Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 61
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ
[ሃናድ]ን [ኣልሓሰን ቢን ዓሊ ኣል ኸላልን] ካልኦትን ነጊሮምና እዮም ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኡሳማ] ካብ [ኣል ወሊድ ቢን ካትሲር] ካብ [መሓመድ ቢን ከዓብ] ካብ [ዑበይዱላህ ቢን ዓብደላ ቢን ራፊዕ ቢን ከዲጅ] ካብ [ኣቡ ሰዒድ ኣል ኹድሪ] ኢሉ፤ ሓደ ሰብ ሓቲቱ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ካብቲ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓለ መሸፈኒ ወርሓዊ ጽግያት፡ ስጋ ከልብን ሬሳታትን ዝሓዘ ማይ ቡድላዓ ዝተደርበየሉ ማይ ክንውድእ ንኽእል ዲና?' ሽዑ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም መለሱ:- ብሓቂ ማይ ንጹህ እዩ: ንጹህ ክገብሮ ዝኽእል የለን’። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዛ ሓዲስ ሓሰን እያ፡ ኣቡ ኡሳማ ጽብቕቲ ሓዲስ ምዃና ገሊጾም ኣለዉ፡ ብዛዕባ ቡድላዓ ሓዲስ ኣቡ ሰዒድ ካብቲ ኣቡ ኡሳማ ዝተዘርግሐ ዝሓሸት ጽቡቕ ጌሩ ዘዘንተወ የለን። እዚ ሓዲስ እዚ ድማ ካብ ኣቡ ሰዒድ ካብ ሓያሎ መስመራት ተረኺቡ ኣሎ። ከምኡ ውን ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኢብን ዓባስን ዓይስያን ሓዲስ ኣለዉ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 62
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣብዳህ] ካብ [መሓመድ ቢን ኢስሓቅ] ካብ [መሓመድ ቢን ጃዕፈር ቢን ኣዝ ዙበይር] ካብ [ዑበይዱላህ ቢን ዓብደላ ቢን ዑመር] ካብ [ኢብኑ ዑመር] ኢሉ፤ 'ካብ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ እቲ ኣብ ግራውቲ ዘሎን ብዙሕ ግዜ ብእንስሳ ዘገዳምን ካልኦት እንስሳታትን ዝበጽሕዎ ማይ ምስ ተሓተተ ሰሚዐዮ እየ' ኢብን ዑመር፤ ስለዚ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ መለሰ: 'እቲ ማይ ክልተ ቁላሕ እንተበጺሑ ሽዑ ርስሓት ኣይክሕዝን እዩ - ናጂስ -'። ዓብዳ ድማ ከምዚ ኢሉ፤ መሓመድ ቢን ኢስሓቕ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣልቁላህ ሓያሎ ዓበይቲ ዕትሮታት ኮይኑ፡ ቁላህ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ንመስተ ዝውዕል ማይ'ዩ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ከምኡ ድማ ናይ ኢማም ሻፊዒን ኣሕመድን ኢስሓቕን ርእይቶ እዩ። ኢሎም፤ 'እቲ ማይ ኣብ ክልተ ቑላሕ እንተበጺሑ ሽዑ ንጹህ ዝገብሮ ነገር የለን ማለት ጨናኡን ጣዕሙን ክሳብ ዘይቀየረ፡ ንሳቶም ድማ፤ 'ብግምት ክሳብ ሓሙሽተ ቂርባ -ጀርካን- ዝበጽሕ ማይ ኣሎ።'
Hadith
Imam Tirmidzi : 63
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
ነጊሩና ኣሎ [ማሕሙድ ቢን ጋይላን] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራዛቕ] ካብ [ማዓማር] ካብ [ሓማም ቢን ሙናቢህ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፣ ከምዚ ኢሉ: 'ካባኻትኩም ሓደ እኳ ኣብ ርጉእ ማይ - ዘይፈስስ - ክሽነን ፈጺሙ የብሉን'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓቀኛ ሓዲስ እዩ፣ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ድማ ካብ ጃብር ዝተረድአ እውን ኣሎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 64
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ
ካብ [ማሊክ] [ቁታይባ] ነጊሩና ኣሎ። ካብ ካልእ መንገዲ ድማ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣል ኣንሳሪ ኢስሓቕ ቢን ሙሳ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ማእን] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ] ካብ [ሻፍዋን ቢን ሱሌም] ካብ ስድራ [ሰዒድ ቢን ሰላማ] ኢብን ኣል ኣዝራቕ፡ [ኣል ሙጊራ ቢን ኣቡርዳህ] ባኒ ዓብዱ ዓድ ዳር፡ ከም ዝጸብጸቦ፡ [ኣቡ ሑራይራ] ክብሉ ከም ዝሰምዐ፤ ሓደ ሰብ ንረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከም ዝሓተቶም፤ 'ኦ ረሱል ብሓቂ ኣብ ባሕሪ ተጓዒዝና ንእሽቶ ማይ ጥራይ ኢና ኣምጺእና፡ ነቲ ማይ ንውዱቕ እንተተጠቒምናሉ ሽዑ ክንጸምእ ኢና። ስለዚ ኣብ ማይ ባሕሪ ውዱቕ ክንገብር ንኽእል ዲና፧’ ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም መለሱ:-ባሕሪ ብማይ ንጹህ ኣብ ሬሳታቱ ድማ ሓላል እዩ’። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ጃብርን ኣል ፊራሲን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ እዚ ሓሰን ሓቅነት ዘለዎ እዩ፡ እዚ ድማ መብዛሕትአን ፉቃሃ ካብ ሰሓባታት ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝወሰድዎ ርእይቶ እዩ። ካብዚኦም ኣቡበከር፣ ዑመርን ኢብኑ ዓባስን ይርከብዎም። ብማይ ባሕሪ ምጽራይ ፍቑድ እዩ ኢሎም ይኣምኑ። እንተኾነ ግን ገለ ካብቶም ነዚ ዘረጋገጹ ብጾት ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም እውን ነይሮም እዮም፣ ካብኣቶም ኢብን ዑመርን ዓብደላ ቢን ዓምሩን ይርከብዎም። ዓብደላ ቢን ዓምሩ ድማ ከምዚ በለ፤ 'ሓዊ እዩ ነይሩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 65
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ
ነጊሩና ኣሎ [ሓናድ]ን [ቁጠይባን] ከምኡ ውን [ኣቡ ኩራይብ] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ'] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ኢሉ፤ [ሙጃሂድ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ን[ታዉስ] ክነግሮ ሰሚዐዮ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክልተ መቓብር ሓሊፎም፡ ድሕሪኡ ክልቲኦም ይሳቐዩ ኣለዉ፡ ብሰንኪ ዓበይቲ ሓጢኣት ድማ ኣይሳቐዩን ኣለዉ። እዚ ሓደ ክሽነን ከሎ ንነብሱ ስለዘይሸፈነ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ነብሱ ኣብ ነንሕድሕዱ ስለዝተቐጥቀጠ እዩ ተሳቒዩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ።' ከምኡ’ውን [መንሱር] ነዚ ሓዲስ ካብ [ሙጃሂድ]፡ ካብ [ኢብኑ ዓባስ] ኣዘንትዩዎ፡ ካብ ታውስ ግን ኣይጠቐሶን። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቲ ብኣል ዓ'ማሲ ዘዘንትዎ ሓዲስ ዝያዳ ሓቀኛ እዩ። ኢሉ፤ 'ኣቡበከር ቢን ኣብን ኣል ባልኪ - እቲ ንዋኪ ከንብቦ ዝሓተተ ሰብ' - ክብሉ ሰሚዐዮም፤ 'ኣል ዓ'ማሲ ካብ መንሱር ንላዕሊ ምስ ሳናድ ኢብራሂም ይፋለጥ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 66
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ]ን [ኣሕመድ ቢን ሙኒ'] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ካብ [ዑበይዲላህ ቢን ዓብደላ ቢን ዑትባ] ካብ [ኡሙ ቃይስ ቢንት ሚሕሻን] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምስቲ መግቢ ዘይበልዐ ውላደይ ተራኺበ - ገና ህጻን እዩ ነይሩ - ድሕሪኡ ሽንቲ ገበረሉ። ስለዚ ነቢይ ማይ ሓተተ፡ ድሕሪኡ ነቲ ማይ ኣብ ልዕሊ ሽንቲ ኣፍሰሶ።' ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓሊ፡ ዓይስያ፡ ዛይናብ፡ ሉባባ ቢንት ኣል ሓሪት፡ ማለት ኡም ኣል ፋድል ቢን ዓባስ ቢን ዓብዱል ሙተሊብ፡ ኣቡ ኣስ ሳም፡ ዓብደላ ቢን ዓምሩ፡ ኣቡ ላይላን ኢብኑ ዓባስን ዝበሃሉ ትረኻታት እውን ኣለዉ። እዚ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ብድሕሪኦም ዝነበሩ ከም በዓል ኣሕመድን ኢስሃቅን ዝመጹ ብዙሓት ክኢላታት ሳይንሳዊ ርእይቶ እዩ። ኢሎም፤ 'ሽንቲ ወዲ ይነፍሕ - ይነፍሕ - ሽንቲ ጓል ክሕጸብ ከሎ፡ እዚ ክልቲኦም እንተዘይበሊዖም፡ ክልቲኦም እንተበሊዖም ሽዑ ክሕጸብ ኣለዎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 67
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣልሓሰን ቢን ሙሓመድ ኣዝ ዛዕፋራኒ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዓፋን ቢን ሙስሊም] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ሰላማ] ኢሉ፡ ነጊሩና [ሑመይድ]ን [ቆጣዳ] ከምኡ’ውን [ጻቢት] ናይ [ኣናስ] ኢሉ፤ ' ገለ ሰባት ካብ ኡሬና ናብ መዲና መጺኦም፡ ግን ምስ ክሊማ መዲና ኣይምጥኑን ስለ ዝነበሩ፡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ናብ -ቦታ- ናይ ዘካት ኣግማል ሰደዶም። ንሱ ድማ 'ጸባኻን ሽንቲኻን ስተ' ኢሉ። እንተኾነ ግን ንጓሳ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ቀቲሎም ነተን ኣግማል ኣባረርወን ብድሕሪኡ ድማ ክሕደት ገበሩ። ብድሕሪኡ ናብ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ቀሪቦም፣ ብድሕሪኡ ኣእዳዎምን እግሮምን ብመስቀላዊ መንገዲ ቆሪጹ፣ ኣዒንቶም ተቖሪጹ ድሕሪኡ ናብ ሓራ -ውዑይ በረኻ-' ተደርበየ። ኣናስ ከምዚ ኢሉ፤ 'ሓደ ካብኣቶም ሑጻ ክሳብ ኣብ ኣፎም ዝኣቱ ክወድቕ ርእየዮ፡ ድሕሪኡ ሞይቶም'። ምናልባት ድማ ሓማድ ከምዚ ኢሉ ይኸውን፤ 'ክሳብ ዝሞቱ ብኣፉ መሬት ነኺሱ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ፡ እዚ ሓዲስ'ውን ካብ ኣናስ ብኻልእ መንገዲ ተረኺቡ ኣሎ። እዚ ርእይቶ መብዛሕትኦም ሳይንቲስት እዩ፣ ይብሉ፤ 'ሽንቲ ስጋኦም ክብላዕ ዝኽእል እንስሳታት ዝኾነ ጸገም የብሉን'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 68
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ
ነጊሩና ኣሎ [ኣልፋድል ቢን ሳህል ኣል ኣዕራጅ ኣል ባግዳዲ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ያህያ ቢን ጋይላን] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ ቢን ዙራይ'] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሱሌማን ኣት ታይሚ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣዒንቶም ኣጥፊኦም ምኽንያቱ ኣዒንቲ ጓሳ ስለ ዘጥፍኡ’። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዛ ሓዲስ እዚኣ ብደረጃ ጋሪብ እያ፡ ብዘይካ እዚ ሸኽ፡ ካብ ያዚድ ቢን ዙራይ፡ ነዚ ሓዲስ ዝጠቐሰ ሰብ ኣይንፈልጥን ኢና'፡ እዚ ድማ ምስ ቃሉ ዝሰማማዕ እዩ: -ቁስላታት ድማ -ዋላ- ቂሻስ ኣለዎም-። እዚ ሓዲስ ብሙሓመድ ቢን ሲሪን እውን ተረኺቡ እዩ ኢሎም፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ቅድሚ ምውራድ እታ ብዛዕባ ሑዱድ ጉዳያት እትዛረብ ኣያ ከምኡ ገይሮምሎም’።
Hadith
Imam Tirmidzi : 69
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ነጊሮምና ኣለዉ [ቁታይባ]ን [ሃናድን] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ወኪዕ] ካብ [ስዩባ] ካብ [ሱሃይል ቢን ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉ፤ 'ብሓቂ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: 'ብዘይካ ብሰንኪ ድምጺ ወይ ጨና ውዱእ የለን'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ።'
Hadith
Imam Tirmidzi : 70
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱል ዓዚዝ ቢን መሓመድ] ካብ [ሱሃይል ቢን ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ]፤ "ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ከምዚ ኢሎም: 'ሓደ ካባኻትኩም ኣብ መስጊድ ኮይኑ ኣብ መንጎ መዓኮሩ ንፋስ እንተ ኣጋጢምዎ: ሽዑ ድምጺ ክሳብ ዝሰምዕ ወይ ጨና ክሳብ ዝሽትት ኣይትውጹ'። ከምዚ ኢሎም ከምኡ’ውን ኣቡ ሰዒድ’ በለ ደጊሙ ‘ካብ ብሕታዊ ክፍሊ ጓል ኣንስተይቲ ድምጺ እንተመጺኡ ሽዑ ክትውድም ኣለዋ’ በለ። እዚ ናይ ኢማም ሻፊዒን ኣሕመድን ርእይቶ እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 71
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ነጊሩና ኣሎ [ማሕሙድ ቢን ጋይላን] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራዛቅ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ማዓመር] ካብ [ሓማም ቢን ሙናቢህ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ከምዚ ኢሉ: 'ብሓቂ ኣላህ ናይ ሓደ ካባኻትኩም ሰላት ኣይቅበልን እዩ ክሳብ ዝውደድ ሓድት እንተገይሩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ብደረጃኡ ሓሰን ሓቀኛ እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 72
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
[ኢስማዒል ቢን ሙሳ] ነበርቲ ኩፋ፡ ከምኡ’ውን [ሃናድ]ን [መሓመድ ቢን ዑበይድ ኣል ሙሓሪቢን] ብሓደ ትርጉም ነጊሩና ኣሎ ኢሎም፤ ንነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክሳብ ዝሓንፍ ኣብ ስግደት ክድቅስ ከም ዝረኣየና [ዓብዱሰላም ቢን ሓርብ ኣል ሙላ`ይ] ካብ [ኣቡ ካሊድ ዓድ ዳላኒ] ካብ [ቆታዳ] ካብ [ኣቡል ዓሊያ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክሳብ ዝነፍሩ ኣብ ስግደት ክድቅሱ ከም ዝረኣዮም፡ ብድሕሪኡ ንሰላት ተንሲኡ። ሽዑ ኣነ ድማ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ድቃስ ወዲቕካ ኣለኻ!' ከምዚ በለ:- ‘ብሓቂ ውዱእ ግዴታ ኣይኮነን ብዘይካ እቶም ደቂሶም ዝድቅሱ። ምኽንያቱ ደቂሶም ዝድቅሱ ሰባት፡ ኩሉ መላግቦታቶም ልስሉስ -ዝዝርጋሕ-' ክኸውን እዩ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣቡ ካሊድ ያዚድ ቢን ዓብዱራሕማን ይበሃል'። ደጊሙ ድማ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓይስያን ኢብን መስዑድን ኣቡ ሑረይራን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ' በለ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 73
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን በሲያር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሰዒድ] ካብ [ስዩባህ] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ኢሉ፤ 'ሰሓባ ናይ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ደቂሶም፡ ድሕሪኡ ካብ ድቃሶም ተሲኦም ዳግማይ ውዱእ ከይገበሩ ሰጊዶም'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ።' ኢሉ፤ 'ሳልሕ ቢን ዓብደላ ክብል ሰሚዐዮ፤ 'ንዓብደላ ኢብኑል ሙባረክ ብዛዕባ ሕጊ ብዛዕባ እቶም ኮነ ኢሎም ኮፍ ኢሎም ዝድቅሱ ሰባት ሓቲተዮ፡ ንሱ ድማ 'ውዱእ ክገብር የብሉን' ኢሉ መለሰሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ሰዒድ ቢን ኣሩባ ንሓዲስ ኢብን ዓባስ ካብ ቀጠዳ ካብ ኢብን ዓባስ ኣዘንትዩ። ኣብኡ ስም ኣቡል ዓልያ ኣይጠቐሰንን ኣይጠቐሰን። ሊቃውንቲ ብሰንኪ ድቃስ ንዝግበር ውዱእ ብዝምልከት ዘለዎም ርእይቶ ይፈላለዩ፣ ገለ ሊቃውንቲ ኮፍ ኢሉ ወይ ደው ኢሉ እንተደቂሱ፣ ክሳብ በጥ ኢሉ ዝድቅስ ውዱቕ ምፍጻም ግዴታ ከምዘይኮነ ይምጉቱ። እዚ ርእይቶ እዚ ብኣትስ ጻውሪ፡ ኢብኑል ሙባረክን ኣሕመድን ዝተወስደ እዩ። ገለ ካብኣቶም ግን፤ 'ኣእምሮኡ ክሳብ ዘይሰርሕ እንተደቂሱ፡ ሽዑ ክወድቕ ኣለዎ።' እዚ ርእይቶ ብኢስሃቅ ዝተወሰደ እዩ። ኢማም ኣሽ ስያፊኢ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓደ ሰብ ክሳብ ዝሓልም፡ ወይ ብሰንኪ ድቃስ መንበሩ ክሳብ ዝቕየር እንተደቂሱ፡ ሽዑ ክወድቕ ኣለዎ።'
Hadith
Imam Tirmidzi : 74
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ
ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [መሓመድ ቢን ዓምሩ] ካብ [ኣቡ ሰላማ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ኢሉ፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘ኣብ ልዕሊ ብሓዊ ዝተተንከፈ ነገር ዋላ ዝነቐጸ ጸባ -በርበረ- ይውዱእ ይግባእ’ ኢሉ። ኣቡ ሰላማ ከምዚ ኢሎም፤ ኢብን ዓባስ 'ኦ ኣቡ ሑረይራ ሽጉርቲ ስለ እንበልዕ ድዩ ወዱድ ክንገብር ኣለና? ከምኡ’ውን ውዑይ ማይ ስለ ዝሰትየና ዉሽጢ ክንፍጽም ኣሎና ድዩ፧’ ኢሉ መለሰሉ። ኣቡ ሰላማ ከምዚ ኢሎም፤ ብድሕሪኡ ኣቡ ሑረይራ ድማ ከምዚ ክብል መለሰ: ኦ ወዲ ሓወይ ካብ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ሓዲስ እንተሰሚዕካ ሽዑ ኣብነታት ኣይትግበር - ማዕረ -'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ኡም ሓቢባ፡ ኡም ሰላማ፡ ዛይድ ቢን ጣቢት፡ ኣቡ ሰላማ፡ ኣቡ ኣዩብን ኣቡ ሙሳን ዝተረድኡ እውን ኣለዉ'። ኣቡ ዒሳ ደጊሞም ‘ገለ ሊቃውንቲ ሓደ ነገር ብሓዊ ስለ ዝቕየር - ጥረ ዝበሰለ ይኸውን - ውዱእ ግዴታ እዩ ዝብል ርእይቶ ኣለዎም፣ እንተኾነ ግን መብዛሕትኦም ክኢላታት ሳይንስ ካብ ሰሓባ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፣ ጣቢዒንን እቶም ብድሕሪኦም ዘለዉን ብሰንኪ ብሓዊ ዝተቐየረ ነገር ውዱእ ኣይገብሩን እዮም’ ኢሎም።
Hadith
Imam Tirmidzi : 75
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ
ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ኢሉ፤ [ዓብደላ ቢን መሓመድ ቢን ዓቂል] [ጃቢር] ከም ዝሰምዐ ነጊሩና ኣሎ። [ሱፍያን] ከምዚ ኢሉ፤ ከምኡ’ውን [መሓመድ ኢብኑል ሙንካድር] ካብ [ጃቢር] ምስ ነገረና ከምዚ ኢሉ፤ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምሳይ ወጺኡ። ንሓንቲ ኣንሳር ሰበይቲ በጺሑ፡ ድሕሪኡ እታ ሰበይቲ ምራኽ ቀቲላቶ ንሱ ድማ በሊዓቶ፡ ድሕሪኡ እታ ሰበይቲ እውን ፍሩይ ቴምብር ዝሓዘት መሶብ ኣምጺኣቶ፡ ንሱ እውን በሊዓቶ። ብድሕሪኡ ንዙሁር ወዱዱ ጌሩ ጸሎት ብምግባር ተበገሰ። እታ ሰበይቲ ብድሕሪኡ እታ ዝተረፈት ምራኽ ኣምጺኣቶ፡ ንሱ በሊዓቶ፡ ድሕሪኡ ቅድም ወድዓ ከይገበረት ናይ ድሕሪ ቀትሪ ጸሎት ፈጸመት። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ኣቡበከር፡ ኢብን ዓባስ፡ ኣቡ ሑረይራ፡ ኢብኑ መስዑድ፡ ኣቡ ራፊ'፡ ኡም ኣል ሓካም፡ ዓምሩ ቢን ኡማያ፡ ኡም ዓሚር፡ ሱዋይድ ቢን ኣን ኑኣማንን ኡም ሰላማን ዝረኸብናዮ ሪዋያት እውን ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ዘሎ ሓዲስ ኣቡበከር ብወገን ሳናድ ቅኑዕ ኣይኮነን'። እቲ ዘዘንተወ ድማ ሑሳን ቢን ሚሻክ ካብ ኢብን ሲሪን ካብ ኢብን ዓባስ ካብ ኣቡበከር ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኢዩ ። እቲ ሓቀኛ ሓዲስ ግን ካብ ኢብን ዓባስ ዝተዋህበ ጸብጻብ እዩ፣ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም፣ ሓፊድስ - ክኢላታት ሓዲስ - ከምዚ ይነግሩዎ። ካብ ካልእ መንገዲ እውን ዝተዘንተወ እዩ፤ ካብ ኢብን ሲሪን ኢብን ዓባስ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ። እዚ ሓዲስ እዚ ብዓቶ` ቢን ያሳር፡ ኢክሪማ፡ መሓመድ ቢን ዓምሩ ቢን ዓታ፡ ዓሊ ቢን ዓብደላ ቢን ዓባስ፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ብዙሓት ካብ ኢብን ዓባስ፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ሳናዱ ኣቡበከር ኣሽ ሲዲቅ ዝብል ስም ከይጠቐሱ እውን ተረኺቡ። እዚ ድማ እቲ ዝያዳ ሓቀኛ እዩ። መብዛሕትኦም ሳይንቲስት ካብ ኣስሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጣቢዒንን ድሕሪኡ ዝነበሩ ሰባትን ነዚ ሓዲስ ኣብ ግብሪ ኣውዒሎምዎ። ብሓዊ ዝተተንከፈ ነገር ስለ ዝበልዑ ውዱእ ክገብሩ ከም ዘይብሎም ይኣምኑ። እዚ መወዳእታ ናይ ክልተ ነገራት ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም እዩ እዚ ንመጀመርታ ሓዲስ ማለት ንሓዲስ ብዛዕባ ውዱእ ብሰንኪ ብሓዊ ዝተተንከፈ ነገር ከም ዝደምሰሰ እዩ ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 76
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ካብ [ኣል ዓ'ማሲ] ካብ [ዓብደላ ቢን ዓብደላ ኣር ራዚ] ካብ [ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ላይላ] ካብ [ኣል ባሮ` ቢን ዓዚብ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ እዋን ብዛዕባ ውዱእ ስጋ ገመል ዝምልከት ፍርዲ ተሓቲቶም ከምዚ ኢሎም መሊሶም: ‘ውዱእ ግበሩሉ’። ድሕሪኡ ብዛዕባ ስጋ ምራኽ ንምብላዕ ዝወሃብ ውሳነ ምውዳቕ ተሓቲቱ፡ ‘ብሰንኪኡ ውዱቕ ኣይትግበር’ ኢሉ መለሰሉ። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ጃብር ቢን ሳሙራን ዑሰይድ ቢን ሑድላይርን ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ኣልሓጃጅ ቢን ኣርታዓ ነዚ ሓዲስ ካብ ዓብደላ ቢን ዓብደላ፡ ካብ ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ላይላ፡ ካብ ኡሰይድ ቢን ሑድላይር ኣዘንትዩዎ ኣሎ። እቲ ሓቂ ግን ሓዲስ ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ላይላ ካብ ኣልባራ` ቢን ዓዚብ እዩ። እዚ ናይ ኣሕመድን ኢስሓቅን ርእይቶ እዩ። ከምኡ’ውን [ዑበይዳ ዓድል ድላቢ] ካብ [ዓብደላ ቢን ዓብደላ ኣር ራዚ]፡ ካብ [ዓብዱራህማን ቢን ኣቡ ላይላ]፡ ካብ [ድዙል ጉራህ ኣል ጁሃኒ] ኣዘንትዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ሓማድ ቢን ሰላማ ነዚ ሓዲስ ካብ ኣልሓጃጅ ቢን ኣርታዓ ኣዘንትዩ፡ ኣብ ኣዘንትዩ ግን ጌጋ ፈጺሙ። ኢሉ፤ ዓብደላ ቢን ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ላይላ፡ ካብ ኣቡኡ፡ ካብ ኡሰይድ ቢን ሑድላይር። እቶም ሓቀኛታት ድማ፡ ካብ ዓብደላ ቢን ዓብደላ ኣር ራዚ፡ ካብ ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ላይላ፡ ካብ ኣል ባራ` ቢን ዓዚብ እዮም። ኢስሓቕ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ክልተ ጭቡጣት ሓዲስ ኣለዉ ; ማለት ሓዲስ ባራ`ን ሓዲስ ጃብር ቢን ሳሙራን`። እዚ ናይ ኣሕመድን ኢስሓቅን ርእይቶ እዩ። ከምኡ’ውን ካብ ገለ ሊቃውንቲ ካብ ታቢዒንን ካልኦትን፡ ስጋ ገመል ስለ እትበልዕ ውዱእ ክትገብር ኣየድልየካን’ዩ ዝብል ርእይቶ ከም ዘለዎም ተነጊሩ ኣሎ። እዚ ርእይቶ ሱፍያን ኣፅ ፃውሪን ነበርቲ ኩፋ'ን እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 77
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا
ነጊሩና ኣሎ [ኢሻቅ ቢን መንሱር] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሰዒድ ኣል ቃጽታን] ካብ [ሂስያም ቢን ኡርዋ] ከምዚ ኢሉ፤ ንዓይ [ኣቦይ] ካብ [ቡስራ ቢንት ሻፍዋን] ከም ዝሓበረኒ ነቢይ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም፡ ‘ኣካላት ስጋኡ ዝትንክፍ ክሳብ ውዱእ ዝገብር ኣይስግድን’ ኢሎም። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ኡም ሓቢባ፡ ኣቡ ኣዩብ፡ ኣቡ ሑራይራ፡ ኣርዋ ቢንት ኡናይስ፡ ዓይስያ፡ ጃብር፡ ዛይድ ቢን ካሊድን ዓብደላ ቢን ዓምሩን ዝተጻሕፉ ሪዋያት እውን ኣለዉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ብሓሰን ሳሒሕ ዝተረከበ እዩ'። ኢሉ፤ 'ከምዚ ድማ ነዚ ሓዲስ ካብ ሂስያም ቢን ኡርዋ፡ ካብ ኣቡኡ፡ ካብ ቡስራ ሓደ ሰብ ጥራይ ኣይኮነን ዘዘንተወ። ከምኡ ውን ታሪኽ [ኣቡ ኡሳማ] ጥራይ ኣይኮነን ነዚ ሓዲስ ዘዘንተወ፡ ካብ [ሂስያም ቢን ኡርዋ]፡ ካብ [ኣቡኡ]፡ ካብ [ማርዋን]፡ ካብ [ቡስራ]፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም። ኢስሓቕ ቢን መንሱር እውን ከምኡ ኣዘንትዩ እዩ ኢሉ፤ 'ኣቡ ኡሳማ ከምዚ ኢሉና'። ከምኡ ውን እዚ ሓዲስ ኣቡ ኣዝ ዚናድ ካብ ኡርዋ ካብ ቡስራ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ውን ተረኺቡ ኣሎ። ብ[ዓሊ ቢን ሑጅር] ዝተረረና እውን ከምኡ እዩ። ኢሉ፤ 'ንዓና [ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ኣዝ ዚናድ]፡ ካብ [ኣቡኡ]፡ ካብ [ኡርዋ]፡ ካብ [ቡስራ]፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምኡ ተነጊሩና ኣሎ። እዚ ድማ ናይ ሓደ ሰብ ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ርእይቶ እዩ። እዚ ብኣል ኣውዛዒ፣ ስያፊ፣ ኣሕመድን ኢስሓቕን እውን ተወሰደ። መሓመድ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝያዳ ሓቀኛ ሓዲስ ቡስራ ሓዲስ እዩ'። ኣቡ ዙራ ድማ ከምዚ በሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ሓዲስ ኡም ሓቢባ እውን ሓቀኛ እዩ፣ ማለት ሓዲስ ኣል ዓላ` ኢብኑል ሓሪስ፣ ካብ ማኹል፣ ካብ 'ኣንባሳ ቢን ኣቡ ሱፍያን፣ ካብ ኡም ሓቢባ'። መሓመድ ከምዚ ኢሉ፤ 'ማኹል ካብ 'ኣንባሳ ቢን ኣቡ ሱፍያን' ሰሚዑ ኣይፈልጥን ነይሩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ዓንባሳ ካብ ሓደ ሰብኣይ፡ ካብ ኣንባሳ ብዘይካ እዚ ሓዲስ እዚ ሓዲስ ሓቀኛ መሲልዎ ከም ዝነበረ ኣረጋጊጹ’።
Hadith
Imam Tirmidzi : 78
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሙላዚም ቢን ዓምሩ] ካብ [ዓብደላ ቢን በድር] ካብ [ቃይስ ቢን ታልክ ቢን ዓሊ ኣል ሓናፊ]፣ ካብ [ኣቡኡ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፣ ከምዚ ኢሉ: ‘ኣካል ስጋ ካብ ሰብ ዝወጽእ ዕንፍሩር ወይ ቁራጽ ስጋ ጥራይ እዩ’። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣቡ ኡማማ ዝተረኽበ ታሪኽ እውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ካብ ሓደ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ገለ ካብ ታቢዒንን ጥራይ ዘይኮነስ ብሰንኪ ምትንኻፍ ኣካላት ስጋዊ ርክብ ውዱእ የለን ዝብል ርእይቶ ነይርዎም። እዚ ብህዝቢ ኩፋን ኢብኑል ሙባረክን ዝወሰድዎ ርእይቶ ኢዩ። እዛ ሓዲስ እዚኣ ድማ ኣብዛ ምዕራፍ ዝተዘርግሐት ዝበለጸት ሓዲስ እያ። እዚ ሓዲስ እዚ ብ[ኣዩብ ቢን ዑትባህ]ን [መሓመድ ቢን ጃብርን] ካብ [ቃይስ ቢን ታልቅ]፣ ካብ [ኣቡኡ] ዝተረከበ እዩ። ይኹን እምበር ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ መሓመድ ቢን ጃብርን ኣዩብ ቢን ዑትባን ዝዛረቡ ብርክት ዝበሉ ሊቃውንቲ ኣለዉ። ከምኡ ውን ሓዲስ ሙላዚም ቢን ዓምሩ ካብ ዓብደላ ቢን በድር ዝያዳ ሓቀኛን ዝሓሸን እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 79
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ] ከምኡ ውን [ሓናድ] ከምኡ ውን [ኣቡ ኩራይብ] ከምኡ ውን [ኣሕመድ ቢን ሙኒ'] ከምኡ ውን [ማሕሙድ ቢን ጋይላን] ከምኡ ውን [ኣቡ ዓመር ኣል ሑሴን ቢን ሑራይትስ] ከም ዝበሉ፤ [ዋኪ'] ካብ [ኣልዓ'ማሲ] ካብ [ሓቢብ ቢን ኣቡ ጣቢት] ካብ [ኡርዋ] ካብ [ዓይስያ] ከምዚ ኢሉና፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ንገለ ካብ ኣንስቶም ሰዓሙ፡ ብድሕሪኡ ንሰግድ ወጺኡ ዳግማይ ኣይወድዐን’። ኡርዋ ድማ ከምዚ ኢሉ፤ ‘ንስኻ ባዕልኻ ክትከውን ኣለካ’ በለ ኡርዋ፤ 'ድሕሪኡ ሰሓቐ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እቲ ነዚ ሓዲስ ዘዘንተወ ሰብ ሓደ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላምን ጣቢዒንን ጥራይ ኣይነበረን'። እዚ ርእይቶ ብሱፍያን ኣፅ ፃውሪን ነበርቲ ከተማ ኩፋን ዝተወሰደ እዩ። ኢሎም፤ 'ብሰንኪ ስዕመት ውዱእ ናይ ምፍጻም ግዴታ የለን'። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ማሊክ ቢን ኣናስ፣ ኣል ኣውዛኢ፣ ስያፊኢ፣ ኣሕመድ፣ ኢሻቕ ድማ ናይቲ ርእይቶ እዮም፤ ምስዓም ምውዳቕ ከም ዝሓትት። እዚ ርእይቶ እዚ ብሓደ ካብቶም ሳይንሳዊ ክኢላታት ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ዝተወስደ እዩ። እንተኾነ ግን መሓዙትና ነቲ ካብ ዓይስያ ዝነበረ ሓዲስ ብመንጽር ሳናድ ድኹም መሲልዎም ገዲፎሞ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣቡበከር ኣል ኣታር ኣል በሽሪ ካብ ዓሊ ኢብኑል ማዲኒ ክጠቅስ ሰሚዐዮ እየ፤ ያሕያ ቢን ሰዒድ ኣል ቃጽታን ነዚ ሓዲስ የዳኽሞ። ንሱ ድማ 'ምስ ዋላ ሓንቲ እዩ' በለ። ከምኡ እውን፤ 'መሓመድ ቢን እስማዒል ነዚ ሓዲስ ከዳኽሞ ሰሚዐዮ ኣለኹ፡ ሓቢብ ቢን ኣቡ ጣቢት ድማ ካብ ኡርዋ ሰሚዑ ኣይፈልጥን'። ካብ [ኢብራሂም ኣት ታይሚ]፣ ካብ [ኣይሲያ] ከም ዝተነግረ እዩ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ሓደ እዋን ሰዓምዎ ድሕሪ ደጊም ውዱእ ከምዘይገበረ። ይኹን እምበር እዚ ሓዲስ እውን ትኽክል ኣይኮነን። ኢብራሂም ኣት ታይሚ ካብ ዓይስያ ከም ዝሰምዐ ፈጺምና ኣይፈለጥናን። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝተጻሕፈ ሓቀኛ ሓዲስ የለን።
Hadith
Imam Tirmidzi : 80
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ዑበይዳ ቢን ኣቡ ኣስ ሳፋር -ማለት- ኣሕመድ ቢን ዓብደላ ኣል ሓምዳኒ ኣል ኩፊ]። ከምኡ’ውን [ኢሻቕ ቢን መንሱር] ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ዑበይዳ] ኢስሓቅ ከምዚ ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱ ኣሽሻማድ ቢን ዓብዱል ዋሪትስ] ኢሉ፣ ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቦይ] ካብ [ሑሴን ኣል ሙዓሊም] ካብ [ያሕያ ቢን ኣቡ ካትሲር] ኢሉ፤ ንዓይ [ዓብዱራህማን ቢን ዓምሩ ኣል ኣውዛኢ] ካብ [ያኢሲ ኢብኑል ወሊድ ኣል መኽዙሚ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [መዓዳን ቢን ኣቡ ጣልሃ] ካብ [ኣቡ ዳርዳ`] ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተምላስ ከም ዝገበሩ፣ ድሕሪኡ ጾሞም ኣፍሪሱ ውዱእ ከም ዝገበረ ነጊሩኒ ኣሎ። ኣቡ ዳርዳ' ከምዚ ኢሎም፤ 'ድሕሪኡ ምስ [ጻውባን] ኣብ መስጊድ ደማስቆ ተራኺበ፡ ብዛዕባ እዚ ነጊረዮ፡ ስለዚ 'ልክዕ እዩ፡ ብሓቂ ኣነ እየ ማይ ውዱእ ዘፍሰሰሉ' ኢሉኒ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ኢስሓቅ ቢን መንሱር ከምዚ ኢሉ፤ 'ማዕዳን ቢን ታልሃ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኢብን ኣቡ ታልሃ ዝያዳ ሓቀኛ እዩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ጣቢዒንን ሓደ ሰብ ብሰንኪ ተምላስ ወይ ደም - ምፍሳስ ኣፍንጫ - ውዱእ ክገብር ኣለዎ ዝብል ርእይቶ ዘለዎ ሓደ ሙሁር ጥራይ ኣይኮነን። እዚ ርእይቶ እዚ ብሱፍያን ኣጥስ ጻውሪ፡ ኢብኑል ሙባረክ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን ዝተወስደ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ሓደ ሰብ ብሰንኪ ተምላስ ወይ ምፍሳስ ደም ኣፍንጫ ውዱእ ክገብር የብሉን ዝብል ርእይቶ ገለ ሊቃውንቲ ኣለዎም። እዚ ርእይቶ እዚ ብማሊክን ስያፊን ዝተወሰደ እዩ። ሑሴን ኣል ሙዓሊም ነዚ ሓዲስ ከም ጽቡቅ እዩ ዝቖጽሮ። ናይ ሑሴን ሓዲስ ድማ ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝበለጸ ሓዲስ እዩ። ማዓመር ነዚ ሓዲስ ካብ ያሕያ ቢን ኣቡ ካትሲር ኣዘንትዩዎ፡ ኣብኣ ግን ተጋግዩ ነይሩ። ኢሉ፤ 'ካብ ያ`ሲ ኢብኑል ወሊድ፡ ካብ ካሊድ ቢን ማዕዳን፡ ካብ ኣቡ ዳርዳ`፡ ኣብኣ ድማ ኣል ኣውዛይ ዝብል ስም ኣይጠቐሰን። ንሱ ዋላ እኳ መዳን ቢን ኣቡ ጣልሃ' እንተኾነ ካብ ካሊድ ቢን ማእዳን ምዃኑ ገሊጹ።
