Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 721
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ صَلَّى الْفَجْرَ ثُمَّ دَخَلَ فِي مُعْتَكَفِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا رَوَاهُ مَالِكٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدِ عَنْ عَمْرَةَ مُرْسَلًا وَرَوَاهُ الْأَوْزَاعِيُّ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَقُولُونَ إِذَا أَرَادَ الرَّجُلُ أَنْ يَعْتَكِفَ صَلَّى الْفَجْرَ ثُمَّ دَخَلَ فِي مُعْتَكَفِهِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ فَلْتَغِبْ لَهُ الشَّمْسُ مِنْ اللَّيْلَةِ الَّتِي يُرِيدُ أَنْ يَعْتَكِفَ فِيهَا مِنْ الْغَدِ وَقَدْ قَعَدَ فِي مُعْتَكَفِهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ
Һөйләне беҙгә [Хәннәд] беҙгә [Әбү Мөғәүиә] [Яхъя бин Сәғит] [Әмрә] [Ғәйсиә]-нән әйтте; «Аллаһ Рәсүле, саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм, итикәф уҡырға теләһә, тәүҙә иртәнге намаҙҙы уҡыны, шунан һуң итикәф урынына инеп китте. Әбү Ғиса әйтте; «Был хәҙис [Йәһйә бин Сәғиттән] [Әмрәнән] Пәйғәмбәребеҙҙән, саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдән, мурсал рәүештә риүәйәт ителгән. [Мәлик] һәм башҡалар уны [Әмрәнән] [Яхъя бин Сәғиттән] мурсал рәүештә, шулай уҡ [Әл Әүзәи] һәм [Суфьян Ац Цаури] һәм башҡалар шулай уҡ [Яхъя бин Сәғиттән] [Әмрәнән] [Ғәйсә]нән [Әмрә]нән [Ғәйсиә] риүәйәт иткән һәм уны ҡайһы бер ғалимдар ғәмәлдә ҡулланған. Улар әйтте; «Әгәр ҙә ир кеше итикәф уҡырға теләһә, тәүҙә иртәнге намаҙҙы уҡып, һуңынан итикәф урынына инергә тейеш». Әхмәт менән Исхаҡ бин Ибраһимдың фекере шулай. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер ғалимдар фекеренсә, әгәр кемдер итикаф эшләргә теләһә, ҡояш байығандан башлап, һуңынан итикаф урынында ултырырға тейеш, был Суфьян Ац Цаури һәм Мәлик бин Әнәстең дә фекере.
Hadith
Imam Tirmidzi : 722
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجَاوِرُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ وَيَقُولُ تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَوَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عُمَرَ وَالْفَلَتَانِ بْنِ عَاصِمٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ وَأَبِي بَكْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَوْلُهَا يُجَاوِرُ يَعْنِي يَعْتَكِفُ وَأَكْثَرُ الرِّوَايَاتِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فِي كُلِّ وِتْرٍ وَرُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ أَنَّهَا لَيْلَةُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَلَيْلَةُ ثَلَاثٍ وَعِشْرِينَ وَخَمْسٍ وَعِشْرِينَ وَسَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَتِسْعٍ وَعِشْرِينَ وَآخِرُ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ الشَّافِعِيُّ كَأَنَّ هَذَا عِنْدِي وَاللَّهُ أَعْلَمُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُجِيبُ عَلَى نَحْوِ مَا يُسْأَلُ عَنْهُ يُقَالُ لَهُ نَلْتَمِسُهَا فِي لَيْلَةِ كَذَا فَيَقُولُ الْتَمِسُوهَا فِي لَيْلَةِ كَذَا قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَقْوَى الرِّوَايَاتِ عِنْدِي فِيهَا لَيْلَةُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّهُ كَانَ يَحْلِفُ أَنَّهَا لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَيَقُولُ أَخْبَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَلَامَتِهَا فَعَدَدْنَا وَحَفِظْنَا وَرُوِيَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ أَنَّهُ قَالَ لَيْلَةُ الْقَدْرِ تَنْتَقِلُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَيُوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ بِهَذَا
Һөйләне беҙгә [Харун бин Исхаҡ Әл Хәмдәни] беҙгә [Ғәбдәх бин Сөләймән] [Хисәм бин Үрүә] [Атаһы] [Ғәйсә] ҙән әйтте; "Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм Рамаҙлан айының һуңғы ун көнөндә һәр ваҡыт итикаф ҡылған һәм ул: "Һуңғы ун көндә Ҡәҙер кисәһенә өлгәшегеҙ", - тигән. Хәҙис Ғүмәрҙән, Үбай бин Кәғбтән, Джәбир бин Самуранан, Джәбир бин Абдуллаһтан, Ибн Ғүмәрҙән, Әл-Фәләтан бин Ғәшимдән, Әнәстән, Әбү Сәғиттән, Ғабдуллаһ бин Үнәистән, Әбү Бәкерҙән, Ибнү Аббастан, Билалдан һәм Үбәҙә бин Шәмиттән риүәйәт ителгән. Әбү Ғиса әйтте; Ғәйсиәнең хәҙистәре – хәсән сахих хәҙис, ә йүжәүирү һүҙенең мәғәнәһе – итикаф яһау. Пәйғәмбәребеҙҙән килгән риүәйәттәрҙең күбеһе лафаж ҡулланыу тураһында: «Һуңғы ун таҡ төндә Ҡәҙергә өлгәшегеҙ». Шулай уҡ пәйғәмбәребеҙҙән, саллаллаһу ғәләйһи вәсәлләмдән, Рамаҙлан айының һуңғы төнөндә, егерме беренсе, егерме өсөнсө, егерме бишенсе, егерме етенсе һәм егерме туғыҙынсы кистәрҙә ләйләтүл ҡодарға өлгәшелеүе тураһында риүәйәт ителә. Әбү Ғиса әйтте; Шәфиғи әйтте; — Был минең фекерем генә. Аллаһ яҡшыраҡ белә. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм беҙҙең һорауҙарға элеккесә яуап бирҙе. Беренсе булып яуап бирер. Бындай төндә кем уны эҙләй ала, тип һораны». Шунан: «Шул төндә эҙләгеҙ...», — тигән. Шәфиғи әйтте; Иң көслө тарих, минеңсә, егерме беренсе төн тарихы». Әбү Ғиса әйтте; — Убай бин Ҡәғбтән дә риүәйәт ителгән. Егерме етенсе кистә Ҡәҙергә ирешелде, тип ант итте. Ул әйтә; «Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм беҙгә аяттарҙы әйтте, һуңынан беҙ уларҙы ятланыҡ». Әбү Ҡиләбәнән риүәйәт ителә: ул былай тигән; — Һуңғы ун көндә Ҡәҙер төнө күсте. Һөйләне миңә Абду бин Хөмәйд беҙгә Әбүррәзәкте Мәғмәрҙән Әйүбтән Әбү Ҡилабанан һөйләне.
Hadith
Imam Tirmidzi : 723
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ قَالَ قُلْتُ لِأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍأَنَّى عَلِمْتَ أَبَا الْمُنْذِرِ أَنَّهَا لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ قَالَ بَلَى أَخْبَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا لَيْلَةٌ صَبِيحَتُهَا تَطْلُعُ الشَّمْسُ لَيْسَ لَهَا شُعَاعٌ فَعَدَدْنَا وَحَفِظْنَاوَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمَ ابْنُ مَسْعُودٍ أَنَّهَا فِي رَمَضَانَ وَأَنَّهَا لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَلَكِنْ كَرِهَ أَنْ يُخْبِرَكُمْ فَتَتَّكِلُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Беҙгә [Вашил бин Ғәбдел Ғәлә Әл-Куфи] беҙгә [Әбү Бәкер бин Айяси] [Әшим] [Зирр]-ҙан әйтте; Мин [Өбәй бин Кәғбтән] һораным; — Әй, Әбү Мөндзир, Ләйләтүл Ҡәҙерҙең егерме етенсе кистә булыуын һин ҡайҙан беләһең? Ул яуап бирҙе: «Ысынлап та, Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм беҙгә төн булыуын, иртәнсәк ҡояш балҡымайынса ҡалҡыуын һәм беҙ аятты ятланыҡ», — тип әйтте. Валлаһи, ысынында Ибн Мәсғүд был билдәне Рамаҙлан айында белгән. Ә был егерме етенсе төндә булды, әммә ул һиңә әйтергә теләмәне, сөнки һин бер ниндәй ҙә изге эштәр эшләмәйенсә көтөп кенә ултырырһың тип ҡурҡты». Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе».
Hadith
Imam Tirmidzi : 724
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا عُيَيْنَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَذُكِرَتْ لَيْلَةُ الْقَدْرِ عِنْدَ أَبِي بَكْرَةَ فَقَالَ مَا أَنَا مُلْتَمِسُهَا لِشَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فَإِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ الْتَمِسُوهَا فِي تِسْعٍ يَبْقَيْنَ أَوْ فِي سَبْعٍ يَبْقَيْنَ أَوْ فِي خَمْسٍ يَبْقَيْنَ أَوْ فِي ثَلَاثِ أَوَاخِرِ لَيْلَةٍقَالَ وَكَانَ أَبُو بَكْرَةَ يُصَلِّي فِي الْعِشْرِينَ مِنْ رَمَضَانَ كَصَلَاتِهِ فِي سَائِرِ السَّنَةِ فَإِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ اجْتَهَدَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Беҙгә [Хөмәйет бин Мәсғәҙә] әйтте [Йәзид бин Зүрәй] беҙгә [Өйәйнә бин Әбдүррәхмән] әйтте; миңә [атайым] әйтте; «Бер ваҡыт [Әбү Бәкрә] алдында Ләйләтул-Ҡәҙер телгә алынды, шунан һуң ул әйтте; — Мин уны бер ҡасан да эҙләмәнем, сөнки һуңғы ун көндән башҡа Аллаһ Рәсүленән ишеткәнем бар ине. Ысынлап та, мин уның: «Һуңғы туғыҙ көндө йәки һуңғы ете көндө йәки һуңғы биш көндө йәки һуңғы өс көндө эҙләгеҙ», — тигәнен ишеттем. -Әбү Ғайса Әт Тирмиҙи- тигән; Әбү Бәкрә Рамаҙлан айының егерме көнөндә йыл буйы намаҙ уҡыған кеүек уҡыны, һуңғы ун көнгә килгәндә, ул шуны күҙ уңында тотто. Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе».
Hadith
Imam Tirmidzi : 725
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ هُبَيْرَةَ بْنِ يَرِيمَ عَنْ عَلِيٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُوقِظُ أَهْلَهُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйлән] миңә әйтте [Вәки] беҙгә [Суфьяндан] [Әбү Исхаҡтан] [Хөбәйрә бин Йәримдән] [Ғәлиҙән] Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм Рамаҙан айының һуңғы ун көнөндә ғаиләһен уята торғайны, тип әйтте. Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе».
Hadith
Imam Tirmidzi : 726
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْتَهِدُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مَا لَا يَجْتَهِدُ فِي غَيْرِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйбә] беҙгә [Ғәбдел Вәхид бин Зияд] [Әл Хәсән бин Ғөбәйҙуллаһтан] [Ибраһим] [Әл Әсүәд] [Ғәйсиә]ҙән әйтте; Пәйғәмбәребеҙ ғәҙәти көндәрҙән айырмалы рәүештә һуңғы ун көндә ғибәҙәттәрҙә бик етди булды. Әбү Ғиса әйтте; «Был хәсән шаһих ғәриб хәҙис».
Hadith
Imam Tirmidzi : 727
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ نُمَيْرِ بْنِ عُرَيْبٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْغَنِيمَةُ الْبَارِدَةُ الصَّوْمُ فِي الشِّتَاءِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ مُرْسَلٌ عَامِرُ بْنُ مَسْعُودٍ لَمْ يُدْرِكْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ وَالِدُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَامِرٍ الْقُرَشِيِّ الَّذِي رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Байсар] һөйләне [Яхъя бин Сәғит] беҙгә [Суфьян] [Әбү Исхаҡтан] [Нумайр бин Үрәибтән] [Әмир бин Мәсғүдтән] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәсәлләм әйтте; 'Иң еңел Әл-Ғәнимә Әл-Барида ҡышҡыһын ураҙа тотоу'. Әбү Ғиса әйтте; — Был мөрсәл хәҙис. Әмир бин Мәсғүд пәйғәмбәребеҙҙе осрашмаған, ул Ибраһим бин Әмир Әл Ҡурасий атаһы булған, Сөббә һәм Ац Цаури унан хәҙистәр һөйләгән».
Hadith
Imam Tirmidzi : 728
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَشَجِّ عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ }كَانَ مَنْ أَرَادَ مِنَّا أَنْ يُفْطِرَ وَيَفْتَدِيَ حَتَّى نَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي بَعْدَهَا فَنَسَخَتْهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَيَزِيدُ هُوَ ابْنُ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйба] беҙгә [Бәкер бин Мудлар] [Әмру бин Әл Хартстан] [Бүкәйер бин Абдулла бин Әл Асияждан] [Йәзид] элекке ҡол Сәләмә бин Әл Аҡвағтан, [Сәләмә бин Әл Аҡвағтан] әйтте; «Кем ураҙа тота алмай, ул ярлыларҙы ашатып фидиә түләһен» тигән аят төшкәс, беҙҙең һәр кем ураҙа тотмауҙы һәм фидиә түләүҙе һайлай ала, тик артабанғы аят ҡанунды юҡҡа сығара». Әбү Ғиса әйтте; «Был Хәсән Сәхих Ғариб һәм Йәзидтән килгән хәҙис: Ибн Әбү Ғөбәйд, Сәләмә бин Әл Әкүәнең элекке ҡоло».
Hadith
Imam Tirmidzi : 729
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ أَنَّهُ قَالَأَتَيْتُ أَنَسَ بْنِ مَالِكٍ فِي رَمَضَانَ وَهُوَ يُرِيدُ سَفَرًا وَقَدْ رُحِلَتْ لَهُ رَاحِلَتُهُ وَلَبِسَ ثِيَابَ السَّفَرِ فَدَعَا بِطَعَامٍ فَأَكَلَ فَقُلْتُ لَهُ سُنَّةٌ قَالَ سُنَّةٌ ثُمَّ رَكِبَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ قَالَ أَتَيْتُ أَنَسَ بْنُ مَالِكٍ فِي رَمَضَانَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ هُوَ مَدِينِيٌّ ثِقَةٌ وَهُوَ أَخُو إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ ابْنُ نَجِيحٍ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمَدِينِيِّ وَكَانَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ يُضَعِّفُهُ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالُوا لِلْمُسَافِرِ أَنْ يُفْطِرَ فِي بَيْتِهِ قَبْلَ أَنْ يَخْرُجَ وَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَقْصُرَ الصَّلَاةَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ جِدَارِ الْمَدِينَةِ أَوْ الْقَرْيَةِ وَهُوَ قَوْلُ إِسْحَقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيِّ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйбә] беҙгә [Ғабдулла бин Джәғфәр] [Зәйет бин Әсләм] [Мөхәммәт бин Әл Мөнкәдир] [Мөхәммәт бин Кәғб] әйтте; — Мин [Әнәс бин Мәликте] Рамаҙлан айында осраттым, ул сәйәхәткә сыҡҡанда, үҙенең машинаһын әҙерләгән ине. Ул махсус кейем кейгән, һуңынан ризыҡ биреүҙе һораған, һуңынан ашаған». Мин: «Был сөннәтме?» тип яуап биргән: «Сөннәт». һуңынан үҙенең машинаһына ултырҙы. Беҙгә [Мөхәммәт бин Исмәғил] әйтте [Сәғит бин Әбү Мәрйәм] беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] әйтте; миңә әйткән [Зәйет бин Әсләм] тигән; миңә [Мөхәммәт бин Әл Мөнкәдир] [Мөхәммәт бин Ҡәғб] әйтте; «Мин [Әнәс бин Мәлик менән] Рамаҙлан айында осраштым», — тип өҫтәге хәҙис һөйләне. Әбү Ғиса әйтте; «Был хәсән хәҙис, Мөхәммәт бин Джәғфәр — Ибн Әбү Касир, Мәҙинәнән һәм циҡа, Исмәғил бин Джәғфәрҙең ағаһы. Абдулла бин Джәғфәр — Ибн Нәжихтең атаһы Ғәли бин Абдулла Әл Мәҙини, әммә Яхъя бин Мәин уны икенсе урында тота. Ҡайһы бер ғалимдар был хәҙискә тоғро ҡала, улар: «Сәйәхәтсе юлға сығыр алдынан ғына өйөндә ауыҙ асырға мөмкин», — тиҙәр. Әммә ҡала йәки район ҡәлғәһенән сыҡмайынса намаҙ уҡымауы ла ихтимал. Был фекерҙә Исхаҡ бин Ибраһим Әл Хәнжәли.
Hadith
Imam Tirmidzi : 730
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَرِيفٍ عَنْ عُمَيْرِ بْنِ مَأْمُونٍ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُحْفَةُ الصَّائِمِ الدُّهْنُ وَالْمِجْمَرُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سَعْدِ بْنِ طَرِيفٍ وَسَعْدُ بْنُ طَرِيفٍ يُضَعَّفُ وَيُقَالُ عُمَيْرُ بْنُ مَأْمُومٍ أَيْضًا
Беҙгә [Әхмәт бин Мәни] һөйләне [Әбү Мөғәвиә] [Сәғәт бин Сәриф] [Ғүмәйер бин Мәғмүн] [Әл Хәсән бин Али] әйтте; Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Ураҙа йөгөн еңеләйтә алырлыҡ нәмә — май һәм мижмар», — тигән. Әбү Ғиса әйтте; — Был ғәриб хәҙис, сәнәд көслө түгел һәм беҙ уны Сәғәт бин Сәриф хәҙисенән башҡа белмәйбеҙ. Сәғәт бин Сариф делаиф булған, шулай уҡ бер фекер буйынса Ғүмәир бин Мәғмүм.
Hadith
Imam Tirmidzi : 731
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْفِطْرُ يَوْمَ يُفْطِرُ النَّاسُ وَالْأَضْحَى يَوْمَ يُضَحِّي النَّاسُقَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا قُلْتُ لَهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَ مِنْ عَائِشَةَ قَالَ نَعَمْ يَقُولُ فِي حَدِيثِهِ سَمِعْتُ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Һөйләне беҙгә [Яхъя бин Муса] беҙгә [Яхъя бин Әл Яман] [Мәғмәрҙән] [Мөхәммәт бин Әл Мөнкәдирҙән] [Ғәйсиә]ҙән әйтте; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Ҡорбан ғәйете – кешеләрҙең ураҙа асҡан көнө, Ҡорбан ғәйете – кешеләрҙең ҡорбан салыу көнө». Әбү Ғиса әйтте; — Мин Мөхәммәттән һораным; «Мөхәммәт бин Әл Мөнкәдир был хәҙисте Ғәйсенән ишеткәнме? — Ул яуап бирҙе; — Эйе, тине ул үҙенең хәҙисендә, мин «Ғәйшә»не ишеттем». Әбү Ғиса әйтте; «Был был тарих аша хәсән сахих ғәриб хәҙис».
Hadith
Imam Tirmidzi : 732
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْتَكِفُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ فَلَمْ يَعْتَكِفْ عَامًا فَلَمَّا كَانَ فِي الْعَامِ الْمُقْبِلِ اعْتَكَفَ عِشْرِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمُعْتَكِفِ إِذَا قَطَعَ اعْتِكَافَهُ قَبْلَ أَنْ يُتِمَّهُ عَلَى مَا نَوَى فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا نَقَضَ اعْتِكَافَهُ وَجَبَ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَاحْتَجُّوا بِالْحَدِيثِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ مِنْ اعْتِكَافِهِ فَاعْتَكَفَ عَشْرًا مِنْ شَوَّالٍ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ نَذْرُ اعْتِكَافٍ أَوْ شَيْءٌ أَوْجَبَهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ مُتَطَوِّعًا فَخَرَجَ فَلَيْسَ عَلَيْهِ أَنْ يَقْضِيَ إِلَّا أَنْ يُحِبَّ ذَلِكَ اخْتِيَارًا مِنْهُ وَلَا يَجِبُ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ قَالَ الشَّافِعِيُّ فَكُلُّ عَمَلٍ لَكَ أَنْ لَا تَدْخُلَ فِيهِ فَإِذَا دَخَلْتَ فِيهِ فَخَرَجْتَ مِنْهُ فَلَيْسَ عَلَيْكَ أَنْ تَقْضِيَ إِلَّا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Беҙгә һөйләне [Мөхәммәт бин Басыйәр] беҙгә һөйләне [Ибн Әбү Ғәди] әйтте; беҙгә [Хөмәйд Ат Сәүилгә] [Әнәс бин Мәликтән] былай тип хәбәр итте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм Рамаҙлан айының һуңғы ун көнөндә һәр ваҡыт ғитикәф итегеҙ. Бер йыл бер тапҡыр итикаф итмәй, икенсе йыл егерме көн итикаф итә. Әбү Ғиса әйтте; — Был — Әнәс бин Мәликтең хәҙисенән алынған хәсән шаһих ғәриб хәҙис. Ғалимдар был фекер менән килешмәй: әгәр ҙә мөғтәкәф тамамланмаҫ борон ғәтикәһен боҙһа, ҡайһы бер ғалимдар, әгәр ул ғәтифаһын тамамланмаҫ борон туҡтатһа, уны ҡапларға бурыслы, тигән фекерҙә. Улар пәйғәмбәребеҙҙең хәҙисе менән фекер йөрөткән: «-Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм- бер тапҡыр үҙенең ғибәҙәтен туҡтатҡан, һуңынан Шәүүәл айында ун көн ғибәҙәт ҡылып, уны ҡаплаған». Был Маликтың фекере. Ҡайһы берәүҙәр бәхәсләшә; «Әгәр ҙә ул нәзәр булмаған йәки үҙенә фарыз иткән ғәтикәф ҡылһа, йәки сөннәт булған ғәтикәф ҡылып, һуңынан сығып китһә, уны ҡаза ҡылыу фарыз түгел. Әгәр ҙә үҙе теләмәһә. Әммә был юридик яҡтан мотлаҡ түгел. Был Аш Сяфии фекере. Аш Сяфии әйтте; «Һәр изгелек үҙ ғәмәлдәреңә бәйле, әгәр ҙә һин изгелек эшләп, шул изгелеккә ҡарар ҡабул итһәң, хаж һәм ғөмрәнән башҡа уны ҡаплау һиңә бурыслы түгел». Хәҙис Әбү Һөрәйрәнән риүәйәт ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 733
حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدَنِيُّ قِرَاءَةً عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اعْتَكَفَ أَدْنَى إِلَيَّ رَأْسَهُ فَأُرَجِّلُهُ وَكَانَ لَا يَدْخُلُ الْبَيْتَ إِلَّا لِحَاجَةِ الْإِنْسَانِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَالصَّحِيحُ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا اعْتَكَفَ الرَّجُلُ أَنْ لَا يَخْرُجَ مِنْ اعْتِكَافِهِ إِلَّا لِحَاجَةِ الْإِنْسَانِ وَاجْتَمَعُوا عَلَى هَذَا أَنَّهُ يَخْرُجُ لِقَضَاءِ حَاجَتِهِ لِلْغَائِطِ وَالْبَوْلِ ثُمَّ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي عِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَشُهُودِ الْجُمُعَةِ وَالْجَنَازَةِ لِلْمُعْتَكِفِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنْ يَعُودَ الْمَرِيضَ وَيُشَيِّعَ الْجَنَازَةَ وَيَشْهَدَ الْجُمُعَةَ إِذَا اشْتَرَطَ ذَلِكَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَيْسَ لَهُ أَنْ يَفْعَلَ شَيْئًا مِنْ هَذَا وَرَأَوْا لِلْمُعْتَكِفِ إِذَا كَانَ فِي مِصْرٍ يُجَمَّعُ فِيهِ أَنْ لَا يَعْتَكِفَ إِلَّا فِي مَسْجِدِ الْجَامِعِ لِأَنَّهُمْ كَرِهُوا الْخُرُوجَ لَهُ مِنْ مُعْتَكَفِهِ إِلَى الْجُمُعَةِ وَلَمْ يَرَوْا لَهُ أَنْ يَتْرُكَ الْجُمُعَةَ فَقَالُوا لَا يَعْتَكِفُ إِلَّا فِي مَسْجِدِ الْجَامِعِ حَتَّى لَا يَحْتَاجَ أَنْ يَخْرُجَ مِنْ مُعْتَكَفِهِ لِغَيْرِ قَضَاءِ حَاجَةِ الْإِنْسَانِ لِأَنَّ خُرُوجَهُ لِغَيْرِ حَاجَةِ الْإِنْسَانِ قَطْعٌ عِنْدَهُمْ لِلِاعْتِكَافِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ و قَالَ أَحْمَدُ لَا يَعُودُ الْمَرِيضَ وَلَا يَتْبَعُ الْجَنَازَةَ عَلَى حَدِيثِ عَائِشَةَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ اشْتَرَطَ ذَلِكَ فَلَهُ أَنْ يَتْبَعَ الْجَنَازَةَ وَيَعُودَ الْمَرِيضَ
Беҙгә [Әбү Мөшғәб Әл-Мәҙәнигә] ҡираһта әйтелгән, [Мәлик бин Әнәстен] [Ибн Шиһабтан] [Урва] һәм [Әмрә] [Ғәйсә]-нән әйтелгән; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ғәтикәф йыш ҡына минең бүлмәгә башын һалғанда, шунан мин уның сәстәрен тараным. Ул өйгә бер ҡасан да ял итмәйенсә инмәне», — тип уйланы. Әбү Ғиса әйтте; — Был — сахих Хәсән хәҙисе. Шулай итеп, күптәр был хәҙисте [Мәликтән] [Ибн Шиһабтан] [Урванан] һәм [Әмрәнән] [Ғәйсәнән] риүәйәт иткән. Уларҙың ҡайһы берҙәре уны [Мәликтән] [Ибн Шиһабтан] [Уруанан] [Әмрәнән] [Ғәйсәнән] риүәйәт иткән, әммә иң дөрөҫлөктәре Уруанан һәм Ғәйсәнән Әмрәнән. Һөйләне беҙгә, был хәҙис менән [Ҡотәйбә] беҙгә [Әл-Ләйетс бин Сәғәтте] [Ибн Шиһабтан] [Ғүрүә] һәм [Әмрә] [Ғәйсә]нән [Әмрә] һөйләне. Ғалимдар ошо хәҙисте ғәмәлгә ашыра, йәғни ғәтикәф ҡылған кеше ғәтикәф урынынан нәжес ҡылыуҙан башҡа сыҡмаһын. Был мәсьәләлә улар килеште, атап әйткәндә, дефекацияны, һейҙекте бөтөрөргә сығып киттеләр. Шунан улар риза булманы; ауырыуҙарҙы күрергә, йома намаҙына йөрөргә, мөғәтәкифтең кәүҙәһен тапшырырға яраймы? Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм башҡаларҙан ҡайһы бер ғалимдар был фекерҙә; ауырыуҙарҙы күрергә, ерләүгә барырға, йома намаҙына барырға рөхсәт ителә, әгәр ҙә ул талап итһә. Суфьян Ац Цаури менән Ибнү Әл Мөбәрәк фекере шулай. Башҡа ҡайһы бер ғалимдар мөғәтәкиф быларҙың барыһын да эшләй алмай тигән фекерҙә. Ҡалала йәшәһә, Джәми мәсетендә Итикаф уҡырға тейеш. Улар йома намаҙына иғтикәф урынынан сығып китергә мәжбүр булыуын нәфрәт итә. Йома намаҙын ҡалдырмаҫҡа тейеш тигән фекерҙә булһалар ҙа. Улар әйтте; «Иғтикәф ҡылырға йәми мәсеттән башҡа рөхсәт ителмәй», — тип, уға иғтикәф урынынан дефекациянан башҡа сығып китеү кәрәкмәй. Сөнки ул ғәтикәф урынын унан башҡа маҡсаттар менән ҡалдырған, улар буйынса ғәтикәфте юҡҡа сығарған. Был Мәлик менән Шәфиғиҙең фекере. Имам Әхмәт әйтте; '-Мөғтәкәф- ауырыуҙарҙы ҡунаҡҡа барырға йәки мәйеттәрҙе тапшырырға рөхсәт ителмәй, Ғәйсиә хәҙисенә нигеҙләнеп. Исхаҡ әйтте; — Әгәр ҙә ул алдан талап итһә, ауырыуҙарҙы ҡарап, кәүҙәне тапшыра ала.
Hadith
Imam Tirmidzi : 734
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُرَشِيِّ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَصُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُصَلِّ بِنَا حَتَّى بَقِيَ سَبْعٌ مِنْ الشَّهْرِ فَقَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا فِي السَّادِسَةِ وَقَامَ بِنَا فِي الْخَامِسَةِ حَتَّى ذَهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ فَقُلْنَا لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَّلْتَنَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِنَا هَذِهِ فَقَالَ إِنَّهُ مَنْ قَامَ مَعَ الْإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ كُتِبَ لَهُ قِيَامُ لَيْلَةٍ ثُمَّ لَمْ يُصَلِّ بِنَا حَتَّى بَقِيَ ثَلَاثٌ مِنْ الشَّهْرِ وَصَلَّى بِنَا فِي الثَّالِثَةِ وَدَعَا أَهْلَهُ وَنِسَاءَهُ فَقَامَ بِنَا حَتَّى تَخَوَّفْنَا الْفَلَاحَ قُلْتُ لَهُ وَمَا الْفَلَاحُ قَالَ السُّحُورُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ فَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنْ يُصَلِّيَ إِحْدَى وَأَرْبَعِينَ رَكْعَةً مَعَ الْوِتْرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَهُمْ بِالْمَدِينَةِ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى مَا رُوِيَ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَغَيْرِهِمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِشْرِينَ رَكْعَةً وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَهَكَذَا أَدْرَكْتُ بِبَلَدِنَا بِمَكَّةَ يُصَلُّونَ عِشْرِينَ رَكْعَةً و قَالَ أَحْمَدُ رُوِيَ فِي هَذَا أَلْوَانٌ وَلَمْ يُقْضَ فِيهِ بِشَيْءٍ و قَالَ إِسْحَقُ بَلْ نَخْتَارُ إِحْدَى وَأَرْبَعِينَ رَكْعَةً عَلَى مَا رُوِيَ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَاخْتَارَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ الصَّلَاةَ مَعَ الْإِمَامِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَاخْتَارَ الشَّافِعِيُّ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ وَحْدَهُ إِذَا كَانَ قَارِئًا وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَالنُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ
Һөйләне беҙгә [Ханнад] беҙгә [Мөхәммәт бин Әл Фүҙләил] [Дауыт бин Әбү Һинд] [Әл Вәлид бин Әбүррахман Әл-Джурасий] [Джүбәйер бин Нуфаир] [Әбү Дзар] әйтте; «Беҙ Рамаҙлан ураҙаһын Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм менән тоттоҡ, ләкин ул Рамаҙан айының ете көнө ҡалғансы беҙҙең менән бергә төндә намаҙ уҡыманы. Шунан төндөң өстән бер өлөшөнә тиклем беҙҙең менән намаҙ уҡыны. Шунан егерме алтынсы төндә беҙҙең менән бергә намаҙ уҡыманы. Ул беҙҙең менән егерме бишенсе төндә, төн уртаһынан һуңға тиклем намаҙ уҡыны. Беҙ уға: «Әгәр ҙә һин ҡалған төндө беҙгә нафилә намаҙын уҡыу өсөн файҙаланһаң ине», — тинек. Ул: «Кем имам менән бергә фарҙлу намаҙын уҡый, уны тамамлағансы уға бер төндәге намаҙҙың сауабы биреләсәк», — тигән. Шунан һуң Пәйғәмбәребеҙ Рамаҙан айына өс төн ҡалғансы беҙҙең менән ҡабат намаҙ уҡыманы. Ғаиләһен, ҡатындарын саҡырып, беҙҙең менән өсөнсө тапҡыр намаҙ уҡыны. Шунан беҙ әл-фәләхте һағынып ҡалырбыҙ тип ҡурҡҡансы намаҙ уҡыны. -Жубәйер- һораны; — Әл-фәләһ нимәне аңлата? — Ул яуап бирҙе; "Сахур". Әбү Ғиса әйтте; — Был — сахих Хәсән хәҙисе. Рамаҙлан айында төнгө намаҙҙарҙың нисә рәҡәт булыуы тураһында ғалимдар фекерҙәре төрлөсә. Ҡайһы берәүҙәр һәм улар витр менән ҡырҡ бер рәҡәғәтте өҫтөн күрә. Был Мәҙинә халҡының фекере, улар Мәҙинәлә шуны ғәмәлгә ашыра. Күпселек ғалимдар, Ғүмәрҙән, Ғәлиҙән һәм пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән башҡаларҙан килгән риүәйәткә таянып, улар егерме рәҡәғәт һайлаған тигән фекерҙә. Был фекерҙә Ац Цаури, Ибнү Әл Мөбәрәк һәм Сәфии. Шәфиғи әйтте; «Шулай уҡ Мәккә ҡалаһы халҡын да таптыҡ, улар егерме рәҡәғәт намаҙ уҡыны». Әхмәт әйтте; — Был мәсьәләлә тарих күп. Әхмәт ҡайһыһын һайлауын хәл итмәне. Исхаҡ әйтте; — Беҙ ҡырҡ бер рәҡәғәтте өҫтөн күрәбеҙ. Өбәй бин Ҡәғб тарихына таянып. Ибнул Мөбәрәк, Әхмәт һәм Исхаҡ Рамаҙан айында төндә имам менән бергә йыйылып намаҙ уҡыуҙы хуп күрә, ә Шәфиғи Ҡөрьән уҡый белһә, яңғыҙ ир кешене өҫтөн күрә. Хәҙис Ғәйсиә, Нуғман бин Басыйыр һәм Ибн Ғәббәстән риүәйәт ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 735
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ فَطَّرَ صَائِمًا كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَنْقُصُ مِنْ أَجْرِ الصَّائِمِ شَيْئًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Һөйләне беҙгә [Ханнад] беҙгә һөйләне [Ғәбдүррәхим] [Ғәбдел Мәлик бин Әбү Сөләймән] [Әсә`] [Заид бин Халид Әл-Джуһани] әйтте; Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи вәссәләм әйткән: «Кем ураҙаһын боҙған кешене ашатһа, ураҙа тотоусы кешенең сауабын әҙ генә лә кәметмәйенсә, ураҙа тотҡан кешенең сауабын ала» Әбү Ғиса әйткән; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе».
Hadith
Imam Tirmidzi : 736
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرَغِّبُ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِعَزِيمَةٍ وَيَقُولُ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَالْأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ ثُمَّ كَانَ الْأَمْرُ كَذَلِكَ فِي خِلَافَةِ أَبِي بَكْرٍ وَصَدْرًا مِنْ خِلَافَةِ عُمَرَ عَلَى ذَلِكَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Һөйләне беҙгә [Ғәбд бин Хөмәйд] беҙгә һөйләне [Әбдүррәзәҡ] беҙгә [Мәғмәр] [Әз Зөһриҙән] [Әбү Сәләмә] [Әбү Һүрәйрә]ҙән әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм Рамаҙлан айының төнгө намаҙҙарын фарыз итмәйенсә уҡырға ҡәтғи кәңәш иткән һәм: «Кем дә кем Рамаҙлан айының төнгө намаҙҙарын иманға килтереп, Аллаһтан сауапҡа өмөтләнеп уҡыһа, һис шикһеҙ, үткән гонаһтары ғәфү ителәсәк», — тигән. Шунан һуң Рәсүлуллаһ шәлләллаһу ғәләйһи вәсәлләм вафат була һәм был хәл Әбү Бәкер хәлифәлегенә һәм Ғүмәр хәлифәлегенең уртаһына тиклем дауам итә. Хәҙис ысынында Ғәйсәнән риүәйәт ителгән, был хәҙис тә [Әз Зөһриҙән] [Урванан] [Ғәйсәнән] Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителгән, саллаллаһу ғәләйһи үсалләм. Әбү Ғиса әйтте; «Был дөрөҫ Хәсән хәҙисе».
Hadith
Imam Tirmidzi : 737
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ أَنَّهُ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ وَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ فِيهَا دَمًا أَوْ يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ بِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا لَهُ إِنَّ اللَّهَ أَذِنَ لِرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكَ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهِ سَاعَةً مِنْ النَّهَارِ وَقَدْ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَفَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ لَكَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ بِذَلِكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ إِنَّ الْحَرَمَ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَيُرْوَى وَلَا فَارًّا بِخِزْيَةٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي شُرَيْحٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيُّ اسْمُهُ خُوَيْلِدُ بْنُ عَمْرٍو وَهُوَ الْعَدَوِيُّ وَهُوَ الْكَعْبِيُّ وَمَعْنَى قَوْلِهِ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ يَعْنِي الْجِنَايَةَ يَقُولُ مَنْ جَنَى جِنَايَةً أَوْ أَصَابَ دَمًا ثُمَّ لَجَأَ إِلَى الْحَرَمِ فَإِنَّهُ يُقَامُ عَلَيْهِ الْحَدُّ
Һөйләне беҙгә [Ҡотәйба] беҙгә [Әл-Ләйтс бин Сәғад] [Сәғит бин Әбү Сәғит Әл-Мәҡбури] [Әбү Сүрәйә Әл-Әҙәүи]-нән, ул Әмру бин Сәғидкә -ул ваҡытта ул Мәккәгә ғәскәрҙәр ебәрә ине-: «Эй, Әмир, рөхсәт ит миңә рәхмәтуллаһүлләһу ғәскәрҙәрҙе еткерергә рөхсәт итегеҙ. - Мин уны ике ҡолаҡ менән ишеттем, күңелемдә аңланым һәм күҙҙәрем менән күрҙем, ул әйткәндә - Ул тәхмид бирҙе һәм Аллаһҡа маҡтау әйтте, шунан әйтте: «Аллаһ Тәғәлә Мәккәне тыйҙы, әммә кешеләр уны тыйманы. Аллаһҡа һәм Ҡиәмәт көнөнә иман килтергән кешегә унда ҡан түгеү, ағастарҙы тамыры менән йолҡоу хәләл түгел. Әгәр кемдер быны эшләп, Мәккәлә пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм һуғышына һылтау эҙләһә, уға әйтегеҙ; Аллаһ Тәғәлә Үҙенең Пәйғәмбәре өсөн рөхсәт итте, ә һеҙгә рөхсәт итмәне. -Алла Тәғәлә- көндөҙ бер нисә минутҡа ғына рөхсәт итә. Был көндө уның бысраҡлығы элекке хәленә ҡайтҡан. Быны булғандар булмағандарға ла еткерергә тейеш!» Һораны Сүрәйх; — Әмру бин Ғөбәйет һиңә нимә тип яуап бирҙе? Сүрәх дауам итте; — Ул әйтә; — Мин һинән дә яҡшыраҡ беләм, эй Әбү Сүрәх. Харам ер гонаһ ҡылған кешеләрҙе, үлтереүҙән ҡасҡан кешеләрҙе һәм урлашыуҙан ҡасҡан кешеләрҙе һаҡлай алмай''. Әбү Ғиса әйтте; "Икенсе тарихта "Жизәне алып киткән кеше" тип әйтелеше менән. -Әбү Ғиса Әт Тирмиҙи- әйткән; "Иң мәғәнәле хәҙис Әбү Һүрәйрә һәм Ибн Ғаббастан риүәйәт ителгән". Әбү Ғиса әйткән; "Әбү Сүрәйәнең хәҙисе - дөрөҫ Хәсән хәҙис Әбүһүрә Әл-Сөйрәй" тигән. Ғәҙәүи, Әл-Ҡәби. Уның «ВА ЛАА ФАРРАН БИХАРБАТИН» тигән һүҙҙәренең мәғәнәһе енәйәт эше тип әйтте: «Кем енәйәт ҡылған йәки үлтергән, һуңынан Мәккәгә һыйынған кеше барыбер язаға тарттырыласаҡ».
Hadith
Imam Tirmidzi : 738
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ وَالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَلَيْسَ لِلْحَجَّةِ الْمَبْرُورَةِ ثَوَابٌ إِلَّا الْجَنَّةُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُبْشِيٍّ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ
Беҙгә [Ҡотәйбә] һәм [Әбү Сәғит Әл-Асиядж] әйтте; беҙгә [Әбү Халид Әл Әхмәр] [Әмру бин Ҡаис] [Ғәшим] [Сыҡиҡ] [Ғабдулла бин Мәсғүд] әйтте; Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм: «Хаж менән ғөмрәне бер юлы ҡылығыҙ, сөнки икеһе лә ярлылыҡты бөтөрә һәм гонаһтарҙы юя ала, сөнки әл-кир тимерҙән, алтындан, көмөштән туҙҙы бөтөрә». Мәбрүр хаж өсөн ожмахтан башҡа сауап юҡ». Хәҙис Ғүмәрҙән, Әмир бин Рәбиғәнән, Әбү Һүрәйрәнән, Ғабдуллаһ бин Хөбсиҙән, Өмө Сәләмә һәм Джәбирҙән риүәйәт ителгән. Әбү Ғиса әйтте; «Ибн Мәсғүдтең хәҙисе – Ибн Мәсғүттең хәҙисенән алынған хәҙис ғәриб».
Hadith
Imam Tirmidzi : 739
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَجَّ فَلَمْ يَرْفُثْ وَلَمْ يَفْسُقْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو حَازِمٍ كُوفِيٌّ وَهُوَ الْأَشْجَعِيُّ وَاسْمُهُ سَلْمَانُ مَوْلَى عَزَّةَ الْأَشْجَعِيَّةِ
Һөйләне беҙгә [Ибн Әбү Ғүмәр] беҙгә [Суфьян бин Ғөйәйнә] [Мансурҙан] [Әбү Хәзмдән] [Әбү Һүрәйрә]ҙән әйтте; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Кем дә кем хаж ҡылып, рафаттар һәм яуызлыҡтар ҡылмаһа, уның үткән гонаһтары, һис шикһеҙ, ғәфү ителер», — тигән. Әбү Ғиса әйтте; Әбү Һөрәйрәнең хәҙистәре – хәсән сахих хәҙис. Әбү Хәзим Куфанан, атап әйткәндә, Әл-Асыджағиҙән, уның исеме Сәлмән булған һәм элекке ҡол булған «Әззә Әл-Асыджағийә».
Hadith
Imam Tirmidzi : 740
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقُطَعِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا هِلَالُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ مَوْلَى رَبِيعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ الْبَاهِلِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَلَكَ زَادًا وَرَاحِلَةً تُبَلِّغُهُ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ وَلَمْ يَحُجَّ فَلَا عَلَيْهِ أَنْ يَمُوتَ يَهُودِيًّا أَوْ نَصْرَانِيًّا وَذَلِكَ أَنَّ اللَّهَ يَقُولُ فِي كِتَابِهِ{ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَفِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ وَهِلَالُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ مَجْهُولٌ وَالْحَارِثُ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Яхъя Әл Ҡотхаи Әл Бәшри] әйткән [Мөслим бин Ибраһим] беҙгә [Хилал бин Абдулла] элекке ҡоло Рәбиғә бин Ғүмәр бин Мөслим Әл Бахили, беҙгә [Әбү Исхаҡ Әл Хәмдәни] [Әл Хариттан] әйткән; Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Кемдең ғибәҙәтханаға барырға ризығы һәм транспорты етерлек булһа, әммә ул хажға бармай, йәһүд йәки христиан булып үлһә, миңә барыбер». Сөнки Аллаһ Тәғәлә Үҙ китабында былай ти: «Хаж ҡылыу – Аллаһ алдында кешелек бурысы, йәғни -Аллаһ йортона сәйәхәт итергә мөмкинлеге булғандар өсөн». Әбү Ғиса әйтте; — Был ғәриб хәҙис, беҙ уны ошо сәнәд аша ғына белмәйбеҙ һәм хатта сәнәдтең дә етешһеҙлектәре бар. Хилал бин Абдулла мәжүл булған, ә Харис үҙенең хәҙисендә иғлан ителгән кеше булған».
