Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 801
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ أَنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ قَالَ لَهُ حَدِّثْنِي بِمَا كَانَتْ تُفْضِي إِلَيْكَ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ يَعْنِي عَائِشَةَ فَقَالَ حَدَّثَتْنِيأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا لَوْلَا أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثُو عَهْدٍ بِالْجَاهِلِيَّةِ لَهَدَمْتُ الْكَعْبَةَ وَجَعَلْتُ لَهَا بَابَيْنِقَالَ فَلَمَّا مَلَكَ ابْنُ الزُّبَيْرِ هَدَمَهَا وَجَعَلَ لَهَا بَابَيْنِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйләнгә] һөйләне, беҙгә [Әбү Дауыттан] [Сөғбәнән] [Әбү Исхаҡтан] [Әл Әсүәд бин Йәзидтән] Ибн Зөбәйер уға әйтте; — Әйт әле, мөмүл мөьминдәр, [Ғәйсиә] һиңә нимә тине? Ул яуап бирҙе; '-Ғәйсә Радхиаллу анха- Зкуға: «Әгәр ҙә һинең халҡың йәһилиә дәүеренән яңы ғына сыҡмаһа, мин Ҡәғбәтулланы емереп, уны ике ишеккә әйләндерер инем», — тип әйткән. -Әл Әсүәд Рәхимәхуллаһ- тигән; — Ибн Зөбәйер Мәккәне үҙ ҡулына алғас, Ҡәғбәтулланы емереп, уны ике ишеккә әйләндерҙе. Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе».
Hadith
Imam Tirmidzi : 802
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ أَبِي عَلْقَمَةَ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أُحِبُّ أَنْ أَدْخُلَ الْبَيْتَ فَأُصَلِّيَ فِيهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِي فَأَدْخَلَنِي الْحِجْرَ فَقَالَ صَلِّي فِي الْحِجْرِ إِنْ أَرَدْتِ دُخُولَ الْبَيْتِ فَإِنَّمَا هُوَ قِطْعَةٌ مِنْ الْبَيْتِ وَلَكِنَّ قَوْمَكِ اسْتَقْصَرُوهُ حِينَ بَنَوْا الْكَعْبَةَ فَأَخْرَجُوهُ مِنْ الْبَيْتِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلْقَمَةُ بْنُ أَبِي عَلْقَمَةَ هُوَ عَلْقَمَةُ بْنُ بِلَالٍ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйбә] беҙгә [Ғәбдел Әзиз бин Мөхәммәт] [Ғәлкәмә бин Әбү Әлкәмә] [әсәһе] [Ғәйсә] нән әйтте; — Элек мин Ҡәғбәтуллаға инеп, эсендә намаҙ уҡырға ярата инем. Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи вәссәләм ҡулымды тотоп, һижир Исмәғилгә ултыртты, шунан бойорҙо: «Һижирҙә намаҙ уҡ, әгәр ҙә Ҡәғбәтуллаға инергә теләһәң», — тип. Сөнки хижир Ҡәғбәтулланың бер өлөшө, әммә һеҙҙең халҡығыҙ Ҡәғбәтулла төҙөгәндә уны һағынып ҡалған, улар уны Ҡәғбәтулла бинаһынан алып ташлағандар. Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе һәм Әлкәмә бин Әбү Әлкәмә — Әлкәмә бин Билал».
Hadith
Imam Tirmidzi : 803
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَزَلَ الْحَجَرُ الْأَسْوَدُ مِنْ الْجَنَّةِ وَهُوَ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنْ اللَّبَنِ فَسَوَّدَتْهُ خَطَايَا بَنِي آدَمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйбә] беҙгә [Джарир] [Әсә бин Әс Сәйб] [Сәғит бин Джүбәйер] [Ибн Ғаббас]тан әйтте; «Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Ҡара таш күктән һөттән дә аҡ төштө, ә һуңынан Әҙәм балаларының гонаһтары арҡаһында ҡара төҫкә әйләнде», — тигән. -Әбү Иса Тирмидли Р.Х.- тигән; «Иң мәғәнәле хәҙис Ғабдулла бин Әмр һәм Әбү Һүрәйрәнән риүәйәт ителгән». Әбү Ғиса әйтте; «Ибн Ғаббастың хәҙисе – хәсәнле дөрөҫ хәҙис».
Hadith
Imam Tirmidzi : 804
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ رَجَاءٍ أَبِي يَحْيَى قَال سَمِعْتُ مُسَافِعًا الْحَاجِبَ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الرُّكْنَ وَالْمَقَامَ يَاقُوتَتَانِ مِنْ يَاقُوتِ الْجَنَّةِ طَمَسَ اللَّهُ نُورَهُمَا وَلَوْ لَمْ يَطْمِسْ نُورَهُمَا لَأَضَاءَتَا مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا يُرْوَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو مَوْقُوفًا قَوْلُهُ وَفِيهِ عَنْ أَنَسٍ أَيْضًا وَهُوَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Беҙгә [Ҡотәйбә] һөйләне, беҙгә [Йәзид бин Зүрәй] [Раджа Әбү Яхъя]-нан әйтте; Мин [Мусафи` Әл Хажибтың] әйткәнен ишеттем; Мин [Ғабдуллаһ бин Ғәмрҙең] әйткәнен ишеттем; Мин пәйғәмбәребеҙҙең, саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдең: «Ҡара таш менән Ибраһимдың Мәкәме — күк йөҙөктәре араһында ике йөҙөк», — тигәнен ишеткәнем бар. Аллаһ уларҙың икеһенең дә нурын алып ташлаған. Әгәр ҙә Аллаһ уны алып китмәһә, һис шикһеҙ, уның нуры көнсығыш менән көнбайыш араһындағы араны яҡтыртыр». Әбү Ғиса әйтте; — Был риүәйәт Ғабдуллаһтан мәүҡүф рәүештә риүәйәт ителгән. Был һүҙҙәр һәм уның һүҙҙәре Әнәстән, ғәриб хәҙистәр».
Hadith
Imam Tirmidzi : 805
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَجْلَحِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ غَدَا إِلَى عَرَفَاتٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِسْمَعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ قَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Һөйләне беҙгә [Әбү Сәғит Әл Асъяж] беҙгә [Ғабдулла бин Әл Әжләх] [Исмәғил бин Мөслим] [Әсә`]-нән [Ибн Аббас] әйтте; «Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм беҙҙең менән Минала булды, төшкө намаҙ уҡыны, Әср, Мәғриб, Ишә һәм Фәжр һуңынан Ғәрәфәткә юлланды». Әбү Ғиса әйтте; — Исмәғил бин Мөслим, уның тураһында кешеләр ятлаған нәмәләре буйынса фекер алыштылар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 806
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَجْلَحِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ غَدَا إِلَى عَرَفَاتٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ الْحَكَمُ مِنْ مِقْسَمٍ إِلَّا خَمْسَةَ أَشْيَاءَ وَعَدَّهَا وَلَيْسَ هَذَا الْحَدِيثُ فِيمَا عَدَّ شُعْبَةُ
Беҙгә әйтелгән [Әбү Сәғит Әл Асъяж] беҙгә [Ғабдулла бин Әл Әжләх] [Әл-Әғмәси] [Әл-Хәкәм] [Миксам] [Ибн Ғәббәс]тән [Ибн Ғәббәстән] пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсаллам Минала төшкө һәм таң намаҙын уҡыған, шунан һуң беҙ. -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; «Иң мәғәнәле хәҙис Ғабдулла бин Зөбәйер һәм Әнәстән риүәйәт ителгән». Әбү Ғиса әйтте; Ибн Ғаббастың Миҡсам хәҙисендә, Али Әл Мәҙини әйткән; Яхъя; әйткән; Сыуба әйтте; Әл-Хәкәм Миҡсамдан биш хәҙистән башҡа бер ҡасан да ишетмәгән, һәм был хәҙис уларға инмәгән. Шуғбаның иҫәп-хисабы буйынса.
Hadith
Imam Tirmidzi : 807
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ أُمِّهِ مُسَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نَبْنِي لَكَ بَيْتًا يُظِلُّكَ بِمِنًى قَالَ لَا مِنًى مُنَاخُ مَنْ سَبَقَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Беҙгә [Йософ бин Ғайса] һәм [Мөхәммәт бин Абан] әйтте; беҙгә [Вәки] [Исраил]-дан [Ибраһим бин Мөһәжирҙән] [Йософ бин Маһиктан] [әсәһе Мусайҡа] [Ғәйсә]-нән һөйләне; — Беҙ һорайбыҙ; — Эй, Аллаһ илсеһе! Һеҙгә Минала - дүрт приют булараҡ - йорт төҙөргә тейеш түгелме? ' Ул яуап бирҙе: 'Кәрәкмәй, сөнки Мина - кем беренсе килә, туҡтау урыны''. Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе».
Hadith
Imam Tirmidzi : 808
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ وَهْبٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى آمَنَ مَا كَانَ النَّاسُ وَأَكْثَرَهُ رَكْعَتَيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَارِثَةَ بْنِ وَهْبٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَ عُمَرَ وَمَعَ عُثْمَانَ رَكْعَتَيْنِ صَدْرًا مِنْ إِمَارَتِهِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَقْصِيرِ الصَّلَاةِ بِمِنًى لِأَهْلِ مَكَّةَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لِأَهْلِ مَكَّةَ أَنْ يَقْصُرُوا الصَّلَاةَ بِمِنًى إِلَّا مَنْ كَانَ بِمِنًى مُسَافِرًا وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ جُرَيْجٍ وَسُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا بَأْسَ لِأَهْلِ مَكَّةَ أَنْ يَقْصُرُوا الصَّلَاةَ بِمِنًى وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ وَمَالِكٍ وَسُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйба] беҙгә [Әбү Әл Әхүәш] [Әбү Исхаҡтан] [Хәритсә бин Ваһабтан] әйтте; — Мин пәйғәмбәребеҙ менән намаҙ уҡыным, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм — кешеләр үҙҙәрен хәүефһеҙ тойған урын, ә күпселек кешеләр — ике рәҡәғәт намаҙ уҡый». -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; «Иң мәғәнәле хәҙис Ибн Мәсғүдтән, Ибн Ғүмәрҙән һәм Әнәстен риүәйәт ителгән». Әбү Ғиса әйтте; — Хәрисә бин Ваһбтың хәҙисе — Хәсән Шоһих хәҙисе. Ибн Мәсғүдтән риүәйәт ителгән, ул былай тигән; «Мин Минала, шулай уҡ Әбү Бәкер, Ғүмәр менән һәм Ғосмандың етәкселеге башында ике рәҡәғәт намаҙ уҡыным. Минала Мәккә халҡы өсөн ҡошор намаҙына бәйле ғалимдар фекерҙәре төрлөсә. Ҡайһы бер ғалимдар был фекерҙе раҫлай; Мәккә халҡына Минала намаҙ уҡырға рөхсәт ителмәй, Минала булған сәйәхәтселәрҙән башҡа. Ибн Джурайж, Суфьян Ац Цаури, Яхъя бин Сәғит Әл-Ҡаттан, Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡтың фекере шундай. Ә башҡалар бәхәсләшә; — Мәккә халҡы Минала намаҙ уҡый ала. Был фекерҙә Әл Әүзәй, Мәлик, Суфьян бин Өйәйнә һәм Абдуррахман бин Мәхди''.
Hadith
Imam Tirmidzi : 809
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ شَيْبَانَ قَالَأَتَانَا ابْنُ مِرْبَعٍ الْأَنْصَارِيُّ وَنَحْنُ وُقُوفٌ بِالْمَوْقِفِ مَكَانًا يُبَاعِدُهُ عَمْرٌو فَقَالَ إِنِّي رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْكُمْ يَقُولُ كُونُوا عَلَى مَشَاعِرِكُمْ فَإِنَّكُمْ عَلَى إِرْثٍ مِنْ إِرْثِ إِبْرَاهِيمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَالشَّرِيدِ بْنِ سُوَيْدٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مِرْبَعٍ الْأَنْصَارِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ وَابْنُ مِرْبَعٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ مِرْبَعٍ الْأَنْصَارِيُّ وَإِنَّمَا يُعْرَفُ لَهُ هَذَا الْحَدِيثُ الْوَاحِدُ
Беҙгә [Ҡотәйбә] һөйләне, беҙгә [Суфьян бин Ғөйәйнә] [Әмр бин Динарҙан] [Әмр бин Абдулла бин Шәфүән] [Йәзид бин Сәййбандан] әйтте; — [Ибнү Мирбә Әл-Әнсари] беҙҙе ҡаршы алды, беҙ Әмрҙән бер аҙ алыҫыраҡ урында үкүф иткәндә. Ул әйтә; «Мин Рәсүлуллаһтың илсеһе, саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм, — тине ул; «Ғибәҙәт ҡылыу урындарығыҙға йәбешегеҙ, сөнки һеҙ Ибраһимдың мираҫы урындарының береһендәһегеҙ». -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; — Хәҙис Ғәли, Ғәйсиә, Джүбәйер бин Мөсхим һәм Сәрит бин Сәүәйет Ац Цаҡафиҙан риүәйәт ителгән. Әбү Ғиса әйтте; Атс Цаҡафиҙың «Ибн Мирбә хәҙисе» — Хәсән шоһих хәҙисе. Әмр бин Динарҙан Ибн Өйәйнә хәҙисенән башҡа белмәйбеҙ. Ибн Мирбәғҙең исеме Йәзид бин Мирбәғ Әл Ансари булған, унан ошо хәҙис кенә риүәйәт ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 810
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ قُرَيْشٌ وَمَنْ كَانَ عَلَى دِينِهَا وَهُمْ الْحُمْسُ يَقِفُونَ بِالْمُزْدَلِفَةِ يَقُولُونَ نَحْنُ قَطِينُ اللَّهِ وَكَانَ مَنْ سِوَاهُمْ يَقِفُونَ بِعَرَفَةَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ أَهْلَ مَكَّةَ كَانُوا لَا يَخْرُجُونَ مِنْ الْحَرَمِ وَعَرَفَةُ خَارِجٌ مِنْ الْحَرَمِ وَأَهْلُ مَكَّةَ كَانُوا يَقِفُونَ بِالْمُزْدَلِفَةِ وَيَقُولُونَ نَحْنُ قَطِينُ اللَّهِ يَعْنِي سُكَّانَ اللَّهِ وَمَنْ سِوَى أَهْلِ مَكَّةَ كَانُوا يَقِفُونَ بِعَرَفَاتٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ }وَالْحُمْسُ هُمْ أَهْلُ الْحَرَمِ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Ғәбдел Ғәлә Әс Шәнәни Әл Бәшри] һөйләне, беҙгә [Мөхәммәт бин Абдуррахман Әс Түфәүи] һөйләне, беҙгә [Хисәм бин Урвах] [атаһынан] [Ғәйсиә] әйтте; — Ҡөрәйштәр һәм улар кеүек идеологиялылар — улар диндә арттырып һөйләргә яратҡан кешеләр йәки тыйылған ерҙә йәшәүселәр — Мөздәлифәлә үҡүф ҡылдылар, шул уҡ ваҡытта; — Беҙ Бәйтулла халҡы. Ғәрәфәттә үҡүф ҡылғандарҙан тыш, Аллаһ Тәғәлә: «Улайһа, халыҡ киткән урындан китегеҙ...» тигән аятты индерҙе. Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе». -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; — Был хәҙистең мәғәнәһе шундай; Ғәрәфә Харам еренән ситтә булғанда, Мәккә халҡы Харам еренән сығып китергә теләмәй. Мәккә халҡы Мөздәлифәлә Вуҡуф ҡылған, былай тигән; — Беҙ — Хәрәм ерендә йәшәүселәр. Ә Ғәрәфәлә үҡүфтән башҡаларға килгәндә, Аллаһ Тәғәлә аятты индергән; — Улайһа, халыҡ киткән урындан кит... — тине. Әл-Хүмустың мәғәнәһе шунда: улар Хәрәм ерендә йәшәүселәр».
Hadith
Imam Tirmidzi : 811
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَوَقَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَةَ فَقَالَ هَذِهِ عَرَفَةُ وَهَذَا هُوَ الْمَوْقِفُ وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ ثُمَّ أَفَاضَ حِينَ غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَجَعَلَ يُشِيرُ بِيَدِهِ عَلَى هِينَتِهِ وَالنَّاسُ يَضْرِبُونَ يَمِينًا وَشِمَالًا يَلْتَفِتُ إِلَيْهِمْ وَيَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عَلَيْكُمْ السَّكِينَةَ ثُمَّ أَتَى جَمْعًا فَصَلَّى بِهِمْ الصَّلَاتَيْنِ جَمِيعًا فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى قُزَحَ فَوَقَفَ عَلَيْهِ وَقَالَ هَذَا قُزَحُ وَهُوَ الْمَوْقِفُ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ ثُمَّ أَفَاضَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى وَادِي مُحَسِّرٍ فَقَرَعَ نَاقَتَهُ فَخَبَّتْ حَتَّى جَاوَزَ الْوَادِيَ فَوَقَفَ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ ثُمَّ أَتَى الْجَمْرَةَ فَرَمَاهَا ثُمَّ أَتَى الْمَنْحَرَ فَقَالَ هَذَا الْمَنْحَرُ وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ وَاسْتَفْتَتْهُ جَارِيَةٌ شَابَّةٌ مِنْ خَثْعَمٍ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْ أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ أَفَيُجْزِئُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ حُجِّي عَنْ أَبِيكِ قَالَ وَلَوَى عُنُقَ الْفَضْلِ فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ لَوَيْتَ عُنُقَ ابْنِ عَمِّكَ قَالَ رَأَيْتُ شَابًّا وَشَابَّةً فَلَمْ آمَنْ الشَّيْطَانَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ أَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَفَضْتُ قَبْلَ أَنْ أَحْلِقَ قَالَ احْلِقْ أَوْ قَصِّرْ وَلَا حَرَجَ قَالَ وَجَاءَ آخَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ قَالَ ثُمَّ أَتَى الْبَيْتَ فَطَافَ بِهِ ثُمَّ أَتَى زَمْزَمَ فَقَالَ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَوْلَا أَنْ يَغْلِبَكُمْ النَّاسُ عَنْهُ لَنَزَعْتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَلِيٍّ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشٍ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الثَّوْرِيِّ مِثْلَ هَذَا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يُجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ بِعَرَفَةَ فِي وَقْتِ الظُّهْرِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ فِي رَحْلِهِ وَلَمْ يَشْهَدْ الصَّلَاةَ مَعَ الْإِمَامِ إِنْ شَاءَ جَمَعَ هُوَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مِثْلَ مَا صَنَعَ الْإِمَامُ قَالَ وَزَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ هُوَ ابْنُ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلَام
Беҙгә [Мөхәммәт бин Баҫяр] һөйләне, [Әбү Әхмәт Әз Зөбәйри] һөйләне беҙгә [Суфьян] [Ғәбдүррәхмән бин Әл Харис бин Айяси бин Әбү Рәбиғәнән] [Зәйед бин Ғәлиҙән] [атаһынан] [Ғөбәйҙуллаһ бин Ә]-нән [Ғөбәйҙулла бин Ә; Ғәрәфәттә Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсәлләм вәҡүф һәм ул әйтте; — Был — Ғәрәфәт, был — үҡүф урыны. Бөтә Ғәрәфәт - вуҡуф урыны. Шунан ҡояш байығас, Усама бин Зәйетте күтәреп, ҡулы менән ғәҙәти хәлендә ҡалырға ишара биреп сығып китә. Ә кешеләр уңға-һулға хәрәкәт итә. Ул уларға боролоп: «Эй, кешеләр! яйлап ҡына ал'. Шунан Джәмәғ -Ғәрәфә-гә килеп етте, шунан уларға ҡушылып ике намаҙ уҡыны. Иртәнсәк Ҡузәгә килде, унан унда үҡүф итте, былай тип; — Был — Ҡуҙа. Был урын - үҡүф урыны, ә Йәмәғ бөтәһе лә үҡүф урыны. Шунан Вади Мөхәсиргә сығып, дөйәһен тиҙләтә, дөйәһе үҙән аша үткәнсе дауам итә. Ул туҡтап, Әл Фадлды сусҡаға ултыртып ебәрҙе. Шунан Йөмрәгә килеп, уны ырғытты. Шунан һуйыу урынына барып, был һүҙҙәрҙе әйтте; — Был һуйыу урыны, ә Мина — бөтәһе лә һуйыу урыны. Шул ваҡытта Хатсамдан бер йәш ҡатын нимәлер һорай; — Атайым ҡарт, әммә хаж ҡылырға фарыз ителгән. Уның өсөн хаж ҡылырға мөмкинме? — Ул: «Атайың өсөн хаж ҡыл», — тип яуап бирҙе. -Ғәли бин Әбү Талиб- тигән; — Ул Әл Фәҙлдең муйынын борҙо. Әл-Ғаббас һораны; — Эй, Аллаһ Рәсүле, ниңә һин абзыйыңдың улының башын кире борҙоң? ' Ул яуап бирҙе: 'Мин егет менән ҡыҙҙы күрҙем, шуға күрә мин үҙемде шайтандан имен тойманым -ул улар икеһендә лә булды'. Ҡапыл бер кеше килеп; «Эй, Аллаһ Рәсүле, мин ҡырыныр алдынан Тәүәф Ифадланы уҡыныммы? ' Ул яуап бирҙе: 'Бритва йәки ҡыҫҡартыу - хәҙер - һәм был мөһим түгел''. -Ғәли бин Әбү Талиб- тигән; — Шунан икенсеһе килеп һораны; «Эй, Аллаһ Рәсүле, мин -джумра- ташлар алдынан һуйҙыммы? ' ул яуап бирҙе: 'Тарғыт - хәҙер - ярай''. -Ғәли бин Әбү Талиб- тигән; — Шунан һуң ул Ҡәғбәтуллаға барып тауаф ҡылды, шунан Зәмзәм һыуына барып, былай тип әйтте; — Эй, Бану Ғәбдел Мотталиб, әгәр ҙә мин кешеләрҙең тығыҙланыуынан ҡурҡмаһам, сөнки уларҙы Мәнәсиктән тип уйлағандар, тимәк, мин уларға һыу бирер инем, һин эшләгән кеүек. -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; «Иң мәғәнәле хәҙис Джәбирҙән риүәйәт ителгән». Әбү Ғиса әйтте; Ғәлиҙең хәҙистәре - хәсән сахих хәҙис, беҙ Ғәлиҙең хәҙистәре тураһында ошо юл аша ғына белмәйбеҙ. Абдуррахман бин Әл Харис бин Айяси хәҙисенән. Уны, өҫтәге хәҙис кеүек, Ац Цауриҙан берҙән артыҡ кеше риүәйәт иткән. Ғөләмәләр тарафынан ғәмәлгә ашырылған, улар барыһы ла кемгәлер Ғәрәфәттә зөһр ваҡытында зөһр һәм әср ҡылыу рөхсәт ителә тигән фекерҙә. Ҡайһы бер ғалимдар әйтә; «Әгәр ҙә кеше үҙенең транспортында яңғыҙы намаҙ уҡыһа, имам менән намаҙға ҡушылмай, тимәк, ул имамға ҡушыла ала». Зәйет бин Али — Ибну Хөсәйен бин Али бин Әбү Талиб.
Hadith
Imam Tirmidzi : 812
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَبِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْضَعَ فِي وَادِي مُحَسِّرٍ وَزَادَ فِيهِ بِشْرٌ وَأَفَاضَ مِنْ جَمْعٍ وَعَلَيْهِ السَّكِينَةُ وَأَمَرَهُمْ بِالسَّكِينَةِ وَزَادَ فِيهِ أَبُو نُعَيْمٍ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَرْمُوا بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ وَقَالَ لَعَلِّي لَا أَرَاكُمْ بَعْدَ عَامِي هَذَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ул беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйләнгә] һөйләне, ул беҙгә [Вәкиғ] һәм [Бисир бин Әс Сариға] һәм [Әбү Нуғаимға] һөйләне, улар әйтте; беҙгә [Суфьян бин Ғөйәйнә] [Әбү Зөбәйерҙән] [Джәбирҙән] әйтте; тип, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм үҙенең сәйәхәтен Вади Мөхәсирҙә тиҙләткән. Бисыр өҫтәне; Ул Джаманан тыныс ҡына китте лә тынысланырға ҡушты. Әбү Нөғәйем өҫтәне; — Ул ваҡ ваҡ таштар ырғытырға ҡушты. Ул: «Бәлки, был йылдан һуң һине күрмәҫмен», — тине.- -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- әйтте; — Хәҙис Усама бин Зәйеттән риүәйәт ителгән. Әбү Ғиса әйтте; «Джәбир хәҙис – хәсән сахих хәҙис».
Hadith
Imam Tirmidzi : 813
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ ابْنَ عُمَرَ صَلَّى بِجَمْعٍ فَجَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ بِإِقَامَةٍ وَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ مِثْلَ هَذَا فِي هَذَا الْمَكَانِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ يَحْيَى وَالصَّوَابُ حَدِيثُ سُفْيَانَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي أَيُّوبَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنُ عُمَرَ فِي رِوَايَةِ سُفْيَانَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ وَحَدِيثُ سُفْيَانَ حَدِيثٌ صَحِيحٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لِأَنَّهُ لَا تُصَلَّى صَلَاةُ الْمَغْرِبِ دُونَ جَمْعٍ فَإِذَا أَتَى جَمْعًا وَهُوَ الْمُزْدَلِفَةُ جَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ وَلَمْ يَتَطَوَّعْ فِيمَا بَيْنَهُمَا وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَذَهَبَ إِلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ قَالَ سُفْيَانُ وَإِنْ شَاءَ صَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ تَعَشَّى وَوَضَعَ ثِيَابَهُ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمُزْدَلِفَةِ بِأَذَانٍ وَإِقَامَتَيْنِ يُؤَذِّنُ لِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَيُقِيمُ وَيُصَلِّي الْمَغْرِبَ ثُمَّ يُقِيمُ وَيُصَلِّي الْعِشَاءَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى إِسْرَائِيلُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدٍ ابْنَيْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَحَدِيثُ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَيْضًا رَوَاهُ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَأَمَّا أَبُو إِسْحَقَ فَرَوَاهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدٍ ابْنَيْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Байсар], беҙгә [Яхъя бин Сәғит Әл-Ҡатанға] әйткән, беҙгә [Суфьян Атс Цаури] [Әбү Исхаҡтан] [Ғабдулла бин Мәликтән] [Ибн Ғүмәр] йәмәғәт -Мөздәлифә- намаҙ уҡығанын, бер намаҙ уҡығанын әйткән; — Мин был урында Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм эшләгәнен күрҙем. Беҙгә [Мөхәммәт бин Баҫярға] һөйләне, [Яхъя бин Сәғиттән] [Исмәғил бин Әбү Халидтан] [Әбү Исхаҡтан] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] [Ибн Ғүмәрҙән] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм өҫтәге хәҙис кеүек һөйләне. Мөхәммәт бин Баййәр тигән; Яхъя әйтте; Дөрөҫө – Суфьяндың хәҙисе. -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; «Иң мәғәнәле хәҙис Ғәли, Әбү Әйүб, Ғабдулла бин Мәсғүд, Джәбир һәм Усама бин Зәйеттән риүәйәт ителгән». Әбү Ғиса әйтте; — Суфьян риүәйәт иткән Ибн Ғүмәрҙең хәҙистәре Исмәғил бин Әбү Халид риүәйәт иткән хәҙискә ҡарағанда дөрөҫөрәк. Суфьян хәҙисе – сахих Хәсән хәҙисе. Уны ғалимдар ғәмәлгә ашыра, сөнки мәғриб намаҙын йәмәғтән башҡа уҡып булмай, унда барып еткәс. Джамағ — Мөздәлифә. Шулай итеп, ул ике намаҙ араһындағы сөннәт намаҙҙы уҡымайынса, ике намаҙҙы бер иҡамәт менән ҡушты. Был фекерҙе ҡайһы бер ғалимдар, шул иҫәптән Суфьян Ац Цаури һайлаған. Суфьян әйтте; "Әгәр теләһә, мәғриб намаҙын уҡый ала, һуңынан киске ашты ашап, ял итә ала, унан һуң иҡамәт һәм аҡшам намаҙын уҡый ала". Шул арала ҡайһы бер ғалимдар бәхәсләшә; — Ул Мөздәлифәлә Мәғриб һәм Ишәй намаҙҙарын бер аҙан һәм ике иҡамәт менән ҡылды. Мәғриб намаҙы өсөн намаҙға саҡырыу, унан һуң Мәғриб намаҙын уҡып Иҡамат. Артабан Иҡамәт һәм Ишағ намаҙы уҡыла. Был Шәфиғиҙең фекере. Әбү Ғиса әйтте; ' [Исраил] был хәҙисте [Әбү Исхаҡтан] [Ғабдуллаһтан] һәм [Хәлид] Мәликтең ике улынан [Ибн Ғүмәрҙән] риүәйәт итте. Ибн Ғүмәрҙән Сәғит бин Джүбәйерҙең хәҙисе лә сахих Хәсән хәҙисе булып тора. [Сәләмә бин Ҡуһайыл] уны [Сәғит бин Джүбәйерҙән] риүәйәт итте. Әбү Исхаҡҡа килгәндә, ул был хәҙисте Ибн Ғүмәрҙән Мәликтең улдары Абдулла һәм Халидтан һөйләгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 814
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَأَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِعَرَفَةَ فَسَأَلُوهُ فَأَمَرَ مُنَادِيًا فَنَادَى الْحَجُّ عَرَفَةُ مَنْ جَاءَ لَيْلَةَ جَمْعٍ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَدْ أَدْرَكَ الْحَجَّ أَيَّامُ مِنًى ثَلَاثَةٌ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِقَالَ وَزَادَ يَحْيَى وَأَرْدَفَ رَجُلًا فَنَادَى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ و قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَجْوَدُ حَدِيثٍ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُ مَنْ لَمْ يَقِفْ بِعَرَفَاتٍ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَدْ فَاتَهُ الْحَجُّ وَلَا يُجْزِئُ عَنْهُ إِنْ جَاءَ بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ وَيَجْعَلُهَا عُمْرَةً وَعَلَيْهِ الْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ نَحْوَ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ قَالَ و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا أَنَّهُ ذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ هَذَا الْحَدِيثُ أُمُّ الْمَنَاسِكِ
Беҙгә [Мөхәммәт Басярға] һөйләне, беҙгә [Яхъя бин Сәғиткә] һәм [Ғабдуррахман бин Мәһди] әйтте; беҙгә [Суфьян] [Бүкәйер бин Әсәх] [Ғабдуррахман бин Йәғмәрҙән] Нәждтән ҡайһы бер кешеләрҙең Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үсәллам менән Ғәрәфәттә булғанда осрашыуын һөйләгән. Хаж тураһында һораштылар, шунан ул халыҡҡа бойорҙо һәм ул ҡысҡырҙы; — Хаж — Ғәрәфә, кем Ғәрәфә төнөндә таң алдынан килһә, тимәк, ул хажға ирешкән була. Мина көндәре өс көн. Икенсе көн ҡайтырға ашыҡҡан кеше бер ниндәй ҙә гонаһ эшләмәгән. Кем уны тамамлап, өсөнсө көндө ҡайта, ул гонаһ ҡылмаған." -Мөхәммәт бин Басйәр- әйтте; Яхъя өҫтәне: "Ул ҡысҡырып кеше күтәреп йөрөгән." [Ғабдуррахман бин Йәғмәр] пәйғәмбәребеҙҙән мәғәнәһе буйынса өҫтәге хәҙис кеүек. Яғмар, Ғәрәфәттә таң алдынан хаж ҡылмаған кешеләргә хаж ҡылып, киләһе йылда хаж ҡылырға тейеш булһа ла, был хажды ҡапларға бурыслы. [Бүкәйер бин Әтәх] Атс Цаури хәҙисендә әйткәнен ишеттем;
Hadith
Imam Tirmidzi : 815
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ وَإِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ وَزَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ مُضَرِّسِ بْنِ أَوْسِ بْنِ حَارِثَةَ بْنِ لَامٍ الطَّائِيِّ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمُزْدَلِفَةِ حِينَ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ مِنْ جَبَلَيْ طَيِّئٍ أَكْلَلْتُ رَاحِلَتِي وَأَتْعَبْتُ نَفْسِي وَاللَّهِ مَا تَرَكْتُ مِنْ حَبْلٍ إِلَّا وَقَفْتُ عَلَيْهِ فَهَلْ لِي مِنْ حَجٍّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَهِدَ صَلَاتَنَا هَذِهِ وَوَقَفَ مَعَنَا حَتَّى نَدْفَعَ وَقَدْ وَقَفَ بِعَرَفَةَ قَبْلَ ذَلِكَ لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَقَدْ أَتَمَّ حَجَّهُ وَقَضَى تَفَثَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ قَوْلُهُ تَفَثَهُ يَعْنِي نُسُكَهُ قَوْلُهُ مَا تَرَكْتُ مِنْ حَبْلٍ إِلَّا وَقَفْتُ عَلَيْهِ إِذَا كَانَ مِنْ رَمْلٍ يُقَالُ لَهُ حَبْلٌ وَإِذَا كَانَ مِنْ حِجَارَةٍ يُقَالُ لَهُ جَبَلٌ
Ул беҙгә [Ибн Әбү Ғүмәргә], [Суфьян] [Дауыт бин Әбү Һинд] һәм [Исмәғил бин Әбү Халид] һәм [Зәкәриә бин Әбү Зәиҙә] [Әш Сәйәби] [Урва бин Мудларрис бин Әүс бинсах] Әл-Сәхриәм әйтте; — Мин Мөздәлифәлә Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм менән осраштым, ул намаҙ уҡырға йыйынғанда. Мин әйттем; «Эй, Аллаһ Рәсүле, мин Сәййи тигән ике тауҙан киләм». Сәйәхәтем ярайһы уҡ арыу булды, үҙемде арыған кеүек тойҙом. Валлаһи, мин унда ял итмәһәм, ҡомло тау юҡ. Минең хажым дөрөҫмө? — Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм яуап бирҙе; «Кем беҙҙең менән бергә намаҙ уҡыһа, намаҙ тамамланғансы беҙҙең менән бергә намаҙ уҡыһа, уға тиклем Ғәрәфәттә көндөҙ ҙә, көндөҙ ҙә намаҙ уҡыһа, тимәк, уның хажы тамамланған һәм ул бөтә йолаларҙы үтәгән». Әбү Ғиса әйтте; — Был — сахих Хәсән хәҙисе. Һүҙҙәренең мәғәнәһе 'ТӘФӘТСӘҺУ' уның Манасик, һәм һүҙҙәренең мәғәнәһе 'МАА ТАРАҠТУ МИН ХӘБЛИН ИЛЛА ВАҠАФТУ ИЛӘИХИ' -ҡом тауы юҡ, әгәр мин унда вукуф итмәһәм-, әгәр ул ҡомдан эшләнгән булһа, ул 'ХАБЛУН' тип атала, ә әгәр ул ҡаянан эшләнгән булһа, 'ХАБЛУН' тип атала.
Hadith
Imam Tirmidzi : 816
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَقَلٍ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ وَالْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَقَلٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُشَاشٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ وَهَذَا حَدِيثٌ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُشَاشٌ وَزَادَ فِيهِ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَرَوَى ابْنُ جُرَيْجٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَمُشَاشٌ بَصْرِيٌّ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ
Беҙгә [Ҡотәйбә] һөйләне, беҙгә [Хәммәд бин Зәид] [Әйүптән] [Икримә] [Ибн Ғаббастан] әйтте; «Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм мине Йәмәнән халыҡтың ҡорамалдарын килтерергә ебәрҙе», төндә». -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; «Хәҙис Ғәйсиә, Өммө Хәбибә, Әсмә бинт Әбү Бәкер һәм Фәҙл бин Ғәббәстән риүәйәт ителгән». Әбү Ғиса әйтте; — Ибн Ғаббастың хәҙисе — күп сәнәдтәр аша унан риүәйәт ителгән шоһих хәҙис. Сөғбә был хәҙисте Әтһәнән Мусйәсиҙән Ибн Ғәббәстән Әл-Фадл бин Ғәббәстән риүәйәт итә: Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм үҙенең ғаиләһенән көсһөҙ кешеләрҙе тәүҙә төндә Йәмәнән ебәргән. Был хәҙистә Мусясиның уға Әл-Фадл бин Ғәббәсте өҫтәп ебәргән хатаһы бар ине. Был хәҙисте Ибн Джүрәйж һәм башҡалар Ибн Ғәббәстән Әтәхтән риүәйәт иткән, ләкин Фадл бин Ғәббәстән телгә алмағандар. Мусяси Бәсрәнән килгән, Сөйбә унан хәҙисте һөйләгән ине».
Hadith
Imam Tirmidzi : 817
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْمَسْعُودِيِّ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ وَقَالَ لَا تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يَتَقَدَّمَ الضَّعَفَةُ مِنْ الْمُزْدَلِفَةِ بِلَيْلٍ يَصِيرُونَ إِلَى مِنًى و قَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ لَا يَرْمُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي أَنْ يَرْمُوا بِلَيْلٍ وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ لَا يَرْمُونَ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ
Беҙгә [Әбү Ҡурайбҡа] әйтелгән, беҙгә [Әл-Мәсғүдиҙән] [Әл-Хәкәмдән] [Миксамдан] [Ибн Ғәббәстән] [Вакиға] әйтелгән: Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсәллам тәүҙә үҙенең ғаиләһенән көсһөҙ кешеләрҙе ебәргән һәм әйткән; — Ҡояш сыҡҡансы питонды ырғытма! Әбү Ғиса әйтте; — Ибн Ғаббастың хәҙисе — хәсән сахих хәҙис һәм ғалимдар тарафынан ғәмәлдә ҡулланыла. Улар бәхәсләшә; Көсһөҙ кешеләргә Мөздәлифәнән иң тәүҙә Минаға сығып китеү рөхсәт ителә. Күпселек ғалимдар шулай уҡ Пәйғәмбәребеҙҙең хәҙисенә тоғро ҡала, ҡояш сыҡҡансы йүрә ташламағыҙ. Әммә ҡайһы бер ғалимдар төндә таш бәреүҙе рөхсәт итә. Әммә саҙаҡаны тура юлға баҫтырған нәмә – пәйғәмбәребеҙҙең хәҙисе, улар ташламайҙар – ҡояш сыҡҡандан һуң ғына. Был Ац Цаури менән Сяфииғ фекере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 818
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمِي يَوْمَ النَّحْرِ ضُحًى وَأَمَّا بَعْدَ ذَلِكَ فَبَعْدَ زَوَالِ الشَّمْسِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ لَا يَرْمِي بَعْدَ يَوْمِ النَّحْرِ إِلَّا بَعْدَ الزَّوَالِ
Һөйләне беҙгә [Ғәли бин Хәсирәм] беҙгә [Ғиса бин Юныс] [Ибн Джурайждан] [Әбү Зөбәйерҙән] [Джәбирҙән] әйтте; «Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм -джумра-ны Наһр көнөндә зөхәһә ваҡытында ташлаған. Ә инде шул көндән һуң ҡояш тайпылғандан һуң ырғытты». Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе һәм күпселек ғалимдар тарафынан ғәмәлдә ҡулланыла. Ысынында, ул жураны Наһр көнөнән һуң ҡояш байығандан һуң ғына ташламаған.
Hadith
Imam Tirmidzi : 819
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَاضَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَنْتَظِرُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ ثُمَّ يُفِيضُونَ
Беҙгә [Ҡотәйбәгә] әйтелгән, беҙгә [Әл-Әл-Әғмәсиҙән] [Әл-Хәкәмдән] [Миксамдан] [Ибн Ғәббәстән] [Әл-Хәкәмдән] [Ибн Ғәббәстән] Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ҡояш сыҡҡансы киткән тип әйтелгән. -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; — Хәҙис Ибн Ғүмәрҙән риүәйәт ителгән. Әбү Ғиса әйтте; — Ибн Аббастың хәҙисе — хәсән сахих хәҙис. Был тик йәһилиә халҡы ҡояш сыҡҡансы көтә лә, шунан -бар-' китә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 820
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَال سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ يُحَدِّثُ يَقُولُكُنَّا وُقُوفًا بِجَمْعٍ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَكَانُوا يَقُولُونَ أَشْرِقْ ثَبِيرُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ فَأَفَاضَ عُمَرُ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйлән] һөйләне, беҙгә [Әбү Дауыт] әйтте; Беҙгә [Сөйөбәгә] [Әбү Исхаҡтан] хәбәр ителгән: «Мин [Ғәмр бин Мәймүндең] риүәйәт итеүен ишеттем: «Беҙ Джамала үҡүф иткәндә», [Ғүмәр бин Хаттаб] әйтте; — Мөшриктәр ҡояш сыҡмайынса китмәй. Улар әйтте; — Көтөп тор -ҡояш сыҡҡансы- һинән, эй Цабир тауы. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм улар менән риза булманы''. Шулай итеп, Ғүмәр ҡояш сыҡҡансы киткән. Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе».
