Imam Tirmidzi : 801
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ أَنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ قَالَ لَهُ حَدِّثْنِي بِمَا كَانَتْ تُفْضِي إِلَيْكَ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ يَعْنِي عَائِشَةَ فَقَالَ حَدَّثَتْنِيأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا لَوْلَا أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثُو عَهْدٍ بِالْجَاهِلِيَّةِ لَهَدَمْتُ الْكَعْبَةَ وَجَعَلْتُ لَهَا بَابَيْنِقَالَ فَلَمَّا مَلَكَ ابْنُ الزُّبَيْرِ هَدَمَهَا وَجَعَلَ لَهَا بَابَيْنِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Mahmud bin Ghailan], u hi byerile [Abu Daud] ku suka eka [Syu’bah] ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka [Al Aswad bin Yazid] leswaku Ibn Zubair u n’wi byerile; 'Ndzi byele leswi vapfumeri va Umul, ['Aisyah] va ku byeleke swona?' A hlamula; '-Aisyah Radhiyallhu anha- u byele Zku leswaku u te: 'Loko a ku nga ri hi vanhu va wena lava a va ha ku huma eka nguva ya Jahiliyyah, a ndzi ta va ndzi lovise Kaaba ndzi yi endla tinyangwa timbirhi'. -Al Aswad Rahimahullah- u te; 'Loko Ibn Zubair a teka vulawuri bya Mecca, u lovise Kaaba kutani a yi endla tinyangwa timbirhi'. Abu 'Isa u te; 'Leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan'.
Imam Tirmidzi : 802
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ أَبِي عَلْقَمَةَ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أُحِبُّ أَنْ أَدْخُلَ الْبَيْتَ فَأُصَلِّيَ فِيهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِي فَأَدْخَلَنِي الْحِجْرَ فَقَالَ صَلِّي فِي الْحِجْرِ إِنْ أَرَدْتِ دُخُولَ الْبَيْتِ فَإِنَّمَا هُوَ قِطْعَةٌ مِنْ الْبَيْتِ وَلَكِنَّ قَوْمَكِ اسْتَقْصَرُوهُ حِينَ بَنَوْا الْكَعْبَةَ فَأَخْرَجُوهُ مِنْ الْبَيْتِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلْقَمَةُ بْنُ أَبِي عَلْقَمَةَ هُوَ عَلْقَمَةُ بْنُ بِلَالٍ
hi byerile [Qutaibah] u hi byerile [Abdul Aziz bin Muhammad] ku suka eka ['Alqamah bin Abu 'Alqamah] ku suka eka [mana wa yena] ku suka eka ['Aisyah] u te; 'Eka nkarhi lowu hundzeke, a ndzi tsakela ku nghena eKaaba ndzi khongela endzeni.' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam u khome voko ra mina a ndzi veka eHijir Ismail, kutani a lerisa: 'Khongela eHijir, loko u lava ku nghena eKaaba.' Hikuva hijir i xiphemu xa Kaaba kambe vanhu va wena va yi pfumala loko va aka Kaaba, va yi susile eka muako wa Kaaba. Abu 'Isa u te; 'Leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan naswona 'Alqamah bin Abu 'Alqamah i 'Alqamah bin Bilal'.
Imam Tirmidzi : 803
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَزَلَ الْحَجَرُ الْأَسْوَدُ مِنْ الْجَنَّةِ وَهُوَ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنْ اللَّبَنِ فَسَوَّدَتْهُ خَطَايَا بَنِي آدَمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Qutaibah] u hi byerile [Jarir] ku suka eka ['Atha` bin As Sa`ib] ku suka eka [Sa'id bin Jubair] ku suka eka [Ibn Abbas] u te; 'Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Ribye ra Ntima ri xikile etilweni ri basa ku tlula masi ivi ri hundzuka ra ntima hikwalaho ka swidyoho swa vana va Adamu'. -Abu Isa Eka Tirmidli RH- u te; 'Hadith leyi nga na nhlamuselo swinene yi hlamuseriwe kusuka eka Abdullah bin Amr na Abu Hurairah'. Abu 'Isa u te; 'Hadith ya Ibn Abbas i hadith ya ntiyiso ya hasan'.
Imam Tirmidzi : 804
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ رَجَاءٍ أَبِي يَحْيَى قَال سَمِعْتُ مُسَافِعًا الْحَاجِبَ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الرُّكْنَ وَالْمَقَامَ يَاقُوتَتَانِ مِنْ يَاقُوتِ الْجَنَّةِ طَمَسَ اللَّهُ نُورَهُمَا وَلَوْ لَمْ يَطْمِسْ نُورَهُمَا لَأَضَاءَتَا مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا يُرْوَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو مَوْقُوفًا قَوْلُهُ وَفِيهِ عَنْ أَنَسٍ أَيْضًا وَهُوَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ
hi byerile [Qutaibah], u hi byerile [Yazid bin Zurai’] ku suka eka [Raja` Abu Yahya] u te; Ndzi twe [Musafi` Al Hajib] a ku; Ndzi twe [Abdullah bin ‘Amr] a ku; Ndzi twe Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Ribye ra Ntima na Maqam ya Ibrahim i swibye swimbirhi swa risima exikarhi ka swibye swa tilo. Allah u susile ku vonakala ka vona havambirhi. Loko Allah a nga yi susi, hakunene ku vonakala ka yona ku ta voningela mpfhuka exikarhi ka vuxeni na vupeladyambu’. Abu 'Isa u te; 'Leswi swi hlamuseriwe ku suka eka Abdullah hi ndlela ya mauquf.' Leswi na marito ya yena swi huma eka Anas, naswona i gharib hadith'.
Imam Tirmidzi : 805
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَجْلَحِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ غَدَا إِلَى عَرَفَاتٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِسْمَعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ قَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
hi byerile [Abu Sa’id Al Asyaj] u hi byerile [Abdullah bin Al Ajlah] [Isma’il bin Muslim] ku suka eka [‘Atha`] ku suka eka [Ibn Abbas] u te; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a ri na hina eMina, a khongela xikhongelo xa ninhlikanhi, Asr, Maghrib, Isha na Fajr kutani va suka va ya eArafat'. Abu 'Isa u te; 'Isma'il bin Muslim, u buriwile hi ku ya hi leswi a swi nhlokohateke hi vanhu'.
Imam Tirmidzi : 806
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَجْلَحِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ غَدَا إِلَى عَرَفَاتٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ الْحَكَمُ مِنْ مِقْسَمٍ إِلَّا خَمْسَةَ أَشْيَاءَ وَعَدَّهَا وَلَيْسَ هَذَا الْحَدِيثُ فِيمَا عَدَّ شُعْبَةُ
Swi hi byeriwile [Abu Sa’id Al Asyaj] u hi byerile [Abdullah bin Al Ajlah] ku suka eka [Al-A’masy] ku suka eka [Al Hakam] ku suka eka [Miqsam] ku suka eka [Ibn Abbas] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u khongerile swikhongelo swa ninhlikanhi na swa nimixo eMina, kutani a ya eArafah. -Abu Isa Eka Tirmidhi- u te; 'Hadith leyi nga na nhlamuselo swinene yi hlamuseriwile kusuka eka Abdullah bin Zubair na Anas'. Abu 'Isa u te; 'Miqsam hadith ku suka eka Ibn Abbas, Ali Al Madini u vurile; Yahya; vurile; Sy'ubah u te; 'Al Hakam a nga si tshama a twa eka Miqsam handle ka ti hadith ta ntlhanu, naswona hadith leyi a yi katsiwanga eka tona. Hi ku ya hi swibalo swa Shu’bah.
Imam Tirmidzi : 807
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ أُمِّهِ مُسَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نَبْنِي لَكَ بَيْتًا يُظِلُّكَ بِمِنًى قَالَ لَا مِنًى مُنَاخُ مَنْ سَبَقَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Yusuf bin Isa] na [Muhammad bin Aban] va te; u hi byerile [Waki’] ku suka eka [Isra`il] ku suka eka [Ibrahim bin Muhajir] ku suka eka [Yusuf bin Mahik] ku suka eka [mana wa yena, Musaikah] ku suka eka [‘Aisyah] u te; ‘Hi vutisa; ‘Oho Murhumiwa wa Allah! Xana a hi fanelanga hi ku akela yindlu eMina - tanihi tindhawu ta mune to tumbela eka tona -? ' A hlamula a ku: 'A swi bohi, hikuva Mina i ndhawu yo yima eka yona loyi a taka ku sungula''. Abu 'Isa u te; 'Leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan'.
Imam Tirmidzi : 808
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ وَهْبٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى آمَنَ مَا كَانَ النَّاسُ وَأَكْثَرَهُ رَكْعَتَيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَارِثَةَ بْنِ وَهْبٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَ عُمَرَ وَمَعَ عُثْمَانَ رَكْعَتَيْنِ صَدْرًا مِنْ إِمَارَتِهِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَقْصِيرِ الصَّلَاةِ بِمِنًى لِأَهْلِ مَكَّةَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لِأَهْلِ مَكَّةَ أَنْ يَقْصُرُوا الصَّلَاةَ بِمِنًى إِلَّا مَنْ كَانَ بِمِنًى مُسَافِرًا وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ جُرَيْجٍ وَسُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا بَأْسَ لِأَهْلِ مَكَّةَ أَنْ يَقْصُرُوا الصَّلَاةَ بِمِنًى وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ وَمَالِكٍ وَسُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ
hi byerile [Qutaibah] u hi byerile [Abu Al Ahwash] ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka [Haritsah bin Wahab] u te; 'Ndzi khongerile na Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam - ndzhawu leyi vanhu va titwaka va hlayisekile, naswona vanhu votala va khongela - ti rak'ah timbirhi'. -Abu Isa Eka Tirmidhi- u te; 'Hadith leyi nga na nhlamuselo swinene yi hlamuseriwe ku suka eka Ibn Mas'ud, Ibn Umar na Anas'. Abu 'Isa u te; 'Hadith ya Harithah bin Wahb i hadith ya Hasan Shohih.' Ku hlamuseriwa ku suka eka Ibn Mas’ud, u te; 'Ndzi khongerile ti raka'at timbirhi na Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam eMina, xikan'we na Abu Bakr, Umar na le ku sunguleni ka vurhangeri bya Uthman. Swidyondzi swi hambana hi mavonelo ya swona mayelana na xikhongelo xa qoshor xa vaaki va Makkah eMina. Swidyondzi swin’wana swi kaneta; Vaaki va Makkah a va pfumeleriwi ku endla swikhongelo eMina handle ka vafambi lava nga eMina. Leri i vonelo ra Ibn Juraij, Sufyan Ats Tsauri, Yahya bin Sa’id Al Qatthan, Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Loko van’wana va ri karhi va kanetana; 'Vaaki va le Makkah va nga ha endla swikhongelo eMina.' Leri i mavonelo ya Al Auza'i, Malik, Sufyan bin Uyainah na Abdurrahman bin Mahdi''.
Imam Tirmidzi : 809
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ شَيْبَانَ قَالَأَتَانَا ابْنُ مِرْبَعٍ الْأَنْصَارِيُّ وَنَحْنُ وُقُوفٌ بِالْمَوْقِفِ مَكَانًا يُبَاعِدُهُ عَمْرٌو فَقَالَ إِنِّي رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْكُمْ يَقُولُ كُونُوا عَلَى مَشَاعِرِكُمْ فَإِنَّكُمْ عَلَى إِرْثٍ مِنْ إِرْثِ إِبْرَاهِيمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَالشَّرِيدِ بْنِ سُوَيْدٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مِرْبَعٍ الْأَنْصَارِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ وَابْنُ مِرْبَعٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ مِرْبَعٍ الْأَنْصَارِيُّ وَإِنَّمَا يُعْرَفُ لَهُ هَذَا الْحَدِيثُ الْوَاحِدُ
hi byerile [Qutaibah], u hi byerile [Sufyan bin 'Uyainah] ku suka eka ['Amr bin Dinar] ku suka eka ['Amr bin Abdullah bin Shafwan] ku suka eka [Yazid bin Syaiban] u te; ' [Ibnu Mirba 'Al Ansari] u hlangane na hina, loko hi ri wukuf endhawini leyi nga ekule swinene na Amr. U ri; ‘Ndzi murhumiwa wa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te; 'Namarhelani tindhawu ta n'wina ta vugandzeri, hikuva mi le ka yin'wana ya tindhawu ta ndzhaka ya Abrahama'. -Abu Isa Eka Tirmidhi- u te; 'Hadith yi hlamuseriwile kusuka eka Ali, 'Aisyah, Jubair bin Muth'im na Syarid bin Suwaid Ats Tsaqafi'. Abu 'Isa u te; ‘Hadith ya Ibn Mirba’ ya Ats Tsaqafi i hadith ya Hasan shohih. A hi swi tivi handle ka ku suka eka hadith ya Ibn Uyainah ku suka eka Amr bin Dinar. Ibn Mirba’ u thyiwile vito ra Yazid bin Mirba’ Al Ansari, i hadith leyi ntsena leyi hlamuseriweke eka yena.
Imam Tirmidzi : 810
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ قُرَيْشٌ وَمَنْ كَانَ عَلَى دِينِهَا وَهُمْ الْحُمْسُ يَقِفُونَ بِالْمُزْدَلِفَةِ يَقُولُونَ نَحْنُ قَطِينُ اللَّهِ وَكَانَ مَنْ سِوَاهُمْ يَقِفُونَ بِعَرَفَةَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ أَهْلَ مَكَّةَ كَانُوا لَا يَخْرُجُونَ مِنْ الْحَرَمِ وَعَرَفَةُ خَارِجٌ مِنْ الْحَرَمِ وَأَهْلُ مَكَّةَ كَانُوا يَقِفُونَ بِالْمُزْدَلِفَةِ وَيَقُولُونَ نَحْنُ قَطِينُ اللَّهِ يَعْنِي سُكَّانَ اللَّهِ وَمَنْ سِوَى أَهْلِ مَكَّةَ كَانُوا يَقِفُونَ بِعَرَفَاتٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ }وَالْحُمْسُ هُمْ أَهْلُ الْحَرَمِ
hi byerile [Muhammad bin Abdul A’la As Shan’ani Al Bashri], u hi byerile [Muhammad bin Abdurrahman Ath Thufawi], u hi byerile [Hisyam bin Urwah] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [’Aisyah] u te; 'Va Quraysh na lava nga na miehleketo yo fana na vona - i vanhu lava tsakelaka ku hundzeleta eka vukhongeri kumbe vaaki va tiko leri yirisiweke - va endle wuquf eMuzdalifah loko va ri karhi va ku; 'Hi vaaki va le Baitullah.' Handle ka vona lava a va endla wuquf eArafat, Allah u paluxe ndzimana leyi nge, "Kutani suka endhawini leyi ntshungu wu sukeke eka yona...". Abu 'Isa u te; 'Leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan'. -Abu Isa Eka Tirmidhi- u te; 'Nhlamuselo ya hadith leyi hi leyi; Vanhu va Makkah a va lavi ku suka eTikweni ra Haram kasi 'Arafah yi ri ehandle ka ndhawu ya Haram. Vanhu va Makkah va endle Wuquf eMuzdalifah, va ku; 'Hi vaaki va Tiko ra Haram.' Loko ku ri lava handle ka wuquf eArafah, kutani Allah u paluxe ndzimana; 'Kutani suka endhawini leyi ntshungu wu sukeke eka yona...'. Nhlamuselo ya Al Humus hileswaku i vaaki va Tiko ra Haram’.
Imam Tirmidzi : 811
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَوَقَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَةَ فَقَالَ هَذِهِ عَرَفَةُ وَهَذَا هُوَ الْمَوْقِفُ وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ ثُمَّ أَفَاضَ حِينَ غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَجَعَلَ يُشِيرُ بِيَدِهِ عَلَى هِينَتِهِ وَالنَّاسُ يَضْرِبُونَ يَمِينًا وَشِمَالًا يَلْتَفِتُ إِلَيْهِمْ وَيَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عَلَيْكُمْ السَّكِينَةَ ثُمَّ أَتَى جَمْعًا فَصَلَّى بِهِمْ الصَّلَاتَيْنِ جَمِيعًا فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى قُزَحَ فَوَقَفَ عَلَيْهِ وَقَالَ هَذَا قُزَحُ وَهُوَ الْمَوْقِفُ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ ثُمَّ أَفَاضَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى وَادِي مُحَسِّرٍ فَقَرَعَ نَاقَتَهُ فَخَبَّتْ حَتَّى جَاوَزَ الْوَادِيَ فَوَقَفَ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ ثُمَّ أَتَى الْجَمْرَةَ فَرَمَاهَا ثُمَّ أَتَى الْمَنْحَرَ فَقَالَ هَذَا الْمَنْحَرُ وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ وَاسْتَفْتَتْهُ جَارِيَةٌ شَابَّةٌ مِنْ خَثْعَمٍ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْ أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ أَفَيُجْزِئُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ حُجِّي عَنْ أَبِيكِ قَالَ وَلَوَى عُنُقَ الْفَضْلِ فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ لَوَيْتَ عُنُقَ ابْنِ عَمِّكَ قَالَ رَأَيْتُ شَابًّا وَشَابَّةً فَلَمْ آمَنْ الشَّيْطَانَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ أَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَفَضْتُ قَبْلَ أَنْ أَحْلِقَ قَالَ احْلِقْ أَوْ قَصِّرْ وَلَا حَرَجَ قَالَ وَجَاءَ آخَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ قَالَ ثُمَّ أَتَى الْبَيْتَ فَطَافَ بِهِ ثُمَّ أَتَى زَمْزَمَ فَقَالَ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَوْلَا أَنْ يَغْلِبَكُمْ النَّاسُ عَنْهُ لَنَزَعْتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَلِيٍّ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشٍ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الثَّوْرِيِّ مِثْلَ هَذَا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يُجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ بِعَرَفَةَ فِي وَقْتِ الظُّهْرِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ فِي رَحْلِهِ وَلَمْ يَشْهَدْ الصَّلَاةَ مَعَ الْإِمَامِ إِنْ شَاءَ جَمَعَ هُوَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مِثْلَ مَا صَنَعَ الْإِمَامُ قَالَ وَزَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ هُوَ ابْنُ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلَام
hi byerile [Muhammad bin Basyar], u hi byerile [Abu Ahmad Az Zubairi] u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Abdurrahman bin Al Harith bin ‘Ayyasy bin Abu Rabi’ah] ku suka eka [Zaid bin Ali] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [’Ubaidullah bin Abu Rafi’] ku suka eka [Ali bin Abu Talib] u te; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wuquf eArafat naswona u te; 'Leyi i Arafat naswona leyi i ndhawu ya wuquf.' Arafat hinkwayo i ndhawu ya wuquf'. Kutani u sukile loko dyambu ri pela, a rhwale Usamah bin Zaid naswona a nyikela xikombiso hi voko rakwe leswaku a tshama a ri eka xiyimo xa yena lexi tolovelekeke. Loko vanhu va ri karhi va famba exineneni ni le ximatsi. U hundzuluke eka vona kutani a ku: ‘N’wina vanhu! swi teke hi ku nonoka'. Kutani a fika eJama' -Arafah-, kutani a va joyina eka swikhongelo swimbirhi. Nimixo, u tile eQuzah, kutani a wuquf kwalaho, a ku; 'Loyi i Quzah.' Ndhawu leyi i ndhawu ya wuquf naswona Jama’ hinkwayo i ndhawu ya wuquf. Kutani a suka a ya eWadi Muhassir, u hatlisise kamela yakwe, ku kondza kamela yakwe yi ya emahlweni ku kondza yi hundza enkoveni. U yimile kutani a nyika Al Fadl xikanyakanya xa nguluve. Kutani a fika eJumrah kutani a n’wi lahlela. Kutani a ya laha ku dlayiweke kona, a ku; 'Leyi i ndzhawu yo dlaya naswona Mina hinkwayo i ndzhawu yo dlaya'. Hi nkarhi wolowo nhwanyana un'wana wa le Khats'am u vutisile swo karhi; 'Tatana u dyuharile, kambe u boheke ku endla Hajj.' Xana ndzi nga n’wi endlela Hajj? ' U hlamurile a ku: 'Endlela tata wa wena Hajj'. -Ali bin Abu Talib- u te; 'U hundzuluxe nhamu ya Al Fadl.' Al Abbas u vutisile; 'Oho Murhumiwa wa Allah, hikokwalaho ka yini u fularhele nhloko ya n'wana wa buti wa wena? ' A hlamula a ku: 'Ndzi vone jaha na nhwanyana, kutani a ndzi titwa ndzi hlayisekile eka diyavulosi -loyi a yi ri- eka vona havambirhi'. Hi xitshuketa ku fika wanuna a ku; 'Oho Murhumiwa wa Allah, xana ndzi endlile Tawaf Ifadlah ndzi nga si byewula? ' U hlamurile a ku: 'Yi byevula kumbe u yi pfuxeta - sweswi - naswona a swi na mhaka''. -Ali bin Abu Talib- u te; ‘Kutani un’wana a ta a vutisa; 'Oho Murhumiwa wa Allah, xana ndzi dlaye ndzi nga si lahlela -jumrah-? ' a hlamula a ku: 'Yi lahlele - sweswi - swi lulamile''. -Ali bin Abu Talib- u te; 'Kutani u ye eKaaba a ya endla tawaf, kutani a ya ematini ya Zamzam, a ku; 'O Banu Abdul Muttalib, loko a ndzi nga chavi vanhu lava hlanganaka - hikuva a ku ehleketiwa leswaku va huma eManasik - kutani a ndzi ta va ndzi va nyikile mati - tani hi leswi u swi endleke -'. -Abu Isa Eka Tirmidhi- u te; 'Hadith leyi nga na nhlamuselo swinene yi hlamuseriwe ku suka eka Jabir'. Abu 'Isa u te; 'Hadith ya Ali i hadith ya ntiyiso ya hasan, a hi tivi hi hadith ya Ali handle ka hi ndlela leyi. Ku suka eka hadith ya Abdurrahman bin Al Harith bin 'Ayyasy. Vanhu vo tlula un’we va yi hlamuserile ku suka eka Ats Tsauri, ku fana na hadith leyi nga laha henhla. Leswi swi endliwaka hi va-ulama, hinkwavo va na vonelo ra leswaku swa pfumeleriwa leswaku munhu a endla zhuhr na asr eka Arafat hi nkarhi wa dhuhur. Swidyondzi swin’wana swi ri; 'Loko wanuna a khongela ari yexe emovheni wa yena, handle ko hlanganisa xikhongelo na imam, kutani anga joyina' imam. Zaid bin Ali i Ibnu Husain bin Ali bin Abu Talib’.
Imam Tirmidzi : 812
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَبِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْضَعَ فِي وَادِي مُحَسِّرٍ وَزَادَ فِيهِ بِشْرٌ وَأَفَاضَ مِنْ جَمْعٍ وَعَلَيْهِ السَّكِينَةُ وَأَمَرَهُمْ بِالسَّكِينَةِ وَزَادَ فِيهِ أَبُو نُعَيْمٍ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَرْمُوا بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ وَقَالَ لَعَلِّي لَا أَرَاكُمْ بَعْدَ عَامِي هَذَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Yi hi byerile [Mahmud bin Ghailan], yi hi byerile [Waki’] na [Bisyr bin As Sari] na [Abu Nu’aim] va te; u hi byerile [Sufyan bin 'Uyainah] ku suka eka [Abu Zubair] ku suka eka [Jabir] u te; leswaku Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hatlisise riendzo ra yena eWadi Muhassir. Bisyr u engeterile; U suke eJama a rhulile kutani a va lerisa leswaku va rhurisa mbilu. Abu Nu’aim u engeterile; 'U va lerisile ku hoxa swiribyana leswintsongo.' U te: 'Kumbexana a ndzi nge ku voni endzhaku ka lembe leri'.- -Abu Isa At Tirmidhi- u te; 'Hadith yi hlamuseriwe ku suka eka Usamah bin Zaid.' Abu 'Isa u te; 'Jabir hadith i hadith ya ntiyiso ya hasan'.
Imam Tirmidzi : 813
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ ابْنَ عُمَرَ صَلَّى بِجَمْعٍ فَجَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ بِإِقَامَةٍ وَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ مِثْلَ هَذَا فِي هَذَا الْمَكَانِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ يَحْيَى وَالصَّوَابُ حَدِيثُ سُفْيَانَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي أَيُّوبَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنُ عُمَرَ فِي رِوَايَةِ سُفْيَانَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ وَحَدِيثُ سُفْيَانَ حَدِيثٌ صَحِيحٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لِأَنَّهُ لَا تُصَلَّى صَلَاةُ الْمَغْرِبِ دُونَ جَمْعٍ فَإِذَا أَتَى جَمْعًا وَهُوَ الْمُزْدَلِفَةُ جَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ وَلَمْ يَتَطَوَّعْ فِيمَا بَيْنَهُمَا وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَذَهَبَ إِلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ قَالَ سُفْيَانُ وَإِنْ شَاءَ صَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ تَعَشَّى وَوَضَعَ ثِيَابَهُ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمُزْدَلِفَةِ بِأَذَانٍ وَإِقَامَتَيْنِ يُؤَذِّنُ لِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَيُقِيمُ وَيُصَلِّي الْمَغْرِبَ ثُمَّ يُقِيمُ وَيُصَلِّي الْعِشَاءَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى إِسْرَائِيلُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدٍ ابْنَيْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَحَدِيثُ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَيْضًا رَوَاهُ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَأَمَّا أَبُو إِسْحَقَ فَرَوَاهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدٍ ابْنَيْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ
hi byerile [Muhammad bin Baysar], u hi byerile [Yahya bin Sa’id Al Qathan], u hi byerile [Sufyan Ats Tsauri] ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka [Abdullah bin Malik] leswaku [Ibn Umar] u khongerile eJama’ -Muzdalifah- naswona u hlanganise swikhongelo swimbirhi hi iqamat yin’we, kutani a ku; 'Ndzi vone Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a swi endla endhawini leyi'. U hi byerile [Muhammad bin Basyar], u hi byerile [Yahya bin Sa’id] ku suka eka [Isma’il bin Abu Khalid] ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka [Sa’id bin Jubair] ku suka eka [Ibn Umar] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ku fana na hadith leyi nga laha henhla. Muhammad bin Baysyar u te; Yahya u te; Lexinene i hadith ya Sufyan. -Abu Isa Eka Tirmidhi- u te; 'Hadith leyi nga na nhlamuselo swinene yi hlamuseriwile kusuka eka Ali, Abu Ayyub, Abdullah bin Mas'ud, Jabir na Usamah bin Zaid'. Abu 'Isa u te; ‘Hadith ya Ibn Umar, leyi hlamuseriweke hi Sufyan, i ya ntiyiso ku tlula leyi hlamuseriweke hi Isma’il bin Abu Khalid. Hadith ya Sufyan i hadith ya ntiyiso ya Hasan. Yi endliwa hi ti ulama hikuva xikhongelo xa Maghrib a xi nge endliwi handle ka le Jama’, loko se xi fika kona. Jama' i Muzdalifah. Kutani u hlanganise swikhongelo swimbirhi hi iqamat yin’we handle ko endla xikhongelo xa sunnah exikarhi ka leswimbirhi. Leri i vonelo leri hlawuriweke hi swidyondzi swin’wana, ku katsa na Sufyan Ats Tsauri. Sufyan u te; "Loko a swi lava, a nga khongela xikhongelo xa maghrib kutani a dya swakudya swa nimadyambu a wisa ivi a khongela iqamat na xikhongelo xa nimadyambu." Hi nkarhi wolowo, swidyondzi swin’wana swi kanetana; 'U tirhele swikhongelo swa Maghrib na Isha eMuzdalifah hi xirhambo xin'we xo khongela na iqamat timbirhi.' Ku vitana xikhongelo xa xikhongelo xa Maghrib kutani Iqamat hi ku endla xikhongelo xa Maghrib. Kutani ku endliwa Iqamat ni xikhongelo xa Isha. Leri i vonelo ra Shafi'i. Abu 'Isa u te; ’ [Isra`il] u hlamusele hadith leyi ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka [Abdullah] na [Khalid] havambirhi vana va Malik ku suka eka [Ibn Umar]. Hadith ya Sa’id bin Jubair ku suka eka Ibn Umar na yona i hadith ya ntiyiso ya Hasan. [Salamah bin Kuhail] u swi hlamusele ku suka eka [Sa’id bin Jubair]. Loko ku ri Abu Ishaq, u hlamusele hadith leyi ku suka eka Abdullah na Khalid, vana va Malik ku suka eka Ibn Umar’.
Imam Tirmidzi : 814
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَأَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِعَرَفَةَ فَسَأَلُوهُ فَأَمَرَ مُنَادِيًا فَنَادَى الْحَجُّ عَرَفَةُ مَنْ جَاءَ لَيْلَةَ جَمْعٍ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَدْ أَدْرَكَ الْحَجَّ أَيَّامُ مِنًى ثَلَاثَةٌ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِقَالَ وَزَادَ يَحْيَى وَأَرْدَفَ رَجُلًا فَنَادَى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ و قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَجْوَدُ حَدِيثٍ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُ مَنْ لَمْ يَقِفْ بِعَرَفَاتٍ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَدْ فَاتَهُ الْحَجُّ وَلَا يُجْزِئُ عَنْهُ إِنْ جَاءَ بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ وَيَجْعَلُهَا عُمْرَةً وَعَلَيْهِ الْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ نَحْوَ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ قَالَ و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا أَنَّهُ ذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ هَذَا الْحَدِيثُ أُمُّ الْمَنَاسِكِ
hi byerile [Muhammad Basyar], u hi byerile [Yahya bin Sa’id] na [Abdurrahman bin Mahdi] u te; u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Bukair bin ‘Atha`] ku suka eka [Abdurrahman bin Ya’mar] leswaku vanhu van’wana vo huma eNajd va hlangane na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam loko a ri eArafat. Va vutisile hi Hajj, kutani a lerisa vanhu kutani a huwelela; 'Hajj i Arafah, mani na mani loyi a taka hi vusiku bya Arafah ku nga si va ni nhlikanhi, kutani u fikelerile Hajj.' Mina masiku i masiku manharhu. Loyi a hatlisaka ku vuya hi siku ra vumbirhi, a nga endlanga xidyoho. Loyi a swi hetaka a vuya hi siku ra vunharhu a nga dyohanga." -Muhammad bin Basyar- u te; 'Yahya u engeterile; "A a rhwale wanuna loko a ri karhi a huwelela." U hi byerile [Ibn Abu 'Umar] u hi byerile [Sufyan bin 'Uyainah] ku suka eka [Sufyan Ats Tsauri] ku suka eka [Bukair bin Atha'] ku suka eka [Abdurrahman bin Ya'mar] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ku fana na hadith leyi nga laha henhla hi nhlamuselo.Ibn Abu Umar u te; the Hajj va twe Waki' a boxa hadith leyi ivi a ku "Hadith leyi i mutswari wa Manasik Haji."
Imam Tirmidzi : 815
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ وَإِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ وَزَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ مُضَرِّسِ بْنِ أَوْسِ بْنِ حَارِثَةَ بْنِ لَامٍ الطَّائِيِّ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمُزْدَلِفَةِ حِينَ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ مِنْ جَبَلَيْ طَيِّئٍ أَكْلَلْتُ رَاحِلَتِي وَأَتْعَبْتُ نَفْسِي وَاللَّهِ مَا تَرَكْتُ مِنْ حَبْلٍ إِلَّا وَقَفْتُ عَلَيْهِ فَهَلْ لِي مِنْ حَجٍّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَهِدَ صَلَاتَنَا هَذِهِ وَوَقَفَ مَعَنَا حَتَّى نَدْفَعَ وَقَدْ وَقَفَ بِعَرَفَةَ قَبْلَ ذَلِكَ لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَقَدْ أَتَمَّ حَجَّهُ وَقَضَى تَفَثَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ قَوْلُهُ تَفَثَهُ يَعْنِي نُسُكَهُ قَوْلُهُ مَا تَرَكْتُ مِنْ حَبْلٍ إِلَّا وَقَفْتُ عَلَيْهِ إِذَا كَانَ مِنْ رَمْلٍ يُقَالُ لَهُ حَبْلٌ وَإِذَا كَانَ مِنْ حِجَارَةٍ يُقَالُ لَهُ جَبَلٌ
Yi hi byerile [Ibn Abu ‘Umar], yi hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Daud bin Abu Hind] na [Isma’il bin Abu Khalid] na [Zakariya bin Abu Za`idah] ku suka eka [Ash Sya’bi] ku suka eka [Urwah bin Mudlarris bin Aus bin Haritsah bin Laam Al Thai] u te; 'Ndzi hlangane na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam eMuzdalifah loko a ri kusuhi no khongela.' Ndzi te; 'Oho Murhumiwa wa Allah, ndzi huma etintshaveni timbirhi ta Thayyi`. Riendzo ra mina a ri karharisa swinene naswona a ndzi titwa ndzi karhele. Hi Allah, a ku na ntshava ya sava handle ka loko ndzi wisa kona. Xana Hajj ya mina ya tirha? ' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u hlamurile; "Loyi a khongelaka na hina no endla wuquf na hina ku kondza yi hela naswona emahlweni ka sweswo u endla wuquf eArafat vusiku na nhlikanhi, kutani Hajj ya yena yi hetisiwile naswona u endlile mikhuva hinkwayo." Abu 'Isa u te; 'Leyi i hadith ya hasan sahih.' Nhlamuselo ya xivuriso xa yena 'TAFATSAHU' i Manasik ya yena, naswona nhlamuselo ya xivuriso xa yena 'MAA TARAKTU MIN HABLIN ILLA WAQAFTU ILAIHI' - a ku na ntshava ya sava handle ka loko ndzi yime kwalaho -, loko yi endliwe hi sava yi vuriwa 'HABLUN' kasi loko yi endliwe hi maribye yi vuriwa 'JABALUN''.
Imam Tirmidzi : 816
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَقَلٍ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ وَالْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَقَلٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُشَاشٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ وَهَذَا حَدِيثٌ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُشَاشٌ وَزَادَ فِيهِ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَرَوَى ابْنُ جُرَيْجٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَمُشَاشٌ بَصْرِيٌّ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ
hi byerile [Qutaibah], u hi byerile [Hammad bin Zaid] ku suka eka [Ayyub] ku suka eka [Ikrimah] ku suka eka [Ibn Abbas] u te; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u ndzi rhumele ku ta tisa switirhisiwa swa vanhu ku suka eJama', nivusiku'. -Abu Isa Eka Tirmidhi- u te; 'Hadith yi hlamuseriwile kusuka eka 'Aisyah, Umm Habibah, Asma` bint Abu Bakar na Fadl bin Abbas'. Abu 'Isa u te; 'Hadith ya Ibn Abbas i hadith ya shohih leyi hlamuseriweke ku suka eka yena hi ku tirhisa ti sanads to tala.' Syu’bah u hlamusele hadith leyi ku suka eka Musyasy ku suka eka Atha’ ku suka eka Ibn Abbas ku suka eka Al Fadl bin Abbas leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u rhumele vanhu lava tsaneke ku suka endyangwini wa yena ku suka eJama’ ku sungula nivusiku. Eka hadith leyi a ku ri na xihoxo lexi endliweke hi Musyasy hi ku engetela eka xona Al Fadl bin Abbas. Ibn Juraij na van’wana va hlamusele hadith leyi ku suka eka Atha’ ku suka eka Ibn Abbas, kambe a va yi boxi ku suka eka Fadl bin Abbas. Musyasy u huma eBasrah naswona Syu’bah a a hlamusele hadith eka yena’.
Imam Tirmidzi : 817
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْمَسْعُودِيِّ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ وَقَالَ لَا تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يَتَقَدَّمَ الضَّعَفَةُ مِنْ الْمُزْدَلِفَةِ بِلَيْلٍ يَصِيرُونَ إِلَى مِنًى و قَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ لَا يَرْمُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي أَنْ يَرْمُوا بِلَيْلٍ وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ لَا يَرْمُونَ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ
Swi byeriwe hina [Abu Kuraib], swi byeriwe hina [Waki’] ku suka eka [Al Mas’udi] ku suka eka [Al Hakam] ku suka eka [Miqsam] ku suka eka [Ibn Abbas] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u rhumele vanhu lava tsaneke ku suka endyangwini wa yena ku sungula kutani a ku; 'U nga lahli python ku kondza dyambu ri huma!' Abu 'Isa u te; 'Hadith ya Ibn Abbas i hadith ya ntiyiso ya hasan naswona yi endliwa hi ti ulama.' Va kanetana; Swi pfumeleriwa leswaku vanhu lava tsaneke va rhanga va suka eMuzdalifah va ya eMina. Vunyingi bya ti ulama ti tlhela ti namarhela hadith ya Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, leswaku a va fanelanga ku lahlela jurah ku kondza dyambu ri huma. Hambiswiritano, swidyondzi swin’wana swi pfumelela ku khandliwa hi maribye nivusiku. Kambe lexi kongomisaka tintswalo i hadith ya Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam leyi va nga yi lahli - handle ka endzhaku ka ku huma ka dyambu -. Leri i vonelo ra Ats Tsauri na Syafi'i'.
Imam Tirmidzi : 818
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمِي يَوْمَ النَّحْرِ ضُحًى وَأَمَّا بَعْدَ ذَلِكَ فَبَعْدَ زَوَالِ الشَّمْسِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ لَا يَرْمِي بَعْدَ يَوْمِ النَّحْرِ إِلَّا بَعْدَ الزَّوَالِ
hi byerile [Ali bin Khasyram] u hi byerile [Isa bin Yunus] ku suka eka [Ibn Juraij] ku suka eka [Abu Zubair] ku suka eka [Jabir] u te; 'Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u lahlele -jumrah- hi siku ra Nahr hi nkarhi wa dhuha. Loko ku ri endzhaku ka siku rero u hoxe endzhaku ka loko dyambu ri rhelerile'. Abu 'Isa u te; 'Leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan naswona yi endliwa hi swidyondzi swo tala.' Entiyisweni, a nga hoxanga jurah endzhaku ka siku ra Nahr handle ka loko dyambu ri pela.
Imam Tirmidzi : 819
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَاضَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَنْتَظِرُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ ثُمَّ يُفِيضُونَ
Swi byeriwe hina [Qutaibah], swi byeriwe hina [Abu Khalid Al Ahmar] ku suka eka [Al A’masy] ku suka eka [Al Hakam] ku suka eka [Miqsam] ku suka eka [Ibn Abbas] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u sukile - ku suka eMuzdalifah - dyambu ri nga si huma. -Abu Isa Eka Tirmidhi- u te; 'Hadith leyi yi hlamuseriwe ku suka eka Ibn Umar.' Abu 'Isa u te; 'Hadith ya Ibn Abbas i hadith ya ntiyiso ya hasan.' I ntsena leswaku vanhu va Jahiliyah va rindza ku kondza dyambu ri huma ivi va suka -go-'.
Imam Tirmidzi : 820
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَال سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ يُحَدِّثُ يَقُولُكُنَّا وُقُوفًا بِجَمْعٍ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَكَانُوا يَقُولُونَ أَشْرِقْ ثَبِيرُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ فَأَفَاضَ عُمَرُ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Mahmud bin Ghailan], u hi byerile [Abu Daud] u te; Swi vikiwile eka hina [Syu’bah] ku suka eka [Abu Ishaq] ku ku; ‘Ndzi twe [‘Amr bin Maimun] a hlamusela: ‘Loko hi ri wuquf eJama’, [Umar bin Khattab] u te; 'Vanhu va swikwembu a va suki ku kondza dyambu ri huma.' Va ku; 'Yimani -ku kondza dyambu ri huma- eka wena, Wena Ntshava ya Tsabir'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a nga pfumelelani na vona''. Kutani ‘Umar u tlhele a famba dyambu ri nga si huma’. Abu 'Isa u te; 'Leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan'.