Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 हदीस
हदीस
Imam Tirmidzi : 61
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ
[हन्नद] र [अल हसन बिन अली अल खल्लाल] र अरूले हामीलाई बयान दिएका छन्, उनीहरूले भने; [अबू उसामाह] ले हामीलाई [अल वालिद बिन काथिर] बाट [मुहम्मद बिन काब] बाट [उबैदुल्लाह बिन अब्दुल्लाह बिन रफी' बिन खदीज] बाट [अबू सईद अल खुदरी] बाट बयान दिएका छन्; कसैले सोध्यो; 'हे अल्लाहका रसूल, के हामीलाई महिनावारी भएको बेला प्रयोग गरिएको प्याड, कुकुरको मासु र सिनो फ्याँकिएको बुदलाह इनारको पानीबाट वुजू गर्न अनुमति छ?' अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले जवाफ दिए: 'वास्तवमा, पानी पवित्र छ, यसलाई अपवित्र बनाउने कुनै पनि चीज छैन'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन हो, अबू उसामाहले यो राम्रो हदीस हो भनेर बताएका छन्, र अबू सईदबाट बुदलाह इनारको बारेमा कसैले पनि कुनै हदीस बयान गरेका छैनन् जुन अबू उसामाहले वर्णन गरेको भन्दा राम्रो हो।' यो हदीस अबू सईदबाट धेरै तरिकाले वर्णन गरिएको छ। यस अध्यायमा इब्न अब्बास र आइशाबाट पनि हदीसहरू छन्।
हदीस
Imam Tirmidzi : 62
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ
हामीलाई [हन्नद] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दाह] ले [मुहम्मद बिन इसहाक] ले [मुहम्मद बिन जाफर बिन अज़ जुबैर] ले [उबैदुल्लाह बिन अब्दुल्लाह बिन उमर] ले [इब्नू उमर] ले भनेका छन्; 'मैले रसूलल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई खेतमा भएको र जङ्गली जनावरहरू र अन्य जनावरहरूले प्रायः भेट्ने पानीको बारेमा सोधेको सुनेको थिएँ,' इब्न उमरले भने; त्यसैले रसूलल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले जवाफ दिनुभयो: 'यदि पानी दुई कुलाहसम्म पुग्छ भने त्यसमा अशुद्धता हुनेछैन - नाजिस -'। अब्दाहले भने; मुहम्मद बिन इसहाकले भने; 'अल कुल्लाह धेरै ठूला जारहरू हुन्, र कुल्लाह पानी हो जुन सामान्यतया पिउनको लागि प्रयोग गरिन्छ'। अबू ईसाले भने; 'र त्यो इमाम शफी'ई, अहमद र इसहाकको राय हो। तिनीहरूले भने; 'यदि पानी दुई कुल्लाह पुग्यो भने यसलाई अशुद्ध बनाउने केही छैन, अर्थात् जबसम्म यसले आफ्नो गन्ध वा स्वाद परिवर्तन गर्दैन, र तिनीहरू भन्छन्; 'लगभग पाँच किर्बा - जग - बराबर पानी छ'।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 63
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
हामीलाई [महमूद बिन घैलान] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दुरराजाक] ले [म'मर] ले [हम्माम बिन मुनाब्बीह] ले [अबू हुरैराह] ले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट बताएका छन्, उहाँले भन्नुभयो: 'तिमीहरूमध्ये कसैले पनि स्थिर पानीमा पिसाब नगरोस् - बगिरहेको छैन - र त्यसपछि त्यसबाट वुजू नगरोस्'। अबू ईसाले भने; 'यो एक प्रामाणिक हदीस हो, र यस अध्यायमा जाबिरबाट पनि एक कथन छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 64
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ
हामीलाई [कुतैबाह] ले [मलिक] बाट बताएका छन्। र अर्को बाटोबाट; हामीलाई [अल अन्सारी इसहाक बिन मुसा] ले भने, हामीलाई [मा'न] ले भने, हामीलाई [मलिक] ले [शफवान बिन सुलेम] बाट [सईद बिन सलामाह] इब्न अल अज्राकको परिवारबाट भने, कि [अल मुगीराह बिन अबू बुर्दाह] बनी अब्दु अद दारले उनलाई बताए कि उनले [अबू हुरैराह] लाई यसो भन्दै सुनेका थिए; कि कसैले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई सोध्यो; 'हे अल्लाहका रसूल, साँच्चै हामीले समुद्रमा यात्रा गर्यौं र हामीले थोरै पानी मात्र ल्यायौं, यदि हामीले त्यो पानीलाई वुझको लागि प्रयोग गर्यौं भने हामीलाई तिर्खा लाग्नेछ। त्यसोभए के हामी समुद्रको पानीमा वुझ गर्न सक्छौं?' त्यसपछि पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले जवाफ दिए: 'समुद्र पानीमा शुद्ध छ र यसको लाशहरूमा हलाल छ'। यस अध्यायमा जाबिर र अल फिरासीबाट पनि इतिहास छ। अबू ईसाले भने; यो हदीस हसन सही हो, र यो पैगम्बर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) का साथीहरूमध्ये धेरैजसो फिकहहरूको राय हो। तिनीहरूमध्ये अबु बकर, उमर र इब्न अब्बास पनि छन्। तिनीहरूले समुद्रको पानीले आफूलाई शुद्ध पार्नु अनुमति छ भन्ने धारणा राखे। यद्यपि, पैगम्बर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) का केही साथीहरूले यसलाई मकरुह माने, जसमा इब्न उमर र अब्दुल्लाह इब्न अम्र पनि समावेश थिए। अब्दुल्लाह इब्न अम्रले भने, "यो आगो हो।"
हदीस
Imam Tirmidzi : 65
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ
हामीलाई [हन्नद] र [कुतैबाह] र [अबू कुरैब] ले बताएका छन्; हामीलाई [वाकी'] ले [अल आमसी] बाट बताएका छन् उनले भने; मैले [मुजाहिद] ले [थौस] लाई [इब्न अब्बास] बाट भन्दै सुनेको छु; पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले दुई चिहानहरू पार गर्नुभयो, त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: 'दुबैलाई यातना दिइँदैछ, र तिनीहरूलाई ठूला पापहरूको कारणले यातना दिइँदैन। यो एकलाई यातना दिइएको थियो किनभने उसले पिसाब गर्दा आफूलाई ढाक्दैनथ्यो, र अर्कोलाई किनभने उसले एकअर्कालाई खडा गर्थ्यो'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ।' र [मन्सुर] ले यो हदीस [मुजाहिद] बाट [इब्नु अब्बास] बाट वर्णन गरे, तर उनले थौसबाट उल्लेख गरेनन्। यसैबीच, अल आमसीले वर्णन गरेको हदीस बढी प्रामाणिक छ। उनले भने; 'मैले अबु बकर बिन अब्न अल बल्खी - जसले वाकीलाई यो पढ्न आग्रह गरे - भन्दै सुनेको छु;' 'अल अ'मासी मन्सुर भन्दा इब्राहिमको सनदसँग बढी परिचित छन्'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 66
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا
हामीलाई [कुतैबा] र [अहमद बिन मुनी' ले बताएका छन्, उनीहरूले भने; हामीलाई [सुफ्यान बिन उयैना] ले [अज जुहरी] ले [उबैदिल्लाह बिन अब्दुल्लाह बिन उत्बाह] ले [उम्मू कैस बिन्त मिहशान] ले बताएका छन्, उनले भने; 'मैले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई मेरो बच्चासँग भेटें जसले खाना खाएको थिएन - त्यो अझै बच्चा थियो - त्यसपछि उसले पिसाब गर्यो। त्यसैले पैगम्बरले पानी मागे, त्यसपछि पिसाबमा पानी खन्याए।' उनले भने; 'यस अध्यायमा अली, ऐस्या, जैनब, लुबाब बिन्त अल हरीथ, अर्थात् उम्म अल फदल्ल बिन अब्बास बिन अब्दुल मुथालिब, अबु अस सम्ह, अब्दुल्लाह बिन अमरू, अबु लैला र इब्नु अब्बासबाट पनि वर्णनहरू छन्। यो पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम, ताबी'इन र उनीहरू पछिका अहमद र इसहाक जस्ता धेरै वैज्ञानिक विज्ञहरूको राय हो। तिनीहरूले भने; 'केटाको पिसाब छ्यापिएको छ - छ्यापिएको छ - जबकि केटीको पिसाब धोइएको छ, यो यदि दुवैले खाएका छैनन् भने, यदि दुवैले खाएका छन् भने धुनुपर्छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 67
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ
हामीलाई [अल हसन बिन मुहम्मद अज़ ज़ा'फ़ारानी] ले बताए, हामीलाई [अफ़ान बिन मुस्लिम] ले भने, हामीलाई [हम्मद बिन सलामा] ले भने, हामीलाई [हुमैद] र [कुतादाह] र [अनस] का [त्सबित] ले भने, 'उरैनाहका केही मानिसहरू मदीना आए, तर तिनीहरू मदीनाको हावापानीको लागि उपयुक्त थिएनन्, त्यसैले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले तिनीहरूलाई जकात गर्ने ऊँटहरूको ठाउँमा पठाउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो: 'आफ्नो दूध र पिसाब पिउनुहोस्'। तर, तिनीहरूले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका गोठालालाई मारे र ऊँटहरूलाई धपाए, त्यसपछि तिनीहरूले धर्मत्याग गरे। त्यसपछि तिनीहरूलाई रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम समक्ष प्रस्तुत गरियो, त्यसपछि उहाँले तिनीहरूको हात र खुट्टा काट्नुभयो, तिनीहरूको आँखा निकालियो र त्यसपछि हर्रह - तातो मरुभूमिमा फ्याँकियो।' अनसले भने; 'मैले तिनीहरूमध्ये एक जनालाई ढलेको देखेँ जबसम्म बालुवा उसको मुखमा पस्दैनथ्यो, त्यसपछि तिनीहरू मरे'। अनि सायद हम्मदले भनेका थिए; 'उनले आफ्नो मुखले जमिन टोके जबसम्म तिनीहरू मरे'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सही हो, र यो हदीस अनसबाट अर्को माध्यमबाट पनि वर्णन गरिएको छ। यो बहुसंख्यक विद्वानहरूको राय हो, तिनीहरू भन्छन्: 'मासु खान अनुमति दिइएको जनावरहरूको पिसाबमा केही गलत छैन'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 68
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ
हामीलाई [अल फदल्ल बिन सहल अल अरज अल बगदादी] ले बताएका छन्, हामीलाई [यह्या बिन घैलान] ले भनेका छन्; हामीलाई [यजीद बिन जुरै' ले भनेका छन्, हामीलाई [सुलेमान अत तैमी] ले [अनस बिन मलिक] बाट भनेका छन्, उनले भनेका छन्; 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले गोठालाको आँखा निकालिदिनुभएको कारणले गर्दा उनीहरूले गोठालाको आँखा निकालिदिनुभएको थियो'। अबू ईसाले भनेका छन्; 'यो हदीस गरिब स्तरको हो, हामीलाई थाहा छैन कि यो हदीसलाई उल्लेख गर्ने यो शेख बाहेक अरू कोही छ, यजीद बिन जुरै' बाट, र यो उहाँको वचन अनुसार छ: - र घाउहरू - पनि - किशास -। यो हदीसलाई मुहम्मद बिन सिरीनले पनि वर्णन गरेका छन्, उनले भनेका छन्; 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले हुदुदको बारेमा कुरा गर्ने पद प्रकट हुनुभन्दा पहिले नै उनीहरूसँग त्यस्तै गर्नुभएको थियो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 69
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
हामीलाई [कुतैबाह] र [हन्नद] ले बताएका छन्; हामीलाई [वकी' ले [स्यु'बाह] बाट [सुहेल बिन अबू सालिह] बाट [उनका बुबा] बाट [अबू हुरैराह] ले बताएका छन्; 'वास्तवमा, रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो: 'आवाज वा गन्ध बाहेक कुनै वुझ छैन'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रमाणित छ।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 70
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ
हामीलाई बताउनुभएको छ [कुतैबा] ले भन्नुभयो, हामीलाई [अब्दुल अजीज बिन मुहम्मद] [सुहेल बिन अबू सालिह] बाट [उनका बुबा] [अबु हुरैरा] बाट बताउनुभएको छ; "अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: 'यदि तिमीहरूमध्ये कोही मस्जिदमा छ र उसको नितम्बको बीचमा हावा लाग्छ भने, उसले आवाज नसुनेसम्म वा गन्ध नआएसम्म बाहिर ननिस्कनु'। उहाँले भन्नुभयो; 'यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन जैद, अली बिन तल्क, ऐस्या, इब्नु अब्बास, इब्नु मसूद र अबु सईदबाट पनि वर्णनहरू छन्'। अबु ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सही हो, यो उलेमाहरूको राय हो, कि जबसम्म कुनै व्यक्तिले आवाज सुन्दैन वा गन्ध गर्दैन तबसम्म वुजू गर्नु पर्दैन।' अब्दुल्लाह इब्नुल मुबारकले भने; 'यदि कसैलाई हदस छ कि छैन भनेर निश्चित छैन भने, उसले निश्चित नभएसम्म वुजू गर्नु पर्दैन, ताकि उसले यसको कसम खान हिम्मत गरोस्'। उहाँले फेरि भन्नुभयो, 'यदि महिलाको गुप्तांगबाट आवाज आउँछ भने, उसले वुजू गर्नुपर्छ।' यो इमाम शफीई र अहमदको राय हो।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 71
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
हामीलाई [महमूद बिन घैलान] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दुरराजाक] ले भनेका छन्, हामीलाई [म'मर] ले [हम्माम बिन मुनाब्बीह] ले [अबू हुरैराह] ले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट बताएका छन्, उनले भनेका छन्: 'साँच्चै, यदि तिमीहरूमध्ये कसैले पनि वुजू नगरेसम्म हदत गर्छ भने अल्लाहले उसको नमाज स्वीकार गर्नुहुनेछैन'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस यसको डिग्रीमा हसन हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 72
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
हामीलाई [इस्माइल बिन मुसा] कुफाका बासिन्दाहरू, र [हन्नद] र [मुहम्मद बिन उबैद अल मुहारिबी] ले एउटै अर्थमा बताएका छन्, तिनीहरूले भने; हामीलाई [अब्दुस्सलाम बिन हरब अल मुलाई] ले [अबु खालिद अद दलानी] ले [कोतादाह] ले [अबुल अलियाह] ले [इब्न अब्बास] ले बताएका छन् कि उनले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई सज्दाको अवस्थामा सुतिरहेको देखे जबसम्म उनले घुरेनन्, त्यसपछि उहाँ नमाज पढ्न उठ्नुभयो। त्यसपछि मैले भने: 'हे अल्लाहका रसूल, तपाईं निदाउनुभयो!' उहाँले भन्नुभयो: 'साँच्चै वुझ गर्नु अनिवार्य छैन बाहेक जो सुतेर सुत्छन्। किनभने जो मानिसहरू सुतेर सुत्छन्, तिनीहरूका सबै जोर्नीहरू नरम - तन्किने - हुनेछन्।' अबू ईसाले भने; 'अबु खालिदको नाम याजिद बिन अब्दुर्रहमान हो'। उहाँले फेरि भन्नुभयो, 'यस अध्यायमा ऐस्याह, इब्न मसूद र अबू हुरैराहबाट पनि इतिहास छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 73
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ
[मुहम्मद बिन बस्स्यर] ले हामीलाई वर्णन गरेका छन्, [याह्या बिन सईद] ले हामीलाई [स्यु'बा] बाट [कतादाह] बाट [अनस बिन मलिक] ले वर्णन गरेका छन्, उनले भने, 'नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू सुते, त्यसपछि उठे र फेरि वुजू नगरी नमाज पढे'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सही हो'। उनले भने; 'मैले सालेह बिन अब्दुल्लाहलाई भन्दै सुनेको छु; 'मैले अब्दुल्लाह इब्न अल मुबारकलाई सोधेको थिएँ कि जो व्यक्ति जानाजानी बसेर सुत्छ, उसले जवाफ दियो, 'उसलाई वुजू गर्नु पर्दैन'। अबू ईसाले भने; 'सईद बिन अरुबाहले इब्न अब्बासको हदीस कतादाहबाट इब्न अब्बासबाट वर्णन गरेका छन्। उनले यसमा अबुल अलियाहको नाम उल्लेख गरेनन् र यसलाई मार्फु गरेनन्।' निद्राको कारणले गर्दा वुझ गर्ने सम्बन्धमा विद्वानहरूको फरक-फरक विचार छ, केही विद्वानहरूको विचार छ कि यदि सुत्दा वा बसेर वा उभिएर सुत्दासम्म वुझ गर्नु अनिवार्य छैन। यो राय अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक र अहमदले लिएका थिए। यद्यपि, तिनीहरूमध्ये केहीले भने: "यदि कोही सुतेसम्म सुत्छ जबसम्म उसको दिमागले काम गर्दैन, तब उसले वुझ गर्न बाध्य हुन्छ।" यो राय इशाकले लिएका थिए। इमाम असी स्याफीले भने: "यदि कोही सपना नदेखेसम्म वा निद्राको कारणले उसको सिट नहटेसम्म सुत्छ भने उसले वुझ गर्न बाध्य हुन्छ।"
हदीस
Imam Tirmidzi : 74
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ
हामीलाई [इब्न अबू उमर] ले भन्नुभएको छ; हामीलाई [सुफ्यान बिन उयैनाह] ले [मुहम्मद बिन 'अमरू] ले [अबू सलामाह] ले [अबू हुरैराह] बाट भन्नुभएको छ, उहाँले भन्नुभयो; रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो: 'तिमीले आगोले छोएको कुनै चीजमाथि वुजू गर्नुपर्छ, चाहे त्यो सुकेको दूध - चीज - नै किन नहोस्।' अबू सलामाहले भने; इब्न अब्बासले उनलाई सोधे, 'हे अबू हुरैराह, के हामीले घिउ खाने कारणले वुजू गर्नुपर्छ? र के हामीले तातो पानी पिउने कारणले पनि वुजू गर्नुपर्छ?' अबू सलामाहले भने; त्यसपछि अबू हुरैराहले जवाफ दिए, 'हे मेरो भाइको छोरा, यदि तिमीले अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट हदीस सुन्यौ भने, उदाहरणहरू - बराबर - नबनाऊ।' अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा उम्म हबीबा, उम्म सलामाह, जैद बिन थबित, अबू सलामाह, अबू अय्यूब र अबू मुसाबाट पनि कथनहरू छन्'। अबू ईसाले फेरि भने, 'केही विद्वानहरूको विचारमा आगोले परिवर्तन गरिएको चीजको लागि वुजू अनिवार्य छ - काँचोमा पकाएकोमा, तर पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू, ताबीन र उहाँपछिका मानिसहरूमध्ये धेरैजसो विद्वानहरूले आगोले परिवर्तन गरिएको चीजको लागि वुजू गर्दैनन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 75
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ
हामीलाई [इब्न अबू उमर] ले बताएका छन्, हामीलाई [सुफयान बिन उयैनाह] ले बताएका छन्; हामीलाई [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद बिन अकील] ले बताएका छन् कि उनले [जाबिर] लाई सुनेका छन्। [सुफयान] ले भनेका छन्; र हामीलाई [मुहम्मद इब्नुल मुन्कादिर] ले [जाबिर] बाट भनेका छन् कि; 'रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम मसँग बाहिर निस्कनुभयो। उहाँ एक अन्सार महिलालाई भेट्न जानुभयो, त्यसपछि ती महिलाले उहाँको लागि एउटा बाख्रा मारिन् र उहाँले त्यो खाए, त्यसपछि ती महिलाले उहाँलाई ताजा खजूर भएको टोकरी पनि ल्याइन्, र उहाँले पनि खाए। त्यसपछि उहाँले जोहुरको लागि वुजु गर्नुभयो, नमाज पढ्नुभयो र जानुभयो। त्यसपछि ती महिलाले बाँकी बाख्रा ल्याइन्, उहाँले त्यो खाए, त्यसपछि पहिले वुजु नगरी दिउँसोको नमाज पढे। उनले भने; 'यस अध्यायमा अबू बकर, इब्न अब्बास, अबू हुरैरा, इब्नू मसूद, अबू रफी', उम्म अल हकम, 'अम्रू बिन उमाय्या, उम्म 'अमिर, सुवैद बिन अन नुमान र उम्म सलमाह' बाट पनि कथाहरू छन्। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अबु बकरको हदीस सनद पक्षबाट मान्य छैन'। र यो वर्णन गर्ने व्यक्ति हुसन बिन मिशाक थिए, इब्न सिरिनबाट, इब्न अब्बासबाट, अबू बकरबाट पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट। तर प्रामाणिक हदीस इब्न अब्बासको एक रिपोर्ट हो, पैगम्बर sallallaahu 'alaihi wasallam बाट, यो कसरी hafidz - हदीस विशेषज्ञहरु - यो वर्णन छ। यो अर्को मार्गबाट पनि वर्णन गरिएको छ; इब्न सिरिन, इब्न अब्बास, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट। यो हदीसलाई अथो' इब्न यासर, इक्रिमा, मुहम्मद इब्न अम्र इब्न अथा, अली इब्न अब्दुल्लाह इब्न अब्बास र धेरैले इब्न अब्बासबाट, अबू बकर अस-सिद्दीकलाई आफ्नो कथावाचकहरूको श्रृंखलामा उल्लेख नगरी वर्णन गरेका छन्। र यो सबैभन्दा प्रामाणिक हो। पैगम्बरका साथीहरू (अल्लाहको शान्ति र आशीर्वाद होस्), उनका अनुयायीहरू (तबी'इन) र उनीहरू पछि आएकाहरूमध्ये धेरैजसो विद्वानहरूले यो हदीसको अभ्यास गरे। उनीहरूले तर्क गरे कि आगोले छोएको चीज खानको लागि वुजू गर्नु आवश्यक छैन। यो पैगम्बर (अल्लाहको शान्ति र आशीर्वाद होस्) बाट दुई कुराहरूको अन्त्य हो, मानौं यसले पहिलो हदीसलाई रद्द गरिरहेको थियो, अर्थात् आगोले छोएको चीजको लागि वुजू गर्ने बारे हदीस।
हदीस
Imam Tirmidzi : 76
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
हामीलाई [हन्नद] ले भने, हामीलाई [अबू मुआवियाह] ले [अल आमसी] ले [अब्दुल्लाह बिन अब्दुल्लाह अर राजी] ले [अब्दुर्रहमान बिन अबू लैला] ले [अल बरो' बिन 'अजीब] ले भने, उनले भने; एक पटक रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई ऊँटको मासुको लागि वुझको आदेशको बारेमा सोधिएको थियो, उहाँले जवाफ दिनुभयो: 'यसको लागि वुझ गर'। त्यसपछि उहाँलाई बाख्राको मासु खाने लागि वुझको आदेशको बारेमा सोधिएको थियो, उहाँले जवाफ दिनुभयो: 'तिमीले यसको लागि वुझ गर्नु हुँदैन'। उहाँले भन्नुभयो; 'यस अध्यायमा जाबिर बिन समुरह र उसैद बिन हुदलैरबाट पनि इतिहास छ'। अबू ईसाले भने; 'अल हज्जज बिन अरथा'आले अब्दुर्रहमान बिन अबू लैलाबाट, अब्दुर्रहमान बिन अबू लैलाबाट, उसैद बिन हुदलैरबाट यो हदीस वर्णन गरेका छन्। तर सत्य कुरा भनेको अब्दुर्रहमान बिन अबू लैलाको हदीस अल बर' बिन 'अजीब' बाट हो। यो अहमद र इसहाकको राय हो। र [उबैदाह अदल दलब्बी] ले [अब्दुल्लाह बिन अब्दुल्लाह अर राजी] बाट, [अब्दुर्रहमान बिन अबु लैला] बाट, [दजुल घुर्रह अल जुहानी] बाट वर्णन गरे। यसैबीच, हम्मद बिन सलामाहले यो हदीस अल हज्जाज बिन अरथा'आबाट वर्णन गरे, तर उनले आफ्नो कथनमा गल्ती गरे। उनले भने; 'अब्दुल्लाह बिन अब्दुर्रहमान बिन अबु लैला, आफ्नो बुबाबाट, उसैद बिन हुदलैरबाट। र प्रामाणिकहरू, अब्दुर्रहमान बिन अबु लैला, अल बर' बिन 'अजीबबाट हुन्। इसहाकले भने; 'यस अध्यायमा अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट दुई प्रामाणिक हदीसहरू छन्; अर्थात् बर्रा'को हदीस र जाबिर बिन समुरहको हदीस'। यो अहमद र इसहाकको राय हो।' अनि ताबीन र अन्य केही विद्वानहरूबाट यो कुरा वर्णन गरिएको छ कि तिनीहरूको विचारमा ऊँटको मासु खानको लागि वुझ आवश्यक छैन। यो सुफियान अत्स थौरी र कुफाका मानिसहरूको राय हो।
हदीस
Imam Tirmidzi : 77
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا
हामीलाई [इशाक बिन मन्सुर] ले बताएका छन्; हामीलाई [याह्या बिन सईद अल कह्थन] ले [हिस्याम बिन उरवाह] बाट बताएका छन्; मलाई [मेरो बुबा] ले [बुसराह बिन्त शफवान] बाट जानकारी दिएका छन् कि रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभएको छ: 'जसले आफ्नो गुप्तांग छोयो उसले वुझ नगरेसम्म नमाज नबाल्नु'। उनले भने; 'यस अध्यायमा उम्म हबीबा, अबू अय्यूब, अबू हुरैराह, अरवा बिन्त उनैस, ऐस्या, जाबिर, जैद बिन खालिद र अब्दुल्लाह बिन अमरूबाट पनि हदीसहरू छन्। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सहिहले वर्णन गरेको छ'। उनले भने; 'यसरी, यो हदीस केवल एक जनाले मात्र वर्णन गरेन, हिस्याम बिन उरवाहबाट, उनका बुबाबाट, बुसराहबाट।' अनि [अबू उसामा] को इतिहास पनि यो हदीस [हिस्याम बिन उरवाह] बाट, [उनको बुबा] बाट, [मरवान] बाट, [बुसराह] बाट, अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट वर्णन गर्ने एक मात्र व्यक्ति होइन। र इसहाक बिन मन्सूरले पनि यही कुरा वर्णन गरे, उनले भने; 'अबू उसामाहले हामीलाई यस्तै बताए'। र यो हदीस अबू अज़ जिनादले पनि उरवाहबाट, बुसराहबाट, अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट वर्णन गरेका थिए। [अली बिन हुजर] ले पनि हामीलाई यही कुरा वर्णन गरेका थिए। उनले भने; 'हामीलाई [अब्दुर्रहमान बिन अबू अज़ जिनाद], [उनको बुबा] बाट, [उरवाह] बाट, [बुसराह] बाट, अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट यस्तै भनिएको छ। र यो केवल एक व्यक्तिको मात्र होइन, अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू र तबीइनको राय हो।' यसलाई अल औजाई, स्याफी, अहमद र इसहाकले पनि लिएका थिए। मुहम्मदले भने; 'यस अध्यायमा सबैभन्दा प्रामाणिक हदीस बुसराको हदीस हो'। र अबू जुरहले भने; 'यस अध्यायमा, उम्म हबीबाको हदीस पनि प्रामाणिक छ, अर्थात् अल 'अला' इब्नुल हरितको हदीस, मखुलबाट, 'अन्बासा बिन अबू सुफियानबाट, उम्म हबीबाबाट'। मुहम्मदले भने; 'मखुलले 'अन्बासा बिन अबू सुफियान' बाट कहिल्यै सुनेका छैनन्। जबकि 'अन्बासा'ले यो हदीस बाहेक 'अन्बासा' बाट एक जना मानिसबाट वर्णन गरे, मानौं उनले सोचे कि यो हदीस प्रामाणिक छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 78
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ
[हन्नद] ले भने, [मुलाजिम बिन 'अम्र] ले हामीलाई [अब्दुल्लाह बिन बद्र] बाट [कैस बिन तल्क बिन अली अल हनाफी] बाट, [उनका बुबा] बाट, रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट, उनले भने: 'गुप्ताङ्गहरू केवल एक व्यक्तिको मासुको डल्लो वा टुक्रा हुन्'। उनले भने; 'यस अध्यायमा अबू उमामाहबाट पनि एक कथन छ'। अबू ईसाले भने; 'यो केवल रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका एक साथी र केही ताबीनहरूबाट मात्र वर्णन गरिएको छैन, तिनीहरूको विचारमा छ कि गुप्ताङ्गहरू छुँदा वुझ हुँदैन। यो कुफाका मानिसहरू र इब्न अल मुबारकको राय हो'। र यो हदीस यस अध्यायमा वर्णन गरिएको सबैभन्दा राम्रो हदीस हो। यो हदीस [अय्यूब बिन उत्बाह] र [मुहम्मद बिन जाबिर] ले [कैस बिन तल्क] बाट, [उनका बुबा] बाट वर्णन गरेका थिए।' यद्यपि, केही विद्वानहरूले अझै पनि मुहम्मद इब्न जाबिर र अय्युब इब्न उत्बाहको कथनहरूमा बहस गर्छन्। अब्दुल्लाह इब्न बद्रबाट मुलाजिम इब्न अम्रको हदीस बढी प्रामाणिक र राम्रो छ।
हदीस
Imam Tirmidzi : 79
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ
हामीलाई [कुतैबाह], [हन्नद], [अबू कुरैब], [अहमद बिन मुनी', [महमूद बिन घैलान] र [अबू 'अम्मर अल हुसैन बिन हुरैत्स] ले बताएका छन्, तिनीहरूले भने; [वाकी' ले हामीलाई [अल आमसी] बाट [हबीब बिन अबू थबित] बाट [उरवा] बाट [ऐस्याह] बाट बताएका छन्, उनले भनेका छन्, 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्ना केही पत्नीहरूलाई चुम्बन गर्नुभयो, त्यसपछि उहाँ नमाज पढ्न बाहिर निस्कनुभयो र फेरि वुजू गर्नुभएन'। उरवाले भने; 'यो तपाईं आफैं हुनुपर्छ,' उरवाले भने; 'त्यसपछि उनी हाँसे'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस वर्णन गर्ने व्यक्ति केवल अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू र ताबी'इनहरू मध्ये एक मात्र थिएनन्। यो राय सुफियान अत्स त्सौरी र कुफाका बासिन्दाहरूले लिएका थिए। तिनीहरूले भने, 'चुम्बनको कारण वुजू गर्नु कुनै अनिवार्य छैन'। यसैबीच, मलिक बिन अनस, अल औजाई, स्याफी, अहमद र इसहाकको विचार थियो कि चुम्बन गर्न वुझ आवश्यक छ। यो राय पैगम्बरका साथीहरू (उहाँमाथि शान्ति) र उहाँका अनुयायीहरूमध्ये एक जना विद्वानले मात्र लिएका थिएनन्। यद्यपि, हाम्रा साथीहरूले आइशाबाट प्राप्त हदीसलाई त्यागे किनभने उनीहरूले यसलाई प्रसारणको शृङ्खलाको हिसाबले कमजोर ठान्थे। अबू इसाले भने: 'मैले अबू बकर अल अथर अल बशरीलाई अली इब्न अल मदीनीबाट वर्णन गरेको सुनें, उनले भने: 'याह्या बिन सईद अल कथनले यो हदीसलाई कमजोर बनाए। र उनले भने, 'यो त्यस्तो चीज जस्तै हो जुन केही होइन।' उनले यो पनि भने: 'मैले मुहम्मद बिन इस्माइललाई यो हदीसलाई कमजोर बनाएको सुनें, र हबीब बिन अबू थाबितले उरवाहबाट कहिल्यै सुनेनन्।' [इब्राहिम अत तैमी] बाट [आइशा] बाट वर्णन गरिएको छ कि पैगम्बर (उहाँमाथि शान्ति) ले उनलाई चुम्बन गर्नुभयो र उनले फेरि वुझ गरिनन्। यद्यपि, यो हदीस पनि अमान्य छ। हामीलाई थाहा छैन कि इब्राहिम अत-तैमीले कहिल्यै आइशाबाट यो सुनेका थिए। यस विषयमा पैगम्बर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) बाट कुनै प्रामाणिक हदीस छैन।
हदीस
Imam Tirmidzi : 80
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ
हामीलाई [अबु उबैदाह बिन अबू अस सफार-अर्थात्- अहमद बिन अब्दुल्लाह अल हमदानी अल कुफी] बताउनुभएको छ। र [इशाक बिन मन्सुर] भने; हामीलाई [अबु उबैदाह] बताउनुभयो, इशाकले भने; हामीलाई बताउनुभएको छ [अब्दु अशमाद बिन अब्दुल वारित्स] ले भन्नुभयो, मलाई [मेरो बुबा] [हुसैन अल मुअल्लिम] बाट [याह्या बिन अबू कात्सिर] बाट बताउनुभएको छ; मलाई [अब्दुर्रहमान बिन 'अम्रू अल औजाई] ले [याइसी इब्नुल वालिद अल मख्जुमी] बाट [उनका बुबा] [मदान बिन अबू तलहा] बाट [अबू दर्दा] बाट बताउनुभयो कि अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले बान्ता गर्नुभयो, त्यसपछि उहाँले आफ्नो व्रत तोड्नु भयो। अबु डार्डाले भने; 'त्यसपछि मैले दमास्कसको मस्जिदमा [त्सौबान] लाई भेटें, मैले उनलाई यसको बारेमा जानकारी दिएँ, र उनले भने, 'हो, वास्तवमा म नै थिएँ जसले उनलाई वुजूको लागि पानी खन्याएको थियो।' अबू ईसाले भने; इसहाक बिन मन्सूरले भने; 'मा'दान बिन तल्हा।' अबू ईसाले भने; 'जबकि इब्न अबू तल्हा बढी प्रामाणिक छन्।' अबू ईसाले भने; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम र तबी'इनका साथीहरूमध्ये एक जना पनि विद्वानको विचार होइन कि बान्ता वा रगत - नाकबाट रगत - को कारणले वुजू गर्नुपर्छ। यो राय सुफियान अत्स थौरी, इब्नुल मुबारक, अहमद र इसहाकले लिएका थिए।' जबकि केही विद्वानहरूको विचार हो कि बान्ता वा नाकबाट रगत - को कारणले वुजू गर्नु पर्दैन। यो राय मलिक र स्याफीले लिएका थिए। हुसेन अल मुअल्लिमले यो हदीसलाई राम्रो माने। र हुसेनको हदीस यस अध्यायमा सबैभन्दा राम्रो हदीस हो। म'मरले यो हदीस याह्या बिन अबू कात्सिरबाट वर्णन गरे, तर उनी यसमा गलत थिए। उनले भने; 'याइसी इब्नुल वालिदबाट, खालिद बिन म'दानबाट, अबू दर्दाबाट, र उनले यसमा अल औजाईको नाम उल्लेख गरेनन्। उनले भने कि यो खालिद बिन म'दानबाट हो, यद्यपि उनी मा'दान बिन अबू तल्हा थिए'।
