Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 61
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ
Mae [Hannad] ac [Al Hasan bin Ali Al Khallal] ac eraill wedi adrodd wrym ni, dywedasant; Mae [Abu Usamah] wedi adrodd wrym ni gan [Al Walid bin Kathir] gan [Muhammad bin Ka'ab] gan [Ubaidullah bin Abdullah bin Rafi' bin Khadij] gan [Abu Sa'id Al Khudri] meddai; gofynnodd rhywun; 'O Negesydd Allah, a yw'n ganiataol i ni berfformio ymolchi o ddŵr ffynnon Budla'ah sydd wedi'i daflu iddi gan ddefnyddio padiau mislif, cig cŵn a charthion?' Atebodd Negesydd Allah shallallahu 'alaihi wasallam: 'Yn wir, mae'r dŵr yn bur, nid oes dim sy'n ei wneud yn aflan'. Dywedodd Abu Isa; 'Hasan yw'r hadith hwn, mae Abu Usamah wedi datgan ei fod yn hadith da, ac nid oes neb wedi adrodd hadith gan Abu Sa'id am ffynnon Budla'ah sy'n well na'r hyn a adroddodd Abu Usamah. Mae'r hadith hwn wedi cael ei adrodd mewn sawl ffordd, gan Abu Sa'id. Mae'r bennod hon hefyd yn cynnwys hadithiau gan Ibn Abbas ac Aisha.
Hadith
Imam Tirmidzi : 62
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Hannad], wedi dweud wrthym [Abdah] gan [Muhammad bin Ishaq] gan [Muhammad bin Ja'far bin Az Zubair] gan [Ubaidullah bin Abdullah bin Umar] gan [Ibnu Umar] dywedodd; 'Clywais gan Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam pan ofynnwyd iddo am y dŵr sydd yn y meysydd ac sy'n aml yn cael ei ymweld gan anifeiliaid gwyllt ac anifeiliaid eraill,' meddai Ibn Umar; Felly atebodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: 'Os yw'r dŵr yn cyrraedd dau Qulah yna ni fydd yn cynnwys amhureddau - najis -'. Dywedodd Abdah; Dywedodd Muhammad bin Ishaq; 'Mae Al Qullah yn sawl jar mawr, a Qullah yw dŵr a ddefnyddir fel arfer i'w yfed'. Dywedodd Abu Isa; 'A dyna farn Imam Shafi'i, Ahmad ac Ishaq. Dywedasant; 'Os yw'r dŵr yn cyrraedd dau Qullah yna does dim byd i'w wneud yn aflan, hynny yw, cyn belled nad yw'n newid ei arogl na'i flas, ac maen nhw'n dweud; 'Mae tua chymaint o ddŵr â phump Qirbah -jwg-'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 63
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
wedi dweud wrthym [mae Mahmud bin Ghailan] wedi dweud, wedi dweud wrthym [Abdurrazaq] gan [Ma'mar] gan [Hammam bin Munabbih] gan [Abu Hurairah] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Peidiwch byth â gwneud dŵr llonydd mewn dŵr llonydd - nid yn llifo - ac yna perfformio ymolchi ohono'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hwn yn hadith dilys, ac yn y bennod hon mae yna hefyd naratif gan Jabir'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 64
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ
wedi dweud wrthym [Qutaibah] gan [Malik]. Ac o lwybr arall; Wedi dweud wrthym [Al Ansari Ishaq bin Musa] dywedodd, wedi dweud wrthym [Ma'n] dywedodd, wedi dweud wrthym [Malik] gan [Shafwan bin Sulaim] gan deulu [Sa'id bin Salamah] Ibn Al Azraq, fod [Al Mughirah bin Abu burdah] bani Abdu Ad Dar, wedi adrodd iddo, ei fod wedi clywed [Abu Hurairah] yn dweud; bod rhywun wedi gofyn i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam; 'O Negesydd Allah, yn wir fe hwyliom ni'r môr a dim ond ychydig o ddŵr a ddygom ni, os ydym yn defnyddio'r dŵr hwnnw ar gyfer golchi yna byddwn yn sychedig. Felly a allwn ni berfformio golchi mewn dŵr y môr?' Yna atebodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Mae'r môr yn bur mewn dŵr ac yn halal yn ei gyrff'. Yn y bennod hon mae hanes hefyd o Jabir ac Al Firasi. Dywedodd Abu Isa; Hasan sahih yw'r hadith hwn, a dyma farn y rhan fwyaf o gyfreithegwyr ymhlith Cymdeithion y Proffwyd (boed heddwch a bendithion Allah arno). Yn eu plith mae Abu Bakr, Umar, ac Ibn Abbas. Roeddent o'r farn bod puro'ch hun â dŵr y môr yn ganiataol. Fodd bynnag, roedd rhai o Gymdeithion y Proffwyd (boed heddwch a bendithion Allah arno) yn ei ystyried yn makrooh, gan gynnwys Ibn Umar ac Abdullah ibn Amr. Dywedodd Abdullah ibn Amr, "Tân ydyw."
Hadith
Imam Tirmidzi : 65
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ
wedi dweud wrthym [Hannad] a [Qutaibah] ac [Abu Kuraib] dywedasant; wedi dweud wrthym [Waki'] gan [Al A'masy] dywedodd; Clywais [Mujahid] yn dweud wrth [Thawus] gan [Ibn Abbas] yn dweud; Pasiodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ddau fedd, yna dywedodd: 'Mae'r ddau ohonyn nhw'n cael eu harteithio, ac nid ydyn nhw'n cael eu harteithio oherwydd pechodau mawr. Cafodd yr un hwn ei arteithio oherwydd nad oedd yn gorchuddio ei hun wrth droethi, a'r llall oherwydd iddo osod ei hun yn erbyn ei gilydd'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn ddilys gan hasan.' Ac adroddodd [Mansur] yr hadith hwn gan [Mujahid], gan [Ibnu Abbas], ond ni soniodd amdano gan Thawus. Yn y cyfamser, mae'r hadith a adroddwyd gan Al A'masy yn fwy dilys. Dywedodd; 'Clywais Abu Bakr bin Abn Al Balkhi - y person a ofynnodd i Waki ei ddarllen' - yn dweud; 'Mae Al A'masy yn fwy cyfarwydd â sanad Ibrahim na Mansur'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 66
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا
wedi dweud wrthym [Qutaibah] ac [Ahmad bin Muni'] dywedasant; wedi dweud wrthym [Sufyan bin Uyainah] gan [Az Zuhri] gan [Ubaidillah bin Abdullah bin Utbah] gan [Ummu Qais bint Mihshan] dywedodd; 'Cyfarfûm â'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam gyda fy mhlentyn nad oedd wedi bwyta bwyd - roedd yn dal yn fabi -, yna fe droethiodd arno. Felly gofynnodd y Proffwyd am ddŵr, yna tywalltodd y dŵr ar yr wrin.' Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd adroddiadau gan Ali, Aisyah, Zainab, Lubabah bint Al Harith, sef Umm Al Fadll bin Abbas bin Abdul Muthallib, Abu As Samh, Abdullah bin 'Amru, Abu Laila ac Ibnu Abbas. Dyma farn llawer o arbenigwyr gwyddonol o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, tabi'in a'r rhai ar eu hôl fel Ahmad ac Ishaq. Dywedon nhw; 'Mae wrin y bachgen wedi'i daflu - wedi'i daflu - tra bod wrin y ferch yn cael ei olchi, mae hyn os nad yw'r ddau ohonyn nhw wedi bwyta, os yw'r ddau ohonyn nhw wedi bwyta yna rhaid ei olchi'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 67
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Al Hasan bin Muhammad Az Za'farani], wedi dweud wrthym [Dywedodd Affan bin Muslim], wedi dweud wrthym [Dywedodd Hammad bin Salamah], wedi dweud wrthym [Humaid] a [Qotadah] a [Tsabit] o [Anas] dywedodd; 'Daeth rhai pobl o Urainah i Medina, ond nid oeddent yn addas ar gyfer hinsawdd Madinah, felly anfonodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam hwy i -le- camelod y zakat. Dywedodd: 'Yfwch eich llaeth a'ch wrin'. Fodd bynnag, lladdasant fugail y Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a gyrru'r camelod i ffwrdd, ac ar ôl hynny fe giliodd. Yna cawsant eu cyflwyno i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, yna torrodd eu dwylo a'u traed yn groes, tynnwyd eu llygaid allan ac yna eu taflu i'r harrah - anialwch poeth-'. Dywedodd Anas; 'Gwelais un ohonyn nhw'n cwympo i lawr nes i dywod fynd i mewn i'w geg, yna buont farw'. Ac efallai fod Hammad wedi dweud; 'Brathodd y ddaear â'i geg nes iddynt farw'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan sahih, ac mae'r hadith hwn hefyd wedi'i adrodd gan Anas trwy sianel arall. Dyma farn y rhan fwyaf o ysgolheigion, Maen nhw'n dweud: 'Nid oes dim byd o'i le ag wrin anifeiliaid y caniateir bwyta eu cig'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 68
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Al Fadll bin Sahl Al A'raj Al Baghdadi], wedi dweud wrthym [Dywedodd Yahya bin Ghailan]; wedi dweud wrthym [Dywedodd Yazid bin Zurai'], wedi dweud wrthym [Sulaiman At Taimi] gan [Anas bin Malik] dywedodd; 'Tynnodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam eu llygaid allan oherwydd iddynt dynnu llygaid y bugail allan'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn o lefel y gharib, nid ydym yn gwybod am unrhyw un sy'n sôn am yr hadith hwn heblaw'r sheikh hwn, gan Yazid bin Zurai', ac mae hyn yn unol â'i air: -a chlwyfau -hyd yn oed- mae ganddynt qishas-. Mae'r hadith hwn hefyd wedi cael ei adrodd gan Muhammad bin Sirin, meddai; 'Gwnaeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam hynny iddynt cyn datguddiad yr adnod a siaradodd am faterion hudud'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 69
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
wedi dweud wrthym [Qutaibah] a [Hannad] dywedasant; wedi dweud wrthym [Waki'] gan [Syu'bah] gan [Suhail bin Abu Salih] gan [ei dad] gan [Abu Hurairah] a ddywedodd; 'Mewn gwirionedd, dywedodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Nid oes golchiad ac eithrio oherwydd sain neu arogl'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn ddilys hasan.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 70
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ
wedi dweud wrthym [Meddai Qutaibah], wedi dweud wrthym [Abdul Aziz bin Muhammad] gan [Suhail bin Abu Salih] gan [ei dad] o [Abu Hurairah]; "Dywedodd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno): 'Os yw un ohonoch yn y mosg ac yn cael gwynt rhwng ei ben-ôl, yna peidiwch â dod allan nes iddo glywed sŵn neu arogli arogl'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratifau gan Abdullah bin Zaid, Ali bin Thalq, Aisyah, Ibnu Abbas, Ibnu Mas'ud ac Abu Sa'id'. Dywedodd Abu Isa; 'Yr hadith hwn yw hasan sahih, dyma farn yr ulama, nad oes rhaid i berson berfformio ymolchi nes iddo glywed sŵn neu ei arogli. Dywedodd Abdullah Ibnul Mubarak; 'Os yw rhywun yn ansicr a oes ganddo hadas ai peidio, yna nid oes rhaid iddo berfformio ymolchi nes ei fod yn siŵr, fel ei fod yn meiddio tyngu llw wrtho'. Dywedodd eto, 'Os daw sŵn o rannau preifat menyw, yna rhaid iddi berfformio ymolchi.' Dyma farn Imam Shafi'i ac Ahmad.
Hadith
Imam Tirmidzi : 71
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
wedi dweud wrthym [mahmud bin Ghailan] dywedodd, wedi dweud wrthym [abdurrazaq] dywedodd, wedi dweud wrthym [ma'mar] oddi wrth [hammam bin munabbih] oddi wrth [abu hurairah] oddi wrth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Yn wir, ni fydd Allah yn derbyn gweddi unrhyw un ohonoch os yw'n perfformio hadat nes iddo berfformio golchiad'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys yn ei radd'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 72
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
wedi dweud wrthym [Isma'il bin Musa] trigolion Kufa, a [Hannad] a [Muhammad bin Ubaid Al Muharibi] gydag un ystyr, medden nhw; wedi dweud wrthym [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] gan [Abu Khalid Ad Dalani] gan [Qotadah] gan [Abul Aliyah] gan [Ibn Abbas] ei fod wedi gweld y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn cysgu mewn cyflwr o ymostyngiad nes iddo chwyrnu, ac ar ôl hynny cododd i weddïo. Yna dywedais; 'O Negesydd Allah, rydych chi wedi cwympo i gysgu!' Dywedodd: 'Yn wir nid yw ymolchi yn orfodol ac eithrio i'r rhai sy'n cysgu'n gorwedd. Oherwydd pobl sy'n cysgu'n gorwedd, bydd eu holl gymalau'n dod yn feddal -ymestynadwy-'. Dywedodd Abu Isa; 'Enw Abu Khalid yw Yazid bin Abdurrahman'. Dywedodd eto, 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Aisyah, Ibn Mas'ud ac Abu Hurairah'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 73
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ
Mae [Muhammad bin Basysyar] wedi adrodd wrthym, [Mae Yahya bin Sa'id] wedi adrodd wrthym o [Syu'bah] o [Qatadah] o [Anas bin Malik] dywedodd; 'Cysgodd cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, yna deffrôsant a pherfformio'r weddi heb berfformio ymolchi eto'. Dywedodd Abu Isa; 'Y hadith hwn yw hasan sahih'. Dywedodd; 'Clywais Salih bin Abdullah yn dweud; 'Gofynnais i Abdullah Ibn al Mubarak am y rheol ar berson sy'n cysgu wrth eistedd yn fwriadol, atebodd, 'Nid oes rhaid iddo berfformio ymolchi'. Dywedodd Abu Isa; 'Adroddwyd hadith Ibn Abbas o Qatadah gan Ibn Abbas gan Sa'id bin Arubah. Ni soniodd ynddo am enw Abul Aliyah ac ni wnaeth ei farfu'. Mae gan ysgolheigion wahanol farnau ynghylch ymolchi oherwydd cwsg, mae rhai ysgolheigion o'r farn nad yw ymolchi yn orfodol os yw'r cwsg yn cael ei wneud yn eistedd neu'n sefyll, nes iddo gysgu'n gorwedd. Cymerwyd y farn hon gan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak ac Ahmad. Fodd bynnag, dywedodd rhai ohonynt: "Os yw rhywun yn cysgu nes nad yw ei feddwl yn gweithredu mwyach, yna mae'n rhaid iddo berfformio ymolchi." Cymerwyd y farn hon gan Ishaq. Dywedodd Imam Asy Syafi'i: "Os yw rhywun yn cysgu nes iddo freuddwydio, neu nes bod ei sedd yn symud oherwydd cwsg, yna mae'n rhaid iddo berfformio ymolchi."
Hadith
Imam Tirmidzi : 74
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ
wedi dweud wrthym [dywedodd Ibn Abu Umar]; wedi dweud wrthym [Sufyan bin Uyainah] gan [Muhammad bin 'Amru] gan [Abu Salamah] gan [Abu Hurairah] dywedodd; Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Dylech chi berfformio ymolchi dros rywbeth sydd wedi'i gyffwrdd â thân, hyd yn oed os yw'n llaeth sych -caws-'. Dywedodd Abu Salamah; Gofynnodd Ibn Abbas iddo, 'O Abu Hurairah, oes rhaid i ni berfformio ymolchi oherwydd ein bod ni'n bwyta ghee? Ac oes rhaid i ni hefyd berfformio ymolchi oherwydd ein bod ni'n yfed dŵr cynnes?' Dywedodd Abu Salamah; Yna atebodd Abu Hurairah, 'O fab fy mrawd, os wyt ti'n clywed yr hadith gan Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, yna paid â gwneud esiamplau - cyfatebol -'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratifau gan Umm Habibah, Umm Salamah, Zaid bin Thabit, Abu Salamah, Abu Ayyub ac Abu Musa'. Dywedodd Abu Isa eto, 'Mae rhai ysgolheigion o'r farn bod ymolchi yn orfodol ar gyfer rhywbeth sy'n cael ei newid gan dân - amrwd i wedi'i goginio -, ond nid yw'r rhan fwyaf o'r ysgolheigion o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, tabi'in a'r bobl ar ei ôl yn perfformio ymolchi ar gyfer rhywbeth sy'n cael ei newid gan dân'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 75
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ
wedi dweud wrthym [Dywedodd Ibn Abu Umar], wedi dweud wrthym [Dywedodd Sufyan bin Uyainah]; wedi dweud wrthym [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] ei fod wedi clywed [Jabir]. Dywedodd [Sufyan]; ac ar ôl dweud wrthym [Muhammad Ibnul Munkadir] o [Jabir] dywedodd; 'Daeth Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam allan gyda mi. Ymwelodd â menyw Ansar, yna lladdodd y fenyw gafr iddo a'i bwytaodd, yna daeth y fenyw hefyd â basged yn cynnwys dyddiadau ffres, a'u bwytaodd nhw hefyd. Ar ôl hynny gwnaeth ymolchi ar gyfer zhuhur, gweddïodd a gadawodd. Yna daeth y fenyw â gweddill y gafr iddo, bwytaodd ef, yna perfformiodd y weddi brynhawn heb wneud ymolchi yn gyntaf. Dywedodd; 'Yn y bennod hon hefyd ceir adroddiadau gan Abu Bakr, Ibn Abbas, Abu Hurairah, Ibnu Mas'ud, Abu Rafi', Umm Al Hakam, 'Amru bin Umayyah, Umm 'Amir, Suwaid bin An Nu'man ac Umm Salamah'. Dywedodd Abu Isa; 'Nid yw hadith Abu Bakr yn y bennod hon yn ddilys o ochr sanad'. A'r un a'i traethodd oedd Husan bin Mishac, o Ibn Sirin, o Ibn Abbas, o Abu Bakr oddi wrth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Ond mae'r hadith dilys yn adroddiad gan Ibn Abbas, o'r sallallaahu Proffwyd 'alaihi wasallam, dyma sut mae'r hafidz - arbenigwyr hadith - yn ei adrodd. Adroddir hefyd o lwybr arall; oddi wrth Ibn Sirin, Ibn Abbas, oddi wrth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Adroddwyd yr hadith hwn hefyd gan Atho` ibn Yasar, Ikrimah, Muhammad ibn Amr ibn Atha, Ali ibn Abdullah ibn Abbas, a llawer o rai eraill gan Ibn Abbas, gan y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) heb sôn am Abu Bakr As-Siddiq yn ei gadwyn o adroddwyr. A dyma'r mwyaf dilys. Ymarferodd y rhan fwyaf o ysgolheigion o blith cymdeithion y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno), ei ddilynwyr (tabi'in), a'r rhai a ddaeth ar eu hôl yr hadith hwn. Dadleuasant nad oes angen perfformio ymolchi am fwyta rhywbeth sydd wedi'i gyffwrdd gan dân. Dyma ddiwedd dau beth gan y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno), fel pe bai'n diddymu'r hadith cyntaf, sef yr hadith am ymolchi am rywbeth sydd wedi'i gyffwrdd gan dân.
Hadith
Imam Tirmidzi : 76
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
wedi dweud wrthym ni [Dywedodd Hannad], wedi dweud wrthym ni [Abu Mu'awiyah] gan [Al A'masy] gan [Abdullah bin Abdullah Ar Razi] gan [Abdurrahman bin Abu Laila] gan [Al Barro` bin 'Azib] dywedodd; Gofynnwyd i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam unwaith am y rheol ar olchi cig camel, atebodd: 'Gwnewch olchi ar ei gyfer'. Yna gofynnwyd iddo am y rheol ar olchi bwyta cig gafr, atebodd: 'Rhaid i chi beidio â pherfformio olchi o'i herwydd'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd o Jabir bin Samurah ac Usaid bin Hudlair'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae Al Hajjaj bin Artha`ah wedi adrodd yr hadith hwn gan Abdullah bin Abdullah, gan Abdurrahman bin Abu Laila, gan Usaid bin Hudlair. Ond yr hyn sy'n wir yw hadith Abdurrahman bin Abu Laila o Al Bara` bin 'Azib. Dyma farn Ahmad ac Ishaq. Ac adroddodd [Ubaidah Adl Dlabbi] gan [Abdullah bin Abdullah Ar Razi], gan [Abdurrahman bin Abu Laila], gan [Dzul Ghurrah Al Juhanni]. Yn y cyfamser, adroddodd Hammad bin Salamah yr hadith hwn gan Al Hajjaj bin Artha`ah, ond gwnaeth gamgymeriad yn ei adrodd. Dywedodd; 'Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Laila, gan ei dad, gan Usaid bin Hudlair. A'r rhai dilys yw, gan Abdullah bin Abdullah Ar Razi, gan Abdurrahman bin Abu Laila, gan Al Bara` bin 'Azib. Dywedodd Ishaq; 'Yn y bennod hon mae dau hadith dilys gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam; sef hadith Barra` a hadith Jabir bin Samurah'. Dyma farn Ahmad ac Ishaq. Ac mae wedi cael ei adrodd gan rai ysgolheigion o blith y Tabi'in ac eraill eu bod o'r farn nad oes angen golchi ar gyfer bwyta cig camel. Dyma farn Sufyan Ats Thauri a phobl Kufa.
Hadith
Imam Tirmidzi : 77
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا
wedi dweud wrthym [Ishaq bin Mansur] dywedodd; wedi dweud wrthym [Yahya bin Sa'id Al Qaththan] gan [Hisyam bin Urwah] dywedodd; wedi fy hysbysu [fy nhad] gan [Busrah bint Shafwan] fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Pwy bynnag sy'n cyffwrdd â'i organau cenhedlu ni ddylai weddïo nes iddo berfformio ymolchi'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratifau gan Umm Habibah, Abu Ayyub, Abu Hurairah, Arwa bint Unais, Aisyah, Jabir, Zaid bin Khalid ac Abdullah bin 'Amru. Dywedodd Abu Isa; 'Adroddir yr hadith hwn gan Hasan Sahih'. Dywedodd; 'Felly, nid dim ond un person a adroddodd yr hadith hwn, gan Hisyam bin Urwah, gan ei dad, gan Busrah. Ac nid hanes [Abu Usamah] yw'r unig un a adroddodd yr hadith hwn chwaith, gan [Hisyam bin Urwah], gan [ei dad], gan [Marwan], gan [Busrah], gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Ac adroddodd Ishaq bin Mansur yr un peth hefyd, dywedodd; 'Dywedodd Abu Usamah wrthym fel hyn'. Ac adroddwyd yr hadith hwn hefyd gan Abu Az Zinad, o Urwah, gan Busrah, gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Dyna hefyd a adroddwyd i ni gan [Ali bin Hujr]. Dywedodd; 'Dywedwyd wrthym [Abdurrahman bin Abu Az Zinad], gan [ei dad], gan [Urwah], gan [Busrah], gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam fel 'na. A dyma farn nid yn unig un person, gan gymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a tabi'in. Cymerwyd hyn hefyd gan Al Auza'i, Syafi'i, Ahmad ac Ishaq'. Dywedodd Muhammad; 'Yr hadith mwyaf dilys yn y bennod hon yw hadith Busrah'. A dywedodd Abu Zur'ah; 'Yn y bennod hon, mae hadith Umm Habibah hefyd yn ddilys, sef hadith Al 'Ala` Ibnul Harith, o Makhul, o 'Anbasah bin Abu Sufyan, o Umm Habibah'. Dywedodd Muhammad; 'Nid yw Makhul erioed wedi clywed gan 'Anbasah bin Abu Sufyan'. Tra bod 'Anbasah wedi adrodd gan ddyn, o 'Anbasah heblaw'r hadith hwn, fel pe bai'n meddwl bod yr hadith hwn yn ddilys'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 78
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ
Dywedodd [Hannad], [Mulazim bin 'Amr] a adroddwyd i ni gan [Abdullah bin Badr] gan [Qais bin Thalq bin Ali Al Hanafi], gan [ei dad] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Dim ond lwmp neu ddarn o gnawd person yw'r rhannau preifat'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd adrodd gan Abu Umamah'. Dywedodd Abu Isa; 'Nid yn unig gan un cydymaith i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a rhai o'r tabi'in y mae'n cael ei adrodd, maen nhw o'r farn nad oes golchiad oherwydd cyffwrdd â'r rhannau preifat. Dyma farn pobl Kufa ac Ibn al Mubarak'. A'r hadith hwn yw'r hadith gorau a adroddwyd yn y bennod hon. Adroddwyd yr hadith hwn gan [Ayyub bin Utbah] a [Muhammad bin Jabir] gan [Qais bin Thalq], gan [ei dad]. Fodd bynnag, mae rhai ysgolheigion yn dal i drafod naratifau Muhammad ibn Jabir ac Ayyub ibn Utbah. Mae hadith Mulazim ibn Amr gan Abdullah ibn Badr yn fwy dilys ac yn well.
Hadith
Imam Tirmidzi : 79
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ
wedi dweud wrthym [Qutaibah] a [Hannad] ac [Abu Kuraib] ac [Ahmad bin Muni'] a [Mahmud bin Ghailan] ac [Abu 'Ammar Al Husain bin Huraits] dywedasant; [Dywedodd Waki' wrthym gan [Al A'masy] gan [Habib bin Abu Thabit] gan [Urwah] gan [Aisyah] a ddywedodd; 'Cusanodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam rai o'i wragedd, ar ôl hynny aeth allan i weddïo ac ni pherfformiodd ymolchi eto'. Dywedodd Urwah; 'Rhaid mai chi eich hun ydyw,' meddai Urwah; 'Yna chwarddodd'. Dywedodd Abu Isa; 'Nid yn unig un o gymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a tabi'in' oedd y person a adroddodd yr hadith hwn. Cymerwyd y farn hon gan Sufyan Ats Tsauri a thrigolion Kufa. Dywedasant; 'Nid oes rhwymedigaeth i berfformio ymolchi oherwydd cusanu'. Yn y cyfamser, roedd Malik bin Anas, Al Auza'i, Syafi'i, Ahmad, ac Ishaq o'r farn bod cusanu yn gofyn am olchiad. Nid dim ond un o ysgolheigion cymdeithion y Proffwyd (tangnefedd arno) a'i ddilynwyr a gymerodd y farn hon. Fodd bynnag, cefnodd ein cymdeithion ar yr hadith gan Aisha oherwydd eu bod yn ei ystyried yn wan o ran y gadwyn drosglwyddo. Dywedodd Abu Isa: 'Clywais Abu Bakr Al Aththar Al Bashri yn adrodd gan Ali Ibn al Madini, dywedodd: 'Gwanhaodd Yahya bin Sa'id Al Qaththan yr hadith hwn. a dywedodd, 'Mae'r un peth â rhywbeth nad yw'n ddim byd.' Dywedodd hefyd: 'Clywais Muhammad bin Isma'il yn gwanhau'r hadith hwn, ac ni chlywodd Habib bin Abu Thabit erioed ef gan Urwah.' Mae wedi cael ei adrodd gan [Ibrahim At Taimi], gan [Aisha] fod y Proffwyd (tangnefedd arno) wedi'i chusanu ac na wnaeth hi olchiad eto. Fodd bynnag, mae'r hadith hwn hefyd yn annilys. Nid ydym yn ymwybodol bod Ibrahim At-Taimi erioed wedi clywed hyn gan Aisha. Nid oes hadith dilys gan y Proffwyd (boed heddwch a bendithion Allah arno) ar y mater hwn.
Hadith
Imam Tirmidzi : 80
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ
wedi dweud wrthym [Abu Ubaidah bin Abu As Safar -sef- Ahmad bin Abdullah Al Hamdani Al Kufi]. A dywedodd [Ishaq bin Mansur]; wedi dweud wrthym [Abu Ubaidah], dywedodd Ishaq; wedi dweud wrthym [Dywedodd Abdu Ashshamad bin Abdul Warits], wedi dweud wrthyf [fy nhad] gan [Husain Al Mu'allim] gan [Dywedodd Yahya bin Abu Katsir]; wedi dweud wrthyf [Abdurrahman bin 'Amru Al Auza'i] gan [Ya'isy Ibnul Walid Al Makhzumi] gan [ei dad] gan [Ma'dan bin Abu Talhah] gan [Abu Darda`] fod Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wedi chwydu, yna torrodd ei ympryd a pherfformio ymolchi. Dywedodd Abu Darda'; 'Yna cyfarfûm â [Tsauban] ym mosg Damascus, dywedais wrtho amdano, a dywedodd, 'Ie, mewn gwirionedd fi oedd yr un a dywalltodd y dŵr ar gyfer ymolchi arno.' Dywedodd Abu Isa; Dywedodd Ishaq bin Mansur; 'Ma'dan bin Talhah.' Dywedodd Abu Isa; 'Tra bod Ibn Abu Talhah yn fwy dilys.' Dywedodd Abu Isa; 'Nid un ysgolhaig yn unig o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a tabi'in sydd o'r farn bod yn rhaid i berson berfformio ymolchi oherwydd chwydu neu waed - trwyn gwaedu -. Cymerwyd y farn hon gan Sufyan Ats Thauri, Ibnul Mubarak, Ahmad ac Ishaq.' Tra bod rhai ysgolheigion o'r farn nad oes rhaid i berson berfformio ymolchi oherwydd chwydu neu drwyn gwaedu. Cymerwyd y farn hon gan Malik a Syafi'. Ystyriodd Husain Al Mu'allim fod yr hadith hwn yn dda. A hadith Husain yw'r hadith gorau yn y bennod hon. Adroddodd Ma'mar yr hadith hwn gan Yahya bin Abu Katsir, ond roedd yn anghywir ynddo. Dywedodd; 'Oddi wrth Ya`isy Ibnul Walid, o Khalid bin Ma'dan, o Abu Darda`, ac ni soniodd ynddo am yr enw Al Auza'i. Dywedodd ei fod o Khalid bin Ma'dan, er mai Ma'dan bin Abu Talhah ydoedd'.
