Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 81

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }

akatugambira [Hannad] akagira, akatugambira [Sharik] kuruga ahari [Abu Fazarah] kuruga ahari [Abu Zaid] kuruga ahari [Abdullah bin Mas’ud] akagira ati; 'Omurangi sallallaahu 'alaihi wasallam akambuuza ati: 'Eri omu nshaho yaawe n'enki?' Nkagarukamu nti, ‘Arak,’ bwanyima yagira ati: ‘Emibazi mirungi n’amaizi marungi,’ Ibn Mas’ud akagira; ‘N’ahabw’ekyo akakora ablution nawe’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi yonka ekagambwa kuruga ahari Abu Zaid kuruga ahari Abdullah kuruga ahari nabi saw. Beitu Abu Zaid n'omuntu otakamanyirwe abakugu omu bya hadiisi. Tihariho orikumanywa ngu akashoboorora hadiisi yoona okwihaho egi. Abanyasayansi abamwe baine enteekateeka ngu omuntu naabaasa kunaaba na Nabidz -arak-. Omuri abo harimu Sufyan Ats Tsauri n’abandi. Kandi abandi abamwe baine emiteekateekyere ngu omuntu tashemerire kunaaba na viinyo. Eki n’ekiteekateeko kya Shafi’i, Ahmad na Ishaq. Ishaq akagira ati; ‘Omuntu ku araabe naagyezibwa eki, obwo reka akore ablution na viinyo, kwonka nyowe nkayenzire ngu akore tayammum’. Abu Isa akagira ati; Aha bikwatiraine n’ebigambo by’omuntu; ‘Tikirikwikirizibwa okunaaba na viinyo,’ nikikira haihi na Qur’an kandi nikihikaana munonga. Ahabw'okuba Allah Ta'ala nagira ati, '-bwanyima totunga amaizi, obwo oshabire aha itaka rirungi - erishemeire'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 82

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ

akatugambira [Qutaibah] akagira, akatugambira [Al Laits] kuruga ahari [Uqail] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Ubaidillah bin Abdullah] kuruga ahari [Ibn Abbas] akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akanywa amate, bwanyima yashaba amaizi kandi yashekyerera akanwa ke n'amaizi ago, bwanyima y'ekyo akagira ati: 'Buzima amate gaine ebishaju'. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Sahl bin Sa’d As Sa’idi na Umm Salamah’. Abu Isa akagira ati; 'Egi hadiisi eri hasan authentic, abanyabwengye abamwe omu bya sayansi baine enteekateeka ngu omuntu nashabwa kusheeshasheesha amaizi bwanyima y'okunywa amate. Haza obwo, omu kuteekateeka kwaitu, ni Sunnah yonka. Kandi abamwe tibarikwetaaga n'omuntu kubasiimura omu kanwa ahabw'okunywa amate'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 83

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ

atugambiire [Nashr bin Ali] na [Muhammad bin Basyyar] bombi bakagira ngu; atugambiire [Abu Ahmad Muhammad bin Abdullah Az Zubair] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Adl Dlahhak bin Uthman] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] akagira ati; 'Hakaba hariho omushaija owaabaire naramutsya nabi sallallaahu 'alaihi wasallam obu nabi yaabaire naasheeshasheesha, n'ahabw'ekyo taragarukiremu.' Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eri omu rurengo rwa hasan sahih, eki kyonka - okugarukamu okuramutsya - nikyo makruh omuriitwe twaba nitusheeshasheesha nari nitusheeshasheesha, nk’oku kyashoboroirwe abakugu abamwe omu bya sayansi. Kandi hadiisi egi niyo hadiisi erikukirayo oburungi erikugambwaho omu shuura egi. Abu Isa akagira ati; 'Omu shuura egi harimu na hadiisi kuruga ahari Al Muhajir bin Qunfudz, Abdullah bin Hanzhalah, Alqamah bin Al Afra', Jabir na Al Barra''.

Hadith

Imam Tirmidzi : 84

حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ

atugambiire [Sawwar bin Abdullah Al ‘Anbari] akagira, atugambiire [Al Mu’tamir bin Sulaiman] akagira; Nkahurira [Ayyub] arikushoborora kuruga ahari [Muhammad bin Sirin] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akagira ati: ‘Ekikopo kyaba kirindwa embwa, kiine kunaabibwa emirundi mushanju, emwe nari ey’aha muheru eri n’ensi. Kwonka, ekikopo kyaba nikinywanisa ekikaari, kiyoze omurundi gumwe gwonka’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima. Eki n’ekiteekateeko kya Shafi’i, Ahmad na Ishaq. Hadiisi egi nayo ekagambwa omu muringo ogundi kuruga ahari Abu Hurairah, kuruga ahari nabi saw. Nikyo kimwe ngu tikirikugira ngu, ‘Ekikopo kyaba nikinywanisa empunu, kiyoze omurundi gumwe gwonka’. Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Abdullah bin Mughaffal’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 85

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ

atugambiire [Ishaq bin Musa Al Ansari] akagira, atugambiire [Ma’n] akagira, atugambiire [Malik bin Anas] kuruga ahari [Ishaq bin Abdullah bin Abu Thalhah] kuruga ahari [Humaid bint ‘Ubaid bin Rifa’ah] kuruga ahari [Kabsyah bint Ka’ab bin wibu Malik] ngu [Abn A’kame] kumureeba. -Kabsyah- akagira ati; 'Nkamushukira amaizi, ahonaaho empunu ekaija yaanywa, Abu Qatadah bwanyima yahenda ekikopo ngu empunu enywe'. Kabsyah akagira ati; ‘Abu Qatadah akaba namanya ngu ndikumureeba, n’ahabw’ekyo akagira ati; 'Otangaire muhara wa murumuna wangye?' Nkagarukamu nti: Eego; 'Buzima omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Empunu tizishemeire. N’ekinyamaishwa ekirikukira kukuzengyerera.’ Kandi abamwe bakatebya kuruga ahari Malik ngu we - Kabsyah - akaba ari omukazi wa Abu Qatadah, kwonka n'amazima ngu akaba ari omukazi wa Ibn Abu Qatadah. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Aisyah na Abu Hurairah’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima, eki n’ekiteekateeko ky’abanyabwengye abaingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’in n’abakuratsireho nka Shafi’i, Ahmad na Ishaq. Nibahakanisa ngu okunywa kwa kapa okusigaireho tikuhikire. Kandi egi niyo hadiisi erikukirayo oburungi omu shuura egi. Imam Malik nareeba hadiisi egi nk’erungi, nikwo kugira ngu kuruga ahari Ishaq bin Abdullah bin Abu Talhah. Kandi tihaine ohikire omu kushoboorora kwe kukira Malik’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 86

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

atugambiire [Hannad] akagira, atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Ibrahimu] kuruga ahari [Hammam Ibnul Harith] akagira ati; [Jarir bin Abdullah] akasheeshasheesha, bwanyima yaanaaba kandi yaasiimura khuf ye. Reero kikamugira ngu ahabwenki nookora eki? akagira ati; ‘Niki ekirikundemesa kukora eki? Obwire obumwe nkareeba omurangi saww naakikora. Ibrahimu akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Jarir neereetera abantu kuhurira batangaire, ahabw’okuba Jarir akahinduka omusiraamu bwanyima y’okushururwa Surah Al Maidah’. Eki n’ebigambo bya Ibrahim, nikwo kugira ngu ebigambo, ‘Hadiisi egi neereetera abantu kuhurira batangaire’. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebitebyo kuruga ahari Umar, Ali, Hudzaifah, Al Mughirah, Bilal, Sa'd, Abu Ayyub, Salman, Buraidah, 'Amru bin Umayyah, Anas, Sahl bin Sa'd, Ya'la bin Murrah, Ubadah Ibnu Shamid, Usanu bin Zamah Jamah bi Syarik, A Ubadah, abamwe nabo nibagira ngu, Ibunu Umarah na Ubai bin Imarah’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi eya Jarir ni hasan ey'amazima omu rwego'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 87

وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ

Okugambwaho kuruga ahari [Syahr bin Hausyab], akagira ati; ‘Nkareeba [Jarir bin Abdullah] arikukora okunaaba, reero yaasiimura khuf ze ibiri. Mbwenu nkamubuuza ahari ekyo, yangarukamu ati, 'Nkareeba nabi sallallaahu 'alaihi wasallam arikunaaba reero arikusiimura khuf ze ibiri'. Mbwenu nkamubuuza nti, 'Ekyo kikaba kiriho Surah Al Maidah etakashohoziibwe nari bwanyima?' Akagarukamu ati, ‘Tindahindukire omu Busiraamu okwihaho bwanyima y’okushururwa Surah Al Maidah’. [Qutaibah] akatugambira ahari ekyo, akagira ati; 'Kitugambirwe [Khalid bin Ziyad At Tirmidhi], kuruga ahari [Muqatil bin Hayyan], kuruga ahari [Syahr bin Hausyab], kuruga ahari [Jarir]'. Omugambi akagira ati; ’ [Baqiyyah] akagambwaho kuruga ahari [Ibrahimu bin Adham], kuruga ahari [Muqatil bin Hayyan], kuruga ahari [Syahr bin Hausyab], kuruga ahari [Jarir]. Kandi egi ni hadiisi erikushoborokyerwa gye, ahabwokuba abantu abamwe abarikwehakana okusiimura khufu nibagira ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akasiimura khufu Surah Al Maidah etakashohoziibwe. Kandi Jarir akagamba omu hadiisi ye ngu akareeba omurangi arikusiimura khuf ye bwanyima y’okushururwa Surah Al Maidah’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 88

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ

akatugambira [Qutaibah] akagira, atugambiire [Abu ‘Awanah] kuruga ahari [Sa’id bin Masruq] kuruga ahari [Ibrahim At Taimi] kuruga ahari [’Amru bin Maimun] kuruga ahari [Khuzaimah bin Tsabit] kuruga ahari [Khuzaimah bin Tsabit] kuruga ahari nabi sallallaahu khuping aalaihid akagira ati: 'Ebiro bishatu ahari abo abari omu rugendo kandi eizooba rimwe ahari abo abarikutuura omuka'. Kandi kikagambwa kuruga ahari Yahya bin Ma’in ngu akahamya hadiisi ya Khuzaimah bin Thabit erikukwata aha kusiimura khufu. Kandi eiziina rya Abu Abdullah Al Jadali ni Abd bin Abd, obwire obwingi nibamweta Abdurrahman bin Abd. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima, omu shuura egi harimu n’ebitebyo kuruga ahari Ali, Abu Bakrah, Abu Hurairah, Shafwan bin Assal, Auf bin Malik, Ibn Umar na Jarir’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 89

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ

atugambiire [Hannad] akagira, atugambiire [Abu Al Ahwash] kuruga ahari [‘Ashim bin Abu An Nujud] kuruga ahari [Zirr bin Hubaisy] kuruga ahari [Shafwan bin ‘Assal] akagira ati; ’ Obu twabaire turi omu rugyendo, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akaturagiira ngu tutakiigura kumara ebiro bishatu n’ekiro bishatu okwihaho obu twabaire turi junub. Kandi n'obunaku obu nikiikirizibwa okusiimura ahabw'okusheeshasheesha, okusheeshasheesha n'okubyama'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima. Al Hakam bin Utbah na Hammad bakashoborora hadiisi egi kuruga ahari Ibrahim An Nakha’i, kuruga ahari Abu Abdullah Al Jadali, kuruga ahari Khuzaimah bin Thabit, kwonka eki tikihikire. Ali Ibnul Madini akagira ati; 'Yahya bin Sa'id akagira ngu Shuba akagira ati; ‘Ibrahim An Nakha’i akaba atahuriraga kuruga ahari Abu Abdullah Al Jadali aha hadiisi y’okusiimura khufu’. Za’idah akagira kuruga Mansur ati, ‘Obwire obumwe tukaba turi omu kishengye kya Ibrahimu At Taimi, obwo omu bwire obwo twabaire turi na Ibrahimu An Nakha’i, obwo Ibrahimu At Taimi akatugambira kuruga ahari ‘Amru bin Maimun, kuruga ahari Abu Abdullah Al Jadali, kuruga ahari Khuzaimah bin Thabit, kuruga ahari ‘Nabi sahillahu ababiri. Muhammad bin Ismaili akagira ati; 'Omu shuura egi hadiisi erikukirayo oburungi ni hadiisi eyaagambirweho Shafwan bin 'Assal Al Muradi'. Abu Isa akagira ati; 'Eki n'ekiteekateeko ky'abanyabwengye baingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu 'alaihi wasallam, tabi'in n'abo abakuratsireho kuruga omu ba fuqaha. Nka Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Bakagira bati; 'Abantu abarikuguma omuka nibasiimura khuf ekiro kimwe n'ekiro kandi abantu abarikutambura nibasiimura ebiro bishatu n'ekiro bishatu'. Abu Isa akagira ati; 'Nikigambwaho n'abakugu bamwe omu bya sayansi ngu tibarikutaho obwire bw'okusiimura khuf ibiri. Ekiteekateeko eki nikikwatwaho Malik bin Anas’. Abu Isa akagaruka yagira ati, ‘Ekiteekateeko ekirikuha ekikomo ky’obwire nikikira kuba eky’omugasho’. Hadiisi egi nayo ekagambwaho Shafwan bin ‘Assal, oyihireho hadiisi ya ‘Ashim’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 90

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ

akatugambira [Abul Walid Ad Dimasqi] akagira, akatugambira [Al Walid bin Muslim] akagira, akagambira [Tsaur bin Yazid] kuruga ahari [Raja` bin Haiwah] kuruga ahari [omuhandiiki wa Al Mughirah] kuruga ahari [Al Mughirah bin Syu’bah] akagira ngu; 'Nabi akasiiga ahaiguru n'ahansi ya khuf ye'. Abu Isa akagira ati: ‘Eki n’ekiteekateeko ky’omwe wenka ahari banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, aba tabi’in n’abo abakuratsireho kuruga omu ba fuqaha. Ekiteekateeko eki nakyo kikatwarwa Malik, Syafi’i na Ishaq. Hadiisi egi erimu obuzibu, tihaine orikwesiga Tsaur bin Yazid ondiijo kureka Al Walid bin Muslim. Abu Isa akagira ati; ‘Nkabuuza Abu Zur’ah na Muhammad bin Isma’il aha hadiisi egi, bombi bakagarukamu bati, ‘Hadiisi egi teri y’amazima, ahabw’okuba Ibnul Mubarak akashoboorora hadiisi egi kuruga ahari Tsaur, kuruga ahari Raja` bin Haiwah’. Akagira ati; 'kikangambirwa kuruga aha muhandiiki Al Mughirah omu mursal, kuruga ahari nabi saw.a.w., kandi tihaine ekirikugambwaho ahari Al Mughirah omuri kyo'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 91

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ

atugambiire [Ali bin Hujr] akagira ati; atugambiire [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Urwah bin Az Zubair] kuruga ahari [Al Mughirah bin Syu’bah] akagira ati; ' Nkareeba nabi sallallahu 'alaahi wasallam arikusiiga aha mutwe gwa khuf ze ibiri'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Al Mughirah eri omu diguri ya Hasan, nikwo kugira ngu hadiisi ya Abdurrahman bin Abu Az Zinad, kuruga ahari ishe, kuruga Urwah, kuruga Al Mughirah. Kandi titurikumanya omuntu weena owaagambire kuruga Urwah kuruga Al Mughirah ahari lafadz, ‘aha mutwe gwa khufnya ibiri,’ okwihaho we. Eki nikyo abanyasayansi abaingi barikuteekateeka. Ekiteekateeko eki nakyo kikatwarwa Sufyan Ats Tsauri na Ahmad. Muhamadi akagira ati; 'Malik bin Anas akaha akamanyiso ahari Abdurrahman bin Abu Az Zinad'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 92

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ

atugambiire [Hannad] na [Mahmud bin Ghailan] bombi bakagira ngu; atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Abu Qais] kuruga ahari [Huzail bin Syurahbil] kuruga ahari [Al Mughirah bin Syu’bah] akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akakora okunaaba, yaasiimura ebisokisi bye bibiri n'enkaito zombi'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’eya hasan ey’amazima, kandi eki n’ekiteekateeko ky’abakugu baingi omu bya sayansi. Ekiteekateeko eki nakyo kikatwarwa Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Bakagira bati; 'Omuntu naabaasa kusiimura amasokisi gombi nangwa n'enkaito zombi zaaba ziri mpango'. Abu Isa akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu na hadiisi eyagambirweho Abu Musa’. Abu Isa akagira ati; ‘Nkahurira Salih Bin Muhammad Aha Tirmidhi arikugira ati; ‘Nkahurira Abu Muqatil Nk’oku Samarqandi arikugira ati; 'Nkaija kureeba Abu Hanifah obu yaabaire arwaire atakafiire, akashaba amaizi, bwanyima yakora okunaaba ajwaire amasokisi. Bwanyima y'ekyo yaazisiiga zombi obwo arikugira ati; 'Erizooba nkozire ekintu eki ntakakoraga, nkasiimura ebisokisi byombi, n'obu biraabe bitari by'enkaito'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 93

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ

atugambiire [Muhammad bin Basyyar] akagira, atugambiire [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] kuruga ahari [Sulaiman At Taimi] kuruga ahari [Bakr bin Abdullah Al Muzani] kuruga ahari [Al Hasan] kuruga ahari [Ibnul Mughirah bin Syu’bah] kuruga ahari [ishe] akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akakora okunaaba, kandi yaasiimura khuf na imamah - ekika ky'ekijwaro ekibohirwe aha mutwe -'. [Bakr] akagira ati; ‘Nkakihurira kuruga ahari [Ibnul Mughirah]. Omugambi akagira ati; ‘Muhammad bin Basysyar akagamba aha hadiisi egi ahandi, ngu akasimura ekibunu kye ky’omu maisho n’ekijwaro kye ky’omu maisho’. Hadiisi egi nayo ekagambwa kuruga omu muhanda ogundi, kuruga ahari Al Mughirah bin Syu’bah. Abamwe aharibo bakagamba ahari lafadz; ‘okunywegyera omutwe gwe n’ekijwaro kye ky’omu maisho’, obwo abamwe batarikukigambaho. Kandi nkahurira Ahmad Ibnul Hasan arikugira ati; Nkahurira Ahmad Bin Hanbal arikugira ati; 'Tinkareebaga omuntu nka Yahya bin Sa'id Al Qaththan aine amaisho gangye abiri'. Omugambi akagira ati, ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Amru bin Umayyah, Salman, Tsauban na Abu Umamah’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi ya Al Mughirah bin Syu’bah n’ey’amazima, ekiteekateeko eki nikitwarwa abanyabwengye baingi kuruga omu banywani ba nabi saw.a.w., nka Abu Bakr, Umar na Anas’. Ekiteekateeko eki nakyo nikikwatwaho Al Auza’i, Ahmad na Ishaq. Bakagira bati; 'Omuntu naabaasa kusiimura ekijwaro kye'. Kandi abanyabwengye baingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in bakagira ngu; 'Omuntu tashemerire kusimura ekijwaro kye kureka yasimura omutwe n'ekijwaro kye'. Eki n’ekiteekateeko kya Sufyan Ats Tsauri, Malik Bin Anas, Ibnul Mubarak na Syafri’i. Abu Isa akagira ati; Nkahurira Al Jarud bin Mu’adz arikugira ati; Nkahurira Waki’ Ibnul Jarrah arikugira ati; ‘Ku araabe naasiimura ekijwaro kye kyonka obwo ekyo nikimumara, ahabw’okuba ekyo ni sunnah’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 94

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ

atugambiire [Hannad] akagira, atugambiire [Ali bin Mushir] kuruga [Al A’masy] kuruga [Al Hakam] kuruga [Abdurrahman bin Abu Laila] kuruga [Ka’ab bin Ujrah] kuruga [Bilal] akagira; ' Omurangi akasiiga ekijwaro kya khuf n'ekijwaro ky'okujwara'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 95

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ

akatugambira [Qutaibah bin Sa’id] akagira, akatugambira [Bisyr bin Al Mufaddlal] kuruga ahari [Abdurrahman bin Ishaq Al Qurasyi], kuruga ahari [Abu Ubaidah bin Muhammad bin ‘Ammar bin Yasir] akagira ati; 'Obwire obumwe nkabuuza [Jabir bin Abdullah] aha kusiimura khufu ibiri, reero yagarukamu ati, 'Ekyo ni sunnah, mutabani wa murumuna wangye'. kugamba; Kandi nanye nkamubuuza aha kusiimura Imamah, yangarukamu ati, 'Siimura eishokye n'amaizi'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 96

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ

atugambiire [Hannad] akagira, atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Salim bin Abu Al Ju’d] kuruga ahari [Kuraib] kuruga ahari [Ibn Abbas] kuruga ahari ssenga we - [Maimunah] - akagira ati; ’ Nkataho amaizi g’okwoga omurangi saw. Akahenda ekikopo n’omukono gwe gwa bumosho aha mukono gwe gwa buryo, reero yaayozya ebiganja byombi. Bwanyima y’ekyo akaba ateeka omukono gwe omu kikopo, ashuka amaizi omu bicweka bye by’ekihama kandi asiiga omukono gwe aha kisiika nari ahansi. Bwanyima yaasiimura akanwa, yaata amaizi omu nyindo, yaanaaba omu maisho n’emikono yombi n’ebikumu. Reero omushukye amaizi aha mutwe emirundi eshatu, amaizi gahingure aha mubiri gwe gwona, reero oze hare oyoze ebigyere bye’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima, kandi omu shuura egi harimu n’ebitebyo kuruga ahari Ummu Salamah, Jabir, Abu Sa’id, Jubair bin Muth’im na Abu Hurairah’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 97

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

atugambiire [Ibn Abu Umar] akagira, atugambiire [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Hisyam bin Urwah] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Aisyah] akagira ati; ’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ku yaabaire naaza kunaaba junub, akabanza yaanaaba engaro ze atakaataire engaro ze omu kikopo. Bwanyima y’ekyo akaba anaaba ebicweka bye by’ekihama, anaaba nk’omu kunaaba kw’okushaba kandi anaaba eishokye rye n’amaizi. Bwanyima y'ekyo yaashuka amaizi g'okunywa emirundi eshatu aha mutwe. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima, kandi hadiisi egi neetooranwa abakugu omu nshonga z’okwoga junub. Ngu omuntu akore okunaaba nk’oku kiri omu kunaaba kw’okushaba, reero ashukye amaizi g’okunaaba ashatu aha mutwe. Bwanyima y'ekyo, oshukye amaizi aha mubiri gwawe gwona kandi onaabe ebigyere. Abanyasayansi bata hadiisi egi omu nkora, nibagira ngu; 'Omuntu ori junub ku arikwebiika omu maizi n'obu araabe atarikukora ablution obwo ekyo nikimara'. Eki n’ekiteekateeko kya Shafi’i, Ahmad na Ishaq’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 98

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا

atugambiire [Ibn Abu Umar] akagira, atugambiire [Sufyan] kuruga ahari [Ayyub bin Musa] kuruga ahari [Sa’id Al Maqburi] kuruga ahari [Abdullah bin Rafi’] kuruga ahari [Ummu Salamah] akagira ati; 'Iwe Mutumwa wa Allah, omu mazima ndi omukazi orikukira kuhamya ebikwato bye by'eishokye - ebirungo by'okujwara -, ku ndaabe naayoga junub, nyine kubiihaho?' Akagarukamu ati: ‘Ngaaha, kureka oshukye amaizi gashatu aha mutwe gwawe, reero oshukye amaizi omubiri gwawe gwona oshemeire, nari akagira ati: ‘Oshemeire’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima. Abanyasayansi baingi abarikukora hadiisi egi, nibagira ngu omukazi ku arikwoga junub, kandi atarikugarura ahansi eishokye rye obwo ekyo nikimara bwanyima y’okusheesha amaizi aha mubiri gwe’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 99

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ

atugambiire [Nashr bin Ali] akagira, atugambiire [Al Harith bin Wajih] akagira; atugambiire [Malik bin Dinar] kuruga ahari [Muhammad bin Sirin] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari nabi saww, akagira ati: ‘Ahansi ya buri ishokye hariho junub, n’ahabw’ekyo oyoze eishokye kandi oyoze oruhu’. Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Ali na Anas. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi ya Al Harith bin Wajih ni hadiisi ya gharib ei tutarikumanya kureka kuruga ahariwe, n'obu araabe yaabaire ari sheikh omukye. Tihariho abanyabwengye bakye abagishobororeire kuruga ahariwe, kwonka akashoborora hadiisi egi wenka, kuruga ahari Malik bin Dinar. Obumwe nayetwa Al Harith Bin Wajih kandi obundi nayetwa Ibn Wajbah’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 100

حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ

atugambiire [Isma’il bin Musa] akagira, atugambiire [Sharik] kuruga ahari [Abu Ishaq] kuruga ahari [Al Aswad] kuruga ahari [Aisyah] akagira ati, ‘Nabi saw. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’obuhanguzi bwa hasan sahih’. Abu Isa akagira ati; ‘Kandi eki n’ekiteekateeko ky’abatari bakye ahari banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in, nikwo kugira ngu obutakora okunaaba bwanyima y’okwoga’.