Imam Tirmidzi : 61
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ
Bamaze kutubwira [Hannad] na [Al Hasan bin Ali Al khallal] n’abandi, baravuga bati; yatubwiye [Abu Usamah] kuva kuri [Al Walid bin Katsir] kuva kuri [Muhammad bin Ka’ab] kuva kuri [Ubaidullah bin Abdullah bin Rafi’ bin Khadij] kuva kuri [Abu Said Al Khudri] ati; umuntu arabaza; 'Ewe Ntumwa y'Imana, twoba dushobora kwiyuhagira mu mazi y'iriba rya Budla'ah ryajugunywemwo ririmwo ibikoresho vyo mu kwezi vyakoreshejwe, inyama z'imbwa n'imivyimba?' maze Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arishura ati; 'Nta gukeka, amazi arasukuye, ntaco yoyahumanya'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan, Abu Usamah yaravuze ko ari hadithi nziza, kandi nta n'umwe yigeze avuga hadithi ya Abu Said yerekeye iriba rya Budla'ah ryiza kuruta iryo yavuzwe na Abu Usamah. Kandi iyi hadithi yaravuzwe ivuye mu mirongo myinshi ivuye kuri Abu Said. Na muri iki gice harimwo amahadithi ya Ibn Abbas na Aisyah’.
Imam Tirmidzi : 62
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ
Yatubwiye [Hanadi] ati; yatubwiye [Abdah] kuva kuri [Muhamadi bin Ishaq] kuva kuri [Muhamadi bin Ja’far bin Az Zubair] kuva kuri [Ubaidullah bin Abdullah bin Umar] kuva kuri [Ibnu Umar] ati; Ibn Umar ati: «Numvise na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam igihe yabazwa ivyerekeye amazi ari mu mirima kandi akenshi asurwa n’ibikoko vyo mw’ishamba n’ibindi bikoko; Nuko Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arishura ati; 'Amazi niyashika kuri Qulah zibiri rero ntazobamwo ubuhumane -najis-'. Abdah ati; Muhamadi bini Ishaq ati; 'Al Qullah ni ibibindi binini vyinshi, kandi Qullah ni amazi akenshi akoreshwa mu kunywa'. Abu Isa ati; ‘Kandi ivyo ni vyo Imamu Shafi’i, Ahmad na Ishaq biyumvira. Baravuga bati; ‘Iyo amazi ashitse kuri Qullah zibiri rero ntaco yoyahumanya, ni ukuvuga igihe cose atahinduye umunuko canke uburyohe, maze bakavuga ngo; 'Hari amazi angana n'ibibindi bitanu vya Qirbah -'.
Imam Tirmidzi : 63
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
Yaratubwiye [Mahmud bin Ghailan] ati; yatubwiye [Abdurrazaq] avuye kuri [Ma’mar] avuye kuri [Hammam bin Munabbih] avuye kuri [Abu Hurairah] avuye ku Ntumwa y’Imana, ati; 'Ntihagire uwo muri mwebwe yigera anywa amazi aguma - atatemba - hanyuma akayayoga'. Abu Isa ati; 'Iyi ni hadithi y'ukuri, kandi muri iki gice harimwo n'inkuru ya Jabir'.
Imam Tirmidzi : 64
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ
Yatubwiye [Qutaiba] avuye kuri [Malik]. Kandi avuye mu yindi nzira; Twarabwiwe [Al Ansari Ishaq bin Musa] ati; yaratubwiye [Ma’n] ati; yatubwiye [Malik] avuye kuri [Shafwan bin Sulayimu] avuye kuri [Said bin Salamah] mu muryango wa Ibn Al Azraq; ko [Al Mugirah bin Abu Burdah] bani Abdu Ad Dar, yamumenyesheje; ko yumvise [Abu Huraira] avuga ati; ko hari umuntu yabajije Nkurunziza w’Imana; ‘Ewe Ntumwa y’Imana, vy’ukuri twagendeye mu kiyaga kandi twazanye amazi makeyi gusa, nitwakoresha ayo mazi mu kwiyuhagira niho tuzogira inyota. None twoshobora kwiyuhagira mu mazi y’ikiyaga?’. maze Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam arishura ati; 'Ikiyaga kirasukuye mu mazi kandi ni halal mu mivyimba yaco'. Muri iki gice harimwo kandi amateka ya Jabir na Al Firasi. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri, kandi ico ni co ciyumviro gifatwa n'aba fuqaha benshi bavuye mu bagenzi b'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam. Muri bo harimwo Abubakari, Umari na Ibunu Abasi. Bemera ko gusukura n’amazi y’ikiyaga vyemewe. Ariko kandi, hariho n’abagenzi bamwebamwe b’Intumwa y’Imana bavyemeje, muri bo harimwo Ibnu Umar na Abdullah bin Amru. Abudula bin Amru ati: «Ati; 'Wari umuriro'.
Imam Tirmidzi : 65
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ
Twarabwiwe [Hanadi] na [Kutaiba] na [Abu Kuraibu] bati; yatubwiye [Waki’] avuye kuri [Al Amasy] ati; Numvise [Mujahid] abwira [Thawus] avuye kuri [Ibn Abbas] ati; Intumwa y’Imana yaciye ku mva zibiri, aca avuga ati; ’ Bompi bariko barababazwa, kandi ntibababazwa kubera icaha gikomeye ico ari co cose. Uyu yarababazwa kubera ko atavyipfuka iyo ariko arasoma, uwundi na we kubera ko yiteranya’. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri.' Kandi [Mansur] yaravuze iyo hadithi kuri [Mujahid], kuri [Ibnu Abbas], ariko ntiyayivuze kuri Thawus. Hagati aho, hadithi yavuzwe na Al Amasy ni yo y’ukuri kuruta. Aravuga ati; 'Numvise Abu Bakr bin Abn Al Balkhi - umuntu yasavye Waki ngo ayisome' - avuga ngo; 'Al Amasy ni we amenyereye sanad ya Ibrahimu kuruta Mansur'.
Imam Tirmidzi : 66
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا
Twarabwiwe [Qutaiba] na [Ahmadu bin Muni’] bati; yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] kuva kuri [Az Zuhri] kuva kuri [Ubaidila bin Abdullah bin Utbah] kuva kuri [Ummu Qais bint Mihshan] ati; 'Nahuye n'Umuhanuzi Sallallahu Alaihi Wasallam n'umwana wanje atari yariye ivyo kurya - yari akiri uruyoya -, hanyuma aramusukako amasobe. Nuko Nkurunziza asaba amazi, hanyuma asuka ayo mazi ku nkari.’ Aravuga ati; 'Muri iki gice harimwo kandi inkuru zavuzwe na Ali, Aisyah, Zainab, Lubaba bint Al Harith, ari bo Ummu Al Fadll bin Abbas bin Abdul Muthallib, Abu As Samh, Abdulla bin Amru, Abu Laila na Ibnu Abbas. Ivyo nivyo vyiyumviro vy’abahinga benshi mu vya siyansi bavuye mu bagenzi b’Intumwa sallallaahu alaihi wasallam, aba tabi’in n’abantu babakurikiye nka Ahmad na Ishaq. Baravuga bati; 'Inkari z'umuhungu zirapfukwa - zipfukwa - mu gihe inkari z'umukobwa zirasukurwa, ivyo ni iyo bompi batarya, iyo bompi barya rero bitegerezwa kwozwa'.
Imam Tirmidzi : 67
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ
Yaratubwiye [Al Hasan bin Muhamadi Az Za’farani] ati; yaratubwiye [‘Affan bin Muslim] ati; yaratubwiye [Hamadi bini Salama] ati; yatubwiye [Humayidi] na [Qotadah] na [Tsabit] bavuye kuri [Anasi] bati; ’ Hari abantu bavuye i Urainah baje i Medina, ariko ntibari babereye ikirere ca Medina, ni co gituma Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yabarungitse -aho- ingamiya za zakat zari ziri. Aravuga ati; 'Nywa amata yawe n'amasobe yawe'. Ariko rero, bica umushumba wa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, baca birukana izo ngamiya, hanyuma zirahunga. Hanyuma babashikirizwa Nkurunziza sallallaahu alaihi wasallam, aca abaca ibiganza n’ibirenge nk’umusaraba, amaso yabo arabaca, hanyuma abajugunya mu harrah -ubugaragwa bushushe-’. Anasi ati; 'Nabonye umwe muri bo aguye hasi gushika umusenyi winjiye mu kanwa kabo, hanyuma barapfa'. Kandi kumbure Hammad yavuze ati; 'Yarumye hasi n'akanwa gushika bapfuye'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri, kandi iyi hadithi na yo nyene yaravuzwe na Anas mu bundi buryo. Ivyo ni vyo abahinga benshi biyumvira, Bavuga ngo; 'Nta kibi kiri mu mavyi y'ibikoko bishobora kuribwa inyama zavyo'.
Imam Tirmidzi : 68
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ
Yatubwiye [Al Fadll bin Sahl Al A’raj Al Bagdadi] ati; yatubwiye [Yahya bin Ghailan] ati; yatubwiye [Yazidi bin Zura’] ati; yatubwiye [Sulayimani At Taimi] avuye kuri [Anasi bin Malik] ati; 'Umuhanuzi sallallaahu alaihi wasallam yarazimye amaso yabo kuko bazimye amaso y'umwungere'. Abu Isa ati; ‘Iyi hadithi ni iyo ku rugero rwa gharib, nta n’umwe tuzi avuga iyi hadithi atari uyu sheikh, ya Yazid bin Zurai’, kandi ivyo bihuye n’ijambo ryiwe; -n’ibikomere -mbere- bifise qishas-. Iyi hadithi na yo nyene yaravuzwe na Muhamadi bin Sirin, ati; 'Ivyo Nkurunziza sallallaahu alaihi wasallam yarabibakoreye imbere y'uko umurongo uvuga ku bibazo vya hudud uhishurirwa'.
Imam Tirmidzi : 69
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Bamaze kutubwira [Qutaiba] na [Hanadi] baravuga bati; yatubwiye [Waki’] avuye kuri [Syu’bah] avuye kuri [Suhail bin Abu Salih] avuye kuri [se wiwe] avuye kuri [Abu Hurairah] ati; 'Umuhanuzi w'Imana yavuze ati; 'Nta kwiyuhagira kiretse kubera imvo z'ijwi canke umunuko'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri.'
Imam Tirmidzi : 70
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ
Yaratubwiye [Qutaiba] ati; yatubwiye ivya [Abudu Aziz bin Muhamadi] bivuye kuri [Suhail bin Abu Salih] bivuye kuri [se wiwe] bivuye kuri [Abu Hurairah]; 'Umuhanuzi w'Imana yavuze ati; 'Nimba umwe muri mwebwe ari mu musigiti, akagira umuyaga hagati y'amatako, rero ntusohoke gushika yumvise ijwi canke yumvise umunuko'. Aravuga ati; 'Muri iki gice harimwo kandi inkuru zavuzwe na Abdullah bin Zaid, Ali bin Thalq, Aisyah, Ibnu Abbas, Ibnu Mas'ud na Abu Said'. Abu Isa ati; ‘Iyi hadithi ni hasan y’ukuri, ni co ciyumviro c’intiti; ko umuntu adakwiye kwiyuhagira gushika yumvise ijwi canke ngo amoke umunuko. Abdullah Ibnuli Mubaraki ati; 'Iyo umuntu atazi neza ko afise hadas canke atari yo, rero ntabwirizwa kwiyuhagira gushika azi neza, kugira ngo ashobore kuyirahira'. Yongera ati: «Nimba ijwi rivuye mu bihimba vy'irondoka vy'umugore, rero ategerezwa kwiyuhagira.» Ivyo ni vyo Imamu Shafi’i na Ahmad bavuga.
Imam Tirmidzi : 71
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Yaratubwiye [Mahmud bin Ghailan] ati; yatubwiye [Abdurrazaq] ati; yatumenyesheje [Ma’mar] avuye kuri [Hammam bin Munabbih] avuye kuri [Abu Hurairah] avuye kuri Nkurunziza w’Imana, ati; 'Nta gukeka, Allah ntazokwemera isengesho ry'umwe muri mwebwe iyo akora hadats gushika akoze ubwogero'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri mu rugero rwayo'.
Imam Tirmidzi : 72
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
Yatubwiye [Isma’il bin Musa] ababa i Kufa, na [Hannad] na [Muhammad bin Ubaid Al Muharibi] n’insobanuro imwe, bati; yatubwiye [Abdusalamu bin Harb Al Mula`i] avuye kuri [Abu Khalid Ad Dalani] avuye kuri [Qotadah] avuye kuri [Abul Aliyah] avuye kuri [Ibnu Abbas] ko yabonye Nkurunziza saw. Maze ndavuga nti; 'Ewe Ntumwa y'Imana, warasinziriye!' ati; ‘Mu vy’ukuri, ubwogero si ngombwa kiretse ku baryamye baryamye. Kuko abantu baryamye baryamye, ingingo zabo zose zizoca ziyoroshe -zirambutse-'. Abu Isa ati; 'Izina rya Abu Khalidi ni Yazidi bin Abdurrahmani'. Yongera ati: «Muri iki gice harimwo n’amateka ya Aisyah, Ibn Mas’ud na Abu Hurairah».
Imam Tirmidzi : 73
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ
Yatubwiye [Muhamadi bin Basyyar] ati; yatubwiye [Yahya bin Said] avuye kuri [Syu’bah] avuye kuri [Qatadah] avuye kuri [Anas bin Malik] ati; 'Abagenzi b'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam barasinzira, hanyuma baravyuka barasenga batasubiye kwiyuhagira'. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ni hasan y'ukuri.' Aravuga ati; ‘Numvise Salih bini Abdullah avuga ati; 'Nabajije Abdullah Ibnul Mubarak itegeko ry'abantu baryama bicaye babigiranye umugambi, aca ambwira ati: 'Ntabwirizwa kwiyuhagira'. Abu Isa ati; Said bin Arubah yaravuze hadithi ya Ibnu Abbas avuye muri Qatadah avuye kuri Ibnu Abbas. Ntiyavuze izina rya Abul Aliyah muri ryo kandi ntiyamuvuze. Intiti ziratandukanye mu vyiyumviro vyazo ku bijanye no kwiyuhagira kubera ugusinzira, hari intiti zivuga ko atari ngombwa kwiyuhagira iyo umuntu asinziriye yicaye canke ahagaze, gushika asinziriye aryamye. Ico ciyumviro cafashwe na Ats Tsauri, Ibnul Mubarak na Ahmad. Ariko bamwe muri bo bati; 'Niyasinzira gushika ubwenge bwiwe butagikora, rero ategerezwa kwiyuhagira.' Ico ciyumviro cafashwe na Ishaq. Imamu Ash Syafi’i ati; 'Umuntu niyasinzira gushika arose, canke gushika icicaro ciwe gihindutse kubera gusinzira, rero ategerezwa kwiyuhagira.'
Imam Tirmidzi : 74
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ
Twarabwiwe [Ibn Abu Umar] ati; yatubwiye [Sufyani bin Uyainah] kuva kuri [Muhamadi bin Amru] kuva kuri [Abu Salama] kuva kuri [Abu Hurairah] ati; Rasulullah ati; 'Ukwiye kwiyuhagira ku kintu cose gikozwe n'umuriro, naho coba ari amata yumye -ifuru-'. Abu Salama ati; Ibn Abbas aramubaza ati: «Ewe Abu Hurairah, mbega dutegerezwa kwiyuhagira kubera turya amavuta y’ibitoke? Kandi twoba dutegerezwa kandi kwiyuhagira kubera ko tunywa amazi asusurutse?’ Abu Salama ati; Abu Hurairah aca arishura ati: «Ewe mwana wa mwenewacu, niwaba wumva hadithi ivuye ku Ntumwa sallallaahu alaihi wasallam, ntushireho ingero - zingana -». Abu Isa ati; 'Muri iki gice harimwo kandi inkuru zavuzwe na Ummu Habiba, Ummu Salamah, Zaid bin Thabit, Abu Salamah, Abu Ayyub na Abu Musa'. Abu Isa yongeye ati: 'Abahinga bamwebamwe bafise iciyumviro c'uko ubwogero ari ngombwa kubera ko ikintu gihindurwa n'umuriro - ibitoke bihinduka ibitetswe -, ariko benshi mu bahinga mu vya siyansi bavuye mu bagenzi b'Intumwa sallallaahu alaihi Wasallam, abatabi'in n'abakurikira ntibakora ikintu gihinduwe n'umuriro kubera ''
Imam Tirmidzi : 75
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ
Twarabwiwe [Ibn Abu Umar] ati; yatubwiye [Sufyani bin Uyaina] ati; yatubwiye [Abudula binu Muhamadi binu Aqil] ko yumvise [Jabir]. [Sufyani] ati; kandi amaze kutubwira [Muhamadi Ibnul Munkadir] avuye [Jabir] ati; 'Intumwa y'Imana yasohotse nanje. Yagendeye umugore w’umunya Ansar, uwo mugore aca amwica impene arayirya, hanyuma uwo mugore na we amuzanira igiseke kirimwo amatafari mashasha, na we arayirya. Inyuma y’ivyo aca yiyuhagira zhuhur, arasenga aragenda. Uwo mugore aca amuzanira ya mpene isigaye, arayirya, aca asenga igisabisho ca muhingamo atabanje kwiyuhagira. Aravuga ati; 'Muri iki gice harimwo kandi inkuru zavuzwe na Abu Bakri, Ibnu Abbas, Abu Hurairah, Ibunu Mas'ud, Abu Rafi', Ummu Al Hakam, Amru bin Umayya, Ummu Amir, Suwaid bin An Nu'man na Ummu Salamah'. Abu Isa ati; 'Hadithi ya Abu Bakr muri iki gice ntaco imaze ku ruhande rwa sanad'. Kandi uwayivuze ni Husan bin Mishak, avuye kuri Ibn Sirin, avuye kuri Ibn Abbas, avuye kuri Abu Bakr avuye ku Ntumwa y’Imana. Ariko hadithi y’ukuri ni raporo ivuye kuri Ibn Abbas, ivuye ku Nkurunziza Sallallahu Alaihi Wasallam, ni ko abahafidz - abahinga mu vya hadithi - bayivuga. Iravugwa kandi ivuye mu yindi nzira; kuva kuri Ibn Sirin, Ibn Abbas, kuva ku Ntumwa y’Imana. Iyi hadithi na yo nyene yaravuzwe na ‘Atho’ bin Yasar, Ikrimah, Muhammad bin Amru bin ‘Atha, Ali bin Abdullah bin Abbas, n’abandi benshi bavuye kuri Ibn Abbas, bavuye ku Ntumwa y’Imana atavuze mu sanad yiwe izina Abu Bakar Ash Shiddiq. Kandi iki ni co kintu c’ukuri kuruta ibindi vyose. Benshi mu bahinga bo mu bagenzi b’Intumwa sallallaahu alaihi wasallam, abatabi’in n’abantu babakurikiye barashize mu ngiro iyo hadithi. Bemera ko badategerezwa kwiyuhagira kuko barya ikintu cakozweko n’umuriro. Ivyo ni iherezo ry’ibintu bibiri bivuye kuri Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, nk’aho ivyo vyazivye hadithi ya mbere, ni ukuvuga hadithi yerekeye ubwogero kubera ikintu gikozwe n’umuriro’.
Imam Tirmidzi : 76
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
Yatubwiye [Hanadi] ati; yatubwiye [Abu Muawiyah] avuye kuri [Al Amasy] avuye kuri [Abudula bin Abdulla Ar Razi] avuye kuri [Abudurahman bin Abu Laila] avuye kuri [Al Barro` bin ‘Azib] ati; Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yigeze kubazwa ivyerekeye itegeko ryo kwiyuhagira ku nyama z’ingamiya, arishura ati; 'Muyikore ubwogero'. Hanyuma bamubaza ivyerekeye urubanza rwo kwiyuhagira umuntu arya inyama z’impene, arishura ati; 'Ntimukore ubwogero kubera ryo'. Aravuga ati; 'Muri iki gice harimwo kandi amateka ya Jabiri bin Samura na Usaid bin Hudlair'. Abu Isa ati; Al Hajjaj bin Artha`ah yaravuze iyi hadithi ivuye kuri Abdullah bin Abdullah, ivuye kuri Abdurrahman bin Abu Laila, ivuye kuri Usaid bin Hudlair. Ariko ikiriho ni hadithi ya Abdurrahman bin Abu Laila wo muri Al Bara` bin ‘Azib. Ivyo ni vyo Ahmad na Ishaq biyumvira. Kandi [Ubaida Adl Dlabbi] yaravuze kuri [Abdulla bin Abdulla Ar Razi], kuri [Abdurrahman bin Abu Laila], kuri [Dzul Ghurrah Al Juhanni]. Hagati aho, Hammad bin Salamah yaravuze iyo hadithi ivuye kuri Al Hajjaj bin Artha`ah, ariko yarakoze ikosa mu kuyivuga. Aravuga ati; Abdullah bini Abdurrahman bini Abu Laila, avuye kuri se, avuye kuri Usaid bini Hudlair. Kandi ivy’ukuri ni, bivuye kuri Abdullah bin Abudullah Ar Razi, bivuye kuri Abdurrahman bin Abu Laila, bivuye kuri Al Bara` bin ‘Azib. Ishaq ati; ‘Muri iki gice harimwo hadithi zibiri z’ukuri zivuye kuri Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam; ni ukuvuga hadithi ya Barra` n’iya Yabiri bin Samura’. Ivyo ni ivyiyumviro vya Ahmad na Ishaq. Kandi vyaravuzwe n’intiti zimwe zimwe zivuye mu ba Tabi’in n’abandi, ko bafise iciyumviro c’uko udategerezwa kwiyuhagira kubera ko urya inyama z’ingamiya. Ivyo ni vyo Sufyan Ats Tsauri n’ababa i Kufa’ bavuga.
Imam Tirmidzi : 77
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا
Twarabwiwe ko [Ishaq bin Mansur] ati; yatubwiye [Yahya bin Said Al Qathhan] kuva kuri [Hisyam bin Urwah] ati; yamenyesheje [dawe] avuye kuri [Busrah bint Shafwan] ko Nkurunziza w’Imana, ati; 'Uwuzokora ku bihimba vy'irondoka vyiwe wese ntaze asenge ataraheza kwiyuhagira'. Aravuga ati; 'Muri iki gice harimwo kandi inkuru zavuzwe na Ummu Habiba, Abu Ayyub, Abu Hurairah, Arwa bint Unais, Aisyah, Jabir, Zaid bin Khalid na Abdullah bin Amru. Abu Isa ati; 'Iyi hadithi ivugwa na Hasan Sahih'. Aravuga ati; ‘Gutyo, si umuntu umwe gusa yivugiye iyi hadithi, ivuye kuri Hisyam bin Urwah, ivuye kuri se, ivuye kuri Busrah. Kandi amateka ya [Abu Usamah] si we wenyene yavuze iyi hadithi, avuye kuri [Hysyam bin Urwah], avuye kuri [se wiwe], avuye kuri [Marwan], avuye kuri [Busrah], avuye kuri [Busrah], avuye ku Ntumwa y’Imana saw. Ishaq bin Mansur na we nyene yaravuze ivyo nyene, ati; ‘Abu Usamah ni we yatubwiye gutyo’. Kandi iyo hadithi na yo nyene yaravuzwe na Abu Az Zinad, wo muri Urwah, wo muri Busrah, wo ku Ntumwa y’Imana. Ivyo ni vyo kandi vyatubwiwe na [Ali bin Hujr]. Aravuga ati; 'Twarabwiwe [Abdurrahman bin Abu Az Zinad], bivuye kuri [se wiwe], bivuye kuri [Urwah], bivuye kuri [Busrah], bivuye kuri Nkurunziza w'Imana nk'ukwo. Kandi ivyo si iciyumviro c’umuntu umwe gusa, kivuye ku bagenzi b’Intumwa Sallallahu Alaihi Wasallam n’aba tabi’in. Ivyo navyo vyafashwe na Al Auza’i, Syafi’i, Ahmad na Ishaq’. Muhamadi ati; 'Hadithi y'ukuri kuruta izindi zose muri iki gice ni hadithi ya Busrah'. Abu Zura aravuga ati; 'Muri iki gice, hadithi ya Ummu Habiba na yo nyene ni iyo ukuri, ni ukuvuga hadithi ya Al 'Ala` Ibnul Harith, wo muri Makhul, wo muri 'Anbasah bin Abu Sufyan, wo muri Ummu Habiba'. Muhamadi ati; 'Makhul ntiyari bwigere yumva 'Anbasah bin Abu Sufyan'. Hagati aho Anbasah yaravuze ibintu bivuye ku muntu, bivuye kuri Anbasah yongeyeko kuri iyi hadithi, nk’aho yiyumvira ko iyo hadithi ari iyo ukuri’.
Imam Tirmidzi : 78
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ
Yatubwiye [Hanadi] ati; yatubwiye [Mulazim bin Amru] kuva kuri [Abdullah bin Badr] kuva kuri [Qais bin Thalq bin Ali Al Hanafi], kuva kuri [se wiwe] kuva ku Ntumwa y’Imana, ati; 'Ibihimba vy'irondoka ni ikivyimba canke igice c'inyama gusa kiva ku muntu'. Aravuga ati; 'Muri iki gice harimwo n'amateka ya Abu Umamah'. Abu Isa ati; 'Ntivyavuzwe gusa n'umwe mu bagenzi b'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam na bamwe mu batabi'in, bari bafise iciyumviro c'uko ata kwiyuhagira kubera gukora ku bihimba vy'irondoka. Ico ni co ciyumviro cafashwe n’abantu b’i Kufa na Ibnul Mubarak’. Kandi iyi hadithi ni yo hadithi nziza cane ivugwa muri iki gice. Iyi hadithi yavuzwe na [Ayyub bin Utbah] na [Muhammad bin Jabir] bavuye kuri [Qais bin Thalq], bavuye kuri [se wiwe]. Ariko rero, hariho intiti zitari nke zica zivuga kuri Muhamadi bin Jabir na Ayyub bin Utbah. Kandi hadithi ya Mulazim bin Amru ya Abdullah bin Badr ni yo y’ukuri kandi ni nziza kuruta’.
Imam Tirmidzi : 79
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ
Twarabwiwe [Qutaiba] na [Hannad] na [Abu Kurayib] na [Ahmadu bin Muni] na [Mahmud bin Ghailan] na [Abu Ammar Al Husain bin Huraits] bati; [Waki’] yatubwiye avuye kuri [Al Amasy] avuye kuri [Habib bin Abu Tabit] avuye kuri [Urwah] avuye kuri [Aisyah] ati; 'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam yasomye bamwe mu bagore biwe, hanyuma arasohoka aja gusenga ntiyongera kwiyuhagira'. Urwah ati; Urwah ati: ‘Utegerezwa kuba ari wewe ubwawe; 'Aca aratwenga'. Abu Isa ati; 'Umuntu yavuze iyi hadithi ntiyari umwe gusa mu bagenzi b'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam na tabi'in'. Ico ciyumviro cafashwe na Sufyan Ats Tsauri n’abanya Kufa. Baravuga bati; 'Nta n'itegeko ryo kwiyuhagira kubera gusoma'. Hagati aho Malik bin Anas, Al Auza’i, Siyafi’i, Ahmad na Ishaq ni bo bafise iciyumviro; ko gusoma bisaba kwiyuhagira. Ico ciyumviro nticafashwe n’umwe mu bahinga bo mu vya siyansi gusa bavuye mu bagenzi b’Intumwa sallallaahu alaihi wasallam na tabi’in. Ariko rero, abagenzi bacu barahevye iyo hadithi ya Aisyah kuko babona ko ari intege nke mu bijanye n’ivy’isanad. Abu Isa ati; 'Numvise Abu Bakri Al Atthar Al Bashri avuga kuri Ali Ibnul Madini, ati; Yahya bin Said Al Qathani aragoyagoya iyi hadithi. Na we ati; 'Ni co kimwe n'ubusa'. Nawe ati; 'Numvise Muhamadi bin Isma'il agoyagoya iyi hadithi, kandi Habib bin Abu Thabit ntabwo yigeze yumva ivya Urwah'. Havuzwe na [Ibrahim At Taimi], kuri [Aisyah] ko Nkurunziza yamusomye rimwe, ntiyasubira kwiyuhagira. Ariko rero, iyo hadithi na yo nyene ntaco imaze. Ntitwigeze tumenya ko Ibrahimu At Taimi yumvise ivya Aisyah. Nta hadithi z’ukuri zivuye ku Muhanuzi Sallallahu Alaihi Wasallam ziri muri iki gice’.
Imam Tirmidzi : 80
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ
Yatubwiye [Abu Ubaida bin Abu As Safar -ari we- Ahmadu bin Abdulla Al Hamdani Al Kufi]. Nuko [Ishaki bin Mansuri] ati; yaratubwiye [Abu Ubaida], Ishaq ati; yaratumenyesheje [Abdu Ashshamad bin Abdul Warits] ati; yambwiye [dawe] avuye kuri [Husayini Al Mu’allim] avuye kuri [Yahya bin Abu Katsir] ati; yambwiye [Abdurrahman bin Amru Al Auza’i] wo kuri [Ya’isy Ibnul Walid Al Makhzumi] wo kuri [se wiwe] wo kuri [Ma’dan bin Abu Talhah] wo kuri [Abu Darda`] ko Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yarutse, hanyuma akava mu kwisonzesha kwiwe, aca akora ubusa. Abu Darda' ati; ‘Maze nca mbona [Tsauban] mu musigiti w’i Damasiko, ndabimubwira, aca avuga ati; 'Nivyo, mbere ni jewe namusutse amazi yo kwiyuhagira'. Abu Isa ati; Ishaq bini Mansuri ati; 'Madani mwene Taliha'. Abu Isa ati; 'Muri ico gihe Ibn Abu Talhah ni we w'ukuri kuruta'. Abu Isa ati; 'Nta n'intiti imwe gusa yo mu bagenzi b'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam n'aba tabi'in ifise iciyumviro c'uko umuntu ategerezwa kwiyuhagira kubera gukorora canke amaraso - amaraso ava mu zuru -. Ico ciyumviro cafashwe na Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Ahmad na Ishaq’. Hagati aho, hari intiti zifise iciyumviro c’uko umuntu adakwiye kwiyuhagira kubera gukorora canke kuva amaraso mu zuru. Ico ciyumviro cafashwe na Malik na Syafi’. Husain Al Mu’allim abona ko iyo hadithi ari nziza. Kandi hadithi ya Husain niyo hadithi nziza cane muri iki gice. Ma’mar yaravuze iyo hadithi kuri Yahya bin Abu Katsir, ariko yari yibeshe muri yo. Aravuga ati; 'Ivyavuye kuri Ya`isy Ibnul Walid, vyavuye kuri Khalid bin Ma'dan, vyavuye kuri Abu Darda`, kandi ntiyavuze muri ryo izina Al Auza'i. Yavuze ko vyavuye kuri Khalid bin Ma’dan, naho yari Ma’dan bin Abu Talhah’.