Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්

හදීස්

Imam Tirmidzi : 61

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ

[හන්නාද්] සහ [අල් හසන් බින් අලි අල් කල්ලාල්] සහ තවත් අය අපට විස්තර කර ඇති බව ඔවුන් පැවසූහ; [අබු උසාමා] [අල් වලීද් බින් කතීර්] [මුහම්මද් බින් කඅබ්] [උබයිදුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් රාෆි බින් කදීජ්] [අබු සායිද් අල් කුද්රි] ගෙන් අපට විස්තර කර ඇති බව ඔහු පැවසීය; යමෙක් ඇසුවේය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, බුඩ්ලාහ් ළිඳේ ජලයට විසි කර ඇති අතර එය භාවිතා කළ ඔසප් පෑඩ්, සුනඛ මස් සහ මළකුණු වලින් පිරිසිදු කිරීමට අපට අවසර තිබේද?' අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ පිළිතුරු දුන්හ: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, ජලය පිරිසිදුයි, එය අපිරිසිදු කරන කිසිවක් නැත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් ය, අබු උසාමා එය හොඳ හදීසයක් බව ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, අබු සායිද්ගෙන් බුඩ්ලාහ් ළිඳ ගැන කිසිවෙකු හදීසයක් විස්තර කර නැත, එය අබු උසාමා විස්තර කළ දෙයට වඩා හොඳය. මෙම හදීසය අබු සඊද් තුමාගෙන් කිහිප ආකාරයකින් විස්තර කර ඇත. මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු අබ්බාස් සහ අයිෂා තුමාගේ හදීස් ද අඩංගු වේ.

තහවුරු කරන හදීස් (8)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 62

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ

"කෙත්වල ඇති ජලය ගැන සහ වන සතුන් සහ අනෙකුත් සතුන් බොහෝ විට එහි පැමිණෙන බව රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් විමසූ විට මම ඔහුගෙන් අසා ඇත්තෙමි" යනුවෙන් ඉබ්නු උමර් පැවසීය. එබැවින් රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පිළිතුරු දුන්නේය: "ජලය කුලාහ් දෙකකට ළඟා වුවහොත් එහි අපිරිසිදු ද්‍රව්‍ය අඩංගු නොවේ - නජිස් -". අබ්දා පැවසීය; මුහම්මද් බින් ඉෂාක් පැවසීය; "අල් කුල්ලා යනු විශාල භාජන කිහිපයක් වන අතර කුල්ලා යනු සාමාන්‍යයෙන් පානය සඳහා භාවිතා කරන ජලයයි". අබු ඊසා පැවසීය; "ඉමාම් ෂාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතය එයයි. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'ජලය කුල්ලා දෙකකට ළඟා වුවහොත් එය අපිරිසිදු කිරීමට කිසිවක් නැත, එනම්, එහි සුවඳ හෝ රසය වෙනස් නොවන තාක් කල්, ඔවුන් පවසන්නේ; 'කිර්බා - ජෝගු පහක් පමණ ජලය ඇති' බවයි.

තහවුරු කරන හදීස් (14)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 63

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ

"ඔබගෙන් කිසිවෙකු ගලා නොයන නිශ්චල ජලයෙන් මුත්‍රා කර එයින් පිරිසිදු කිරීම නොකළ යුතුය" යනුවෙන් [මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට පවසා ඇත, [අබ්දුර්රසාක්] [ම'මර්] [හම්මාම් බින් මුනබ්බිහ්] [අබු හුරෙයිරා] [නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] තුමාණන්ගෙන් අපට පවසා ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය: "ඔබෙන් කිසිවෙකු කිසි විටෙකත් ගලා නොයන නිශ්චල ජලයෙන් මුත්‍රා කර එයින් පිරිසිදු කිරීම නොකළ යුතුය". අබු ඊසා පැවසීය; "මෙය සත්‍ය හදීසයක් වන අතර මෙම පරිච්ඡේදයේ ජාබිර්ගේ කථාවක් ද ඇත".

තහවුරු කරන හදීස් (46)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 64

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ

[මලික්] සිට [කුටයිබා] අපට පවසා ඇත. සහ තවත් මාර්ගයකින්; [අල් අන්සාරි ඉෂාක් බින් මූසා] අපට පවසා ඇත, [මාන්] අපට පවසා ඇත, [සයිද් බින් සලාමා] ඉබ්නු අල් අස්රාක්ගේ පවුලේ [ෂෆ්වාන් බින් සුලයිම්] සිට [මලික්] අපට පවසා ඇත, [අල් මුගිරා බින් අබු බර්දා] බානි අබ්දු අද් දාර්, ඔහුට වාර්තා කළේ, [අබු හුරෙයිරා] පවසන බව තමාට ඇසුණු බවයි; යමෙක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් ඇසූ බව; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඇත්ත වශයෙන්ම අපි මුහුදේ යාත්‍රා කළෙමු, අපි වතුර ස්වල්පයක් පමණක් ගෙනාවෙමු, අපි එම ජලය පිරිසිදු කිරීම සඳහා භාවිතා කළහොත් අපට පිපාසය ඇති වේ. එබැවින් අපට මුහුදු ජලයේ පිරිසිදු කිරීම කළ හැකිද?' එවිට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පිළිතුරු දුන්නේය: 'මුහුද ජලයෙන් පිරිසිදු වන අතර එහි මළකඳන් හලාල් වේ'. මෙම පරිච්ඡේදයේ ජාබිර් සහ අල් ෆිරාසිගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වන අතර, එය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහාබාවරුන් අතර සිටින බොහෝ නීතිවේදීන්ගේ මතයයි. ඔවුන් අතර අබු බකර්, උමර් සහ ඉබ්නු අබ්බාස් ද වෙති. මුහුදු ජලයෙන් තමන්ව පවිත්‍ර කර ගැනීම අවසර ඇති බවට ඔවුන් මතයක් දැරූහ. කෙසේ වෙතත්, ඉබ්නු උමර් සහ අබ්දුල්ලා ඉබ්නු අම්ර් ඇතුළු නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහාබාවරුන් කිහිප දෙනෙක් එය මක්රූහ් ලෙස සැලකූහ. අබ්දුල්ලා ඉබ්නු අම්ර් පැවසුවේ, "එය ගින්නකි."

තහවුරු කරන හදීස් (19)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 65

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ

[හන්නාද්] සහ [කුටයිබා] සහ [අබු කුරෙයිබ්] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [අල් අ'මාසි] ගෙන් [වාකි] අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; [මුජාහිද්] [තවුස්] ගෙන් [ඉබ්නු අබ්බාස්] තුමා පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් සොහොන් දෙකක් පසුකර ගිය අතර, පසුව ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔවුන් දෙදෙනාම වධ හිංසාවට ලක් කරනු ලැබේ, ඔවුන් විශාල පාප නිසා වධ හිංසාවට ලක් නොවේ. මෙම තැනැත්තා මුත්‍රා කරන විට තමා ආවරණය කර නොගත් නිසාත්, අනෙකා එකිනෙකාට එරෙහිව සටන් කළ නිසාත් වධ හිංසාවට ලක් විය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය සත්‍ය වේ.' [මන්සූර්] මෙම හදීසය [මුජාහිද්] ගෙන්, [ඉබ්නු අබ්බාස්] ගෙන්, නමුත් ඔහු එය තවුස් ගෙන් සඳහන් කළේ නැත. මේ අතර, අල් අ'මාසි විසින් විස්තර කරන ලද හදීසය වඩාත් සත්‍ය වේ. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අබු බකර් බින් අබ්න් අල් බල්කි - එය කියවීමට වකිගෙන් ඉල්ලා සිටි පුද්ගලයා මට ඇසිණි' - කියන්න; 'මන්සූර්ට වඩා අල් අ'මාසි ඊබ්‍රාහිම්ගේ සනද් ගැන හුරුපුරුදුයි'.

තහවුරු කරන හදීස් (17)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 66

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا

"මම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ව මුණගැසුණේ ආහාර නොගත් මගේ දරුවා සමඟයි - ඔහු තවමත් ළදරුවෙක් - පසුව ඔහු මුත්‍රා කළා. එබැවින් නබිතුමා ජලය ඉල්ලා සිටියේය, පසුව ඔහු මුත්‍රා මත ජලය වත් කළේය." ඔහු පැවසීය; "මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි, අයිෂා, සයිනබ්, ලුබාබා බින්ත් අල් හාරිත්, එනම් උම් අල් ෆද්ල් බින් අබ්බාස් බින් අබ්දුල් මුතලිබ්, අබු අස් සම්හ්, අබ්දුල්ලා බින් අම්රු, අබු ලයිලා සහ ඉබ්නු අබ්බාස් යන අයගේ කථා ද ඇත. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, තබියීන් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු අහමඩ් සහ ඉස්හාක් වැනි අයගේ කථා ද ඇත." නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, තබියීන් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු අයගෙන් බොහෝ විද්‍යාත්මක විශේෂඥයින්ගේ මතය මෙයයි. ඔවුන් කිව්වා; 'පිරිමි ළමයාගේ මුත්‍රා ඉසිනවා - ඉසිනවා - ගැහැණු ළමයාගේ මුත්‍රා සෝදා හරින අතරතුර, දෙදෙනාම ආහාර ගෙන නොමැති නම් මෙය සිදු වේ, දෙදෙනාම ආහාර ගෙන නොමැති නම් එය සෝදාගත යුතුය'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 67

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ

[අල් හසන් බින් මුහම්මද් අස් සෆරානි] අපට පවසා ඇත, [අෆ්ෆාන් බින් මුස්ලිම්] අපට පවසා ඇත, [හම්මාද් බින් සලාමා] අපට පවසා ඇත, [හුමයිඩ්] සහ [කෝටාඩා] සහ [සබිත්] [අනාස්] අපට පවසා ඇත; 'උරෙයිනාහි සමහර අය මදීනාවට පැමිණියහ, නමුත් ඔවුන් මදීනාහි දේශගුණයට සුදුසු නොවූ බැවින්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔවුන්ව සකාත් ඔටුවන්ගේ ස්ථානයට යැවීය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබේ කිරි සහ මුත්‍රා බොන්න'. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ එඬේරා මරා ඔටුවන් පලවා හැරියේය, පසුව ඔවුන් ඇදහිල්ල අත්හැර ගියහ. පසුව ඔවුන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත ඉදිරිපත් කරන ලදී, පසුව ඔහු ඔවුන්ගේ අත් සහ පාද හරස් අතට කපා, ඔවුන්ගේ ඇස් උදුරා දමා, හාරා - උණුසුම් කාන්තාරයට විසි කරන ලදී.' අනස් පැවසීය; 'මම දැක්කා ඔවුන්ගෙන් එක්කෙනෙක් බිම වැටෙනවා, එයාගේ කටට වැලි එනකම්, ඊට පස්සේ එයාලා මැරුණා' කියලා. සමහරවිට හමාඩ් කිව්වා ඇති; 'එයා මැරෙනකම් එයාගේ කටින් බිම හපලා' කියලා. අබු ඊසා කිව්වා; 'මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වන අතර, මෙම හදීසය අනාස්ගෙන් වෙනත් මාර්ගයක් හරහාද වාර්තා කර ඇත. මෙය බහුතර විද්වතුන්ගේ මතයයි, ඔවුන් පවසන්නේ: 'මස් කෑමට අවසර ඇති සතුන්ගේ මුත්‍රා වල කිසිදු වරදක් නැත'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 68

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ

[අල් ෆද්ල් බින් සහ්ල් අල් අ'රාජ් අල් බැග්ඩඩි] අපට පවසා ඇත, [යායා බින් ගයිලාන්] අපට පවසා ඇත; [යාසිඩ් බින් සුරායි'] අපට පවසා ඇත, [අනස් බින් මලික්] ගෙන් [සුලෙයිමාන් අට් තයිමි] අපට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔවුන්ගේ ඇස් එළියට දැමුවේ ඔවුන් එඬේරාගේ ඇස් එළියට දැමූ නිසා' යැයි ඔහු පැවසීය. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය ගරිබ් මට්ටමේ ය, මෙම ෂෙයික් හැර, යසිඩ් බින් සුරායිගෙන් මෙම හදීසය සඳහන් කරන කිසිවෙකු ගැන අපි නොදනිමු', සහ මෙය ඔහුගේ වචනයට අනුකූල වේ: -සහ තුවාල - පවා- කිෂාස් ඇත-. මෙම හදීසය මුහම්මද් බින් සිරින් විසින් ද විස්තර කර ඇති බව ඔහු පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔවුන්ට හුදුද් කරුණු ගැන කතා කරන පදය හෙළිදරව් කිරීමට පෙර එය කළේය'.

තහවුරු කරන හදීස් (53)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 69

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

අපට [කුටයිබා] සහ [හන්නාද්] ගැන ඔවුන් පැවසූහ; [සුහයිල් බින් අබු සාලිහ්] [ඔහුගේ පියා] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [වාකි] [සියුබා] ගෙන් අපට [වාකි] [ඔහුගේ පියා] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් අපට [වාකි] [ඔහුගේ වාකි] [ඔහුගේ වාචික] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාකි] [වාචිකව

හදීස්

Imam Tirmidzi : 70

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ

[Qutaibah] අපට පවසා ඇත, [අබ්දුල් අසීස් බින් මුහම්මද්] [Suhail bin Abu Salih] වෙතින් [ඔහුගේ පියා] [Abu Huraira] වෙතින් අපට පවසා ඇත; "ඔබගෙන් කෙනෙකු පල්ලියේ සිටින විට ඔහුගේ තට්ටම් අතර සුළඟක් හමයි නම්, ශබ්දයක් ඇසෙන තුරු හෝ සුවඳක් දැනෙන තුරු පිටතට නොයන්න" යනුවෙන් අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ පැවසූහ. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලා බින් සයිද්, අලි බින් තාල්ක්, අයිසියා, ඉබ්නු අබ්බාස්, ඉබ්නු මස්'උද් සහ අබු සයිද් යන අයගේ කථා ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වේ, මෙය උලමාවරුන්ගේ මතයයි, පුද්ගලයෙකුට ශබ්දයක් ඇසෙන තුරු හෝ සුවඳ දැනෙන තුරු වන්දු කිරීම අවශ්‍ය නොවන බවයි. අබ්දුල්ලා ඉබ්නුල් මුබාරක් මෙසේ පැවසීය; 'යමෙකුට හදාස් තිබේද නැද්ද යන්න පිළිබඳව නිශ්චිතභාවයක් නොමැති නම්, ඔහු ඒ පිළිබඳව දිවුරුම් දීමට එඩිතර වන තෙක් වන්දු කිරීම අවශ්‍ය නොවේ'. ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'කාන්තාවකගේ රහස් අවයවවලින් ශබ්දයක් පැමිණේ නම්, ඇය වන්දු කිරීම කළ යුතුය.' මෙය ඉමාම් ෂාෆි සහ අහමඩ්ගේ මතයයි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 71

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

"[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට පවසා ඇත, [අබ්දුර්රාසාක්] අපට පවසා ඇත, [හම්මාම් බින් මුනබ්බිහ්] ගෙන් [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [මමර්] අපට පවසා ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, අල්ලාහ් ඔබගෙන් කිසිවෙකු හදාත් ඉටු කරන්නේ නම් ඔහු වන්ධ්‍යාකරණය කරන තුරු ඔහුගේ යාච්ඤාව පිළිගන්නේ නැත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය එහි මට්ටමින් හසන් වේ'.

තහවුරු කරන හදීස් (68)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 72

حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ

කුෆාහි වැසියන් [ඉස්මායිල් බින් මූසා] සහ [හන්නාද්] සහ [මුහම්මද් බින් උබයිඩ් අල් මුහාරිබි] යන අය ගැන එකම අර්ථයකින් අපට පවසා ඇති බව ඔවුන් පැවසූහ; [අබු කාලිඩ් අද් දලානි] [අබු කාලිඩ් අද් දලානි] [ඉබ්නු අබ්බාස්] [අබු අබ්බාස්] [අබු අබ්දුස්සලාම් බින් හර්බ් අල් මුලායි] [අබු කාලිඩ් අද් දලානි] [අබු අබ්බාස්] [අබු අබ්බාස්] [අබුල් අලීහි වසල්ලම්] තුමාණන් ගොරවන තුරු සුජූද් තත්ත්වයෙන් නිදා සිටිනු දුටු බවත්, පසුව ඔහු යාච්ඤා කිරීමට නැගිට්ට බවත් අපට පවසා ඇත. එවිට මම; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඔබ නින්දට වැටී ඇත!' ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම වැතිරී නිදා සිටින අයට මිස වැතිරී සිටීම අනිවාර්ය නොවේ. මක්නිසාද වැතිරී නිදා සිටින අය ඔවුන්ගේ සියලුම සන්ධි මෘදු - දිගු කළ හැකි- බවට පත්වේ'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබු කාලිඩ්ගේ නම යසිද් බින් අබ්දුර් රහ්මාන්'. ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අයිෂියා, ඉබ්නු මස්'උද් සහ අබු හුරෙයිරාගේ ඉතිහාසයක් ද ඇත'.

තහවුරු කරන හදීස් (20)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 73

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ

[මුහම්මද් බින් බසිසියාර්] අපට විස්තර කර ඇති අතර, [යාහ්යා බින් සයිඩ්] [සියුබා] සිට [කටාදා] සිට [අනස් බින් මලික්] දක්වා අපට විස්තර කර ඇති අතර ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් නිදා සිටියහ, පසුව ඔවුන් අවදි වී නැවත වෝඩ් නොකර සලාතය ඉටු කළහ'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සහීහ්' ය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මම සාලිහ් බින් අබ්දුල්ලාහ්ගෙන් ඇසුවෙමි; 'මම අබ්දුල්ලා ඉබ්නු අල් මුබාරක්ගෙන් අහලා තියෙනවා; 'චේතනාන්විතව වාඩි වී නිදා සිටින පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ තීන්දුව ගැන, ඔහු වෝඩ් කිරීමට අවශ්‍ය නැත' කියා පිළිතුරු දුන්නා. අබු ඊසා පැවසීය; 'සයිද් බින් අරුබා කටාදාහි ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසය ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් වාර්තා කළේය. ඔහු එහි අබුල් අලියාගේ නම සඳහන් නොකළ අතර එය මර්ෆු කළේ නැත.' නින්ද නිසා ඇතිවන ශෝධනය සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් විවිධ මත දරන අතර, සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ නින්ද වාඩි වී හෝ සිටගෙන, වැතිරී නිදා ගන්නා තෙක් සිදු කරන්නේ නම් ශෝධනය අනිවාර්ය නොවන බවයි. මෙම මතය අට්ස් ත්සෞරි, ඉබ්නුල් මුබාරක් සහ අහමඩ් විසින් දරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මෙසේ පැවසූහ: "යමෙකු තම මනස තවදුරටත් ක්‍රියා නොකරන තෙක් නිදා ගන්නේ නම්, ඔහු ශෝධනය කිරීමට බැඳී සිටී." මෙම මතය ඉෂාක් විසින් ගන්නා ලදී. ඉමාම් අසී සියාෆි මෙසේ පැවසීය: "යමෙකු සිහින දකින තුරු නිදා ගන්නේ නම් හෝ නින්ද නිසා ඔහුගේ ආසනය මාරු වන තුරු නිදා ගන්නේ නම්, ඔහු ශෝධනය කිරීමට බැඳී සිටී."

තහවුරු කරන හදීස් (14)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 74

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ

[ඉබ්නු අබු උමර්] අපට මෙසේ පැවසීය; [මුහම්මද් බින් අම්රු] [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට මෙසේ පැවසීය; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ගින්දරෙන් ස්පර්ශ වූ දෙයක් මත ඔබ පිරිසිදු කළ යුතුය, එය වියළි කිරි - චීස් වුවද-'. අබු සලාමා මෙසේ පැවසීය; ඉබ්නු අබ්බාස් ඔහුගෙන් ඇසුවේය, 'ඕ අබු හුරෙයිරා, අපි ගිතෙල් අනුභව කරන නිසා අපි පිරිසිදු කළ යුතුද? අපි උණුසුම් ජලය පානය කරන නිසා අපි පිරිසිදු කළ යුතුද?' අබු සලාමා මෙසේ පැවසීය; එවිට අබු හුරෙයිරා මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය, 'ඕ මගේ සහෝදරයාගේ පුත්‍රය, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඔබ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් හදීස් අසා ඇත්නම්, උදාහරණ - සමාන - නොකරන්න.' අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ උම් හබීබා, උම් සලාමා, සයිද් බින් තාබිත්, අබු සලාමා, අබු අයුබ් සහ අබු මූසා යන අයගේ විස්තර ද ඇත'. අබු ඊසා නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ ගින්නෙන් වෙනස් කරන ලද දෙයකට - අමුවෙන් සිට පිසින ලද දෙයකට - ශෝධනය අනිවාර්ය බවයි, නමුත් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින්, තාබියින් සහ ඔහුගෙන් පසු ජනයා අතරින් බොහෝ විද්වතුන් ගින්නෙන් වෙනස් කරන ලද දෙයකට ශෝධනය සිදු නොකරයි'.

තහවුරු කරන හදීස් (49)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 75

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ

[ඉබ්නු අබු උමර්] අපට පවසා ඇත, [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට පවසා ඇත; [ජබීර්] අපට ඇසුණු බව [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහම්මද් බින් අකිල්] අපට පවසා ඇත. [සුෆ්යාන්] පැවසීය; [ජබීර්] ගෙන් [මුහම්මද් ඉබ්නුල් මුන්කදිර්] අපට පවසා ඇති ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මා සමඟ පිටතට පැමිණියේය. ඔහු අන්සාර් කාන්තාවක් බැලීමට ගියේය, පසුව කාන්තාව ඔහු වෙනුවෙන් එළුවෙකු මරා එය කෑවා, පසුව කාන්තාව ඔහුට නැවුම් රටඉඳි සහිත කූඩයක් ගෙනාවා, ඔහු ඒවා ද කෑවා. ඉන්පසු ඔහු ෂුහූර් සඳහා ශෝකය ඉටු කර, යාච්ඤා කර පිටව ගියේය. පසුව කාන්තාව ඔහුට ඉතිරි එළුවා ගෙනාවා, ඔහු එය අනුභව කළා, පසුව පළමුව ශෝකය ඉටු නොකර දහවල් සලාතය ඉටු කළා. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු බක්ර්, ඉබ්නු අබ්බාස්, අබු හුරෙයිරා, ඉබ්නු මස්උද්, අබු රාෆි', උම් අල් හකම්, 'අම්රු බින් උමයියා, උම් 'අමීර්, සුවයිඩ් බින් අන් නුමාන් සහ උම් සලාමා' යන අයගෙන්ද විස්තර ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු බකර්ගේ හදීසය සනද් පැත්තෙන් වලංගු නොවේ'. එය ප්‍රකාශ කළ තැනැත්තා ඉබ්නු සිරින්ගෙන්, ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන්, අබු බකර්ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් හුසාන් බින් මිෂාක් ය. නමුත් සත්‍ය හදීසය ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ වාර්තාවකි, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන්, හෆීඩ්ස් - හදීස් ප්‍රවීණයන් - එය විස්තර කරන්නේ එලෙස ය. එය වෙනත් මාර්ගයකින් ද විස්තර කෙරේ; ඉබ්නු සිරින්, ඉබ්නු අබ්බාස්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන්. මෙම හදීසය අතෝ ඉබ්නු යසාර්, ඉක්රිමා, මුහම්මද් ඉබ්නු අම්ර් ඉබ්නු අතා, අලි ඉබ්නු අබ්දුල්ලා ඉබ්නු අබ්බාස් සහ ඉබ්නු අබ්බාස්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් ඔහුගේ කථික දාමයේ අබු බකර් අස්-සිද්දික් ගැන සඳහන් නොකර විස්තර කරන ලදී. මෙය වඩාත්ම සත්‍ය වේ. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයින් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ, ඔහුගේ අනුගාමිකයින් (තබිඉන්) සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණි අයගෙන් බොහෝ විද්වතුන් මෙම හදීසය ප්‍රගුණ කළහ. ගින්නෙන් ස්පර්ශ වූ දෙයක් අනුභව කිරීම සඳහා ශෝධනය කිරීම අවශ්‍ය නොවන බව ඔවුහු තර්ක කළහ. මෙය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ කරුණු දෙකක අවසානයයි, එය පළමු හදීසය, එනම් ගින්නෙන් ස්පර්ශ වූ දෙයක් සඳහා ශෝධනය පිළිබඳ හදීසය අවලංගු කරනවාක් මෙනි.

තහවුරු කරන හදීස් (76)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 76

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ

[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත, [අල් අමාසි] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලා අර් රාසි] වෙතින් [අල් බරෝ` බින් අසිබ්] වෙතින් [අබු මුආවියා] අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; ඔටුවන්ගේ මස් සඳහා පිරිසිදු කිරීම පිළිබඳ නීතිය ගැන නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් වරක් විමසූ විට, ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ: 'ඒ සඳහා පිරිසිදු කිරීම කරන්න'. ඉන්පසු එළු මස් අනුභව කිරීම සඳහා පිරිසිදු කිරීම පිළිබඳ නීතිය ගැන ඔහුගෙන් විමසූ විට, ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ: 'ඒ නිසා ඔබ පිරිසිදු කිරීම නොකළ යුතුය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ජාබීර් බින් සමුරා සහ උසයිද් බින් හුඩ්ලෙයාර්ගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අල් හජ්ජාජ් බින් අර්තාආ මෙම හදීසය අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලාහ්ගෙන්, අබ්දුර්රහ්මාන් බින් අබු ලයිලාගෙන්, උසයිද් බින් හුඩ්ලෙයාර්ගෙන් විස්තර කර ඇත.' නමුත් සත්‍ය වන්නේ අල් බරා` බින් අසිබ්ගේ අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු ලයිලාගේ හදීසයයි. මෙය අහමඩ් සහ ඉස්හාක්ගේ මතයයි. [උබයිදා අද්ල් දල්ලබ්බි] [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලා අර් රාසි] ගෙන්, [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු ලයිලා] ගෙන්, [දුල් ගුරා අල් ජුහානි] ගෙන් විස්තර කළේය. මේ අතර, හම්මද් බින් සලාමා මෙම හදීසය අල් හජ්ජාජ් බින් අර්තා` ගෙන් විස්තර කළ නමුත් ඔහු තම කතාවේ වැරැද්දක් කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු ලයිලා, ඔහුගේ පියා වන උසයිද් බින් හුද්ලෙයාර්ගෙන්. සහ සත්‍ය ඒවා අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලා අර් රාසිගෙන්, අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු ලයිලාගෙන්, අල් බරා` බින් අසිබ්ගෙන්. ඉෂාක් මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සත්‍ය හදීස් දෙකක් තිබේ; එනම් බරා` තුමාගේ හදීසය සහ ජාබිර් බින් සමුරාගේ හදීසය'. මෙය අහමඩ් සහ ඉස්හාක්ගේ මතයයි. තවද තාබියීන්වරුන් සහ තවත් සමහර විද්වතුන් ඔටුවන්ගේ මස් අනුභව කිරීම සඳහා ශෝධනය අවශ්‍ය නොවන බව ඔවුන්ගේ මතය බව වාර්තා කර ඇත. මෙය සුෆ්යාන් අට්ස් තාවුරි සහ කුෆා වැසියන්ගේ මතයයි.

තහවුරු කරන හදීස් (15)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 77

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا

[ඉෂාක් බින් මන්සූර්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [හිස්යාම් බින් උර්වා] වෙතින් [යාහ්යා බින් සයිද් අල් කත්තාන්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [බුස්රා බින්ත් ෂෆ්වාන්] වෙතින් [මගේ පියාට] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මහතා පැවසූ බව මට දන්වා ඇත: 'යමෙකු තම ලිංගේන්ද්‍රිය ස්පර්ශ කරන තුරු ඔහු සලාම් නොකළ යුතුය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ උම් හබීබා, අබු අයුබ්, අබු හුරෙයිරා, අර්වා බින්ත් උනයිස්, අයිසියා, ජාබිර්, සයිද් බින් කාලිඩ් සහ අබ්දුල්ලා බින් අම්රු යන අයගෙන් ද වාර්තා තිබේ. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සහීහ් විසින් විස්තර කර ඇත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මේ අනුව, එක් පුද්ගලයෙකු පමණක් මෙම හදීසය, හිස්යාම් බින් උර්වාගෙන්, ඔහුගේ පියා වන බුස්රා වෙතින් විස්තර කර නැත.' තවද [අබු උසාමා] ගේ ඉතිහාසය ද මෙම හදීසය [හිස්යාම් බින් උර්වා] ගෙන්, [ඔහුගේ පියා] ගෙන්, [මර්වාන්] ගෙන්, [බුස්රා] ගෙන්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් කියූ එකම තැනැත්තා නොවේ. ඉෂාක් බින් මන්සූර් ද එම දේම විස්තර කළ බව ඔහු පැවසීය; 'අබු උසාමා අපට මෙසේ කීවේය'. තවද මෙම හදීසය උර්වාහි අබු අස් සිනාද් විසින් ද, බුස්රාහි නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් කියවූහ. එය [අලි බින් හුජ්ර්] විසින් අපට කියන ලද දෙයකි. ඔහු මෙසේ පැවසීය; '[අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු අස් සිනාද්], [ඔහුගේ පියා] ගෙන්, [උර්වා] ගෙන්, [බුස්රා] ගෙන්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් අපට කියන ලද දෙයකි.' මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබිඉන් යන අයගේ සහචරයින්ගෙන් එක් අයෙකුගේ පමණක් නොව, අල් අවුසායි, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද ගන්නා ලදී. මුහම්මද් මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ වඩාත්ම සත්‍ය හදීසය බුස්රාගේ හදීසයයි'. තවද අබු සුරා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ, උම් හබීබාගේ හදීසය ද සත්‍ය වේ, එනම් අල් 'අල` ඉබ්නුල් හාරිත්ගේ හදීසය, මඛුල්ගෙන්, 'අන්බසා බින් අබු සුෆ්යාන්ගෙන්, උම් හබීබාගෙන්'. මුහම්මද් මෙසේ පැවසීය; 'මකුල් කිසි විටෙකත් 'අන්බසා බින් අබු සුෆ්යාන්' ගෙන් අසා නැත. 'අන්බසා මිනිසෙකුගෙන්, 'අන්බසාගෙන්' මෙම හදීසය හැර වෙනත් දෙයක් වාර්තා කළ අතර, ඔහු මෙම හදීසය සත්‍ය යැයි සිතුවාක් මෙන්'.

තහවුරු කරන හදීස් (26)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 78

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ

[හන්නාද්] මෙසේ පැවසීය, [මුලාසිම් බින් අම්ර්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් බද්ර්] [කයිස් බින් තල්ක් බින් අලි අල් හනාෆි] ගෙන් අපට විස්තර කළේය, [ඔහුගේ පියා] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන්, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'රහස් අවයව යනු පුද්ගලයෙකුගේ ගැටිත්තක් හෝ මස් කැබැල්ලක් පමණි'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු උමාමාගෙන් ද විස්තරයක් ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'එය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ එක් සහචරයෙකුගෙන් සහ තබියීන්වරුන්ගෙන් සමහරෙකුගෙන් පමණක් නොව, රහසිගත අවයව ස්පර්ශ කිරීම නිසා පිරිසිදු කිරීමක් නොමැති බව ඔවුන්ගේ මතයයි. මෙය කුෆා සහ ඉබ්නු අල් මුබාරක් වැසියන්ගේ මතයයි'. තවද මෙම හදීසය මෙම පරිච්ඡේදයේ විස්තර කර ඇති හොඳම හදීසයයි. මෙම හදීසය [අයියුබ් බින් උත්බා] සහ [මුහම්මද් බින් ජාබිර්] විසින් [කයිස් බින් තල්ක්] ගෙන් [ඔහුගේ පියා] ගෙන් විස්තර කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, සමහර විද්වතුන් තවමත් මුහම්මද් ඉබ්න් ජාබිර් සහ අයුබ් ඉබ්න් උත්බාගේ වාර්තා පිළිබඳව විවාද කරති. අබ්දුල්ලා ඉබ්න් බද්ර්ගෙන් ලබාගත් මුලාසිම් ඉබ්න් අම්ර්ගේ හදීසය වඩාත් විශ්වාසදායක සහ වඩා හොඳ ය.

තහවුරු කරන හදීස් (5)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 79

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ

[කුටයිබා], [හන්නාද්], [අබු කුරෙයිබ්], [අහ්මද් බින් මුනි'], [මහ්මුද් බින් ගයිලාන්] සහ [අබු 'අම්මර් අල් හුසේන් බින් හුරෙයිට්ස්] යන අය අපට මෙසේ පැවසූහ; [වාකි'] [අල් අ'මාසි] [හබීබ් බින් අබු තාබිත්] [උර්වා] [අයිසියා] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම භාර්යාවන් කිහිප දෙනෙකු සිප ගත් අතර, පසුව ඔහු යාච්ඤා කිරීමට පිටතට ගොස් නැවත පිරිසිදු කිරීමක් නොකළේය'. උර්වා පැවසීය; 'ඒ ඔබම විය යුතුයි,' උර්වා පැවසීය; 'එවිට ඔහු සිනාසුණේය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය පැවසූ පුද්ගලයා නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබි'ඉන්' ගේ සහචරයන්ගෙන් කෙනෙකු පමණක් නොවේ. මෙම මතය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි සහ කුෆාහි පදිංචිකරුවන් විසින් ගන්නා ලදී. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'සිපගැනීම නිසා ශෝකය ප්‍රකාශ කිරීමට බැඳීමක් නැත'. මේ අතර, මලික් බින් අනස්, අල් අවුසායි, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් යන අය සිපගැනීම සඳහා ශෝකය ප්‍රකාශ කිරීමට අවශ්‍ය බව විශ්වාස කළහ. මෙම මතය නබිතුමාගේ සහචරයින් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාගේ සහචරයින් සහ ඔහුගේ අනුගාමිකයින්ගේ විද්වතුන්ගෙන් එක් අයෙකු පමණක් ගත් එකක් නොවේ. කෙසේ වෙතත්, අපගේ සහචරයින් අයිෂාගෙන් හදීසය අත්හැරියේ එය සම්ප්‍රේෂණ දාමය අනුව දුර්වල යැයි සැලකූ බැවිනි. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය: 'අබු බකර් අල් අත්තාර් අල් බෂ්රි අලි ඉබ්නු අල් මදීනිගෙන් පවසන බව මට ඇසුණි, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'යාහ්යා බින් සයිද් අල් කත්තාන් මෙම හදීසය දුර්වල කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'එය කිසිවක් නොවන දෙයකට සමානයි.' ඔහු මෙසේද පැවසීය: 'මුහම්මද් බින් ඉස්මායිල් මෙම හදීසය දුර්වල කරන බව මට ඇසුණි, හබීබ් බින් අබු තාබිත් එය උර්වාගෙන් කිසි විටෙකත් අසා නැත.' [ඉබ්‍රාහිම් අට් තයිමි] ගෙන්, [අයිෂා] ගෙන් වාර්තා වී ඇත්තේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ඇයව සිපගත් බවත් ඇය නැවත ශෝකය ප්‍රකාශ නොකළ බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, මෙම හදීසය ද වලංගු නොවේ. ඉබ්‍රාහිම් අත්-තායිමි මෙය අයිෂාගෙන් අසා ඇති බව අපි නොදනිමු. මේ කාරණය සම්බන්ධයෙන් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් සත්‍ය හදීසයක් නොමැත.

තහවුරු කරන හදීස් (32)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 80

حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ

[Abu Ubaidah bin Abu As Safar -namely- Ahmad bin Abdullah Al Hamdani Al Kufi] අපට පවසා ඇත. තවද [ඉෂාක් බින් මන්සූර්] මෙසේ පැවසීය. [අබු උබයිදා] අපට පවසා ඇත, ඉෂාක් පැවසීය. [අබ්දු අෂ්ෂාමාද් බින් අබ්දුල් වොරිට්ස්] අපට පවසා ඇත, මට [මගේ පියා] [හුසේන් අල් මුඅලිම්] වෙතින් [යහ්යා බින් අබු කට්සිර්] ගෙන් පවසා ඇත. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ අල්ලාහ්ගේ දූතයා සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගේ වමනය බිඳ දැමූ බව [අබ්දුර්රහ්මාන් බින් අම්රු අල් අවුසායි] මට [යායිසි ඉබ්නුල් වලිද් අල් මක්සුමි] වෙතින් [ඔහුගේ පියාගෙන්] [අබු දර්දාගෙන්] [මදාන් බින් අබු තල්හා] වෙතින් මට පවසා ඇත. අබු දර්දා (රලි) පැවසුවේය. 'පසුව මම දමස්කස් පල්ලියේදී [ත්සෞබාන්] මුණගැසුණා, මම ඔහුට ඒ ගැන දැනුම් දුන්නා, ඔහු කිව්වා, 'ඔව්, ඇත්තටම මම තමයි ඔහුට වෝෂන් වතුර වත් කළේ' කියලා. අබු ඊසා කිව්වා; ඉස්හාක් බින් මන්සූර් කිව්වා; 'මදාන් බින් තල්හා' කියලා. අබු ඊසා කිව්වා; 'ඉබ්නු අබු තල්හා වඩාත් අව්‍යාජ වුවත්.' අබු ඊසා කිව්වා; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබි'ඉන් ගේ සහචරයින් අතරින් එක් විද්වතෙකු පමණක් වමනය හෝ රුධිරයෙන් - නාසයෙන් ලේ ගැලීම - නිසා පුද්ගලයෙකු වෝෂන් කළ යුතු බව මතයේ නැත. මෙම මතය සුෆියාන් අට්ස් තවුරි, ඉබ්නුල් මුබාරක්, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ගන්නා ලදී.' සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ වමනය හෝ නාසයෙන් ලේ ගැලීම නිසා පුද්ගලයෙකුට වෝෂන් කළ යුතු නැති බවයි. මෙම මතය මලික් සහ සියාෆි විසින් ගන්නා ලදී. හුසේන් අල් මුඅල්ලීම් මෙම හදීසය හොඳ යැයි සැලකීය. තවද හුසේන්ගේ හදීසය මෙම පරිච්ඡේදයේ හොඳම හදීසයයි. මමාර් මෙම හදීසය යාහ්යා බින් අබු කට්සිර්ගෙන් වාර්තා කළ නමුත් ඔහු එහි වැරදියි. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'යායිසි ඉබ්නුල් වලීඩ්ගෙන්, කාලිඩ් බින් මදාන්ගෙන්, අබු දර්දාගෙන්', සහ ඔහු එහි අල් අවුසායි යන නම සඳහන් කළේ නැත. ඔහු මදාන් බින් අබු තල්හා වුවද, එය කාලිඩ් බින් මදාන්ගෙන් බව ඔහු පැවසීය.