Imam Tirmidzi : 641
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ وَأَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ بِأَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Abu Musa Muhammad bin Mutsanna] u hi byerile ['Uthman bin Umar] u te, naswona u hi tivise [Ibn Abu Dzi'b] ku suka eka [Al Maqburi] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Abu Hurairah] leswaku Muprofeta Shallallaahu 'alaihi wasallam u te: ' Loyi a nga kotiki ku tshika mbulavulo wa Zur - mavunwa - na swiendlo swa Zur - swidyoho - kutani Allah a nga n'wi lavi hambiloko a siye swakudya ni swakunwa swa yena - a nge amukeli ku titsona swakudya ka yena - pent - '. - mutlhokovetseri - u te, eka ndzima leyi - ku tlhela ku va na xitlhokovetselo - lexi pentiweke - ku suka eka Anas. Abu 'Isa u te, leyi i hasan sahih hadith.
Imam Tirmidzi : 642
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَعَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَالْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَعُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Swi hi byeriwile [Qutaibah] u hi byerile [Abu ‘Awanah] ku suka eka [Qatadah] na [‘Abdul ‘Aziz bin Shuhaib] ku suka eka [Anas] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Dyanani sahur, hakunene ku dya sahur swi katekisiwile’. -mutlhokovetseri- u te, eka ndzima leyi -ku tlhela ku va na xitlhokovetselo lexi -pent- ku suka eka Abu Hurairah, Abdullah bin Mas’ud, Jabir bin Abdullah, Ibnu Abbas, Amru bin Ash, ‘Irbadl bin Sariyah, ‘Utbah bin ‘Abd na Abu Darda’. Abu 'Isa u te, Hadith ya Anas i hadith ya ntiyiso ya hasan.
Imam Tirmidzi : 643
وَرُوِيَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فَصْلُ مَا بَيْنَ صِيَامِنَا وَصِيَامِ أَهْلِ الْكِتَابِ أَكْلَةُ السَّحَرِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ مُوسَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي قَيْسٍ مَوْلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَهْلُ مِصْرَ يَقُولُونَ مُوسَى بْنُ عَلِيٍّ وَأَهْلُ الْعِرَاقِ يَقُولُونَ مُوسَى بْنُ عُلَيٍّ وَهُوَ مُوسَى بْنُ عُلَيِّ بْنِ رَبَاحٍ اللَّخْمِيُّ
Ku hlamuseriwe kusuka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam leswaku u te: ‘Ku hambana exikarhi ka ku titsona swakudya ka hina na ku titsona swakudya ka vanhu va buku i ku dya sahur’. Yi hi byerile [Qutaibah] hi ndlela yaleyo, yi hi byerile [Al Laits] ku suka eka [Musa bin Ali] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Abu Qais] hlonga ra yena Amru bin Ash ku suka eka [Amru bin 'Ash] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam. -mutlhokovetseri- u te, leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan. Vanhu va Egypt a va n’wi vitana Musa bin Ali kasi vanhu va Iraq a va n’wi vitana Musa bin ‘Ulay naswona a a nga ri un’wana handle ka Musa bin ‘Ulay bin Rabah Al Lakhmy.
Imam Tirmidzi : 644
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ كُرَاعَ الْغَمِيمِ وَصَامَ النَّاسُ مَعَهُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ شَقَّ عَلَيْهِمْ الصِّيَامُ وَإِنَّ النَّاسَ يَنْظُرُونَ فِيمَا فَعَلْتَ فَدَعَا بِقَدَحٍ مِنْ مَاءٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَشَرِبَ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ فَأَفْطَرَ بَعْضُهُمْ وَصَامَ بَعْضُهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ كَعْبِ بْنِ عَاصِمٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ أَفْضَلُ حَتَّى رَأَى بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ إِذَا صَامَ فِي السَّفَرِ وَاخْتَارَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَحَسَنٌ وَهُوَ أَفْضَلُ وَإِنْ أَفْطَرَ فَحَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ وَقَوْلِهِ حِينَ بَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ فَوَجْهُ هَذَا إِذَا لَمْ يَحْتَمِلْ قَلْبُهُ قَبُولَ رُخْصَةِ اللَّهِ فَأَمَّا مَنْ رَأَى الْفِطْرَ مُبَاحًا وَصَامَ وَقَوِيَ عَلَى ذَلِكَ فَهُوَ أَعْجَبُ إِلَيَّ
Qutaibah u hi hlamuserile ku suka eka Ja’far bin Muhammad ku suka eka Jabir bin Abdullah leswaku Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) u humile a ya eMakkah hi lembe ra ku hlula ka Makkah, a titsona swakudya na vanghana va yena. Loko a fika eKura'ul Ghamim, ku vuriwile eka yena, "Vanhu va na xiphiqo xo titsona swakudya naswona va vona leswi u nga ta swi endla." Kutani u kombele xikhumba xa mati endzhaku ka Asr kutani a xi nwa emahlweni ka vanghana hinkwavo. Van’wana va vona va tshike ku titsona swakudya kasi van’wana va hlawule ku ya emahlweni va titsona swakudya. Loko mahungu ya lava yaka emahlweni va titsona swakudya ma fika eka yena, a ku: “Hi vona lava nga yingisiki.” Naswona eka ndzima leyi, ku tlhela ku va na xitlhokovetselo lexi humaka eka Ka’ab bin ‘Ashim, Ibn Abbas, na Abu Hurairah. Hadith ya Jabir i hadith ya hasan sahih. Naswona swi hlamuseriwe eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, leswaku u te: ‘Ku titsona swakudya loko u ri eku fambeni a swi tekiwi swi ri leswinene’. Hikwalaho, swidyondzeki swi na mavonelo yo hambana mayelana na ku titsona swakudya hi nkarhi wa riendzo, swidyondzi swin’wana ku suka exikarhi ka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa salam swi na vonelo ra leswaku ku titsona swakudya hi nkarhi wa riendzo swa antswa, va tlhela va pfumela leswaku swa boha ku swi endla loko munhu a titsona swakudya hi nkarhi wa riendzo, exikarhi ka lava va hlawulaka vonelo leri i Ahmad na Ishaq. Hi nkarhi wolowo, swidyondzi swin’wana ku suka exikarhi ka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa salam na van’wana va na vonelo ra leswaku loko a titwa a ri na matimba naswona a titsona swakudya kutani swa antswa, kambe loko a hlawula ku tshika ku titsona swakudya kutani a ku na lexi hoxeke hi nawu. Mavonelo lawa ya tlhele ya hlawuriwa hi Sufyan Ats tsauri, Malik bin Anas na Abdullah Ibnul Mubarak. Syafi'i u te, nhlamuselo ya hadith ya Muprofeta laha henhla hileswaku loko mbilu ya yena yi nga kumi ku ntshunxeka eka Allah Ta'ala, tani hi vanhu lava ehleketaka leswaku swa pfumeleriwa ku titsona swakudya hi nkarhi wa riendzo kambe va titwa va ri na matimba no hatlisa kutani ndzi tsakela sweswo.
Imam Tirmidzi : 645
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو الْأَسْلَمِيِّ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ وَكَانَ يَسْرُدُ الصَّوْمَ فَقَال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَحَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الْأَسْلَمِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ku byeriwe hina [Harun bin Ishaq Al Hamdani] ku suka eka ['Abdah bin Sulaiman] ku suka eka [Hisyam bin 'Urwah] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka ['Aisyah] leswaku Hamzah bin Amru Al Aslami u vutisile Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam hi ku titsona swakudya hi nkarhi wa Safar -naswona a ri un'wana wa lava a va titsona swakudya ngopfu-, kutani Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Loko u lava ku titsona swakudya kutani u titsona swakudya, kambe loko u lava ku titsona swakudya kutani u titsona swakudya'. -mutlhokovetseri- u te, eka ndzima leyi -ku tlhela ku va na switlhokovetselo -leswi petiweke- ku suka eka Anas bin Malik, Abu Sa’id, Abdullah bin Mas’ud, Abdullah bin Amru, Abu Darda’ na Hamzah bin Amru Al Aslami. Abu 'Isa u te, 'Hadith ya Aisyah i hadith ya ntiyiso ya hasan.
Imam Tirmidzi : 646
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنَّا نُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ فَمَا يَعِيبُ عَلَى الصَّائِمِ صَوْمَهُ وَلَا عَلَى الْمُفْطِرِ إِفْطَارَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Nashr bin Ali Al Jahdlami] u hi byerile [Bisyr bin Al Mufadldlal] ku suka eka [Sa’id bin Yazid Abu Salamah] ku suka eka [Abu Nadlrah] ku suka eka [Abu Sa’id Al Khudri] u te, hi fambe na Rasulullah Sallallaahu ‘alaihi wasallam hi n’hweti ya Ramadlan, a nga solanga lava va titsoneke swakudya naswona a nga endlanga sola lava va nga titsona swakudya. Abu 'Isa u te, leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan.
Imam Tirmidzi : 647
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ ح قَالَ و حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَكُنَّا نُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ فَلَا يَجِدُ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ وَلَا الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ فَكَانُوا يَرَوْنَ أَنَّهُ مَنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَحَسَنٌ وَمَنْ وَجَدَ ضَعْفًا فَأَفْطَرَ فَحَسَنٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Nashr bin Ali] u hi byerile [Yazid bin Zurai’] u hi byerile [Al Jurairi]. -mutlhokovetseri- u te, naswona u hi byerile [Sufyan bin Waki’] u hi byerile [‘Abdul A’la] ku suka eka [Al Jurairi] ku suka eka [Abu Nadlrah] ku suka eka [Abu Sa’id] u te, hi fambe na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, kutani van’wana va hina hi titsone swakudya kasi van’wana hi tshova ku titsona swakudya, lava va titsonaka swakudya a va soli lava va titsonaka swakudya naswona hi ndlela yo hambana. Hinkwavo va ehleketa leswaku loyi a nga na matimba no titsona swakudya i lonene naswona loyi a titwaka a tsanile a tlhela a titsona swakudya na yena i kahle. Abu 'Isa u te, leyi i hadith ya ntiyiso ya Hasan.
Imam Tirmidzi : 648
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مَعْمَرِ بْنِ أَبِي حُيَيَّةَ عَنْ ابْنِ الْمُسَيِّبِ أَنَّهُ سَأَلَهُ عَنْ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَحَدَّثَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَغَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ غَزْوَتَيْنِ يَوْمَ بَدْرٍ وَالْفَتْحِ فَأَفْطَرْنَا فِيهِمَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ أَمَرَ بِالْفِطْرِ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ نَحْوُ هَذَا إِلَّا أَنَّهُ رَخَّصَ فِي الْإِفْطَارِ عِنْدَ لِقَاءِ الْعَدُوِّ وَبِهِ يَقُولُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ
Qutaibah u hi hlamuserile ku suka eka Yazid bin Abu Habib ku suka eka Mamar bin Abu Huyaiyah leswaku u vutisile Ibn Al Musayyib hi ku titsona swakudya hi nkarhi wa riendzo. U hlamusele ku suka eka Umar bin Al Khathtab leswaku u te, Hi lwile na Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve eka yena) kambirhi hi Ramadan, ku nga Nyimpi ya Badr na Nyimpi ya Makkah. Hi tlhele hi tshika ku titsona swakudya eka minkarhi leyimbirhi. Mutlhokovetseri u te, eka ndzima leyi ku tlhela ku va na xitlhokovetselo lexi humaka eka Abu Sa’id. Abu 'Isa u te, A hi nga yi tivi hadith ya Umar handle ka hi ndlela leyi. Naswona swi hlamuseriwe ku suka eka Abu Sa’id ku suka eka Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve eka yena) leswaku u hi lerisile ku titsona swakudya hi nkarhi wa nyimpi. Naswona yi tlhela yi hlamuseriwa ku suka eka Umar bin Al Khaththab ku fana na hadith leyi nga laha henhla, kambe eka yona u nyika rukhshah ku titsona swakudya loko a langutane na nala, lawa na wona i mavonelo ya swidyondzi swin’wana.
Imam Tirmidzi : 649
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَيُوسُفُ بْنُ عِيسَى قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ قَالَأَغَارَتْ عَلَيْنَا خَيْلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْتُهُ يَتَغَدَّى فَقَالَ ادْنُ فَكُلْ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ فَقَالَ ادْنُ أُحَدِّثْكَ عَنْ الصَّوْمِ أَوْ الصِّيَامِ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى وَضَعَ عَنْ الْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلَاةِ وَعَنْ الْحَامِلِ أَوْ الْمُرْضِعِ الصَّوْمَ أَوْ الصِّيَامَ وَاللَّهِ لَقَدْ قَالَهُمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلْتَيْهِمَا أَوْ إِحْدَاهُمَا فَيَا لَهْفَ نَفْسِي أَنْ لَا أَكُونَ طَعِمْتُ مِنْ طَعَامِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَيَّةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ الْكَعْبِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَلَا نَعْرِفُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ الْوَاحِدِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْحَامِلُ وَالْمُرْضِعُ تُفْطِرَانِ وَتَقْضِيَانِ وَتُطْعِمَانِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تُفْطِرَانِ وَتُطْعِمَانِ وَلَا قَضَاءَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ شَاءَتَا قَضَتَا وَلَا إِطْعَامَ عَلَيْهِمَا وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ
Swi byeriwe hina [Abu Kuraib] na [Yusuf bin 'Isa] havumbirhi bya vona va te, swi byeriwile eka hina [Waki'] u hi byerile [Abu Hilal] ku suka eka [Abdullah bin Sawadah] ku suka eka [Anas bin Malik] wanuna wo huma eka rixaka ra Abdullah bin Ka'ab u te, Mavuthu ya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ma hlasele vanhu va hina exihundleni, kutani ndzi ya eka yena kutani swi kumeka leswaku a ri karhi a dya swakudya swa ninhlikanhi, kutani a ku: ' Tshinelani u dya'. Ndzi hlamurile, a ndzi titsona swakudya, a tlhela a ku: ‘Tshinelani ndzi ta mi hlamusela hi ku titsona swakudya, entiyisweni Allah Ta’ala a yi lavi ku titsona swakudya eka vafambi naswona yi nyika ku wisa eka hafu ya xikhongelo eka vona naswona yi tlhela yi nyika ku wisa eka vavasati lava tikeke na lava mamisaka leswaku va nga titsoni swakudya’. Hakunene, Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u boxe swimbirhi - ku nga vavasati lava tikeke na lava mamisaka -, swi nga va tingana loko ndzi nga dyi swakudya swa Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa salam. -mutlhokovetseri- u te, eka ndzima leyi -ku tlhela ku va na -pent- narration ku suka eka Abu 'Umayyah. Abu 'Isa u te, hadith ya Anas bin Malik Al Ka'bi i hadith ya hasan, leyi hi yona ntsena hadith leyi hlamuseriweke hi Anas ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam. Vativi van’wana va sayense va na vonelo ra leswaku vavasati lava tikeke na lava mamisaka lava tshikaka ku titsona swakudya va boheka ku tlherisela ku titsona swakudya ka vona na ku phamela swisiwana, leswi swi tano tani hi leswi swi vuriweke hi Sufyan, Malik, Syafi’i na Ahmad. Naswona van’wana va vona va na vonelo ra leswaku vavasati lava tikeke na lava mamisaka lava tshikaka ku titsona swakudya va boheka ku dya kambe a va boheki ku tlherisela ku titsona swakudya ka vona, leswi swi tano hilaha Ishaq a vuleke hakona.
Imam Tirmidzi : 650
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ وَمُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَعَطَاءٍ وَمُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَتْ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ أُخْتِي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ قَالَ أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَى أُخْتِكِ دَيْنٌ أَكُنْتِ تَقْضِينَهُ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَحَقُّ اللَّهِ أَحَقُّقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ جَوَّدَ أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي خَالِدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى أَبُو مُعَاوِيَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ سَلَمَةَ بْنَ كُهَيْلٍ وَلَا عَنْ عَطَاءٍ وَلَا عَنْ مُجَاهِدٍ وَاسْمُ أَبِي خَالِدٍ سُلَيْمَانُ بْنُ حَبَّانَ
hi byerile [Abu Sa’id Al Asyajj] u hi byerile [Abu Khalid Al Ahmar] ku suka eka [Al A’masy] ku suka eka [Salamah bin Kuhail] na [Muslim Al Bathin] ku suka eka [Sa’id bin Jubair] na [Atha’] na [Mujahid] ku suka eka [Ibn Abbas] u te, wansati u tile eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, a ku, hakunene sesi wa mina u file naswona wa ha ri ni ku titsona swakudya swimbirhi leswi a faneleke a titshega ha swona. tin’hweti leti landzelelanaka, u te: ‘U ehleketa yini, loko sesi wa wena a ri ni xikweleti ivi wena u xi hakela, xana a xi nge hakeriwi?’ U hlamurile, Ina, u ye emahlweni a ku: ‘Kutani timfanelo ta Allah ti na mfanelo yo hetiseka swinene’. Eka ndzima leyi - ku tlhela ku va na matimu lama - pent - ku suka eBuraidah, Ibn Umar, 'Aisyah. U hi byerile [Abu Kuraib] u hi byerile [Abu Khalid Al Ahmar] ku suka eka [Al A'masy] hi sanad yo fana na leyi. Abu 'Isa u te, Hadith ya Ibn Abbas i hadith ya ntiyiso ya hasan. U te, Ndzi twe Muhammad a ku, [Abu Khalid Al Ahmar] u hlamusele hadith leyi ku suka eka [Al A’masy], Muhammad u vule leswaku, handle ka Abu Khalid, u tlhele a hlamusela hadith leyi ku suka eka Al A’masy tanihilaha yi hlamuseriweke hakona hi Abu Khalid. Abu 'Isa u te, [Abu Mu'awiyah] naswona handle ka yena u tlhele a hlamusela hadith leyi ku suka eka [Al A'masy] ku suka eka [Muslim Al Bathin] ku suka eka [Sa'id bin Jubair] ku suka eka [Ibn Abbas] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam kambe a va boxanga Salamah bin Kuhail kumbe ku suka eka 'Atha' na ku suka eka Muajhid, Abu Khalid vito ra yena a ku ri Sulaiman bin Hibban u vula leswaku.
Imam Tirmidzi : 651
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامُ شَهْرٍ فَلْيُطْعَمْ عَنْهُ مَكَانَ كُلِّ يَوْمٍ مِسْكِينًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالصَّحِيحُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفٌ قَوْلُهُ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَامُ عَنْ الْمَيِّتِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا إِذَا كَانَ عَلَى الْمَيِّتِ نَذْرُ صِيَامٍ يَصُومُ عَنْهُ وَإِذَا كَانَ عَلَيْهِ قَضَاءُ رَمَضَانَ أَطْعَمَ عَنْهُ و قَالَ مَالِكٌ وَسُفْيَانُ وَالشَّافِعِيُّ لَا يَصُومُ أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ قَالَ وَأَشْعَثُ هُوَ ابْنُ سَوَّارٍ وَمُحَمَّدٌ هُوَ عِنْدِي ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى
hi byerile [Qutaibah] u hi byerile [‘Abtsar bin Al Qasim] ku suka eka [Ash’ath] ku suka eka [Muhammad] ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Loyi a faka naswona a ha ri na lava titshegeke hi ku titsona swakudya, u fanele ku phamela munhu wa xisiwana siku rin’wana na rin’wana ematshan’wini ya sweswo’. Abu ‘Isa u te, a hi swi tivi leswaku hadith leyi ya Ibn Umar yi hlamuseriwe hi marfu’ handle ka hi sanad leyi naswona ntiyiso hileswaku hadith leyi yi fikelele Ibn Umar. Swidyondzi swi na mavonelo yo hambana, van’wana va vona, ku nga Ahmad na Ishaq, va na mavonelo ya leswaku loko mufi a titsona swakudya, kutani a nga yimeriwa. Kambe loko a ri ni vutihlamuleri byo tlherisela ku titsona swakudya ka Ramadan, kutani hi ku tlherisela u fanele a phamela swisiwana. Malik, Sufyan na Syafi'i va na vonelo ra leswaku munhu a nga fanelanga ku yimela ku titsona swakudya ka munhu un'wana. Ash'ats i Ibn Sawwar naswona ndzi ehleketa leswaku Muhammad u tlhela a vitaniwa Ibn 'Abdir Rahman bin Abu Laila.
Imam Tirmidzi : 652
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ لَا يُفْطِرْنَ الصَّائِمَ الْحِجَامَةُ وَالْقَيْءُ وَالِاحْتِلَامُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَقَدْ رَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ قَالَ سَمِعْت أَبَا دَاوُدَ السِّجْزِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ فَقَالَ أَخُوهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ لَا بَأْسَ بِهِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمَدِينِيِّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ثِقَةٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ضَعِيفٌ قَالَ مُحَمَّدٌ وَلَا أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا
hi byerile [Muhammad bin ‘Ubaid Al Muharibi] u hi byerile [Abdurrahman bin Zaid bin Aslam] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Atha’ bin Yasar] ku suka eka [Abu Sa’id Al Khudri] u te, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Ku na swilo swinharhu leswi nga tshoviki ku titsona swakudya, ku nga: Hijamah, ku hlanta na ihtilam'. Abu 'Isa u te, hadith ya Abu Sa'id Al Khudri a hi mahfuzh, [Abdullah bin Zaid bin Aslam] na [Abdul Aziz bin Muhammad] na van'wana va hlamusele hadith leyi ku suka eka [Zaid bin Aslam] hi ndlela ya mursal, handle ko boxa Abu Sa'id. Abdurrahman bin Zaid bin Aslam i munhu loyi a nga dlaif - loyi a tsaneke - eka hadith. Abu 'Isa u te, Ndzi twe Muhammad a vula eka Ali Al Madiny leswaku Abdullah bin Zaid bin Aslam a a ri tsiqah, kasi Abdurrahman bin Zaid bin Aslam a a ri dla'if -weak-, Muhammad u te, a ndzi hlamuselanga hadith yin'we eka yena.
Imam Tirmidzi : 653
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ وَمَنْ اسْتَقَاءَ عَمْدًا فَلْيَقْضِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَثَوْبَانَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ هِشَامٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَا أُرَاهُ مَحْفُوظًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَصِحُّ إِسْنَادُهُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَثَوْبَانَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ صَائِمًا مُتَطَوِّعًا فَقَاءَ فَضَعُفَ فَأَفْطَرَ لِذَلِكَ هَكَذَا رُوِيَ فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ مُفَسَّرًا وَالْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الصَّائِمَ إِذَا ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَا قَضَاءَ عَلَيْهِ وَإِذَا اسْتَقَاءَ عَمْدًا فَلْيَقْضِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
Hi byeriwile [Ali bin Hujr] u hi byerile [Isa bin Yunus] ku suka eka [Hisyam bin Hasan] ku suka eka [Muhammad bin Sirin] ku suka eka [Abu Hurairah] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Loyi a hlanta, a swi bohi leswaku a tlherisela ku titsona swakudya ka yena, kambe eka loyi a hlanta hi vomu, swi boha leswaku a tlherisela mali ya yena xihatla'. -mutlhokovetseri- u te, eka ndzima leyi -ku tlhela ku va na xitlhokovetselo -pent- ku suka eka Abu Darda', Tsauban na Fadlalah bin 'Ubaid. Abu 'Isa u te, hadith ya Abu Hurairah i hadith ya hasan gharib, a hi yi tivi hadith ku suka eka matimu ya Hisham ku suka eka Ibn Sirin ku suka eka Abu Hurairah ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam handle ka ku suka eka matimu ya 'Isa bin Yunus. Muhammad u te, A ndzi ehleketa leswaku hadith leyi i mahfuzh. Abu 'Isa u te, hadith leyi yi hlamuseriwe hi tindlela to tala, kambe ku hava na yin'we ya tona leyi nga ya ntiyiso. Swi tlhele swi hlamuseriwa ku suka eka Abu Darda’, Tsauban na Fadlalah bin ‘Ubaid leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u tshame a hlanta ivi a tshika ku titsona swakudya, nhlamuselo ya hadith leyi hileswaku Muprofeta u hlanta loko a ri karhi a titsona swakudya tathawwu’ -sunnah- u titwe a tsanile ivi a tshika ku titsona swakudya, nhlamuselo ya hadith leyi i hilaha swi boxiweke hakona eka switlhokovetselo swin’wana ni tinhlamuselo ta swona. Swidyondzi swi tlhela swi tirhisa hadith leyi hi ku fikelela makumu ya nawu, leswaku munhu loyi a titsonaka swakudya ivi a hlanta, kutani a nga boheki ku endla qhadla’, kambe loko a hlanta hi vomu, kutani u boheka ku endla qhadla’ eka ku titsona swakudya ka yena. Exikarhi ka swidyondzi leswi khomeke vonelo leri ku na Sufyan Ats Tsauri, Syafi’i, Ahmad na Ishaq.
Imam Tirmidzi : 654
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ حَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَكَلَ أَوْ شَرِبَ نَاسِيًا فَلَا يُفْطِرْ فَإِنَّمَا هُوَ رِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُحَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ عَوْفٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ وَخَلَّاسٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ أَوْ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ إِسْحَقَ الْغَنَوِيَّةِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ إِذَا أَكَلَ فِي رَمَضَانَ نَاسِيًا فَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ
hi byerile [Abu Sa'id Al Asyajj] u hi byerile [Abu Khalid Al Ahmar] ku suka eka [Hajjaj bin Arthah] ku suka eka [Qatadah] ku suka eka [Ibn Sirin] ku suka eka [Abu Hurairah] u te, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: ' Loyi a rivalaka, kutani a dya kumbe a nwa loko a titsona swakudya, kutani sweswo i swa Allah phakela. n’wi nyike swakudya’. U hi byerile [Abu Sa'id Al Asyajj] u hi byerile [Abu Usamah] ku suka eka ['Auf] ku suka eka [Ibn Sirin] na [Khallas] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam ku fana na hadith leyi nga laha henhla. -mutlhokovetseri- u te, eka ndzima leyi -ku tlhela ku va na matimu ya -pent- ku suka eka Abu Sa'id na Umm Ishaq Al Ghanawiyyah. Abu 'Isa u te, hadith ya Abu Hurairah i hadith ya ntiyiso ya hasan naswona yi endliwa hi swidyondzi swo tala swo fana na Sufyan Ats Tsauri, Syafi'i, Ahmad na Ishaq. Hi nkarhi wolowo, Imam Malik bin Anas u vule leswaku, loko munhu a rivala ku dya ni ku nwa hi n’hweti ya Ramadlan, kutani u boheka ku tlherisela ku titsona swakudya ka yena. Hambiswiritano, vonelo ro sungula ri pfumelelana swinene.
Imam Tirmidzi : 655
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُطَوِّسِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَفْطَرَ يَوْمًا مِنْ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ رُخْصَةٍ وَلَا مَرَضٍ لَمْ يَقْضِ عَنْهُ صَوْمُ الدَّهْرِ كُلِّهِ وَإِنْ صَامَهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ أَبُو الْمُطَوِّسِ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ الْمُطَوِّسِ وَلَا أَعْرِفُ لَهُ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ
hi byerile [Muhammad bin Basysyar] u hi byerile [Yahya bin Sa’id] na [Abdurrahman bin Mahdi] havambirhi va te, u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Habib bin Abu Thabit] u hi byerile [Abu Al Muthawwas] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Abu Hurairah] u te, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Loyi a tshikaka ku titsona swakudya hambi siku rin'we Hi nhweti ya Ramadlan, handle ka loko a vabya kumbe a ri na rukhshah -relief-, kutani ku titsona swakudya ka yena a ku nge tlheriseriwi, hambiloko a titsona swakudya lembe hinkwaro'. Abu 'Isa u te, hi tiva hadith ya Abu Hurairah handle ka hi ku tirhisa ku hlamusela loku nga laha henhla. Ndzi twe Muhammad a ku, Abul Muthawwis u thyiwile vito ra Yazid bin Muthawwis naswona a ndzi nga swi tivi leswaku u hlamusele hadith yin’wana na yin’wana handle ka hadith leyi.
Imam Tirmidzi : 656
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبَو عَمَّارٍ وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ وَاللَّفْظُ لَفْظُ أَبِي عَمَّارٍ قَالَا أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْتُ قَالَ وَمَا أَهْلَكَكَ قَالَ وَقَعْتُ عَلَى امْرَأَتِي فِي رَمَضَانَ قَالَ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُعْتِقَ رَقَبَةً قَالَ لَا قَالَ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ قَالَ لَا قَالَ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا قَالَ لَا قَالَ اجْلِسْ فَجَلَسَ فَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ وَالْعَرَقُ الْمِكْتَلُ الضَّخْمُ قَالَ تَصَدَّقْ بِهِ فَقَالَ مَا بَيْنَ لَابَتَيْهَا أَحَدٌ أَفْقَرَ مِنَّا قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ قَالَ فَخُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي مَنْ أَفْطَرَ فِي رَمَضَانَ مُتَعَمِّدًا مِنْ جِمَاعٍ وَأَمَّا مَنْ أَفْطَرَ مُتَعَمِّدًا مِنْ أَكْلٍ أَوْ شُرْبٍ فَإِنَّ أَهْلَ الْعِلْمِ قَدْ اخْتَلَفُوا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَالْكَفَّارَةُ وَشَبَّهُوا الْأَكْلَ وَالشُّرْبَ بِالْجِمَاعِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ لِأَنَّهُ إِنَّمَا ذُكِرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَفَّارَةُ فِي الْجِمَاعِ وَلَمْ تُذْكَرْ عَنْهُ فِي الْأَكْلِ وَالشُّرْبِ وَقَالُوا لَا يُشْبِهُ الْأَكْلُ وَالشُّرْبُ الْجِمَاعَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَقَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلرَّجُلِ الَّذِي أَفْطَرَ فَتَصَدَّقَ عَلَيْهِ خُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَ يَحْتَمِلُ هَذَا مَعَانِيَ يَحْتَمِلُ أَنْ تَكُونَ الْكَفَّارَةُ عَلَى مَنْ قَدَرَ عَلَيْهَا وَهَذَا رَجُلٌ لَمْ يَقْدِرْ عَلَى الْكَفَّارَةِ فَلَمَّا أَعْطَاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا وَمَلَكَهُ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا أَحَدٌ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنَّا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَ لِأَنَّ الْكَفَّارَةَ إِنَّمَا تَكُونُ بَعْدَ الْفَضْلِ عَنْ قُوتِهِ وَاخْتَارَ الشَّافِعِيُّ لِمَنْ كَانَ عَلَى مِثْلِ هَذَا الْحَالِ أَنْ يَأْكُلَهُ وَتَكُونَ الْكَفَّارَةُ عَلَيْهِ دَيْنًا فَمَتَى مَا مَلَكَ يَوْمًا مَا كَفَّرَ
hi byerile [Nashr bin Ali Al Jahdlami] na [Abu 'Ammar] - nhlamuselo ya hadith ya fana kasi ku vitaniwa ka hadith ku huma eka Abu 'Ammar - havambirhi va vule leswaku, va hi byerile [Sufyan bin 'Uyainah] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Humaid bin Abdurrahman] ku suka eka [Abu Hurairah] u te, wanuna u tile eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam kutani a ku, O Rasulullah, khombo eka mina. U vutisile: ‘I yini lexi ku vangeleke khombo?’ U hlamurile, Ndzi etlele na nsati wa mina hi madyambu ya nhweti ya Ramadlan, u te: 'Xana wa swi kota ku ntshunxa hlonga?' U hlamule a ku, e-e. U te: ‘Xana wa swi kota ku titsona swakudya tin’hweti timbirhi hi ku landzelelana?’ U hlamule a ku, e-e. U ye emahlweni a ku: 'Xana wa swi kota ku phamela swisiwana swa makume-nhungu?' U hlamule a ku, e-e. U te: 'Tshama ehansi'. Kutani a tshama ehansi, kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa Salam a tisiwa saka ra ti dates, kutani a ku: ‘Va nyike tintswalo’. A ku, a ku na munhu eMedina loyi a nga xisiwana ku tlula hina. Kutani Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa Salam u hlekile ku kondza mavoya ya yena ya vonaka. U te: 'Yi teke u yi nyika ndyangu wa wena'. -mutlhokovetseri- u te, eka ndzima leyi ya 9 ku tlhela ku va na matimu ya -pent- ku suka eka Ibn Umar, 'Aisyah na Abdullah bin Amru. Abu 'Isa u te, Hadith ya Abu Hurairah i hadith ya ntiyiso ya hasan. Swidyondzi swi namarhela nawu lowu nga eka hadith leyi, ku nga munhu loyi a tshikaka ku titsona swakudya hi vomu hi ku endla timhaka ta masangu ni nsati wa yena ninhlikanhi hi n’hweti ya Ramadlan. Hambiswiritano, swidyondzi swi ni mavonelo yo hambana-hambana malunghana ni vanhu lava tshikaka ku titsona swakudya hi vomu hi ku dya ni ku nwa. Van'wana va vona, vo fana na Sufyan Ats Tsauri, Abdullah bin Al Mubarak na Ishaq, va na vonelo ra leswaku vanhu lava tshikaka ku titsona swakudya hi vomu hi ku dya na ku nwa va boheka ku endla qadla' na ku hakela kaffarah - mali yo hakela - - va ringanisa ku dya na ku nwa na jima' - Hi nkarhi wolowo, swidyondzeki swin'wana swo fana na Syafi'i na Ahmad i swa mavonelo ya leswaku - vanhu lava hi vomu va tshika ku titsona swakudya hi ku dya ni ku nwa - va boheka ntsena ku endla qadla’ naswona a va boheki ku hakela kaffarah, hikuva leswi Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa Salam a swi vuleke i ku ringanyeta kaffarah i swa jima’ ntsena naswona a nga boxi ku dya ni ku nwa. Hi nkarhi wolowo, ku dya na ku nwa a swi fani na jima’. Imam Syafi’i u te, xileriso xa Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa Salam ku nyika tialimos a xi siveli ku koteka ka leswaku kaffarah yi boha ntsena eka vanhu lava nga swi kotaka, hikuva vavanuna lava a va swi koti ku hakela kaffarah. Kutani Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa Salam u n'wi nyike nkwama wa ti dates kutani a n'wi byela leswaku a nyika ti alms. Kambe endzhaku ka loko a vule leswaku a ku na munhu loyi a a ri faqir ku tlula yena, Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa Salam u n’wi byele leswaku a phamela ndyangu wa yena, hikuva kaffarah a yi hakeriwa eka swakudya swa nkoka leswi saleke leswi lavekaka. Imam Syafi'i u tsakela leswaku vanhu lava nga eka xiyimo xo fana na wanuna loyi, va fanele ku dya ti dates, kambe wa ha ri na xikweleti xo hakela kaffarah -fine-, loko a nga swi koti, kutani a nga boheki ku hakela kaffarah -fine-.
Imam Tirmidzi : 657
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِيهِقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَا أُحْصِي يَتَسَوَّكُ وَهُوَ صَائِمٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَرَوْنَ بِالسِّوَاكِ لِلصَّائِمِ بَأْسًا إِلَّا أَنَّ بَعْضَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا السِّوَاكَ لِلصَّائِمِ بِالْعُودِ وَالرُّطَبِ وَكَرِهُوا لَهُ السِّوَاكَ آخِرَ النَّهَارِ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ بِالسِّوَاكِ بَأْسًا أَوَّلَ النَّهَارِ وَلَا آخِرَهُ وَكَرِهَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ السِّوَاكَ آخِرَ النَّهَارِ
hi byerile [Muhammad bin Basysyar] u hi byerile [Abdurrahman bin Mahdi] u hi byerile [Sufyan] ku suka eka ['Ashim bin 'Ubaidullah] ku suka eka [Abdullah bin 'Amir bin Rabi'ah] ku suka eka [tata wa yena] u te, ndzi tala ku vona Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam bersiwak loko a ri karhi a titsona swakudya. Eka ndzima leyi - ku tlhela ku va na matimu ya - pent - ku suka eka 'Aisyah. Abu 'Isa u te, hadith ya 'Amir bin Rabi'ah i hadith ya hasan. Swidyondzeki swi vona leswaku siwak a yi tshovi ku titsona swakudya, i ntsena leswaku swidyondzeki swin'wana a swi swi tsakeli vanhu lava titsonaka swakudya va endla siwak hi siwak yo tsakama, xikan'we na ku endla siwak nimadyambu. Imam Syafi'i u na vonelo ra leswaku swa pfumeleriwa ku endla siwak nimixo kumbe nimadyambu. kasi Imam Ahmad na Ishaq a va swi tsakeli siwak nimadyambu.
Imam Tirmidzi : 658
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ وَاصِلٍ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَطِيَّةَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاتِكَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اشْتَكَتْ عَيْنِي أَفَأَكْتَحِلُ وَأَنَا صَائِمٌ قَالَ نَعَمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ وَلَا يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ وَأَبُو عَاتِكَةَ يُضَعَّفُ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْكُحْلِ لِلصَّائِمِ فَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْكُحْلِ لِلصَّائِمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
hi byerile [Abdul A'la bin Washil Al Kufi] u hi byerile [Al Hasan bin 'Athiyyah] u hi byerile [Abu 'Atikah] ku suka eka [Anas bin Malik] radliallahu 'anhu u te: wanuna u tile eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a ku, mahlo ya mina ya vava, xana ndzi nga handzula mahlo ya mina loko ndzi ri karhi ndzi titsona swakudya? U hlamule a ku: 'Ina'. Hadith leyi nga na nhlamuselo swinene yi hlamuseriwe ku suka eka Abu Rafi’. Abu 'Isa u te, hadith ya Anas sanad a yi tiyi naswona a ku na hadith ya ntiyiso eka mhaka leyi, Abu 'Atikah i dla'if. Swidyondzi swi na mavonelo yo hambana mayelana na mhaka leyi, van’wana va vona, ku nga Sufyan, Ibnu Mubarak, Ahmad na Ishaq, va venga vanhu lava wisa loko va titsona swakudya, kasi Syafi’i yi pfumelela vanhu ku titsona swakudya leswaku va yima.
Imam Tirmidzi : 659
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ فِي شَهْرِ الصَّوْمِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَحَفْصَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ فِي الْقُبْلَةِ لِلصَّائِمِ فَرَخَّصَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقُبْلَةِ لِلشَّيْخِ وَلَمْ يُرَخِّصُوا لِلشَّابِّ مَخَافَةَ أَنْ لَا يَسْلَمَ لَهُ صَوْمُهُ وَالْمُبَاشَرَةُ عِنْدَهُمْ أَشَدُّ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْقُبْلَةُ تُنْقِصُ الْأَجْرَ وَلَا تُفْطِرُ الصَّائِمَ وَرَأَوْا أَنَّ لِلصَّائِمِ إِذَا مَلَكَ نَفْسَهُ أَنْ يُقَبِّلَ وَإِذَا لَمْ يَأْمَنْ عَلَى نَفْسِهِ تَرَكَ الْقُبْلَةَ لِيَسْلَمَ لَهُ صَوْمُهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ
[Hannad] na [Qutaibah] havambirhi va te, [Abu Al Ahwash] u hi byerile ku suka eka [Ziyad bin ‘Ilaqah] ku suka eka [Amr bin Maimun] ku suka eka [’Aisha] leswaku Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena) u n’wi tswontswe hi n’hweti ya ku titsona swakudya. Mutlhokovetseri u te, eka ndzima leyi ku tlhela ku va na xitlhokovetselo lexi humaka eka Umar bin Al Khaththab, Hafsah, Abu Sa’id, Umm Salamah, Ibn Abbas, Anas, Abu Hurairah. Abu 'Isa u te, hadith ya 'Aisha i hadith ya hasan saheeh. Swidyondzi swi na mavonelo yo hambana eka mhaka leyi, van’wana va vanghana va Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) na van’wana va pfumelela mudyuhari ku tswontswa loko a ri karhi a titsona swakudya, kambe a ku na ku olova eka muntshwa, hi ku chava leswaku ku titsona swakudya ka yena ku ta tshoveka, ngopfu-ngopfu loko a endla timhaka ta masangu. Swidyondzi swin’wana swi vula leswaku ku tswontswana swi hunguta hakelo ya munhu kambe a swi herisi ku titsona swakudya. Nakambe va pfumela leswaku loko munhu a kota ku tikhoma, swa pfumeleriwa leswaku a tswontswana. Hambiswiritano, loko a nga swi koti, u fanele a papalata ku endla tano. Leri i vonelo ra Sufyan Ats Thauri na Shafi'i.
Imam Tirmidzi : 660
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبَاشِرُنِي وَهُوَ صَائِمٌ وَكَانَ أَمْلَكَكُمْ لِإِرْبِهِ
U hi byerile [Ibn Abu Umar] u hi byerile [Waki’] u hi byerile [Isra’il] ku suka eka [Abu Ishaq] ku suka eka [Abu Maisarah] ku suka eka [’Aisyah] u te, Rasulullah Sallallaahu ‘alaihi wasallam u ndzi tswontswa loko ndzi titsona swakudya naswona a a ri munhu wo tiya swinene ku tikhoma.