Imam Tirmidzi : 641
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ وَأَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ بِأَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Yenna-aɣ-d [Abu Musa Muḥemmed bin Mutsanna] yenna-aɣ-d [‘Uthman bin Umar] yenna-d, yerna yenna-aɣ-d [Ibn Abu Dzi’b] seg [Al Maqburi] seg [baba-s] seg [Abu Hurairah] belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Win izemren ad iɛbad Zandour n - n Zur - lbaṭel - ihi Öebbi ur t Iḥwaǧ ara ɣas ǧǧan lqut d tissit -ur iqebbel ara lqum-pent-'. -yenna-d umsawal-, deg yixef-a -yella daɣen -pent- umezruy seg Anas. Yenna-d Abu Ɛisa, aya d ḥadit n Hasan aḥeqqi.
Imam Tirmidzi : 642
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَعَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَالْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَعُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Nnan-aɣ-d [Qutaybah] yenna-aɣ-d [Abu Awanah] seg [Qatadah] ed [Abdul Ɛaziz bin Shuhaib] seg [Anas] dakken Nnbi (s.al.al.) yenna-d: ‘Cet ṣṣaḥur, s tidet, ma teččeḍ ṣṣaḥur, d lbaṛaka’. -yenna-d umsefham-, deg yixef-a -yella daɣen uḥric -pent- seg Abu Hurairah, Ɛebdallah bin Mas’ud, Jabir bin Ɛebdullah, Ibnu Abbas, Amru bin Ash, Irbadl bin Sariyah, Utbah bin Ɛabd d Abu Darda’. Abu 'Isa yenna, Hadits Anas d hadits sahih hasan.
Imam Tirmidzi : 643
وَرُوِيَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فَصْلُ مَا بَيْنَ صِيَامِنَا وَصِيَامِ أَهْلِ الْكِتَابِ أَكْلَةُ السَّحَرِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ مُوسَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي قَيْسٍ مَوْلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَهْلُ مِصْرَ يَقُولُونَ مُوسَى بْنُ عَلِيٍّ وَأَهْلُ الْعِرَاقِ يَقُولُونَ مُوسَى بْنُ عُلَيٍّ وَهُوَ مُوسَى بْنُ عُلَيِّ بْنِ رَبَاحٍ اللَّخْمِيُّ
Yettwaḥka-d seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam belli yenna-d: ‘Amgarad gar uẓummu-nneɣ d uẓummu n wat wedlis d učči n sahur’. Tenna-aɣ-d [Qutaybah] akka, tenna-aɣ-d [Al Laits] seg [Musa bin Ali] seg [baba-s] seg [Abu Qais] akli-nnes Amru bin Ash seg [Amru bin Ash] seg Nnbi s.al.allah. -yenna-d umsefham-, aya d ḥadit n Hasan sahih. Aɣref n Maṣer qqaren-as Musa bin Ɛli ma d aɣref n Lɛiraq qqaren-as Musa bin Ɛlay yerna ur yelli d wayeḍ ala Musa bin Ɛlay bin Rabah Al Lakhmy.
Imam Tirmidzi : 644
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ كُرَاعَ الْغَمِيمِ وَصَامَ النَّاسُ مَعَهُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ شَقَّ عَلَيْهِمْ الصِّيَامُ وَإِنَّ النَّاسَ يَنْظُرُونَ فِيمَا فَعَلْتَ فَدَعَا بِقَدَحٍ مِنْ مَاءٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَشَرِبَ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ فَأَفْطَرَ بَعْضُهُمْ وَصَامَ بَعْضُهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ كَعْبِ بْنِ عَاصِمٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ أَفْضَلُ حَتَّى رَأَى بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ إِذَا صَامَ فِي السَّفَرِ وَاخْتَارَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَحَسَنٌ وَهُوَ أَفْضَلُ وَإِنْ أَفْطَرَ فَحَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ وَقَوْلِهِ حِينَ بَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ فَوَجْهُ هَذَا إِذَا لَمْ يَحْتَمِلْ قَلْبُهُ قَبُولَ رُخْصَةِ اللَّهِ فَأَمَّا مَنْ رَأَى الْفِطْرَ مُبَاحًا وَصَامَ وَقَوِيَ عَلَى ذَلِكَ فَهُوَ أَعْجَبُ إِلَيَّ
Iqqar-aɣ-d [Qutaybah] yenna-aɣ-d [Abdul Ɛaziz bin Muḥemmed] seg [Jaɛfar bin Muḥemmed] seg [baba-s] seg [Jabir bin Abdullah] belli Amazan n Rebbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yeffeɣ-d ɣer Mekka deg useggas n tmeɣra-ines n Mekka deg wakud ideg yella deg tmurt n Mekka. Kuraa’ul Ghamim nnan-as, Di tidett, agdud yeqbel aẓummu yerna walan d acu ara yexdem bab. yexdem-it, syin yessuter-d yiwen n uqeclaw n waman deffir Asr syin yeswa-t zdat n yimeddukal-is akk, ihi kra seg-sen ttekkan deg usfeḍ n tẓallit ma d kra nniḍen sfernen ad kemmlen tẓummi. Iban-d belli uwḍen-as-d lexbar n yemdanen i mazal ttẓummun, syin yenna-d : ‘D imdanen ur nesɛi ara awal’. Yerna deg yixef-agi - yella daɣen umezruy - yettwasbedden - seg Kaɛab bin Ɛacim, Ibn Ɛebbas d Abu Hurairah. Hadits Jabir d Hadits Hasan sahih. Yerna yettwaḥseb-d seg Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam, belli yenna-d: "Aẓummu deg usikel ur yettwaḥseb ara d ayen yelhan". Ihi, imusnawen sɛan rray yemgaraden deg wayen yerzan aẓummu deg tikli, kra n imusnawen seg gar yimeddukal n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wa salam llan n rray belli lqella n tẓummi deg tikli d ayen yelhan, ttwalin ula d akken d lḥeqq ad t-id-yefk yiwen ma yella wid iẓummun deg tikli, Among chopinion the d Isqaq. Seg tama niḍen, kra n yimusnawen seg yemdukal n Nnbi sallallaahu 'alaihi wa salam ed wiyaḍ llan s ṛṛay-nnes dakken ma yella yeḥsa d akken yeǧhed yerna yeẓẓum, dɣa d aya ay igerrzen, maca ma yella yefren ad yefru, dɣa ulac kra n lxir deg lqanun. Rray-a d win i d-yefren daɣen Sufyan Ats tsauri, Malik Ben Anas d Ɛebdallah Ibnul Mubarak. Syafi’i yenna-d, anamek n ḥadit n Nnbi sdat-a d akken ma yella ul-is ur t-id-yewwi ara lḥeqq seg Allah Ta’ala, am wakken d imdanen yettxemmimen d akken d lḥeqq ad rẓen aẓummu deg tikli maca ttḥulfun d akken ǧehden yerna ttẓummun ihi ttḥemmileɣ aya.
Imam Tirmidzi : 645
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو الْأَسْلَمِيِّ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ وَكَانَ يَسْرُدُ الصَّوْمَ فَقَال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَحَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الْأَسْلَمِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ɣur-neɣ [Harun bin Ishaq Al Hamdani] seg [‘Abdah bin ‘Slaiman] seg [Hsyyam bin ‘Urwah] seg [baba-s] seg [‘Aisyah] belli Hamzah bin Amru Al Aslami yesteqsa Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ɣef tẓummi n wid yellan deg tallit n Safa- Yenna-d Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Ma tebɣiḍ ad tẓummeḍ, ẓẓum, maca ma tebɣiḍ ad tẓummeḍ, tẓummeḍ’. -yenna-d umsefham-, deg yixef-a -llant daɣen tiḥkayin -pent- seg Anas bin Malik, Abu Saɛid, Ɛebdallah bin Mas’ud, Ɛebdallah bin Amru, Abu Darda’ d Hamzah bin Amru Al Aslami. Abu Ɛisa yenna: Ḥadit n Aisyah d ḥadit sahih hasan.
Imam Tirmidzi : 646
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنَّا نُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ فَمَا يَعِيبُ عَلَى الصَّائِمِ صَوْمَهُ وَلَا عَلَى الْمُفْطِرِ إِفْطَارَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Yenna-aɣ-d [Nashr bin Ali Al Jahdlami] yenna-aɣ-d [Bisyr bin Al Mufadldlal] seg [Sa’id bin Yazid Abu Salamah] seg [Abu Nadlrah] seg [Abu Sa’id Al Khudri] yenna-d, nessafaṛ d Rasulullah Sallallahu ‘alahihi he diallam yerna ur yesqerdec ara wid yerẓan aẓummu. Yenna-d Abu Ɛisa, aya d ḥadit n Hasan aḥeqqi.
Imam Tirmidzi : 647
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ ح قَالَ و حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَكُنَّا نُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ فَلَا يَجِدُ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ وَلَا الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ فَكَانُوا يَرَوْنَ أَنَّهُ مَنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَحَسَنٌ وَمَنْ وَجَدَ ضَعْفًا فَأَفْطَرَ فَحَسَنٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Yenna-aɣ-d [Nashr bin Ali] yenna-aɣ-d [Yazid bin Zurai’] yenna-aɣ-d [Al Jurairi]. -yenna-d umsefham-, yerna yenna-aɣ-d [Sufyan bin Waki’] yenna-aɣ-d [‘Abdul A’la] seg [Al Jurairi] seg [Abu Nadlrah] seg [Abu Sa’id] yenna-d, nessaweḍ d Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam, ihi kra seg-neɣ ẓẓummen, wiyaḍ ur rẓin ara faze Ammuggal. Ttxemmimen akk belli win yesɛan tazmert yerna yeẓẓum d ayen yelhan yerna win iḥulfan d akken d aɛewwiq yerna yeqḍeɛ, d ayen yelhan ula d netta. Yenna-d Abu Ɛisa, aya d ḥadit n Hasan aḥeqqi.
Imam Tirmidzi : 648
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مَعْمَرِ بْنِ أَبِي حُيَيَّةَ عَنْ ابْنِ الْمُسَيِّبِ أَنَّهُ سَأَلَهُ عَنْ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَحَدَّثَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَغَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ غَزْوَتَيْنِ يَوْمَ بَدْرٍ وَالْفَتْحِ فَأَفْطَرْنَا فِيهِمَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ أَمَرَ بِالْفِطْرِ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ نَحْوُ هَذَا إِلَّا أَنَّهُ رَخَّصَ فِي الْإِفْطَارِ عِنْدَ لِقَاءِ الْعَدُوِّ وَبِهِ يَقُولُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ
Yenna-yaɣ-d [Qutaybah] yenna-aɣ-d [Ibnu Lahi’ah] seg [Yazid bin Abu Habib] seg [Ma’mar bin Abu Huyaiyah] belli yesteqsa [Ibnu Al Musayyib] ɣef tẓummi deg tallit n Safar, sakkin yenna-yas [Umar bin Al Khaththahu] n Salallalah, yenna-d, nekni f ayyur n Remḍlan snat n tikkal, dɣa d imenɣiyen n Badr d Fathu Mekka, daɣen nettṛuḥ -mačči d aẓummu- ɣef sin. -yenna-d umsawal-, deg yixef-agi -yella daɣen -pent- n wawal sɣur Abu Saɛid. Yenna-d Abu Ɛisa, ur nessin ara ḥadit n Ɛumar anagar s ubrid-agi. Yerna yettwaḥka-d seg Abu Saɛid seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam belli yumeṛ ad rẓen aẓummu deg yiwen n yimenɣi. Yerna yettwaḥka-d daɣen seg Umar bin Al Khaththab am ḥadit-nni n tfelwit, maca deg-s yefka-d rukhshah akken ad yefru aẓum mi ara t-id-iqabel uɛdaw, aya daɣen d rray n kra n yimusnawen.
Imam Tirmidzi : 649
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَيُوسُفُ بْنُ عِيسَى قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ قَالَأَغَارَتْ عَلَيْنَا خَيْلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْتُهُ يَتَغَدَّى فَقَالَ ادْنُ فَكُلْ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ فَقَالَ ادْنُ أُحَدِّثْكَ عَنْ الصَّوْمِ أَوْ الصِّيَامِ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى وَضَعَ عَنْ الْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلَاةِ وَعَنْ الْحَامِلِ أَوْ الْمُرْضِعِ الصَّوْمَ أَوْ الصِّيَامَ وَاللَّهِ لَقَدْ قَالَهُمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلْتَيْهِمَا أَوْ إِحْدَاهُمَا فَيَا لَهْفَ نَفْسِي أَنْ لَا أَكُونَ طَعِمْتُ مِنْ طَعَامِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَيَّةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ الْكَعْبِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَلَا نَعْرِفُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ الْوَاحِدِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْحَامِلُ وَالْمُرْضِعُ تُفْطِرَانِ وَتَقْضِيَانِ وَتُطْعِمَانِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تُفْطِرَانِ وَتُطْعِمَانِ وَلَا قَضَاءَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ شَاءَتَا قَضَتَا وَلَا إِطْعَامَ عَلَيْهِمَا وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ
Yenna-aɣ-d [Abu Kuraib] d [Yusuf bin Ɛisa] nnan-aɣ-d deg sin, nnan-aɣ-d [Waki] yenna-aɣ-d [Abu Hilal] seg [Abdullah bin Sawadah] seg [Anas bin Malik] yiwen wergaz seg teqbilt n Ɛebdallah bin Kaɛab yenna-d: “Iserdasen n Rasullahlahullahallah ‘Agdud-nneɣ s tuffra. syin ṛuḥeɣ ɣur-s iban-d d akken yettečč imekli, syin yenna-yi-d : ' Qerreb-d ad teččeḍ'. Nekk rriɣ-as, lliɣ ttẓummuɣ, yenna-yi-d tikkelt niḍen: ‘Qerreb-d ad ak-d-sfehmeɣ ɣef tẓummi, deg tidet, Allah Taɛala ur yettḥettim ara aẓummu i yimsebriden yerna yettakf-asen lḥeqq i uzgen n tẓallit fell-asen yerna yettakf-d daɣen lḥeqq i tlawin s tadist ed tilawin ay d-yessussusen seg ur ttẓumment ara’. D tidet, Nnbi sallallahu ’alaihi wasallam yebder-d sin-nni - dɣa d tilawin s tadist d tilawin i d-yessussusen -, ad yili d lḥeq ma yella ur ččiɣ ara lqut n Nnbi sallallahu ’alaihi wasalam. -yenna-d umsefham, deg yixef-agi -yella daɣen -pent- n Abu Umayyah. Yenna Abu Ɛisa, ḥadit n Anas bin Malik Al Kaɛbi d ḥadit n ḥasan, d wagi i d ḥadit kan i d-yeqqar Anas seg Nnbi sallallahu aleyhi wasallam. Kra n yimazzayen n tussna llan ttwalin dakken tilawin s tadist d tilawin ay yettqerriben ɣer tmeṭṭut-nsent ay yettqerriben ɣer tẓallit-nsent, ttwaḥettment ad sfeḍḍent aẓummu-nsent yerna ad sseččent iɣermanen, aya d ayen ay d-nnan Sufyan, Malik, Syafiɛi ed Ahmad. Yerna kra seg-sent llant n ṛṛay dakken tilawin s tadist ed tilawin ay yettqerriben ɣer tmeṭṭut ay yettqerriben ɣer tẓallit, ttwaḥettment ad ččent maca ur ttwaḥettment ara ad sfeḍḍent aẓummu-nsent, aya d akken ay d-yenna Ishaq.
Imam Tirmidzi : 650
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ وَمُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَعَطَاءٍ وَمُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَتْ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ أُخْتِي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ قَالَ أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَى أُخْتِكِ دَيْنٌ أَكُنْتِ تَقْضِينَهُ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَحَقُّ اللَّهِ أَحَقُّقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ جَوَّدَ أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي خَالِدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى أَبُو مُعَاوِيَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ سَلَمَةَ بْنَ كُهَيْلٍ وَلَا عَنْ عَطَاءٍ وَلَا عَنْ مُجَاهِدٍ وَاسْمُ أَبِي خَالِدٍ سُلَيْمَانُ بْنُ حَبَّانَ
Yenna-aɣ-d [Abu Saɛid Al Asyajj] yenna-aɣ-d [Abu Khalid Al Ahmar] seg [Al A'masy] seg [Salamah bin Kuhail] d [Muslim Al Bathin] seg [Saɛid bin Jubair] d [Atha'] d [Mujahid] seg [Ibn Abballahu] cahimeala, yenna-d, yenna-d, s tidett weltma temmut mazal-itt tesɛa snat n tẓummiwin ara t-teɛqel. wagguren mseḍfaren, yenna-d : ‘D acu i t-id-tenniḍ, ma yella weltma-k tesɛa lḥeqq yerna txelṣeḍ-t, ur yettwaxelleṣ ara?’. Yerra-yas: Ih, ikemmel: “Ihi, lḥeqq n Öebbi yugar lḥeqq ad yettwakemmel”. Deg yixef-agi - yella daɣen - pent - n umezruy seg Buraidah, Ibn Umar, ‘Aisyah. Yenna-aɣ-d [Abu Kurayb] yenna-aɣ-d [Abu Khalid Al Ahmar] seg [Al A’masy] s ssanad am wa. Yenna-d Abu Ɛisa, ḥadit n Ibn Abbas d ḥadit sahih n ḥasan. Yenna-d, sliɣ i Muḥemmed yenna-d: [Abu Khalid Al Ahmar] yenna-d ḥadit-agi seg [Al A’masy], Muḥemmed yenna-d, s lmendad n Abu Khalid, yenna-d daɣen ḥadit-agi seg Al A’masy akken i t-id-yenna Abu Khalid. Abu Ɛisa yenna-d: [Abu Muɛawiyya], yerna sdat-s, ḥekkun-d daɣen ḥadith-agi seg [Al Aɛmasy] seg [Muslim Al Bathin] seg [Saɛid bin Jubair] seg [Ibn Abbas] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam maca ur d-bdern ara Salamah n Xaḥid-is seg Xaḥid-is. isem-is Suleyman bin Ḥibban.
Imam Tirmidzi : 651
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامُ شَهْرٍ فَلْيُطْعَمْ عَنْهُ مَكَانَ كُلِّ يَوْمٍ مِسْكِينًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالصَّحِيحُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفٌ قَوْلُهُ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَامُ عَنْ الْمَيِّتِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا إِذَا كَانَ عَلَى الْمَيِّتِ نَذْرُ صِيَامٍ يَصُومُ عَنْهُ وَإِذَا كَانَ عَلَيْهِ قَضَاءُ رَمَضَانَ أَطْعَمَ عَنْهُ و قَالَ مَالِكٌ وَسُفْيَانُ وَالشَّافِعِيُّ لَا يَصُومُ أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ قَالَ وَأَشْعَثُ هُوَ ابْنُ سَوَّارٍ وَمُحَمَّدٌ هُوَ عِنْدِي ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى
Yenna-aɣ-d [Qutaibah] yenna-aɣ-d [‘Abtsar bin Al Qasim] seg [Ash’ath] seg [Muḥemmed] seg [Nafi’] seg [Ibn Umar] seg Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yenna-d: ‘Win ara yemten yerna mazal-it yesɛa iɛeggalen n tẓummi, ilaq ad yessečč amdan i yal ass. Yenna-d Abu Ɛisa, ur neẓri ara belli ḥadit-agi n Ibn Umar yettwaḥka-d s marfu’ anagar s sanad-agi yerna tidett d akken ḥadit-agi yewweḍ ɣer Ibn Umar. Imusnawen sɛan ṛṛay yemgerraden, kra seg-sen, dɣa d Ahmad ed Ishaq, ttwalin dakken ma yella ameɣnas-nni yeẓẓum, dɣa yezmer ad yettwagenses. D acu kan, ma yella yesɛa lḥeqq ad yefk lḥeqq i tẓallit n Remḍan, ihi, deg lqima, yessefk ad yessečč iɣermanen. Malik, Sufyan d Syafi’i llan s rray belli yiwen ur ilaq ara ad d-yeggenses aẓum n wayeḍ. Ash’ats d Ibn Sawwar u ttwaliɣ Muḥemmed qqaren-as daɣen Ibn Ɛabdir Rahman bin Abu Laila.
Imam Tirmidzi : 652
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ لَا يُفْطِرْنَ الصَّائِمَ الْحِجَامَةُ وَالْقَيْءُ وَالِاحْتِلَامُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَقَدْ رَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ قَالَ سَمِعْت أَبَا دَاوُدَ السِّجْزِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ فَقَالَ أَخُوهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ لَا بَأْسَ بِهِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمَدِينِيِّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ثِقَةٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ضَعِيفٌ قَالَ مُحَمَّدٌ وَلَا أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا
Yenna-yaɣ-d [Muḥemmed bin Ubaid Al Muharibi] yenna-aɣ-d [Abdurrahman bin Zaid bin Aslam] seg [baba-s] seg [Atha’ bin Yasar] seg [Abu Saɛid Al Khudri] yenna-d: Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Llan kraḍ n tɣawsiwin ur nxeddem ara, d, ihtilam'. Yenna-d Abu Ɛisa, ḥadit n Abu Saɛid Al Khudri ur yelli d mahfuzh, [Abdullah bin Zaid bin Aslam] ed [Abdul Ɛaziz bin Muḥemmed] ed wiyaḍ ḥekmen-d ḥadit-a seg [Zaid bin Aslam] s tɣawsa n tmeẓẓuɣt (mursal), war ma bnan-d Abu Saɛid. Abdurrahman bin Zaid bin Aslam is a insan li dlaif - laf - di lhadith. Yenna-d Abu Ɛisa, sliɣ i Muḥemmed yenna-d seg Ali Al Madiny belli Ɛebdallah bin Zaid bin Aslam d tsiqah, ma d Abdurrahman bin Zaid bin Aslam d dla’if -d aɛewwiq-, yenna-d Muḥemmed, ur s-d-ḥkiɣ ula d yiwen n ḥadit seg-s.
Imam Tirmidzi : 653
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ وَمَنْ اسْتَقَاءَ عَمْدًا فَلْيَقْضِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَثَوْبَانَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ هِشَامٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَا أُرَاهُ مَحْفُوظًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَصِحُّ إِسْنَادُهُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَثَوْبَانَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ صَائِمًا مُتَطَوِّعًا فَقَاءَ فَضَعُفَ فَأَفْطَرَ لِذَلِكَ هَكَذَا رُوِيَ فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ مُفَسَّرًا وَالْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الصَّائِمَ إِذَا ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَا قَضَاءَ عَلَيْهِ وَإِذَا اسْتَقَاءَ عَمْدًا فَلْيَقْضِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
Iqqar-aɣ-d [Ali bin Hujr] yenna-yaɣ-d [Isa bin Yunus] seg [Hsyam bin Hasan] seg [Muḥemmed bin Sirin] seg [Abu Hurairah] belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘Win ara iɛeqlen, ur t-iḥudd ara fell-as ad iɛeqleḍ, maca ɣef win ara iɛeqlen, ad iɛeqleḍ ɣef win ara iɛeqlen. wajib fell-as akken ad iɛaqeb aẓummu-ines’. -yenna-d umsawal-, deg yixef-a -yella daɣen umsawal -pent- seg Abu Darda’, Tsauban d Fadlalah bin Ɛubaid. Yenna Abu Ḥisa, ḥadit n Abu Hurayrah d ḥadit n hasan gharib, ur nessin ara ḥadit seg tariḥ n Hisham seg Ibnu Sirin seg Abu Hurairah seg Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam siwa seg tarix n Ɛisa bin Yunus. Muḥemmed yenna, ur ttwaliɣ ara belli ḥadit-agi d mahfuzh. Yenna-d Abu Ɛisa, ḥadith-a yettwaḥka-d s waṭas n yiberdan, maca ula d yiwen deg-sen ur yelli d aḥeqqi. Akken daɣen i d-yettwaḥseb seg Abu Darda’, Tsauban d Fadlalah bin ‘Ubaid belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yiwet n tikkelt yessufeɣ-d syin yeqceɛ aẓum-is, anamek n ḥadit-agi d akken Nnbi yessufeɣ-d deg wakud ideg yeẓẓum tathawwu’ -sunnat- iḥulfa d akken d ayen nniḍen d aɛewwiq am fast-is n yirgazen, syen yeqceɛ-d lḥadith-is tiḥkayin d tfehhimin-nsent. Imusnawen sseqdacen daɣen ḥadith-a s ussekcem n yiwen n lḥeqq n lqanun, d akken amdan ara iẓummen sakkin ad yessufeɣ, dɣa ur yettwaḥettem ara fell-as ad yexdem qhadla’, maca ma yella yessufeɣ s lqedd, imir-nni yettwaḥettem fell-as ad yexdem qhadla’ i uẓummu-ines. Gar imusnawen i yeṭṭfen rray-a ad naf Sufyan Ats Tsauri, Syafiɛi, Ḥmad d Ḥeḥq.
Imam Tirmidzi : 654
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ حَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَكَلَ أَوْ شَرِبَ نَاسِيًا فَلَا يُفْطِرْ فَإِنَّمَا هُوَ رِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُحَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ عَوْفٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ وَخَلَّاسٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ أَوْ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ إِسْحَقَ الْغَنَوِيَّةِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ إِذَا أَكَلَ فِي رَمَضَانَ نَاسِيًا فَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ
Yenna-yaɣ-d [Abu Saɛid Al Asyajj] yenna-yaɣ-d [Abu Khalid Al Ahmar] seg [Hajjaj bin Arthah] seg [Qatadah] seg [Ibn Sirin] seg [Abu Hurairah] yenna-d: Rasulullah sallallahu 'alaihi dosallam yenna: 'Win yettun, s wakud ur nḥemmel ara. d wagi i d ôôeéq n Öebbi. efk-as rric’. Yenna-aɣ-d [Abu Saɛid Al Asyajj] yenna-aɣ-d [Abu Usamah] seg [‘Auf] seg [Ibn Sirin] d [Khallas] seg [Abu Hurairah] seg Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam am ḥadit n tfelwit. -yenna-d umsawal-, deg yixef-a -yella daɣen umezruy -pent- seg Abu Saɛid d Umm Ishaq Al Ghanawiyyah. Yenna-d Abu Ɛisa, Ḥadit n Abu Hurairah d ḥadit n ṣṣeḥḥan n ḥasan yerna ttgen-t amur ameqran seg yimusnawen am Sufyan Ats Tsauri, Syafiɛi, Aḥmad d Ishaq. Seg yidis niḍen, yenna-d l’imam Malik bin Anas, ma yella kra yettu ad yečč yerna ad yessew deg wayyur n Remḍlan, dɣa d aya ay t-yeḥettmen ad d-yesfaydi seg uẓum-nnes. Maca, rray amezwaru d win yesɛan azal ugar.
Imam Tirmidzi : 655
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُطَوِّسِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَفْطَرَ يَوْمًا مِنْ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ رُخْصَةٍ وَلَا مَرَضٍ لَمْ يَقْضِ عَنْهُ صَوْمُ الدَّهْرِ كُلِّهِ وَإِنْ صَامَهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ أَبُو الْمُطَوِّسِ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ الْمُطَوِّسِ وَلَا أَعْرِفُ لَهُ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Basysyar] yenna-aɣ-d [Yahya bin Saɛid] d [Abdurrahman bin Mahdi] nnan-d sin-nni, yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Habib bin Abu Thabit] yenna-aɣ-d [Abu Al Muthawwas] seg [baba-s] seg [Abu Hurailla Saɛid yenna-d] ‘Win ara yefrun aẓummu ula d yiwen wass Deg wayyur n Remḍlan, ma yella yuḍan neɣ yesɛa rukhshah -tafellaḥt-, ihi ur yezmir ara ad yettwaɛzel uẓummu-ines, ula ma yeẓẓum aseggas kamel’. Yenna-d Abu Ɛisa, nessen ḥadit n Abu Hurairah anagar s tmucuha-agi n tfelwit. Sliɣ i Muḥemmed yenna-d, Abul Muthawwis isem-is Yazid bin Muthawwis yerna ur ẓriɣ ara yeḥka-d kra n ḥadit anagar ḥadit-a.
Imam Tirmidzi : 656
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبَو عَمَّارٍ وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ وَاللَّفْظُ لَفْظُ أَبِي عَمَّارٍ قَالَا أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْتُ قَالَ وَمَا أَهْلَكَكَ قَالَ وَقَعْتُ عَلَى امْرَأَتِي فِي رَمَضَانَ قَالَ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُعْتِقَ رَقَبَةً قَالَ لَا قَالَ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ قَالَ لَا قَالَ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا قَالَ لَا قَالَ اجْلِسْ فَجَلَسَ فَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ وَالْعَرَقُ الْمِكْتَلُ الضَّخْمُ قَالَ تَصَدَّقْ بِهِ فَقَالَ مَا بَيْنَ لَابَتَيْهَا أَحَدٌ أَفْقَرَ مِنَّا قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ قَالَ فَخُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي مَنْ أَفْطَرَ فِي رَمَضَانَ مُتَعَمِّدًا مِنْ جِمَاعٍ وَأَمَّا مَنْ أَفْطَرَ مُتَعَمِّدًا مِنْ أَكْلٍ أَوْ شُرْبٍ فَإِنَّ أَهْلَ الْعِلْمِ قَدْ اخْتَلَفُوا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَالْكَفَّارَةُ وَشَبَّهُوا الْأَكْلَ وَالشُّرْبَ بِالْجِمَاعِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ لِأَنَّهُ إِنَّمَا ذُكِرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَفَّارَةُ فِي الْجِمَاعِ وَلَمْ تُذْكَرْ عَنْهُ فِي الْأَكْلِ وَالشُّرْبِ وَقَالُوا لَا يُشْبِهُ الْأَكْلُ وَالشُّرْبُ الْجِمَاعَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَقَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلرَّجُلِ الَّذِي أَفْطَرَ فَتَصَدَّقَ عَلَيْهِ خُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَ يَحْتَمِلُ هَذَا مَعَانِيَ يَحْتَمِلُ أَنْ تَكُونَ الْكَفَّارَةُ عَلَى مَنْ قَدَرَ عَلَيْهَا وَهَذَا رَجُلٌ لَمْ يَقْدِرْ عَلَى الْكَفَّارَةِ فَلَمَّا أَعْطَاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا وَمَلَكَهُ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا أَحَدٌ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنَّا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَ لِأَنَّ الْكَفَّارَةَ إِنَّمَا تَكُونُ بَعْدَ الْفَضْلِ عَنْ قُوتِهِ وَاخْتَارَ الشَّافِعِيُّ لِمَنْ كَانَ عَلَى مِثْلِ هَذَا الْحَالِ أَنْ يَأْكُلَهُ وَتَكُونَ الْكَفَّارَةُ عَلَيْهِ دَيْنًا فَمَتَى مَا مَلَكَ يَوْمًا مَا كَفَّرَ
Yenna-aɣ-d [Nashr bin Ali Al Jahdlami] d [Abu ‘Ammar] - anamek n lḥadit d yiwen ma d asnulfu n lḥadit d win n Abu ‘Ammar – sin-nni nnan-d, nnan-aɣ-d [Sufyan bin ‘Uyainah] seg [Az Zuhri] seg [Abrahurah bi manḥad, yenna-d]. Ɣer Nnbi s.al.allahu Ṛebbi, yenna-yas: “A Rasulullah, aɛeṭṭel-iyi”. Yesteqsa- yas: ‘D acu i k- iḍurren?’. Yerra-yas-d, sxedmeɣ lḥirfa d tmeṭṭut-iw tameddit n wayyur n Remḍlan, yenna-yi-d : « Tzemreḍ ad tessufɣeḍ akli ? Yerra-yas-d, ala. Inna: “day tzemrem ad tẓummem sin wagguren s tmezwarut”? Yerra-yas-d, ala. Ikemmel yenna-yas : « Tzemreḍ ad tesseččeḍ sḍis n yimeɣnasen ? Yerra-yas-d, ala. Inna: 'Qqim'. Syin yeqqim, syin wwin-as-d i Nnbi sallallahu alaihi wa Salam yiwen n useklu n tmeẓyant, syin yenna-yas: ‘Efk-asen ssadaq’. Yenna-d, ulac di Lmadina win yugaren nekni d agellil. Syin, yeḍsa Nnbi sallallahu alaihi wa Salam alamma ttbanen-d yiɣes-is. Inna: 'Awi-t, efk-it i twacult-ik'. -yenna-d umsawal-, deg yixef-agi wis 9 yella daɣen umezruy -pent- seg Ibn Ɛumar, Ɛisyah d Ɛebdallah bin Ɛemru. Yenna-d Abu Ɛisa, Ḥadit n Abu Hurairah d ḥadit sahih n ḥasan. Imusnawen ttqadaren lqanun yellan deg ḥadit-a, dɣa d amdan ay yettqerriben s lqedd s tmeṭṭut-nnes deg wass deg wayyur n Remḍlan. D acu kan, imusnawen sɛan ṛṛay yemgerraden deg wayen yerzan imdanen ay yettqerriben s lqedd s wučči ed tissit. Kra seg-sen, am Sufyan Ats Tsauri, Abdullah bin Al Mubarak d Ishaq, llan s rray belli imdanen yettqerriben s lqedd s wučči d tissit, ttwaḥettmen ad xedmen qadla’ d uxelleṣ n kaffarah - lḥebs - - ttqadaren učči d tissit s jima’ - Meanw llan n rray belli - imdanen yettqerriben s lqedd s wučči d tissit - ttwaḥettmen kan ad xedmen qadla’ yerna ur ttwaḥettmen ara ad xellṣen kaffarah, acku ayen ay d-yebder Nnbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam d aḥbas n kaffarah d ayen kan i ljima’ yerna ur d-yebder ara tuččit d tissit. Di lawan-nni, lqut d tissit ur llin ara d yiwen d jima’. Imam Syafi’i yenna-d, lameṛ n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam akken ad d-nefk lxir ur yessuffeɣ ara lḥeqq n tkaffaṛa kan i yemdanen ay izemren ad tt-xellṣen, imi irgazen-a ur zmiren ara ad xellṣen kaffaṛa. Syin yefka-yas Nnbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yiwen n uqecwal n tmeẓẓuɣin, yenna-yas ad yefk lxir. D acu kan, deffir ma yenna-d ur yelli win ay t-yesɛan d afaqir ugar-nnes, yenna-as Nnbi sallallahu ‘alaihi wa Salam ad yessečč tawacult-nnes, imi kaffarah tettwaxelleṣ seg wučči n tɣawsiwin n tɣawsiwin ay d-yeqqimen ay ḥwajen. Imam Syafi’i yesmenyaf ad ččen yemdanen yellan deg tegnit am tin n wergaz-a, ad ččen lḥemmeẓ, maca mazal-it yesɛa lḥeqq ad ixelleṣ kaffarah -lḥeqq-, ma yella ur yezmir ara, ihi ur yettwaḥettem ara fell-as ad ixelleṣ kaffarah -lḥeqq-.
Imam Tirmidzi : 657
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِيهِقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَا أُحْصِي يَتَسَوَّكُ وَهُوَ صَائِمٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَرَوْنَ بِالسِّوَاكِ لِلصَّائِمِ بَأْسًا إِلَّا أَنَّ بَعْضَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا السِّوَاكَ لِلصَّائِمِ بِالْعُودِ وَالرُّطَبِ وَكَرِهُوا لَهُ السِّوَاكَ آخِرَ النَّهَارِ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ بِالسِّوَاكِ بَأْسًا أَوَّلَ النَّهَارِ وَلَا آخِرَهُ وَكَرِهَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ السِّوَاكَ آخِرَ النَّهَارِ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Basysyar] yenna-aɣ-d [Abdurrahman bin Mahdi] yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Ashim bin Ubaidullah] seg [Abdullah bin Amir bin Rabi’ah] seg [baba-s] yenna-d, s waṭas ay ttwaliɣ Nnbi yettmeslay-d s lxir. Deg yixef-agi - yella daɣen umezruy - pent - seg 'Aisyah. Abu Ɛisa yenna, ḥadit n Amir bin Rabiɛa d ḥadit n ḥasan. Imusnawen ttwalin dakken siwak ur yettqerrib ara ɣer tẓallit, d ayen kan ay d-yesskanayen dakken kra n yimusnawen ur ḥemmlen ara medden ay yettẓummen ad xedmen siwak s siwak ay d-yesfaydin seg lḥemla, am wakken ay ttgen siwak tameddit. Imam Syafi’i d rray belli d ayen izemren ad yexdem siwak ama deg tmeddit neɣ deg tmeddit. ma d Imam Ahmad d Ishaq ur ḥemmlen ara siwak tameddit.
Imam Tirmidzi : 658
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ وَاصِلٍ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَطِيَّةَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاتِكَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اشْتَكَتْ عَيْنِي أَفَأَكْتَحِلُ وَأَنَا صَائِمٌ قَالَ نَعَمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ وَلَا يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ وَأَبُو عَاتِكَةَ يُضَعَّفُ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْكُحْلِ لِلصَّائِمِ فَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْكُحْلِ لِلصَّائِمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
Yenna-aɣ-d [Abdul A’la bin Washil Al Kufi] yenna-aɣ-d [Al Hasan bin Athiyyah] yenna-aɣ-d [Abu ‘Atikah] seg [Anas bin Malik] radliallahu ‘anhu yenna-d: yiwen wergaz yusa-d ɣer Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, yenna-d, allen-iw zemrent ad tt-id-sfeḍḥent? Yerra-yas: ‘Ih’. Hadith s wazal-is akk, yettwaḥka-d seg Abu Rafi’. Yenna-d Abu Ɛisa, ḥadit n Anas sanad ur yeǧhid ara yerna ulac ḥadit sahih ɣef temsalt-a, Abu Atikah d dla’if. Imusnawen sɛan tiktiwin yemgerraden deg wayen yerzan tamsalt-a, kra seg-sen, d Sufyan, Ibnu Mubarak, Ahmad ed Ishaq, ttkerhen imdanen ay yettqerriben mi ara ẓẓumen, ma d Syafiɛi yettaǧǧa imdanen ad ẓẓumen ad ḥebsen.
Imam Tirmidzi : 659
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ فِي شَهْرِ الصَّوْمِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَحَفْصَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ فِي الْقُبْلَةِ لِلصَّائِمِ فَرَخَّصَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقُبْلَةِ لِلشَّيْخِ وَلَمْ يُرَخِّصُوا لِلشَّابِّ مَخَافَةَ أَنْ لَا يَسْلَمَ لَهُ صَوْمُهُ وَالْمُبَاشَرَةُ عِنْدَهُمْ أَشَدُّ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْقُبْلَةُ تُنْقِصُ الْأَجْرَ وَلَا تُفْطِرُ الصَّائِمَ وَرَأَوْا أَنَّ لِلصَّائِمِ إِذَا مَلَكَ نَفْسَهُ أَنْ يُقَبِّلَ وَإِذَا لَمْ يَأْمَنْ عَلَى نَفْسِهِ تَرَكَ الْقُبْلَةَ لِيَسْلَمَ لَهُ صَوْمُهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ
Nnan-aɣ-d [Hannad] ed [Qutaybah] deg sin nnan-aɣ-d, nnan-aɣ-d [Abu Al Ahwash] seg [Ziyad bin ‘Ilaqah] seg [Amru bin Maimun] seg [‘Aisyah] belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wa Salam yessudem-it deg wayyur n tẓallit. -yenna-d umsefham-, deg yixef-a -llant daɣen tmeslayin -pent- seg Ɛumar bin Al Khaththab, Hafcah, Abu Saɛid, Umm Salamah, Ibnu Ɛebbas, Anas, Abu Hurairah. Abu Ɛisa yenna: Ḥadit n Aisyah d ḥadit sahih hasan. Imusnawen sɛan tiktiwin yemgaraden ɣef temsalt-a, kra seg yemḥaddiyen n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam d wiyaḍ ttaǧǧan imɣaren ad ssuden mi ara uẓummen, maca ulac asenqes i yilemẓiyen, yettwaggad ad yettwaqleɛ uẓum-nsen, ladɣa ma yella sɛan assaɣ n tmeṭṭut. Kra n yimusnawen qqaren-d belli asudem yessenqas arraz maca ur yettruẓu ara lqum, qqaren-d daɣen belli ma yella amdan yezmer ad yeḥbes iman-is, d lḥeqq fell-as ad yessuden. Maca, ma yella ur yelli ara d aḥric, ihi ur ilaq ara ad t-yexdem, rray-agi d rray n Sufyan Ats Tsauri d Syafi’i.
Imam Tirmidzi : 660
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبَاشِرُنِي وَهُوَ صَائِمٌ وَكَانَ أَمْلَكَكُمْ لِإِرْبِهِ
Yenna-aɣ-d [Ibn Abu Umar] yenna-aɣ-d [Waki’] yenna-aɣ-d [Isṛayil] seg [Abu Ishaq] seg [Abu Maisarah] seg [Aisyah] yenna-d, Rasulullah Sallallaahu ‘alaihi wasallam iḥemmel-iyi deg tẓummi yerna d netta ay d amdan ijehden akk akken ad yeḥbes iman-nnes.