Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 61

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ

y’a fɔ an ye [Hanad] ni [Ali Hasan bin Ali Al khalali] ani mɔgɔ wɛrɛw, u ko; a y’a fɔ an ye [Abu Usamah] ka bɔ [Ali Walid bin Katsir] ka bɔ [Muhamadu bin Ka’ab] ka bɔ [Ubayidula bin Abdullah bin Rafi’ bin Khadij] ka bɔ [Abu Sa’id Al Kudri] la a ko; mɔgɔ dɔ y’a ɲininga; 'E Ala ka ciden, yala an be se ka ko ni Budla kɔlɔn jii ye min tun filila a kɔnɔ, kalosarafɛn kɔrɔmanw, wulu sogo ani suuw tun be min kɔnɔ wa?' o kɔ, Ala ka ciden y’a jaabi ko: ‘Tiɲɛ na, jii saniyanin lo, foyi tɛ yen min b’a nɔgɔ’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan ye, Abu Usamah y’a fɔ ko hadisi ɲuman lo, mɔgɔ si ma Abu Sa’id ka hadisi lakali Budla’ah kɔlɔn kan min ka fisa ni Abu Usamah ye min lakali. Ani nin hadisi nin fɔra ka bɔ Abu Sa’id ka layidu caaman na. O sapitiri kɔnɔ fana, hadisi minw bɔra Ibn Abbas ni Aisyah’ fɛ, olu be sɔrɔ.

Hadith

Imam Tirmidzi : 62

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ

a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Abda] ka bɔ [Muhamadu bin Ishaq] ka bɔ [Muhamadu bin Jafar bin Az Zubair] ka bɔ [Ubaidullah bin Abdullah bin Umar] ka bɔ [Ibnu Umar] a ko; ‘N y’a mɛn Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, tuma min na u y’a ɲininga ji min be kongo kɔnɔ, kongofɛnw ni bɛgɛn wɛrɛw ka teli ka taga bɔ a ye,’ Ibn Umar y’o fɔ; O la, Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Ni jii sera kali fila ma o tuma na nɔgɔ tɛna a kɔnɔ - najis -’. Abda ko; Muhamadu bin Ishaki ko; ‘Al Qullah ye daga belebele caaman ye, ani Qullah ye jii ye min be to ka min’. Abu Isa ko; ‘O ye Imam Shafi’i, Ahmadu ani Ishaq ka miiriya ye. O ko; ‘Ni jii sera Qullah fila ma o tuma na foyi tɛ a nɔgɔya, o kɔrɔ, n’a ma a kasa wala a diya yɛlɛma, ani u b’a fɔ; ‘Jii hakɛ be se ka se Qirbah -daga duuru ma’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 63

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ

a y’a fɔ an ye [Mahmud bin Ghailan] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazaq] ka bɔ [Ma’mar] ka bɔ [Hammam bin Munabbih] ka bɔ [Abu Hurairah] ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam, a ko: ‘Aw si kana abada ka ɲɛgɛnɛ jii sumanin na - a tɛ bɔ - ani ka bɔ a’ la. Abu Isa ko; ‘Nin ye hadisi lakika ye, ani nin sapitiri kɔnɔ, Jabir ka lakalita dɔ fana be yen’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 64

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ

y’a fɔ an ye [Kutayiba] ka bɔ [Malik] fɛ. Ani ka bɔ sira wɛrɛ kan; A y’a fɔ an ye ko [Al Ansari Ishaq bin Musa] ko, a y’a fɔ an ye [Ma’n] ko, a y’a fɔ an ye [Malik] ka bɔ [Shafwan bin Sulaim] ka bɔ [Sa’id bin Salamah] Ibn Al Azraq ka denbaya la, ko [Al Mugirah bin Abu burdah] bani Abdu Ad Dar, ko a ye [Hurabu] fɔ a ye; ko mɔgɔ dɔ ye kira ɲininga ko; ‘E Ala ka ciden, tiɲɛ na, an ye kurun ta kɔgɔji kan, an nana ni jii dɔɔni dɔrɔn ye, n’an ye o jii kɛ ka ko, o tuma na, minɔgɔ bena an minɛ. O la, yala an be se ka ko baji jii kɔnɔ wa?’ O kɔ, cira sallallahu alayihi wasallam y’a jaabi ko: ‘Kɔgɔji saniyanin lo jii la, halal lo a suw la’. Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be sɔrɔ Jabir ni Al Firasi fɛ. Abu Isa ko; 'Nin hadisi ye hasan lakika ye, ani fuqaha fanba ye min ta cira sallallahu 'alayihi wasallam ka tɔɲɔgɔnw cɛma, o ye nin ye. O dɔw ye Abu Bakri, Umar ani Ibnu Abasi ye. U b’a miiri ko ka mɔgɔ saniya ni baji jii ye, o daganin lo. Nka, cira sallallahu alayihi wasallam ka teri dɔw fana tun be yen minw y’o koo tiɲɛtigiya, u dɔw ye Ibn Umar ni Abdullah bin Amru ye. Abdullah bin Amru ko; ‘Tasuma lo tun’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 65

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ

a y’a fɔ an ye [Hanadi] ni [Kutayiba] ni [Abu Kurayibu] u ko; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Al A’masy] la a ko; N y’a mɛn [Mujahid] b’a fɔra [Tawus] ye ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ ko; Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam tɛmɛna kaburu fila fɛ, o kɔ, a ko: ‘U fila bɛɛ be tɔɔrɔla, u tɛ tɔɔrɔla jurumubaw kosɔn. Nin kelen tɔɔrɔra sabu a tun tɛ a yɛrɛ datugu n’a be ɲɛgɛnɛ, tɔ kelen fana sabu a tun b’a yɛrɛ gosi ɲɔgɔn na’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye.’ [Mansur] ye nin hadisi lakali ka bɔ [Mujahid] fɛ, ka bɔ [Ibnu Abbas] fɛ, nka a m’o fɔ ka bɔ Thawus fɛ. O wagati la, Al A’masy ye hadisi min lakali, o lo ka ɲi ka tɛmɛ. A ko; ‘N y’a mɛn ko Abu Bakri bin Abn Al Balkhi - mɔgɔ min y’a ɲini Waki ​​fɛ a k’a kalan’ - ko; ‘Al A’masy be Ibrahima ka sanad lɔn ka tɛmɛ Mansur kan’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 66

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا

a y’a fɔ an ye [Kutayiba] ani [Amadu bin Muni’] u ko; a y’a fɔ an ye ko [Sufyan bin Uyaina] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Ubayidi bin Abdullah bin Utba] ka bɔ [Umu Kais bin Mihshan] la a ko; 'N ye kira sallallaahu 'alaihi wasallam kunbɛn ni n den ye min tun ma dumuni dumu - a tun ye denmisɛn ye -, o kɔfɛ a ye nɔgɔ bɔ a kan. O la, Kira ye jii ɲini, o kɔ, a ye jii bɔn ɲɛgɛnɛfɛnw kan.’ A ko; 'Nin sapitiri kɔnɔ, lakalitaw fana be sɔrɔ minw bɔra Ali, Aisyah, Zainab, Lubabah bint Al Harith fɛ, o ye Ummu Al Fadll bin Abbas bin Abdul Mutalib, Abu As Samh, Abdullah bin Amru, Abu Laila ani Ibnu Abbas ye. O ye lɔnnikɛla caaman ka miiriya ye ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam, tabi’in ani u kɔfɛmɔgɔw la i n’a fɔ Ahmadu ni Ishaq. O ko; 'Cɛden ka ɲɛgɛnɛ be pɛrɛn - pɛrɛn - k'a sɔrɔ sungurunin ka ɲɛgɛnɛ be ko, nin ye n'u fila bɛɛ ma dumuni kɛ, n'u fila bɛɛ ye dumuni kɛ o tuma na a ka kan ka ko'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 67

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ

a y’a fɔ an ye [Al Hasan bin Muhamadu Az Za’farani] ko, a y’a fɔ an ye [Affan bin Muslim] ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Salamah] ko, a y’a fɔ an ye [Humaid] ani [Qotadah] ani [Tsabit] ka [Anas] ko; ’ Mɔgɔ dɔw bɔra Urayina ka na Madina, nka u tun ma bɛn Madina ka wagati ma, o la, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’u ci ka taga -zaka ɲɔgɔmɛw yɔrɔ la. A ko: ‘Aw k’aw ka nɔnɔ n’aw ka ɲɛgɛnɛfɛnw min’. Nka, u ye Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ka sagadɛndɛla faga ka ɲɔgɔmɛw gwɛn ka taga, o kɔ, u ye muruti. O kɔ, u y’u yira kira sallallaahu ‘alaihi wasallam la, a y’u bolow n’u seenw tigɛ ka kɛ kuruwa ye, k’u ɲɛɛw bɔ ka sɔrɔ k’u fili harrah -kongokolon gwansan-’ kɔnɔ. Anasi ko; ‘Ne y’a ye k’u dɔ benna fɔɔ bɔgɔ donna u daa la, o kɔ, u sara’. Ani n’a sɔrɔ Hamadi ko; ‘A ye dugukolo ci n’a daa ye fɔɔ u sara’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye, nin hadisi fana lakalira ka bɔ Anas fɛ cogo wɛrɛ la. nin ye lɔnnikɛlaw fanba ka miiriya ye, U ko; ‘Bɛgɛn minw sogo be se ka dumu, foyi tɛ olu ka ɲɛgɛnɛ na’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 68

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ

a y’a fɔ an ye [Al Fadll bin Sahl Al A’raj Al Bagdadi] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Ghailan] ko; a y’a fɔ an ye [Yazid bin Zurai’] ko, a y’a fɔ an ye [Suliman At Taimi] ka bɔ [Anas bin Malik] a ko; 'Kira sallallaahu 'alaihi wasallam y'u ɲɛɛw bɔ bari u ye sagadɛndɛbaga ɲɛɛw bɔ'. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye gharib hakɛ ye, an ma mɔgɔ si lɔn min ye nin hadisi kofɔ ni nin sheikh tɛ, ka bɔ Yazid bin Zurai fɛ’, ani o bɛnnin lo n’a ka kuma ye: -ani joli -hali- be ni qishas ye-. Nin hadisi fana fɔra Muhamadu bin Sirin fɛ, a ko; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam y'o kɛ u ye sanni aya min tun be kuma hudud ko kan, o ka jigi'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 69

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

o y’a fɔ an ye ko [Kutayiba] ani [Hanadi] ko; a y’a fɔ an ye ko [Waki’] ka bɔ [Syu’ba] ka bɔ [Suhail bin Abu Salih] ka bɔ [a fa] ka bɔ [Abu Hurairah] ka ko; ‘Tiɲɛ na, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Koli tɛ yen fo ni mankan walima kasa lo’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 70

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ

a y’a fɔ an ye [Kutayiba] ko, a y’a fɔ an ye [Abdul Aziz bin Muhamadu] ka bɔ [Suhail bin Abu Salih] ka bɔ [a fa] ka bɔ [Abu Huraira] la; "Ala ka ciden (s.a.w) ko: 'Ni aw dɔ be misiri kɔnɔ, fiɲɛ b'a kunkolo cɛ, o tuma na, aw kana bɔ fɔɔ n'a ye mankan dɔ mɛn walima n'a ye kasa dɔ mɛn'. Mas’ud ni Abu Sa’id ko; fɔɔ a ka ja gwɛlɛya ka kali n’a ye’, a ko tugun ko: ‘Ni mankan dɔ bɔra muso ka yɔrɔ dɔw la, o tuma na, a ka kan ka ko.’ O ye Imam Shafi’i ni Ahmad ka miiriya ye.

Hadith

Imam Tirmidzi : 71

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

a y’a fɔ an ye [Mahmud bin Ghailan] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazaq] ko, a y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [Hammam bin Munabbih] ka bɔ [Abu Hurairah] ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam fɛ, a ko: ‘Tiɲɛ na, Ala tɛna sɔn delili ma fɔɔ ka taga se aw dɔ ma. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye a ka degere la’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 72

حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ

a y’a fɔ an ye [Isimayili bin Musa] Kufa dugumɔgɔw koo la, ani [Hannad] ni [Muhamadu bin Ubayidi Al Muharibi] ni kɔrɔ kelen ye, u ko; a y’a fɔ an ye [Abdusalamu bin Harb Al Mula`i] ka bɔ [Abu Khalid Ad Dalani] ka bɔ [Qotadah] ka bɔ [Abul Aliyah] ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ ko a ye cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ye a be sinɔgɔra sujudu la fɔɔ a be nɔrɔ, o kɔ, a wulila ka delili kɛ. O kɔ, ne ko; ‘E Ala ka ciden, i ye sinɔgɔ sɔrɔ!’ A ko: ‘Tiɲɛn na, koli tɛ waajibi ye fɔɔ mɔgɔ min be sinɔgɔra ka la. Sabu mɔgɔ minw be sinɔgɔ ka la, u farikolo yɔrɔw bɛɛ bena nɔgɔya -stretchable-’. Abu Isa ko; ‘Abu Khalid tɔgɔ ko Yazidi bin Abdurrahman’. A ko tugun ko: ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Aisyah, Ibn Mas’ud ani Abu Hurairah fɛ’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 73

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ

a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Basyyar] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Sa’id] ka bɔ [Syu’ba] ka bɔ [Qatadah] ka bɔ [Anas bin Malik] a ko; 'Kira sallallahu 'alaihi wasallam ka tɔɲɔgɔnw sinɔgɔra, o kɔfɛ u kununa ka delili kɛ k'a sɔrɔ u ma koɲɛ bɔ tugun'. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye.’ A ko; ‘N y’a mɛn ko Sali bin Abdullah y’a fɔ ko; ‘N ye Abdullah Ibnul Mubarak ɲininga sariya min be mɔgɔ minw be sinɔgɔ k’u siginin ye ni ŋaniya ye, a y’a jaabi ko ‘a ka kan ka ko’. Abu Isa ko; Sa’id bin Aruba ye Ibnu Abbas ka hadisi lakali ka bɔ Qatada la ka bɔ Ibnu Abbas fɛ. A ma Abul Aliya tɔgɔ fɔ a kɔnɔ ani a m’a tɔgɔ fɔ. Lɔnnikɛlaw ka miiriya tɛ kelen ye sinɔgɔ kosɔn, lɔnnikɛla dɔw b’a fɔ ko wajibi tɛ ka ko ni mɔgɔ sinɔgɔra k’a siginin walima a lɔnin, fo ka sinɔgɔ la. O miiriya bɔra Ats Tsauri, Ibnuli Mubaraki ani Ahmadu fɛ. Nka dɔw ko; ‘N’a sinɔgɔra fɔɔ a hakili tɛ baara kɛ tugun, o tuma na, a ka kan ka ko.’ O miiriya bɔra Ishaq lo fɛ. Limamu Ashi Syafi’i ko; ‘Ni mɔgɔ sinɔgɔra fɔɔ ka siko kɛ, walima fɔɔ a sigiyɔrɔ yɛlɛmana sinɔgɔ kosɔn, o tuma na, a ka kan ka ko.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 74

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ

a y’a fɔ an ye ko [Ibn Abu Umar] ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyaina] ka bɔ [Muhamadu bin Amru] ka bɔ [Abu Salama] ka bɔ [Abu Huraira] la a ko; Rasulullah ko: ‘I ka kan ka koɲɛ tasuma magara fɛɛn min na, hali n’o ye nɔnɔ jalen ye -fromazi-’. Abu Salama ko; Ibn Abbas y’a ɲininga ko: ‘E Abu Hurairah, yala an ka kan ka ko sabu an be mugu dumu wa? Ani, yala an ka ɲi ka ko fana sabu an be jii gwansan min wa?’ Abu Salama ko; O kɔ, Abu Hurairah y’a jaabi ko: ‘E n balimacɛ dencɛ, n’i ye hadisi mɛn ka bɔ Ala ka ciden fɛ, o tuma na, kana misaliyaw kɛ - minw be bɛn ɲɔgɔn ma -’. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, lakalitaw fana be sɔrɔ Ummu Habiba, Ummu Salama, Zayid bin Sabiti, Abu Salama, Abu Ayyub ani Abu Musa fɛ’. Abu Isa y’a fɔ tugun ko: ‘Lɔnnikɛla dɔw ka miiriya ye ko koɲɛ ye wajibi ye bari fɛɛn dɔ be yɛlɛma tasuma fɛ - mugu be tobi -, nka lɔnnikɛlaw fanba minw bɔra kira sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’inw ani minw be u kɔ, olu tɛ koɲɛ kɛ ni fɛɛn dɔ ye min yɛlɛmana.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 75

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ

a y’a fɔ an ye [Ibn Abu Umar] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ko; a y’a fɔ an ye [Abdullah bin Muhamadu bin Aqil] ko a ye [Jabir] mɛn. [Sufyan] ko; ani k’a fɔ an ye [Muhamadu Ibnuli Munkadir] ka bɔ [Jabir] la, a ko; ‹Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam bɔra ni ne ye. A tagara bɔ Ansar muso dɔ ye, o kɔ, muso ye bakɔrɔn faga a ye k’a dumu, o kɔ, muso fana nana ni segere ye dati kɛnɛmanw kɔnɔ, a fana y’u dumu. O kɔ, a ye zhuhur ko, ka delili kɛ ka taga. Muso nana ni bakɔrɔn tɔ ye a fɛ, a y’a dumu, o kɔ, a ye wulafɛ seli kɛ k’a sɔrɔ a ma ko fɔlɔ. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Abu Bakri, Ibnu Abbas, Abu Huraira, Ibunu Masudu, Abu Rafi, Ummu Al Hakam, ‘Amru bin Umayya, Ummu Amir, Suwaid bin An Numan ani Ummu Salamah’ ka lakalitaw fana be sɔrɔ. Abu Isa ko; ‘Abu Bakri ka hadisi min be nin sapitiri kɔnɔ, o ma tiɲɛ ka bɔ sanad fan fɛ’. Ani min y’a lakali, o ye Husan bin Mishak ye, ka bɔ Ibnu Sirin fɛ, ka bɔ Ibnu Abbas fɛ, ka bɔ Abu Bakri fɛ ka bɔ cira sallallahu aleyhi wasallam fɛ. Nka hadisi lakika ye Ibn Abbas ka rapɔɔri ye, ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, hafidz - hadisi lɔnbagaw - b’a lakali ten. A fana lakalira ka bɔ sira wɛrɛ ra; ka bɔ Ibn Sirin fɛ, Ibn Abbas fɛ, ka bɔ cira sallallahu alayihi wasallam fɛ. O hadisi fana lakalira Atɔ` bin Yasar, Ikrimah, Muhamadu bin Amru bin Atha, Ali bin Abdullah bin Abas, ani mɔgɔ caman wɛrɛw fɛ ka bɔ Ibn Abas fɛ, ka bɔ cira sallallahu alayihi wasallam fɛ k’a sɔrɔ a ma Abu Bakar Ash Siddi tɔgɔ fɔ a ka sanad kɔnɔ. Ani, nin lo ye tiɲɛn ye ka tɛmɛ fɛɛn bɛɛ kan. Lɔnnikɛlaw fanba minw bɔra cira sallallaahu ‘alayihi wasallam, tabi’inw n’u kɔfɛ mɔgɔw cɛma, olu lo ye nin hadisi nin waleya. U b’a miiri k’u man kan ka ko sabu u be fɛɛn dɔ dumu min magara tasuma na. Nin ye fɛn fila laban ye ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, i n’a fɔ o ye hadisi fɔlɔ jɔɔsi, o ye hadisi ye min be kuma koɲɛ kan sabu tasuma magara fɛɛn dɔ la’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 76

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ

a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Abdulla bin Abdullah Ar Razi] ka bɔ [Abdurrahman bin Abu Laila] ka bɔ [Al Barro` bin ‘Azib] a ko; Loon dɔ la, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ɲiningara ko ɲɔgogo sogo ka koɲɛw ka kitiko la, a y’u jaabi ko: ‘Aw ka koɲɛw kɛ a la’. O kɔ, u y’a ɲininga bakɔrɔn sogo dumuni kosɔn, a y’a jaabi ko: ‘I man kan ka ko o kosɔn’. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Jabir bin Samura ni Usaid bin Hudlair fɛ’. Abu Isa ko; Hajjaj bin Artha`ah ye nin hadisi lakali ka bɔ Abdullah bin Abdullah fɛ, ka bɔ Abdurrahman bin Abu Laila fɛ, ka bɔ Usaid bin Hudlair fɛ. Nka min ye tiɲɛ ye, o ye Abdurrahman bin Abu Laila ka hadisi ye min bɔra Al Bara` bin Azib la. O ye Ahmad ni Ishaq ka miiriya ye. Ani [Ubaida Adl Dlabbi] ye [Abdullah bin Abdullah Ar Razi] lakali, ka bɔ [Abdurrahman bin Abu Laila] fɛ, ka bɔ [Dzul Gurah Al Juhanni] fɛ. O wagati la, Hamadu bin Salamah ye nin hadisi lakali ka bɔ Al Hajjaj bin Artha`ah fɛ, nka a filila a ka lakali la. A ko; Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Laila, ka bɔ a facɛ la, ka bɔ Usaid bin Hudlair fɛ. Ani lakiikaw ye, ka bɔ Abdullah bin Abdullah Ar Razi fɛ, ka bɔ Abdulrahman bin Abu Laila fɛ, ka bɔ Al Bara` bin Azib fɛ. Ishaq ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi lakika fila be yen minw bɔra kira sallallaahu ‘alayihi wasallam fɛ; o ye Barra ka hadisi ye ani Jabiri bin Samura ka hadisi ye. Nin ye Ahmad ni Ishaq ka miiriya ye. Ani, a fɔra lɔnnikɛla dɔw fɛ ka bɔ Tabi’inw ni mɔgɔ wɛrɛw cɛma, k’u ka miiriya la, i man kan ka ko, bari i be ɲɔgɔmɛ sogo dumu. O ye Sufyan Ats Tsauri ni Kufa’ dugudenw ka miiriya ye.

Hadith

Imam Tirmidzi : 77

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا

a y’a fɔ an ye ko [Ishaq bin Mansur] ko; a y’a fɔ an ye ko [Yaya bin Sayidi Al Katan] ka bɔ [Hisyamu bin Urwah] ko; y’a fɔ n ye [n fa] ye ka bɔ [Busrah bint Shafwan] fɛ ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam, a ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ magara a ka cɛnimusoya la, o tigi kana delili kɛ fɔɔ a ka koli kɛ’. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Umu Habiba, Abu Ayyubu, Abu Hurayira, Arwa binti Unayisi, Ayiya, Jabiri, Zayidi bin Khalidi ani Abdullah bin Amru ka lakalitaw fana be sɔrɔ. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi lakali Hasan Sahih fɛ’. A ko; ‘O la, mɔgɔ kelen dɔrɔn ma nin hadisi lakali, ka bɔ Hisyam bin Urwah fɛ, ka bɔ a fa fɛ, ka bɔ Busrah fɛ. Ani [Abu Usamah] ka tariku fana tɛ ale kelen ye min ye nin hadisi lakali, ka bɔ [Hsyyam bin Urwah] fɛ, ka bɔ [a fa] fɛ, ka bɔ [Marwan] fɛ, ka bɔ [Busrah] fɛ, ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ. Ishaq bin Mansur fana y’o kuma kelen lakali, a ko; ‘Abu Usamah y’a fɔ an ye ten’. Ani nin hadisi fana lakalira Abu Az Zinad fɛ, ka bɔ Urwah, ka bɔ Busrah, ka bɔ cira sallallahu alayihi wasallam fɛ. O fana ye min lakali an ye [Ali bin Hujr]. A ko; ‘A fɔra an ye [Abdurrahman bin Abu Az Zinad], ka bɔ [a fa] fɛ, ka bɔ [Urwah] la, ka bɔ [Busrah] la, ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam fɛ ten. Ani nin tɛ mɔgɔ kelen dɔrɔn ka miiriya ye, ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ni tabi’in ka tɔɲɔgɔnw fɛ. O fana tun be ta Al Auza’i, Siyafi’i, Ahmad ani Ishaq’ fɛ. Muhamadu ko; ‘Hadisi min ka ca ni bɛɛ ye nin sapitiri kɔnɔ, o ye Busrah hadisi ye’. Abu Sura ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Ummu Habiba ka hadisi fana ye tiɲɛ ye, o ye Al ‘Ala’ Ibnul Harith ka hadisi ye, min bɔra Makhul la, min bɔra ‘Anbasah bin Abu Sufyan, min bɔra Ummu Habiba la’. Muhamadu ko; ‘Makhul tun ma deli ka ‘Anbasa bin Abu Sufyan’ ka kuma mɛn. O wagati la, Anbasah ye maana lakali ka bɔ cɛɛ dɔ fɛ, ka bɔ Anbasah fɛ ka fara nin hadisi kan, i n’a fɔ a tun b’a miiri ko nin hadisi ye tiɲɛ ye’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 78

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ

a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Mulazim bin ‘Amru] ka bɔ [Abdullah bin Badr] ka bɔ [Qais bin Thalq bin Ali Al Hanafi], ka bɔ [a facɛ] ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam, a ko: ‘Cɛnimusoya ye kuru dɔrɔn ye walima sogo dɔ min bɔra mɔgɔ dɔ la’. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Abu Umamah fɛ’. Abu Isa ko; ‘A ma lakali ka bɔ cira sallallahu ‘alaihi wasallam ka teriw dɔ dɔrɔn fɛ ani tabi’in dɔw fɛ, u tun b’a miiri ko koɲɛ tɛ yen sabu mɔgɔ magara cɛnimusoya la. O ye Kufa mɔgɔw ni Ibnul Mubarak’ ka miiriya ye. Ani nin hadisi ye hadisi ɲuman ye min fɔra nin sapitiri kɔnɔ. Nin hadisi lakali [Ayyub bin Utba] ni [Muhamadu bin Jabir] fɛ ka bɔ [Qais bin Thalq] fɛ, ka bɔ [a fa] fɛ. Nka, lɔnnikɛla damadɔ be yen minw bele be kuma Muhamadu bin Jabir ni Ayyub bin Utba koo la. Ani Mulazim bin Amru ka hadisi min bɔra Abdullah bin Badr fɛ, o ka tiɲɛ ka tɛmɛ ani a ka fisa’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 79

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ

a y’a fɔ an ye [Kutayiba] ni [Hannad] ni [Abu Kurayibu] ni [Ahmadu bin Muni’] ni [Mahmudu bin Gayilan] ni [Abu ‘Amar Al Husain bin Hurayiti] k’u ko; [Waki’] y’a fɔ an ye ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Habib bin Abu Tabit] ka bɔ [Urwa] ka bɔ [Aisyah] ka ko; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam y'a ka muso dɔw mugan, o kɔfɛ a bɔra ka taga seli kɛ, a ma koɲɛ bɔ tuguni'. Urwah ko; Urwah ko: ‘A ka kan ka kɛ ele yɛrɛ ye; ‘O kɔ, a yɛlɛla’. Abu Isa ko; ‘Mɔgɔ min ye nin hadisi lakali, o tun tɛ kira sallallaahu ‘alayihi wasallam ani tabi’in ka tɔɲɔgɔnw dɔrɔn ye’. O miiriya bɔra Sufyan Ats Tsauri ni Kufa dugumɔgɔw fɛ. O ko; ‘Wajibi tɛ ka ko ka ɲɔgɔn mugan kosɔn’. O wagati la, Malik bin Anas, Al Auza’i, Siyafi’i, Ahmadu ani Ishaq be o miiriya la; ko ka mɔgɔ mugan, o ka kan ka ko. O miiriya ma bɔ lɔnnikɛla dɔ dɔrɔn fɛ min bɔra kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ni tabi’in ka teriw fɛ. Nka, an teriw ye hadisi min bɔra Aisyah la, u y’o bila sabu u tun b’a miiri ko a barika ka dɔgɔ sanad ta fan fɛ. Abu Isa ko; 'N ye Abu Bakri Al Atari Al Bashri ka kuma mɛn ka bɔ Ali Ibnul Madini fɛ, a ko; Yahya bin Sa’id Al Kathan be hadisi nin barika ka dɔgɔya. a ko: «O ni foyi tɛ kelen ye.» A ko fana; ‘N y’a mɛn ko Muhamadu bin Isma’il y’o hadisi barika dɔgɔya, ani Habib bin Abu Sabit ma deli ka Urwah ka kuma mɛn’. A fɔra ka bɔ [Ibrahima At Taimi] fɛ, ka bɔ [Aisyah] fɛ ko cira (saw) y’a da susu siɲɛ kelen, a ma koɲɛ tugu. Nka, o hadisi fana tɛ tiɲɛn ye. An tun t’a lɔn abada ko Ibrahima At Taimi ye Aisyah ka kuma mɛn. Hadisi lakika si tɛ sɔrɔ nin sapitiri kɔnɔ min bɔra cira sallallaahu alayihi wasallam fɛ’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 80

حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ

y’a fɔ an ye [Abu Ubaida bin Abu As Safar -o ye- Ahmadu bin Abdullah Al Hamdani Al Kufi ye]. [Isiyaka bin Mansuri] ko; y’a fɔ an ye [Abu Ubaida], Ishaq ko; a y’a fɔ an ye [Abdu Asisamadi bin Abdul Warits] ko, a y’a fɔ ne ye [n’ facɛ] ka bɔ [Husain Al Mu’alim] ka bɔ [Yahya bin Abu Katsir] ko; a y’a fɔ n ye [Abdurrahman bin ‘Amru Al Auza’i] ka bɔ [Ya’isy Ibnul Walid Al Makhzumi] fɛ ka bɔ [a facɛ] fɛ ka bɔ [Ma’dan bin Abu Talhah] fɛ ka bɔ [Abu Darda`] fɛ ko Ala ka ciden sallallahu a ka fɔnɔ, o kɔ, a y’a ka fast kari. Abu Darda ko; ‘O kɔ, n ye [Tsauban] kunbɛn Damasi misiri la, n y’o fɔ a ye, o la, a ko, ‘O lo, tiɲɛ na, ne lo ye koji bɔn a kan’. Abu Isa ko; Isiyaka bin Mansuri ko; ‘Madan bin Talha’. Abu Isa ko; ‘O wagati la, Ibn Abu Talhah lo ye tiɲɛn ye ka tɛmɛ’. Abu Isa ko; ‘Lɔnnikɛla kelen dɔrɔn tɛ ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ani tabi’in ka tɔɲɔgɔnw cɛma min ka miiriya ye ko mɔgɔ ka kan ka koɲɛ fɔnɔ walima joli kosɔn - nun joli -. O miiriya bɔra Sufyan Ats Sauri, Ibnuli Mubaraki, Ahmadu ani Ishaki fɛ. O wagati la, lɔnnikɛla dɔw ka miiriya ye ko mɔgɔ man kan ka ko fɔnɔ wala nuun joli kosɔn. O miiriya bɔra Malik ni Syafi’ fɛ. Husain Al Mu’allim b’a jati ko nin hadisi ka ɲi. Ani Husain ka hadisi ye hadisi ɲuman ye nin sapitiri kɔnɔ. Ma’mar ye hadisi nin lakali ka bɔ Yahya bin Abu Katsir fɛ, nka a tun filila o la. A ko; 'Ka bɔ Ya`isy Ibnul Walid fɛ, ka bɔ Khalid bin Ma'dan fɛ, ka bɔ Abu Darda` fɛ, ani a ma Al Auza'i tɔgɔ fɔ a kɔnɔ. A ko o bɔra Khalid bin Madan fɛ, hali n’ale lo ye Madan bin Abu Talha’ ye.