Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 41
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ قَالَا حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَابِتِ بْنِ ثَوْبَانَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ هُوَ الْأَعْرَجُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ ثَوْبَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ وَهُوَ إِسْنَادٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَمَّامٌ عَنْ عَامِرٍ الْأَحْوَلِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا
wedi dweud wrthym [Abu Kuraib] a [Muhammad bin Rafi'] dywedasant; wedi dweud wrthym [Zaid bin Hubab] gan [Abdurrahman bin Thabit bin Tsauban] dywedodd; wedi dweud wrthyf [Abdullah Ibnul Fadll] gan [Abdurrahman bin Hurmuz] - sef Al A'raj - gan [Abu Hurairah] dywedodd; 'Perfformiodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam olchiad ddwywaith'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hadith o Jabir hefyd'. Dywedodd Abu Isa eto, 'Yr hadith hwn yw hasan gharib, nid ydym yn ei wybod ac eithrio o hadith Ibn Tsauban gan Abdullah bin Al Fadll, a'r sanad yw hasan shahih'. Dywedodd Abu Isa; ' Mae [Hammam] wedi adrodd o ['Amir Al Ahwal], o ['Atho`], o [Abu Hurairah], fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi cyflawni ablution deirgwaith deirgwaith'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 42
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي حَيَّةَ عَنْ عَلِيٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَالرُّبَيِّعِ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي رَافِعٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْروٍ وَمُعَاوِيَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَلِيٍّ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوُضُوءَ يُجْزِئُ مَرَّةً مَرَّةً وَمَرَّتَيْنِ أَفْضَلُ وَأَفْضَلُهُ ثَلَاثٌ وَلَيْسَ بَعْدَهُ شَيْءٌ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ لَا آمَنُ إِذَا زَادَ فِي الْوُضُوءِ عَلَى الثَّلَاثِ أَنْ يَأْثَمَ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا يَزِيدُ عَلَى الثَّلَاثِ إِلَّا رَجُلٌ مُبْتَلًى
wedi dweud wrthym [mae Muhammad bin Basysyar] wedi dweud, wedi dweud wrthym [Abdurrahman bin Mahdi] gan [Sufyan] gan [Abu Ishaq] gan [Abu Hayyah] gan [Ali] meddai; 'Gwnaeth y Proffwyd shallallahu 'alaihi wasallam olchiad dair gwaith'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratifau gan Uthman, Aisha, Ar Rabi', Ibn Umar, Abu Umamah, Abu Rafi', Abdullah bin 'Amru, Mu'awiyah, Abu Hurairah, Jabir bin Abdullah bin Zaid, ac Ubai bin Ka'ab'. Dywedodd Abu Isa; 'Hadith Ali yw'r hadith mwyaf dilys a gorau yn y bennod hon, oherwydd nid yw'r hadith a adroddwyd gan Imam Ali o un llwybr yn unig'. Mae ysgolheigion yn ymarfer yr hadith hwn, sef bod olchiad yn ddigonol unwaith, mae ddwywaith yn well, a hyd yn oed yn well os caiff ei wneud dair gwaith. O ran y gweddill, nid oes rhinwedd. Dywedodd Ibn al Mubarak: "Rwy'n ofni y bydd rhywun yn cyflawni pechod os yw'n ychwanegu mwy na thair gwaith mewn ymolchi." Dywedodd Ahmad bin Ishaq: "Ni fydd neb yn ychwanegu mwy na thair gwaith ac eithrio rhywun y mae ei galon wedi'i heffeithio gan waswas."
Hadith
Imam Tirmidzi : 43
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ ثَابِتِ بْنِ أَبِي صَفِيَّةَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ حَدَّثَكَ جَابِرٌأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً وَمَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ وَثَلَاثًا ثَلَاثًا قَالَ نَعَمْقَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى وَكِيعٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ أَبِي صَفِيَّةَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ حَدَّثَكَ جَابِرٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ نَعَمْ و حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ ثَابِتِ بْنِ أَبِي صَفِيَّة قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ شَرِيكٍ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا عَنْ ثَابِتٍ نَحْوَ رِوَايَةِ وَكِيعٍ وَشَرِيكٌ كَثِيرُ الْغَلَطِ وَثَابِتُ بْنُ أَبِي صَفِيَّةَ هُوَ أَبُو حَمْزَةَ الثُّمَالِيُّ
wedi dweud wrthym [dywedodd Isma'il bin Musa Al Fazari], wedi dweud wrthym [Sharik] gan [Thabit bin Abu Shafiah] dywedodd; Dywedais wrth [Abu Ja'far], 'A ddywedodd [Jabir] wrthych fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi perfformio ymolchi unwaith, ddwywaith-ddwywaith a thair gwaith-tair gwaith?' atebodd, 'Dyna'r union'. Dywedodd Abu Isa; '-Yn y cyfamser- adroddodd [Waki'] yr hadith hwn gan [Thabit bin Abu Shafiah], dywedodd; Dywedais wrth [Abu Ja'far], 'A ddywedodd [Jabir] wrthych fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi perfformio ymolchi o bryd i'w gilydd?' atebodd, 'Dyna'r union'. Dywedodd [Hannad] a [Qutaibah] wrthym amdano, dywedasant; 'Mae [Waki'] wedi dweud wrthym gan [Thabit bin Abu Shafiah]'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn fwy dilys na'r hadith a adroddwyd gan Sharik, oherwydd adroddwyd yr hadith hwn o lwybr arall hefyd. Ac mae'r naratif hwn gan Thabit fel naratif Waki'. Yn y cyfamser, mae Syarik yn berson sy'n gwneud llawer o gamgymeriadau. Thabit bin Abu Shafiah yw Abu Hamzah Ats Tsumali'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 44
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ مَرَّتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذُكِرَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ بَعْضَ وُضُوئِهِ مَرَّةً وَبَعْضَهُ ثَلَاثًا وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يَتَوَضَّأَ الرَّجُلُ بَعْضَ وُضُوئِهِ ثَلَاثًا وَبَعْضَهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ مَرَّةً
wedi dweud wrthym [Muhammad bin Abu Umar] dywedodd, wedi dweud wrthym [Sufyan bin Uyainah] gan ['Amru bin Yahya] gan [ei dad] gan [Abdullah bin Zaid] dywedodd; 'Yn wir, perfformiodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ymolchi, golchodd ei wyneb dair gwaith, golchodd ei ddwylo ddwywaith, a sychodd ei ben a'i draed ddwywaith'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys, ac mae hefyd yn cael ei grybwyll mewn hadith arall fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam weithiau wedi perfformio ei wudlu unwaith ac weithiau dair gwaith neu dair gwaith. Mae'r ysgolheigion hefyd yn darparu rhyddhad yn y mater hwn, maent o'r farn y caniateir i berson berfformio ymolchi dair gwaith ar y tro ac ar adegau eraill unwaith mewn ychydig.
Hadith
Imam Tirmidzi : 45
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي حَيَّةَ قَالَرَأَيْتُ عَلِيًّا تَوَضَّأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ حَتَّى أَنْقَاهُمَا ثُمَّ مَضْمَضَ ثَلَاثًا وَاسْتَنْشَقَ ثَلَاثًا وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَذِرَاعَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً ثُمَّ غَسَلَ قَدَمَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَأَخَذَ فَضْلَ طَهُورِهِ فَشَرِبَهُ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ قَالَ أَحْبَبْتُ أَنْ أُرِيَكُمْ كَيْفَ كَانَ طُهُورُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالرُّبَيِّعِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ ذَكَرَ عَنْ عَلِيٍّ مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي حَيَّةَ إِلَّا أَنَّ عَبْدَ خَيْرٍ قَالَ كَانَ إِذَا فَرَغَ مِنْ طُهُورِهِ أَخَذَ مِنْ فَضْلِ طَهُورِهِ بِكَفِّهِ فَشَرِبَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ أَبِي حَيَّةَ وَعَبْدِ خَيْرٍ وَالْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ وَقَدْ رَوَاهُ زَائِدَةُ بْنُ قُدَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدِيثَ الْوُضُوءِ بِطُولِهِ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَلْقَمَةَ فَأَخْطَأَ فِي اسْمِهِ وَاسْمِ أَبِيهِ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ عُرْفُطَةَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ وَرُوِيَ عَنْهُ عَنْ مَالِكِ بْنِ عُرْفُطَةَ مِثْلُ رِوَايَةِ شُعْبَةَ وَالصَّحِيحُ خَالِدُ بْنُ عَلْقَمَةَ
Mae [Hannad] a [Qutaibah] wedi adrodd wrthym eu bod wedi dweud; Mae [Abul Ahwash] wedi adrodd wrthym gan [Abu Ishaq] gan [Abu Hayyah] ei fod wedi dweud; 'Gwelais [Ali] yn perfformio ymolchi, golchodd ei ddwylo nes eu bod yn lân, yna rinsiodd ei geg dair gwaith, rhoddodd ddŵr yn ei drwyn dair gwaith, golchodd ei wyneb dair gwaith, golchodd ei benelinoedd dair gwaith, a sychodd ei ben unwaith. Yna golchodd ei draed hyd at ei fferau, yna safodd i fyny a chymerodd y dŵr sy'n weddill ar gyfer ymolchi a'i yfed, tra roedd yn dal i sefyll. Ar ôl hynny dywedodd; 'Mae'n bleser gen i ddangos i chi sut y perfformiodd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) ymolchi.' Yn y bennod hon mae yna hefyd adroddiadau gan Uthman, Abdullah bin Zaid, Ibn Abbas, Abdullah bin 'Amr, Ar Rabi', Abdullah bin Unais ac Aisha, bydded Allah yn fodlon â nhw.' Mae [Qutaibah] a [Hannad] wedi adrodd wrthym eu bod wedi dweud; wedi dweud wrthym [Abul Ahwash] gan [Abu Ishaq] gan [Abdu Khair], fe'i crybwyllodd gan [Ali] fel yn hadith Abu Hayyah, dim ond dywedodd Abdu Khair; "Pan orffennodd Ali olchi, cymerodd y dŵr sy'n weddill o'i olchiad â chledr ei law, ar ôl hynny fe'i yfed." Dywedodd Abu Isa; 'Adroddwyd yr Hadith hwn gan Ali gan [Abu Ishaq Al Hamdani], gan [Abdu Khair] ac [Al Harith] gan [Ali]. Ac fe'i hadroddwyd hefyd gan [Za`idah bin Qudamah] ac ar wahân i hynny gan [Khalid bin Alqamah], gan [Abdu Khair], gan [Ali] Radliaallahu 'ahu -hadith am olchiad cyflawn-. A'r hadith hwn yw Hasan Sahih. Dywedodd Abu Isa; 'Adroddodd Syu'bah yr hadith hwn gan Khalid bin Alqamah, ond roedd yn anghywir wrth ddatgan ei enw a hefyd enw ei dad. Dywedodd; 'Malik bin Urfuthah gan Abdu Khair gan Ali'. Dywedodd Abu Isa; 'Adroddwyd yr hadith hwn hefyd gan [Abu 'Awanah], gan [Khalid bin Alqamah], gan [Abdu Khair], gan [Ali]'. Dywedodd; 'Adroddwyd yr hadith gan Malik bin Urfuthah fel yn hanes Shu'bah. Yn y cyfamser, yr un cywir yw Khalid bin Alqamah'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 46
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدِ اللَّهِ السَّلِيمِيُّ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْهَاشِمِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاءَنِي جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَضِحْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍ الْهَاشِمِيُّ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْحَكَمِ بْنِ سُفْيَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَزَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ و قَالَ بَعْضُهُمْ سُفْيَانُ بْنُ الْحَكَمِ أَوْ الْحَكَمُ بْنُ سُفْيَانَ وَاضْطَرَبُوا فِي هَذَا الْحَدِيثِ
wedi dweud wrthym ni [Nashr bin Ali Al Jahdlami] a [Ahmad bin Abu Ubaidullah As Salimi Al Bashri] ill dau; wedi dweud wrthym ni [Abu Qutaibah Salam bin Qutaibah] gan [Al Hasan bin Ali Al Hasyimi] gan [Abdurrahman Al A'raj] gan [Abu Hurairah] fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi dweud: 'Daeth Jibril ataf yna dywedodd; 'O Muhammad, os wyt ti'n perfformio ymolchi yna pura dy hun yn gyntaf.' Dywedodd Abu Isa; 'Yr hadith hwn yw gharib'. A dywedodd eto; Clywais Muhammad yn dweud; 'Al Hasan bin Ali Al Hasyimi yw Munkarul hadith'. Ac yn y bennod hon mae hadith hefyd gan Abul Hakam bin Sufyan, Ibn Abbas, Zaid bin Haritsah ac Abu Sa'id Al Khudri, mae rhai eraill yn dweud Sufyan bin Al Hakam, neu Al Hakam bin Sufyan, ac maent yn anghytuno yn yr hadith hwn.
Hadith
Imam Tirmidzi : 47
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى مَا يَمْحُو اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَيَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجَاتِ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ وَكَثْرَةُ الْخُطَا إِلَى الْمَسَاجِدِ وَانْتِظَارُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَذَلِكُمْ الرِّبَاطُو حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْعَلَاءِ نَحْوَهُ و قَالَ قُتَيْبَةُ فِي حَدِيثِهِ فَذَلِكُمْ الرِّبَاطُ فَذَلِكُمْ الرِّبَاطُ فَذَلِكُمْ الرِّبَاطُ ثَلَاثًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبِيدَةَ وَيُقَالُ عُبَيْدَةُ بْنُ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ الْحَضْرَمِيِّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ ابْنُ يَعْقُوبَ الْجُهَنِيُّ الْحُرَقِيُّ وَهُوَ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ
[Adroddwyd gan Ali bin Hujr] wrthym, [Adroddwyd gan Isma'il bin Ja'far] wrthym o [Al 'Ala` bin Abdurrahman] gan [ei dad] gan [Abu Hurairah] fod Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) wedi dweud: 'A ddangosaf i chi rywbeth sy'n dileu camgymeriadau ac yn codi eich statws?' Dywedodd y cyfeillion, 'Ie, O Negesydd Allah.' Dywedodd: 'Gweddïo ar adeg pan nad yw'n cael ei hoffi, cymryd llawer o gamau i'r mosg, ac aros am weddi ar ôl gweddi. A dyna ribath.' [Adroddwyd gan Qutaibah] wrthym, [Abdul Aziz bin Muhammad] wrthym o [Al 'Ala`] fel yn yr hadith. Soniodd Qutaibah yn ei hadith, 'Dyna ribath, dyna ribath, dyna ribath.' Dair gwaith. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd adroddiadau gan Ali, Abdullah bin 'Amru, Ibn Abbas ac Abidah, a elwir hefyd yn Ubaidah bin Amru, Aisha, Abdurrahman bin 'A`isy Al Hadlrami, ac Anas'. Dywedodd Abu Isa; 'A hadith Abu Hurairah yn y bennod hon yw'r hadith gorau ac mae ei radd yn ddilys'. Ac Al 'Ala` bin Abdurrahman yw Ibn Ya'qub Al Juhani Al Huraqi, mae'n berson dibynadwy yn ôl arbenigwyr yr hadith'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 48
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعِ بْنِ الْجَرَّاحِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ حُبَابٍ عَنْ أَبِي مُعَاذٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خِرْقَةٌ يُنَشِّفُ بِهَا بَعْدَ الْوُضُوءِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ لَيْسَ بِالْقَائِمِ وَلَا يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ وَأَبُو مُعَاذٍ يَقُولُونَ هُوَ سُلَيْمَانُ بْنُ أَرْقَمَ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ
wedi dweud wrthym [dywedodd Sufyan bin Waki' bin Al Jarrah], wedi dweud wrthym [Abdullah bin Wahb] gan [Zaid bin Hubab] gan [Abu Mu'adz] gan [Az Zuhri] o [Urwah] gan [Aisyah] dywedodd; 'Roedd gan Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam frethyn yr oedd yn ei ddefnyddio i sychu ar ôl perfformio ymolchi. Dywedodd Abu Isa; 'Nid yw hadith Aisyah yn gryf ac nid oes hadith dilys gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn y bennod hon, am Abu Mu'adz, maen nhw'n dweud; mai ef oedd Sulaiman bin Arqam, ac roedd yn berson gwan yn ôl arbenigwyr hadith. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Mu'adz bin Jabal'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 49
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ مَسَحَ وَجْهَهُ بِطَرَفِ ثَوْبِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَإِسْنَادُهُ ضَعِيفٌ وَرِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ الْأَفْرِيقِيُّ يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ فِي التَّمَنْدُلِ بَعْدَ الْوُضُوءِ وَمَنْ كَرِهَهُ إِنَّمَا كَرِهَهُ مِنْ قِبَلِ أَنَّهُ قِيلَ إِنَّ الْوُضُوءَ يُوزَنُ وَرُوِيَ ذَلِكَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَالزُّهْرِيِّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ قَالَ حَدَّثَنِيهِ عَلِيُّ بْنُ مُجَاهِدٍ عَنِّي وَهُوَ عِنْدِي ثِقَةٌ عَنْ ثَعْلَبَة عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ إِنَّمَا كُرِهَ الْمِنْدِيلُ بَعْدَ الْوُضُوءِ لِأَنَّ الْوُضُوءَ يُوزَنُ
Mae [Qutaibah] wedi dweud wrthym, mae [Risydin bin Sa'd] wedi dweud wrthym gan [Abdurrahman bin Ziyad bin An'um] gan [Utbah bin Humaid] gan [Ubadah bin Nusai] gan [Abdurrahman bin Ghanmi] gan [Mu'adz bin Jabal] dywedodd; 'Gwelais y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ar ôl cwblhau ymolchi yn sychu ei wyneb â chornel ei frethyn'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn gharib ac yn wan yn ei sanad. Gwanhaodd Risydin bin Sa'd ac Abdurrahman bin Ziyad bin An'um Al Afriqi yr hadith. Rhoddodd rhai ysgolheigion o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a'r bobl ar eu hôl drugaredd i sychu gweddillion ymolchi, gan fod y rhai sy'n ei gasáu yn seiliedig ar y farn yn unig y bydd ymolchi yn cael ei bwyso yng nghloriannau gweithredoedd. Adroddwyd hyn gan Sa'id Ibnul Musayyab ac Az Zuhri. Dywedodd wrthym fod Muhammad bin Humaid Ar Razi wedi dweud, dywedodd Jarir wrthym; Dywedodd Ali bin Mujahid wrthyf amdano, ac rwy'n credu ei fod yn berson dibynadwy, sef o Tsa'labah, o Az Zuhri, dywedodd; "Nid yw'n well sychu gweddillion y golchiad oherwydd bydd yn cael ei bwyso."
Hadith
Imam Tirmidzi : 50
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِمْرَانَ الثَّعْلَبِيُّ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ الدِّمَشْقِيِّ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ وَأَبِي عُثْمَانَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنْ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنْ الْمُتَطَهِّرِينَ فُتِحَتْ لَهُ ثَمَانِيَةُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ مِنْ أَيِّهَا شَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ قَدْ خُولِفَ زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ وَغَيْرُهُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ عَنْ عُمَرَ وَعَنْ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ عُمَرَ وَهَذَا حَدِيثٌ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ وَلَا يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ كَبِيرُ شَيْءٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَبُو إِدْرِيسَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُمَرَ شَيْئًا
wedi dweud wrthym [Ja'far bin Muhammad bin Imran Ats Tsa'labi Al Kufi], wedi dweud wrthym [Zaid bin Hubab] o [Mu'awiyah bin Salih] o [Rabi'ah bin Yazid Ad Dimasyqi] o [Abu Idris Al Khaulani] ac [Abu Uthman] o [Umar bin Khaththab] meddai; Meddai Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Mae pwy bynnag sy'n perfformio ablution ac yn cwblhau ei ablution yn darllen; ASYHADU ANLAA ILAAHA ILLALLAAH WAHDAHUU LAA SYARIIKALAHU WA ASYHADU ANNA MUHAMMADAN ABDUHU WA RASUULUHU, ALLAAHUMMAJ'ALNI MINAT TAWWAABIINA WAJ'ALNI MINAL MUTATAHHIRIIN - Rwy'n tystio nad oes duw yn deilwng o addoli ac eithrio Allah, yr Un a'r Unig, ac nad oes partner iddo, ac rwy'n tystio mai Muhammad yw Ei was a'i negesydd. O Allah, gwna fi ymhlith y rhai sy'n edifarhau a gwna fi ymhlith y rhai sy'n puro eu hunain-, bydd wyth porth Paradwys yn cael eu hagor iddo, bydd yn cael ei wahodd i fynd i mewn o ba bynnag borth y mae'n dymuno'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hadith gan Anas ac Uqbah bin 'Amir' hefyd. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Umar wedi'i wrth-ddweud gan Zaid bin Hubab yn yr hadith hwn'. Dywedodd Abu Isa; ' Mae [Abdullah bin Salih] ac eraill wedi adrodd gan [Mu'awiyah bin Salih], gan [Rabi'ah bin Yazid], gan [Abu Idris], gan [Uqbah bin A'mir], gan [Umar]. Ac mae [Rabi'ah] wedi adrodd gan [Abu Uthman], gan [Jubair bin Nufair], gan [Umar]. Ac mae'r hadith hwn yn ei sanad yn profi idltirab -gwrthddywediad-, ac yn y bennod hon nid oes hadith dilys gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam'. Dywedodd Muhammad; 'Ni chlywodd Abu Idris ddim gan Umar'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 51
و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَعَليُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَبِي رَيْحَانَةَ عَنْ سَفِينَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ وَيَغْتَسِلُ بِالصَّاعِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَفِينَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو رَيْحَانَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَطَرٍ وَهَكَذَا رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالْمُدِّ وَالْغُسْلَ بِالصَّاعِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَيْسَ مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عَلَى التَّوَقِّي أَنَّهُ لَا يَجُوزُ أَكْثَرُ مِنْهُ وَلَا أَقَلُّ مِنْهُ وَهُوَ قَدْرُ مَا يَكْفِي
wedi dweud wrthym fod [Ahmad bin Mani'] a [Ali bin Hujr] ill dau wedi dweud; wedi dweud wrthym fod [Isma'il bin Ulaiyyah] gan [Abu Raihanah] gan [Safinah] wedi dweud; 'Perfformiodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam olchiad gydag un mwd o ddŵr yn unig ac ymolchi gydag un sha''. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hanesion hefyd gan Aisyah, Jabir, ac Anas bin Malik'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Safinah yn hasan ddilys, tra bod enw Abu Raihanan yn Abdullah bin Mathar'. Felly, mae arbenigwyr gwyddonol o'r farn bod olchiad yn ddigonol gydag un mwd o ddŵr ac ymolchi gydag un sha'. Dywedodd Imam Shafi'i, Ahmad ac Ishak; 'Nid yw'r hadith hwn i fod yn gyfyngiad, na all fod yn ormod nac yn rhy ychydig, ond yn ôl y swm'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 52
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو دَاودَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا خَارِجَةُ بْنُ مُصْعَبٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عُتَيِّ بْنِ ضَمْرَةَ السَّعْدِيِّ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ لِلْوُضُوءِ شَيْطَانًا يُقَالُ لَهُ الْوَلَهَانُ فَاتَّقُوا وَسْوَاسَ الْمَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَأَنَّا لَا نَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَهُ غَيْرَ خَارِجَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْحَسَنِ قَوْلَهُ وَلَا يَصِحُّ فِي هَذَا الْبَابِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْءٌ وَخَارِجَةُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَصْحَابِنَا وَضَعَّفَهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ
wedi dweud wrthym [fod Muhammad Bin Basysyar] wedi dweud, wedi dweud wrthym [fod Abu Dawud Ath Thayalisi] wedi dweud, wedi dweud wrthym [Kharijah bin Mush'ab] oddi wrth [Yunus bin Ubaid] oddi wrth [Al Hasan] oddi wrth [Utai bin Dlamrah As Sa'di] oddi wrth [Ubai bin Ka'ab] oddi wrth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Yn wir ym mhob ymolchi mae Satan a elwir yn Al Walhan, felly cadwch draw oddi wrth bryder mewn dŵr'. Dywedodd; 'Yn y bennod hon mae hadithiau hefyd gan Abdullah bin 'Amru ac Abdullah bin Mughaffal'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hadith Ubai bin Ka'ab yn hadith gharib ac nid yw ei sanad yn gryf yn ôl arbenigwyr hadith, oherwydd nid ydym yn adnabod unrhyw un sy'n dibynnu ar yr hadith hwn ac eithrio Kharijah. Mae'r hadith hwn hefyd wedi'i adrodd o sawl llinell o eiriau Al Hasan. Ac nid oes hadith dilys gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn y bennod hon. Yn ôl ein ffrindiau, nid oedd Kharijah yn gryf, ac fe'i gwanhaodd Ibnul Mubarak.
Hadith
Imam Tirmidzi : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْفَضْلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ طَاهِرًا أَوْ غَيْرَ طَاهِرٍقَالَ قُلْتُ لِأَنَسٍ فَكَيْفَ كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ أَنْتُمْ قَالَ كُنَّا نَتَوَضَّأُ وُضُوءًا وَاحِدًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالْمَشْهُورُ عَنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَنَسٍ وَقَدْ كَانَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَى الْوُضُوءَ لِكُلِّ صَلَاةٍ اسْتِحْبَابًا لَا عَلَى الْوُجُوبِ
Dywedodd [Muhammad bin Humaid Ar Razi], Dywedodd [Salamah Ibnul Fadll] gan [Muhammad bin Ishaq] gan [Humaid] gan [Anas] dywedodd; 'Roedd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam bob amser yn perfformio ymolchi cyn gweddi, p'un a oedd mewn cyflwr o burdeb ai peidio'. Dywedodd Humaid; Dywedais wrth Anas; 'Felly beth amdanoch chi, beth ydych chi'n ei wneud?' Atebodd, 'Dim ond unwaith rydyn ni'n perfformio ymolchi'. Dywedodd Abu Isa; 'Hadith Humaid gan Anas yw hasan gharib o'r ochr hon. Ond yr enwocaf yn ôl arbenigwyr hadith yw hadith 'Amru bin 'Amir Al Ansari. Ac mae rhai ysgolheigion o'r farn bod perfformio ymolchi cyn pob gweddi yn cael ei argymell, nid yn orfodol.
Hadith
Imam Tirmidzi : 54
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ هُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ الْأنْصَارِيِّ قَال سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقُلْتُ فَأَنْتُمْ مَا كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الصَّلَوَاتِ كُلَّهَا بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ مَا لَمْ نُحْدِثْ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ حَدِيثٌ جَيِّدٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ
Dywedodd [Muhammad bin Basysyar], [Yahya bin Sa'id] ac [Abdurrahman] - sef Ibn Mahdi - dywedasant; Dywedodd [Sufyan bin Sa'id] wrthym gan [Dywedodd 'Amr bin 'Amir Al Ansari]; Clywais [Anas bin Malik] yn dweud; 'Roedd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam bob amser yn perfformio ymolchi bob tro y byddai'n gweddïo'. Dywedais i; 'Felly, beth ydych chi'n ei wneud?' Atebodd, 'Rydym yn perfformio pob gweddi gydag un ymolchi, cyn belled nad ydym yn torri'r ympryd'. Dywedodd Abu Isa; 'Yr hadith hwn yw hasan sahih, tra bod hadith Humaid gan Anas yn hadith da, ond gharib hasan'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 55
وَقَدْ رُوِيَ فِي حَدِيثٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ تَوَضَّأَ عَلَى طُهْرٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهِ عَشْرَ حَسَنَاتٍقَالَ وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الْأَفْرِيقِيُّ عَنْ أَبِي غُطَيْفٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْمَرْوَزِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْوَاسِطِيُّ عَنْ الْأَفْرِيقِيِّ وَهُوَ إِسْنَادٌ ضَعِيفٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ ذَكَرَ لِهِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ هَذَا الْحَدِيثُ فَقَالَ هَذَا إِسْنَادٌ مَشْرِقِيٌ قَالَ سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ
Mae wedi cael ei adrodd mewn hadith gan Ibn Umar, gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, ei fod wedi dweud: 'Pwy bynnag sy'n cyflawni ymolchi mewn cyflwr pur, bydd Allah yn cofnodi deg gweithred dda iddo'. Dywedodd; 'Mae [Al Afriqi] wedi adrodd yr hadith hwn gan [Abu Ghuthaif], gan [Ibn Umar], gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Mae [Al Husain bin Huraits Al Marwazi] wedi dweud yr un peth wrthym, yr hyn a ddywedodd [Muhammad bin Yazid Al Wasithi] wrthym gan [Al Afriqi], ac mae ei sanad yn wan. Dywedodd Ali bin Al Madini; 'Dywedodd Yahya bin Sa'id Al Qaththan; 'Pan soniwyd am yr hadith hwn wrth Hisyam bin Urwah atebodd, 'Dyma sanad pobl y dwyrain'. Dywedodd Abu Isa; 'Clywais Ahmad bin Al Hasan yn dweud; 'Clywais Ahmad bin Hambal yn dweud; 'Dydw i erioed wedi gweld unrhyw un â'm llygaid fel Yahya bin Sa'id Al Qaththan'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 56
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ فَلَمَّا كَانَ عَامُ الْفَتْحِ صَلَّى الصَّلَوَاتِ كُلَّهَا بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّكَ فَعَلْتَ شَيْئًا لَمْ تَكُنْ فَعَلْتَهُ قَالَ عَمْدًا فَعَلْتُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَلِيُّ بْنُ قَادِمٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَزَادَ فِيهِ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ أَيْضًا عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ وَرَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُحَارِبٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَرَوَاهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَغَيْرُهُ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ وَكِيعٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُصَلِّي الصَّلَوَاتِ بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ مَا لَمْ يُحْدِثْ وَكَانَ بَعْضُهُمْ يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ اسْتِحْبَابًا وَإِرَادَةَ الْفَضْلِ وَيُرْوَى عَنْ الْأَفْرِيقِيِّ عَنْ أَبِي غُطَيْفٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَوَضَّأَ عَلَى طُهْرٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهِ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَهَذَا إِسْنَادٌ ضَعِيفٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ
wedi dweud wrthym [dywedodd Muhammad bin Basysyar], wedi dweud wrthym [Abdurrahman bin Mahdi] gan [Sufyan] gan [Alqamah bin Martsad] gan [Sulaiman bin Buraidah] gan [ei dad] dywedodd; 'Roedd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam bob amser yn perfformio ymolchi wrth fynd i weddïo. Ac ar ddiwrnod concro dinas Makkah, perfformiodd yr holl weddïau gydag un ymolchi a sychodd ei khuf. Yna dywedodd Umar; 'Wir, gwnaethoch chi rywbeth nad ydych chi fel arfer yn ei wneud,' atebodd: 'Fe wnes i hynny'n fwriadol'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys.' Adroddodd [Ali bin Qadim] yr hadith hwn gan [Sufyan Ats Tsauri], yna ychwanegodd, 'Perfformiodd Negesydd Allah ymolchi unwaith ar y tro'. Dywedodd; 'Ac adroddodd [Sufyan Ats Tsauri] yr hadith hwn hefyd gan [Muharib bin Ditsar], gan [Sulaiman bin Buraidah], gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, ei fod bob amser yn perfformio ymolchi cyn gweddi. Ac adroddodd [Waki'] ef gan [Sufyan], gan [Muharib], gan [Sulaiman bin Buraidah], gan [ei dad]. Adroddodd [Abdurrahman bin Mahdi] ac eraill ef gan [Sufyan], gan [Muharib bin Ditsar], gan [Sulaiman bin Buraidah], gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam mewn modd mursal, ac mae hyn yn fwy dilys na hadith Waki'. Mae'r ysgolheigion yn ymarfer yr hadith hwn, sef bod Negesydd Allah wedi perfformio sawl gweddïau gydag un ymolchi cyn belled nad oedd yn annilys. Fodd bynnag, yn eu plith mae'r rhai a berfformiodd ymolchi cyn pob gweddi oherwydd ei fod wedi'i argymell ac i ennill rhinwedd.' Mae hefyd yn cael ei adrodd o Al Afriqi, gan Abu Ghuthaif, gan Ibn Umar fod y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) wedi dweud: "Pwy bynnag sy'n cyflawni ymolchi tra'n dal mewn cyflwr o burdeb, bydd Allah yn ysgrifennu deg gweithred dda iddo." Fodd bynnag, mae gan y hadith hwn gadwyn drosglwyddo wan. Yn y bennod hon, mae yna adrodd gan Jabir bin Abdullah fod y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) wedi gweddïo gweddïau Dhuhr ac Asr gydag un ymolchi.
Hadith
Imam Tirmidzi : 57
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي مَيْمُونَةُ قَالَتْكُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ مِنْ الْجَنَابَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَغْتَسِلَ الرَّجُلُ وَالْمَرْأَةُ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأُمِّ هَانِئٍ وَأُمِّ صُبَيَّةَ الْجُهَنِيَّةِ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو الشَّعْثَاءِ اسْمُهُ جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ
wedi dweud wrthym [mae Ibn Abu Umar] wedi dweud, wedi dweud wrthym [Sufyan bin 'Uyainah] o ['Amru bin Dinar] o [Abu Sya'tsa`] o [Ibn Abbas] meddai; Dywedodd [Maimunah] wrthyf, 'Unwaith y bûm yn ymolchi gyda Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam mewn llestr pan junub'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hwn yn hadith Hasan dilys, a dyma farn y rhan fwyaf o gyfreithegwyr, y gall dyn ymolchi gyda menyw yn yr un llestr'. Yn y bennod hon mae yna hefyd hanesion gan Ali, Aisyah, Anas, Umm Hani`, Umm Shubayyah Al Juhanniah, Umm Salamah, ac Ibnu Umar'. Dywedodd Abu Isa; 'Ac enw Abu Asy Sya'tsa oedd Jabir bin Zaid'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 58
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي حَاجِبٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي غِفَارٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَضْلِ طَهُورِ الْمَرْأَةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَكَرِهَ بَعْضُ الْفُقَهَاءِ الْوُضُوءَ بِفَضْلِ طَهُورِ الْمَرْأَةِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ كَرِهَا فَضْلَ طَهُورِهَا وَلَمْ يَرَيَا بِفَضْلِ سُؤْرِهَا بَأْسًا
Mae [Mahmud bin Ghailan] wedi adrodd wrthym; Mae [Waki'] wedi adrodd wrthym gan [Sufyan] gan [Sulaiman At Taimi] gan [Abu Hajib] gan [Dyn o lwyth Ghifar], dywedodd; 'Gwaharddodd Negesydd Allah shallallahu 'alaihi wasallam y dŵr sy'n weddill o faddon menyw'. Ac yn y bennod hon mae yna hefyd adrodd gan Abdullah bin Sarjis. Dywedodd Abu Isa; 'Mae rhai o'r fuqaha yn ei ystyried yn makrooh i gyflawni ymolchi o'r dŵr sy'n weddill o faddon menyw. A dyma ddywediad Ahmad ac Ishaq, maen nhw'n ystyried y dŵr sy'n weddill o'u hymolchi yn makrooh, nid y dŵr sy'n weddill o'u llestri'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 59
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَاصِمٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا حَاجِبٍ يُحَدِّثُ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عَمْرٍو الْغِفَارِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَتَوَضَّأَ الرَّجُلُ بِفَضْلِ طَهُورِ الْمَرْأَةِ أَوْ قَالَ بِسُؤْرِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَأَبُو حَاجِبٍ اسْمُهُ سَوَادَةُ بْنُ عَاصِمٍ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي حَدِيثِهِ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَوَضَّأَ الرَّجُلُ بِفَضْلِ طَهُورِ الْمَرْأَةِ وَلَمْ يَشُكَّ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ
Mae [Muhammad bin Bashyar] a [Muhammad bin Ghailan] wedi dweud wrthym; Mae [Abu Dawud] wedi dweud wrthym o [Syu'bah] o ['Ashim] a ddywedodd; Clywais [Abu Hajib] yn adrodd o [Al Hakam bin 'Amru Al Ghifari] fod y Proffwyd shallallahu 'alaihi wasallam wedi gwahardd dyn rhag perfformio ymolchi â'r dŵr sy'n weddill o buro menyw, neu dywedodd; 'Y dŵr sy'n weddill o'i llestr'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hwn yn hadith hasan. Ac enw Abu Hajib yw Sawadah bin 'Ashim'. Soniodd Muhammad bin Bashyar yn ei hadith; 'Gwaharddodd Negesydd Allah shallallahu 'alaihi wasallam ddyn rhag perfformio ymolchi â'r dŵr sy'n weddill o buro menyw,' ac nid oedd gan Muhammad bin Bashyar unrhyw amheuaeth amdano.
Hadith
Imam Tirmidzi : 60
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاغْتَسَلَ بَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَفْنَةٍ فَأَرَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَوَضَّأَ مِنْهُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ جُنُبًا فَقَالَ إِنَّ الْمَاءَ لَا يُجْنِبُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ
wedi dweud wrthym [dywedodd Qutaibah], wedi dweud wrthym [Abu Al Ahwash] gan [Simak bin Harb] gan [Ikrimah] gan [Ibn Abbas] dywedodd; 'Ymdrochodd nifer o wragedd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam mewn un llestr, yna roedd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ar fin perfformio ymolchi ohono, ond dywedodd; 'O Negesydd Allah, yn wir fi yw junub,' yna atebodd: 'Yn wir, nid yw dŵr yn junub - nid yw'n aflan-'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys, ac mae'r hadith hwn yn cael ei ddal gan Sufyan Ats Tsauri, Malik a Syafi'i'.
