोटा हुवै तो कोई दोनूं मोजां नै पोंछ सकै है, चप्पल नै भी नीं।' अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय अबू मूसा री एक हदीस भी है'। अबू ईसा कह्यो; 'मैं सलीह बिन मुहम्मद अत तिरमिधि नै कैता सुण्यो; 'मैं अबू मुकातिल अस समरकंदी नै कैता सुण्यो; 'मैं अबू हनीफा नै देखबा आयो हो जद वो मरबा सूं पैली बीमार हो, वो पाणी मांग्यो, फेर वो मोजा पैहर'र वजू ले लियो। इणरै बाद बो बां दोनूं नै रगड़तो थको कैयो; 'आज म्हैं अैड़ो काम करियो जिको म्हैं कदैई नीं करियो, म्हैं दोनूं मोजां नै पोंछ दियो, भलांई बै सैंडल नीं हा'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 93
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ
म्हानै बतायो है [मुहम्मद बिन बसिसियार] कह्यो है, म्हानै बतायो है [यह्या बिन सईद अल कठथान] सूं [सुलेमान अत तैमी] सूं [बकर बिन अब्दुल्लाह अल मुजानी] सूं [अल हसन] सूं [इब्नुल मुघिराह बिन स्यूअबाह] सूं [उणरै पिता] नै बतायो है; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम वजू करियो, अर बां खूफ अर इमाम नै पोंछ दियो - एक भांत री पगड़ी जिणनै सिर माथै बांध दियो गयो हो -'। [बकर] कह्यो; 'मैं [इब्नुल मुघिराह] सूं सुणी है। कथाकार बोल्यो; 'मुहम्मद बिन बसिस्यार इण हदीस रो जिकर दूजी जगां करियो है, कै उण आपरी अंगूठी अर पगड़ी नै पोंछ ली'। यो हदीस एक दूजा मार्ग सूं भी लिख्यो गयो है, अल मुघिराह बिन स्यूबाह सूं। बां मांय सूं केई लोगां लाफाड्ज रो जिकर करियो; 'उणरी अंगूठी अर पगड़ी नै सहलाणो', जदकै केई लोगां इण रो जिकर नीं करियो। अर म्हैं अहमद इब्नुल हसन नै कैता सुण्यो; मैं अहमद बिन हनबल नै कैता सुण्यो; 'मैं याह्या बिन सईद अल कथथान जिसो मिनख नै आपरी दो आंख्यां सूं कदैई नीं देख्यो'। कथाकार कैयो- 'इण अध्याय मांय अमरू बिन उमय्या, सलमान, त्सौबान अर अबू उमामा रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; 'अल मुघिराह बिन स्यूबाह री हदीस हसन प्रामाणिक है, आ राय पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम रै साथियां मांय सूं घणकरा विद्वान लेवै है, जियां कै अबू बकर, उमर अर अनस। आ राय अल औजाई, अहमद अर इशाक री भी है। बां कैयो; 'कोई आपरी पगड़ी पोंछ सकै है'। अर पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम अर तबीइन रै साथियां सूं घणकरा विद्वानां कैयो; 'जद तांई मिनख आपरो माथो अर पगड़ी नीं पोंछैला, आपरी पगड़ी नीं पोंछणी चाइजै'। आ बात सुफ्यान अत्स त्सौरी, मलिक बिन अनस, इब्नुल मुबारक अर स्याफरी री राय है। अबू ईसा कह्यो; मैं अल जारुद बिन मुअद्ज नै कैता सुण्यो; मैं वाकी इब्नुल जर्राह नै कैता सुण्यो; 'अगर वो फगत आपरी पगड़ी पोंछै तो उणरै वास्तै ओ ई काफी है, क्यूंकै ओ सुन्नत है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 94
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ
[हन्नाद] म्हानै बतायो, [अली बिन मुशिर] म्हानै बतायो, [अल अमसी] सूं [अल हकाम] सूं [अब्दुर्रहमान बिन अबू लैला] सूं [काअब बिन उजराह] सूं [बिलाल] जिका कह्यो: 'नबी (अल्लाह री शांति अर बरकत) एक जोड़ी खूफ अर एक पगड़ी पोंछ ली'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 95
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ
म्हानै बतायो है [कुतैबा बिन सईद] कह्यो, म्हानै बतायो है [बिसिर बिन अल मुफद्दलाल] नै [अब्दुर्रहमान बिन इशाक अल कुरासी] सूं, [अबू उबैदा बिन मुहम्मद बिन अम्मर बिन यासिर] सूं उण कह्यो है; 'मैं एक बार [जाबिर बिन अब्दुल्ला] सूं दो खूफ पोंछबा रै बारै में पूछ्यो, फेर उण जवाब दियो, 'ओ सुन्नत है, म्हारै भाई रो बेटो'। खेणो; अर म्हैं उणसूं इमामा पोंछबा रै बारै में भी पूछ्यो तो उण जवाब दियो, 'पाणी सूं बाळ पोंछो'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 96
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो, म्हानै बतायो है [वाकी'] सूं [अल अमसी] सूं [सलीम बिन अबू अल जुद] सूं [कुरैब] सूं [इब्न अब्बास] सूं आपरी चाची सूं - [मैमुना] - उण कैयो; ' मैं पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै वास्तै नहाबा रो पाणी दियो, फेर बां उण सूं जुनुब नै नहाया। बां आपरै बांया हाथ सूं आपरै दांया हाथ माथै बर्तन झुका दियो, फेर बां दोनूं हथेलियां नै धो ली। इणरै बाद बो आपरो हाथ बर्तन मांय घाल्यो, आपरै गुप्तांग नै पाणी सूं छिड़ दियो अर आपरो हाथ भींत या जमीन माथै रगड़ दियो। फेर बो आपरो मुंह धोयो अर नाक रै छेद मांय पाणी घाल्यो, आपरो चेहरो अर दोनूं बांह अर कोहनी धोई। फेर बां रै माथा माथै तीन बार पाणी न्हाखो, पाणी नै बां रै सगळै शरीर माथै न्हाखो, फेर दूर हट जावो अर बां रा पगां नै धोओ'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है, अर इण अध्याय मांय उम्म सलामा, जाबीर, अबू सईद, जुबैर बिन मुथीम अर अबू हुरैरा री रिवायत भी है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 97
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
म्हानै बतायो है [इब्न अबू उमर] कह्यो, म्हानै बतायो है [सुफियान बिन उयैना] सूं [हिस्याम बिन उर्वाह] सूं [उणरै पिता] सूं [ऐस्या] कह्यो है; ' जद रसूलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम जुनुब स्नान करण जा रैया हा, तो बां आपरा हाथ बर्तन मांय घालण सूं पैली आपरा हाथ धोया। इणरै बाद आपरा गुप्तांग धोया, नमाज रै वास्तै वजू री तरै वजू लिया अर आपरा बाळ पाणी सूं धोया। इणरै बाद उण आपरै सिर माथै तीन बार बौछार करिया। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन री प्रामाणिक है, अर आ हदीस जुनब स्नान रै मामलां रा विशेषज्ञां रै द्वारा चुणी गई है। कोई मिनख नमाज रै वजू री तरै वजू करै, फेर सिर माथै तीन बौछार करै। इणरै बाद, आपरै सगळै शरीर माथै पाणी चलाओ अर आपरा पगां नै धोओ। वैज्ञानिक इण हदीस नै व्यवहार में लाया, वे केवे है; 'अगर कोई जुनूब मिनख वजू नीं लेवतां थकां ई खुद नै पाणी मांय डुबो देवै तो ओ ई काफी है'। यो शफी, अहमद अर इशाक री राय है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 98
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا
म्हानै बतायो है [इब्न अबू उमर] कह्यो, म्हानै बतायो है [सुफियान] सूं [अय्यूब बिन मूसा] सूं [सईद अल मकबुरी] सूं [अब्दुल्लाह बिन रफी] सूं [उम्मू सलामा] कह्यो है; 'हे अल्लाह रा रसूल, असल मांय म्हैं एक लुगाई हूं जकी आमतौर माथै आपरा बाळां री बंधनां नै कस लेवै है- लटां-, जे म्हैं जुनब स्नान करूं तो कांई म्हनै बांनै उतारणो पड़सी?' उण जवाब दियो: 'नीं, पण बस आपरै सिर माथै तीन बार पाणी न्हाख दो, फेर पाणी नै आपरै सगळै शरीर माथै चलाओ अर थै शुद्ध हो जावोला, या उण कह्यो: 'थै शुद्ध हो'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है। इण हदीस रो पालन करण आळा घणकरा वैज्ञानिक कैवे है कै जे कोई लुगाई जुनुब नै नहलावै है अर आपरा बाळां नै नीचै नीं उतार देवै है तो बां रै शरीर माथै पाणी चलाबा रै बाद ओ ई काफी है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 99
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ
म्हानै बतायो है [नशर बिन अली] कह्यो, म्हानै बतायो है [अल हरिथ बिन वाजिह] कह्यो; म्हानै बतायो है [मलिक बिन दीनार] सूं [मुहम्मद बिन सिरिन] सूं [अबू हुरैराह] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं, उण कह्यो है: 'हर बाल रै तळै एक जुनब है, सो बाल नै धोओ अर चामड़ी नै साफ करो'। इण अध्याय मांय अली अर अनस रो इतिहास भी है। अबू ईसा कह्यो; 'अल हरिथ बिन वाजिह री हदीस एक गरीब हदीस है जिणनै आपां उणरै अलावा नीं जाणां, भलांई वो एक कमजोर शेख हो। घणकरा विद्वानां बां सूं आ बात सुणी है, पण बां आ हदीस अकेली ही मलिक बिन दीनार सूं सुणी है। कदैई-कदैई बांनै अल हरिथ बिन वाजीह अर कदैई-कदैई इब्न वाजबा' कैयो जावै है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 100
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ
म्हानै बतायो है [इस्माइल बिन मूसा] कह्यो, म्हानै बतायो है [शारीक] सूं [अबू इशाक] सूं [अल असवाद] सूं [ऐस्याह] कह्यो है, 'पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम नहावण रै बाद वजू नीं करियो'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस एक हसन सही हदीस है'। अबू ईसा कह्यो; 'अर आ बात पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम अर तबीइन रै घणकरा साथियां री राय है, यानी नहावण रै बाद वजू नीं लेवणो'।
