Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
o re boleletse [Ali bin Hajar] le [Ahmad bin Muhammad bin Musa Mardawih] ka bobedi ba ne ba re; e re begetse [Abdullah Ibnul Mubarak] go tswa go [Ma’mar] go tswa go [Ash’ath bin Abdullah] go tswa go [Al Hasan] go tswa go [Abdullah bin Mughaffal] a re, Moporofeti o ne a thibela mongwe go rota mo bateng ya gagwe, mme gape o ne a re: ‘Ka kakaretso go tswa mo go ene. A re; 'Mo kgaolong e gape go na le hadith e e tswang kwa go mongwe wa ditsala tsa Moporofeti sallaahu 'alaihi wa Sallam'. Abu Isa o ne a re, ‘Hadith eno ke gharib -ya seeng-, ga re itse gore hadith ke marfu’ kwantle ga hadith e e tswang kwa go Asy’ats bin Abdullah, mme gape o bidiwa Asy’ats Al A’ma’. Borasaense bangwe ba kgaphela kwa thoko go rota mo ditlhapelong, ba re; 'Ka kakaretso dipelaelo di ne di tswa kwa go ene'. Mme bakanoki bangwe ba saense ba ne ba thusa mo kgannyeng eno, gareng ga bone go ne go na le Ibnu Sirin. Mme fa a ne a bolelelwa gore, ‘Ee ruri, tlhobaelo ka kakaretso e tswa mo go ene,’ o ne a araba a re, ‘Rabb wa rona ke Allah, Ga a na molekane’. Ibnule Mubarak o ne a re; 'Go na le tetla ya go rota mo ditlhapelong fa metsi a elela'. Abu Isa o ne a re; 'Se se re boleletswe ke Ahmad bin Abdah Al Amuli, go tswa kwa Hibban, go tswa go Abdullah bin Al Mubarak'.
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
o re boleletse [Abu Kuraib] o rile, o re boleletse [Abdah bin Sulaiman] go tswa go [Muhammad bin 'Amru] go tswa go [Abu Salamah] go tswa go [Abu Hurairah] o ne a re, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam o ne a re: 'Fa e ne e se morwalo mo bathong ba me, ke ne ke tla ba laela tota gore ba dire se ba se rapelang'. Abu Isa o ne a re; 'Hadith eno e ne ya anelwa ke [Muhammad bin Ishaq] go tswa go [Muhammad bin Ibrahim], go tswa go [Abu Salamah,] go tswa go [Zaid bin Khalid], go tswa go Moporofeti sallallaahu 'alaihi wasallam'. Mme hadith ya ga Abu Salamah e e neng ya anelwa ke Abu Hurairah le Zaid bin Khalid go tswa go Moporofeta, go ya ka pono ya me ka bobedi ke boammaaruri. Ka gonne hadith e ne e sa anelwa fela ka tsela e le nngwe, e leng go tswa go Abu Hurairah go tswa go Moporofeti sallaahu ‘alaihi wa Sallam, mme go tswa mo ditseleng tse dingwe, ka jalo hadith e e anelwang ke Abu Hurairah ke ya boammaaruri. Go sa le jalo, Muhammad bin Isma’il o bolela gore hadith ya ga Abu Salamah e e anetsweng go tswa go Zaid bin Khalid e boammaaruri go feta. Abu Isa o ne a re; 'Mo kgaolong eno gape go na le dipolelo tse di tswang kwa go Abu Bakar Ash Siddiq, Ali, Aisyah, Ibnu Abbas, Hudzaifah, Zaid bin Khalid, Anas, Abdullah bin 'Amru, Ibnu Umar, Umm Habibah, Abu Ayyub, Tammam bin Abbas, Abdullah, Umma bin Albulla, Musa'.
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
o re boleletse [Hannad] o rile, o re boleletse [Abdah bin Sulaiman] go tswa go [Muhammad bin Ishaq] go tswa go [Muhammad bin Ibrahim] go tswa go [Abu Salamah] go tswa go [Zaid bin Khalid Al Juhani] o ne a re; Ke utlwile Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a re: 'Fa e ne e se morwalo mo ummah wa me, nkabo ke ba laetse go dira siwak nako le nako fa ba rapela, mme gape nkabo ke feditse thapelo ya Isha ka nngwetharong ya bosigo'. A re; 'Zaid bin Khalid o ne a tsenela thapelo mo mosque, fa siwak ya gagwe e ne e le mo tsebeng ya gagwe jaaka pene e nna e le mo tsebeng ya mokwadi, o ne a sa tsoge go rapela go fitlha a dira siwak pele. Morago ga moo a e busetsa mo lefelong la yone'. Abu Isa o ne a re; 'Hadith eno ke ya boammaaruri ya hasan.'
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
Re boleletse [Abul Walid Ahmad bin Bakkar Ad Dimasqi] gore mongwe o ne a re ke morwa Busr bin Artha`ah, tsala ya Moporofeti. A re; o re boleletse [Al Walid bin Muslim] go tswa go [Al Auza’i] go tswa go [Az Zuhri] go tswa go [Sa’id Ibnul Musayyab] le [Abu Salamah] go tswa go [Abu Hurairah] go tswa go Moporofeti. makgetlo a le mantsi, ka gonne ga a itse gore seatla sa gagwe se feditse bosigo kae'. Mo kgaolong e go na gape le ditiragalo tse di tswang kwa go Ibn Umar, Jabir le Aisyah. Abu Isa o ne a re; 'Hadith ena ke hasan ya nnete. Molora Syafi’i o ne a re; 'Ke rata mongwe le mongwe yo o tsogang mo borokong, e ka tswa e le a robala boroko kgotsa ka tsela e nngwe, a sa tsenye diatla tsa gagwe mo metsing a go tlhapa go fitlha a di tlhapa ka metsi pele, mme ke tlhoile fa mongwe a di tsenya pele a di tlhapa pele. Le fa seno se sa senye bophepa jwa metsi fa fela go sena sepe se se seng phepa mo diatleng tsa gagwe. Ahmad bin Hanbale o ne a re; 'Fa motho a ka tsoga bosigo a tsenya diatla tsa gagwe mo metsing a go tlhapa pele a di tlhapa, go tla nkgakgamatsa fa a ka latlha metsi'. Isaka le ene a re; 'Fa motho a tsoga bosigo kgotsa motshegare o se ka wa tsenya diatla tsa gagwe mo metsing a go tlhapa go fitlha a di tlhapa'.
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
o re boleletse [Nashr bin Ali Al Jahdlami] le [Bisyr bin Mu’adz Al Aqadi] ba ne ba re; o re boleletse [Bisyr Ibnul Mufadldlal] go tswa go [Abdurrahman bin Harmalah] go tswa go [Abu Tsifal Al Murri] go tswa go [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaittib] go tswa go [Nkgono] go tswa go [Rraagwe] o ne a re; Ke utlwile Rasulullah a re: 'Ga go na go tlhapa mo go ba ba sa umakeng leina la ga Allah -fa ba tlhapa-'. A re; 'Mo kgaolong e go na gape le dipolelo go tswa go Aisyah, Abu Sa'id, Abu Hurairah, Sahl bin Sa'd le Anas'. Abu Isa o ne a re; 'Imam Ahmad bin Hambal o rile; 'Ga ke itse mo kgaolong e hadith e e nang le jayyid sanad -molemo-'. Ishaq o ne a re; 'Fa a tlogela go buisa basmalah ka boomo o tshwanetse go boeletsa wudlu ya gagwe, mme fa a lebala kgotsa ka gonne a le mentakwil wudlu wa gagwe o nna o dira'. Muhammad bin Isma’ile o ne a re; 'Hadith e e gaisang mo kgaolong e ke hadith ya ga Rabah bin Abdurrahman'. Abu Isa o ne a re; 'Rabah bin Abdurrahman o e boletse go tswa go nkokoagwe, go tswa go rraagwe. Go sa le jalo, leina la ga rraagwe ke Sa’id bin Zaid bin ‘Amru bin Nufail, leina la ga Abu Tsifal Al Murri ke Tsumamah bin Hushain, mme leina la ga Raba bin Abdurrahman ke Abu Bakr bin Huwaithib. Gareng ga bone go ne go na le mongwe yo o neng a anela hadith eno, morago ga moo a re; 'Go tswa go Abu Bakr bin Huwaithib, 'mme o ne a e amanya le rraagwemogolo'. O re boleletse [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] o rile, o re boleletse [Yazid bin Harun] go tswa go [Yazid bin Iyadl] go tswa go [Abu Tsifal Al Murri] go tswa go [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaithib] go tswa go [mmaagwemogolo wa gagwe hadith e e tshwanang'.
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
o re boleletse [Qutaibah bin Sa’id] o rile, o re boleletse [Hammad bin Zaid] le [Jarir] go tswa kwa [Mansur] go tswa kwa [Hilal bin Yasaf] go tswa kwa [Salamah bin Qais] a re; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam o rile: 'Fa o tlhapa o bo o tsenya metsi mo nkong ya gago, mme fa o dira istijmar o bo o e dira ka palo e e sa tlwaelegang'. Mo kgaolong e go na gape le ditiragalo tse di tswang kwa go Uthman, Laqith bin Shabrah, Ibnu Abbas, Al Migdam bin Ma’di Karib, Wa’il bin Hujr le Abu Hurairah’. Abu Isa o ne a re; 'Hadith ya ga Salamah bin Qais ke hasan ya boammaaruri. Mme baitseanape ba saense ba farologana ka dikgopolo tsa bone malebana le molao o o malebana le batho ba ba tlogelang go tlhotlhora le go istinsyaq. Ditlhopha dingwe di re; 'Fa mongwe a e tlogela go fitlhela a dira thapelo, gona o tshwanetse go boeletsa thapelo. Ba bolela gore seno se ama go tlhapa le go tlhapa ka janabah. Ba ba akanyang jalo ke Ibn Abu Laila, Abdullah Ibnul Mubarak, Ahmad le Ishaq. Go sa le jalo, Ahmad o dumela gore go dira istinsyaq go gatelela thata go tlhapa. Abu Isa o ne a re; 'Mme barutegi bangwe ba na le kakanyo ya gore seno se dira mo seemong sa junub, e seng mo go tlhapeng'. Ena ke maikutlo a Sufyan Ats Tsauri le ba bang ba baahi ba Kufa. Mme barutegi bangwe ba re seno ga se ame go tlhapa le junub, ka gonne bobedi ke dikgang tsa sunnah, ka jalo ga go na tlamego ya go di boeletsa mo mothong yo o di tlogelang. Se ke kakanyo ya ga Malik, Ash Syafi’i mo bukeng ya Jadid’.
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
o re boleletse [Yahya bin Musa] o rile, o re boleletse [Ibrahim bin Musa Ar Razi] o rile, o re boleletse [Khalid bin Abdullah] go tswa go [Amru bin Yahya] go tswa go [rraagwe] go tswa go [Abdullah bin Zaid] o ne a re; 'Ke bone Moporofeti sallallaahu 'alaihi wasallam a tlhotlhora molomo wa gagwe le go tsenya metsi mo nkong ya gagwe go tswa mo seatleng se le sengwe, o ne a dira seno makgetlo a le mararo'. Mme mo kgaolong e go na le hisitori e e tswang kwa go Abdullah bin Abbas. Abu Isa o ne a re; 'Hadith ya ga Abdullah bin Zaid ke hadith ya tekanyo ya hasan gharib. Hadith eno gape e ne ya anelwa ke [Malik] le [Ibn Uyainah] mmogo le [Amru bin Yahya], mme ga ba a ka ba umaka lafadz, ‘Moporofeti o ne a tlhotlhora molomo wa gagwe mme a tsenya metsi mo nkong ya gagwe go tswa mo seatleng se le sengwe’. Le fa go ntse jalo, motho yo o neng a bua jalo e ne e le Khalid bin Abdullah. Go ya ka baitseanape ba di-hadith, Khalid bin Abdullah ke motho yo o ikanngwang le yo o tshwarang dilo tse dintsi ka tlhogo. Borasaense bangwe ba dumela gore go kgwa le go tsenya metsi mo nkong go tswa mo seatleng se le sengwe go kafa molaong. Le fa go ntse jalo, ba bangwe ba re; 'Go kgaoganya bobedi jo go botoka mo go rona'. Molora Syafi’i o ne a re; 'Fa a di phutha ka seatla se le sengwe seo se a utlwala, mme fa a kgaoganya bobedi seo se re rata thata'.
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
o re boleletse [Ibn Abu Umar] o rile, o re boleletse [Sufyan bin Uyainah] go tswa go [Abdul Karim bin Abu Al Mukhariq Abu Umayyah] go tswa go [Hassan bin Hilal] o ne a re; ‘Ke ne ka bona [‘Amar bin Yasir] a tlhapa fa a ntse a tlhotlhora ditedu tsa gagwe, morago ga moo ka mmotsa, kgotsa o ne a re; Ke ne ka mmotsa ka re, 'ke eng o kuta ditedu?' o ne a araba a re, 'Ke eng se se nthibelang, le fa ke bone Morongwa wa ga Allah a tlhotlhora ditedu tsa gagwe'. O re boleletse [Ibn Abu Umar] o rile, o re boleletse [Sufyan bin Uyainah] go tswa go [Sa’id bin Abu Arubah] go tswa go [Qotadah] go tswa go [Hassan bin Hilal] go tswa go [‘Ammar] go tswa go Moporofeti sallallaahu ‘alaihi wasallam jaaka go bua ka hadith. Abu Isa o ne a re; 'Mo kgaolong e go na gape le dipolelo go tswa go Uthman, Aisyah, Umm Salamah, Anas, Ibn Abu Aufa le Abu Ayyub'. Abu Isa o ne a re; Ke utlwile Ishaq bin Mansur a re; Ke utlwile Ahmad bin Hanbal a re; Ibn Uyaina o ne a re; 'Abdul Karim ga a ka a utlwa go tswa go Hassan bin Bilal ka ga hadith ya tahlil -go kuta ditedu tsa gagwe-'.
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
o re boleletse [Yahya bin Musa] o rile, o re boleletse [Abdurrazaq] go tswa kwa [Iseraele] go tswa kwa [‘Amir bin Shaqiq] go tswa kwa [Abu Wa`il] go tswa kwa [Uthman bin ‘Affan] gore Moporofeti o ne a kgaola ditedu tsa gagwe’. Abu Isa o ne a re; 'Hadith eno ke ya boammaaruri ya hasan.' Muhammad bin Isma’ile o ne a re; 'Hadith e e boammaaruri go gaisa mo kgaolong e ke hadith 'Amir bin Syaqiq, go tswa go Abu Wa`il go tswa go Uthman'. Abu Isa o ne a re; 'Kgopolo eno e tserwe ke bontsi jwa barutegi ba saense go tswa mo ditsala tsa Moporofeti sallallaahu 'alaihi wasallam le batho ba morago ga bone ba neng ba bua jalo. Kgopolo eno e ne ya tsewa gape ke Imam Syafi'i. Imam Ahmad o ne a re; 'Fa a ka lebala go kuta ditedu tsa gagwe, go siame'. Fa Ishaq a ne a re; 'Fa a e tlogela ka gonne a lebetse kgotsa ka ntlha ya takwil, go raya gore seo se kafa molaong mo go ene. Mme fa a e tlogela ka boomo o tshwanetse go e dira gape'.
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
o re boleletse [Ishaq bin Musa Al Ansari] o rile, o re boleletse [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] o rile, o re boleletse [Malik bin Anas] go tswa go ['Amru bin Yahya] go tswa go [rraagwe] go tswa go [Abdullah bin Zaid] gore Morongwa wa ga Allah o ne a mo gotlha morago, go simolola ka fa pele ga tlhogo ya gagwe morago ga moo go taboga ka bobedi go fitlha kwa mokwatleng wa thamo, morago ga moo go boela bobedi jwa bone ba boela kwa lefelong la bone la ntlha, morago ga moo ba tlhapa dinao tsa bone.' Abu Isa o ne a re; 'Mo kgaolong e go na le hisitori e e tswang kwa go Muawiyah, Al Miqdam bin Ma'di Karib le Aisyah'. Abu Isa o ne a re; 'Hadith ya ga Abdullah bin Zaid ke hadith e e boammaaruri le e e gaisang mo kgaolong eno. Kgopolo eno e ne ya tsewa ke Ash Syafi'i, Ahmad le Ishaq'.
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
o re boleletse [Qutaibah bin Sa’id] o rile, o re boleletse [Bisyr Ibnul Mufadldlal] go tswa go [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] go tswa go [Ar Rabi’ bint Mu’awwidz bin Afra‘] gore Moporofeti o ne a itlotsa tlhogo ya gagwe gabedi; O ne a simolola kwa morago, a bo a bereka tsela ya gagwe go ya kwa pele. Gape ditsebe ka bobedi, tsa kwa ntle le tsa ka fa teng'. Abu Isa o ne a re; 'Hadith ena e mo tekanong ya Hasan, fa hadith e e anetsweng ke Abdullah bin Zaid e le boammaaruri thata e bile e na le sanad e e botoka go feta hadith eno. Mme baagi bangwe ba Kufa ba dirisa hadith eno, gareng ga bone go na le Waki' Ibnul Jarrah'.
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
o re boleletse [Qutaibah] o rile, o re boleletse [Bakr bin Mudlar] go tswa go [Ibn 'Ajlan] go tswa go [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] go tswa go [Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] gore o ne a bona Moporofeti sallallaahu 'alaihi wasallam a dira tiro e e rileng; 'O ne a itlotsa kwa pele le kwa morago ga tlhogo ya gagwe, dithamo ka bobedi le ditsebe ka bobedi gangwe'. A re; 'Mo kgaolong e go na gape le hisitori e e tswang kwa go Ali le rremogolo Thalhah bin Musharrif bin 'Amru'. Abu Isa o ne a re; 'Hadith ena ya Ar Rabi' ke hasan ya nnete. Mme hadith eno ga e a anelwa fela go tswa mo tseleng e le nngwe go ya kwa go Moporofeti sallallaahu 'alaihi wasallam, gore o ne a itlotsa tlhogo gangwe fela'. Hadith ena e sebediswa haholo ke boholo ba metswalle le batho ba ileng ba tla kamora hae. Ja’far bin Muhammad, Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi’i, Ahmad le Ishaq ba na le kgopolo ya gore go itlotsa tlhogo gangwe fela. O re boleletse gore Muhammad bin Manshur Al Makki o ne a re; Ke utlwile Sufyan bin Uyaina a re; Ke boditse Ja'far bin Muhammad ka molao wa go itlotsa tlhogo, a go lekane go phimola gangwe fela?' o ne a araba a re, 'Ee, ka Allah'.
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
o re boleletse [Ali bin Khasyram] o rile, o re boleletse [Abdullah bin Wahb] o rile, o re boleletse [Amru Ibnul Harith] go tswa go [Habban bin Wasi'] go tswa go [rraagwe] go tswa go [Abdullah bin Zaid] gore o ne a bona Moporofeti diatla tsa gagwe tse pedi'. Abu Isa o ne a re; 'Hadith eno ke ya boammaaruri ya hasan.' [Ibn Lahi’ah] o ne a anela hadith eno go tswa go [Habban bin Wasi’], go tswa go [rraagwe], go tswa go [Abdullah bin Zaid], gore Moporofeti o ne a tlhapa a phimola tlhogo ya gagwe ka metsi a a neng a sa sala mo diatleng tsa gagwe tse pedi’. Mme Hadith e e anelwang ke 'Amru Ibnul Harith go tswa kwa Habban e boammaaruri go feta, ka gonne ga e anelwa fela go tswa mo tseleng e le nngwe. Hadith ena e tswa ho Abdullah bin Zaid le tse ding ntle le moo, hore Moporofeta o ile a nka metsi a matjha ho hlakola hlooho ya hae. Hadith eno e dirisiwa thata ke bontsi jwa baitsesaense, ba na le kgopolo ya gore o ne a nwa metsi a masha go phimola tlhogo ya gagwe.'
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
o re boleletse [Hannad] o rile, o re boleletse [Abdullah bin Idris] go tswa go [Muhammad bin ‘Ajlan] go tswa go [Zaid bin Aslam] go tswa go [‘Atho‘ bin Yasar] go tswa go [Ibn Abbas]; Batlhanka ba ga Moporofeti sallallaahu 'alaihi wasallam ba ne ba mo gotlha tlhogo le ditsebe tsa gagwe tsa kwa ntle le tsa ka fa teng. Abu Isa o ne a re; "Mo kgaolong eno gape go na le hadith e e anetsweng ke Ar Rabi." Abu Isa o ne a re gape, 'Hadith ya ga Ibn Abbas ke hasan ya boammaaruri.' Mme hadith eno e dirisiwa thata ke baitseanape ba saense, ba na le kgopolo ya gore go phimola ditsebe ka bobedi kwa ntle le kwa teng.'
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
o re boleletse [Qutaibah] o rile, o re boleletse [Hammad bin Zaid] go tswa go [Sinan bin Rabi’ah] go tswa go [Syahr bin Hausyab] go tswa go [Abu Umamah] a re; Moporofeta sallallaahu 'alaihi wasallam o ile a etsa tlhapelo, a hlapa sefahleho sa hae makgetlo a mararo le matsoho a hae a mararo, a ntan'o itlotsa hlooho ha a ntse a re: 'Ditsebe tse pedi ke karolo ya hlooho'. Abu Isa o ne a re; Qutaiba o ne a re; seo Hammad a se buileng; 'Ga ke itse gore a ke mafoko a Moporofeti kgotsa a tswa kwa go Abu Umamah'. Abu Isa o ne a re; 'Mo kgaolong eno gape go na le hadith e e tswang kwa go Anas,' o ne a rialo gape, 'Hadith eno ga e tsamaisane le go tlhamiwa ga yone.' Mme hadith ena e sebediswa ke boholo ba barutehi ho tswa ho balekane ba Moporofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam le bao ba latelang bona, hore ditsebe ka bobedi ke karolo ya hlooho. Kgopolo eno e ne ya tsewa gape ke Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad le Ishaq. Go ntse go le jalo, bakanoki ba bangwe ba bolela gore tsebe ya kwa pele ke ya sefatlhego, fa tsebe ya kwa morago yone e le ya tlhogo. Ishaq o ne a re; 'Ke tlhophile go itlotsa kwa pele mmogo le sefatlhego le kwa morago mmogo le tlhogo'. Fa Shafi’i a ne a re; 'Bobedi ke sunnah, gore o di phimotse ka bobedi ka metsi a mašwa'.
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
ba re boleletse [Qutaiba] le [Hanade] ba re; o re boleletse [Waki’] go tswa go [Sufyan] go tswa go [Abu Hasyim] go tswa go [‘Ashim bin Laqith bin Shabirah] go tswa go [rraagwe] o ne a re; Moporofeta sallallaahu 'alaihi wasallam o rile: 'Fa o tlhapa o bo o kgaoganya menwana ya gago'. Abu Isa o ne a re; 'Mo kgaolong e go na gape le hisitori e e tswang kwa go Ibn Abbas, Al Mustaurid, e leng Ibn Syaddad Al Fihri, le Abu Ayyub Al Ansari'. Abu Isa o ne a bua gape a re, ‘Hadith eno ke hasan authentic, mme baitseanape ba saense ba dirisa hadith eno, e leng go tshwaraganya menwana ya dinao fa ba tlhapa. Kgopolo eno e ne ya tsewa gape ke Ahmad le Ishaq'. Ishaq o ne a re; 'Fa a tlhapa o kgaoganya menwana le menwana ya dinao'. Go sa le jalo, leina la mmatota la ga Abu Hasyim ke Isma'il bin Katsir Al Makki'.
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
o re boleletse [Ibrahime bin Sa’id] - e leng Aljauhari - o rile, o re boleletse [Sa’d bin Abdul Hamid bin Ja’far] o rile, o re boleletse [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] go tswa go [Musa bin Uqbah] go tswa go [Salih] yo e kileng ya bo e le lekgoba la ga At TaungerIllasahus wa [ 'alaihi wasallam o ne a re: ' Fa o tlhapa o nne fa gare ga menwana ya diatla tsa gago tse pedi le maoto a gago ka bobedi'. Abu Isa o ne a re; 'Hadith eno e mo maemong a hasan gharib'.
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
o re boleletse [Qutaibah] o rile, o re boleletse [Ibn Lahi’ah] go tswa go [Yazid bin ‘Amru] go tswa go [Abu Abdurrahman Al Hubuli] go tswa go [Al Mustaurid bin Syaddad Al Fihri] o ne a re; 'Ke bone Moporofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a tlhapa, mme go ne ga fitlhelwa gore o ne a itlotsa menwana ya gagwe a dirisa monwana wa gagwe o monnye'. Abu Isa o ne a re; 'Hadith eno e mo maemong a hasan gharib, mme ga re e itse fa e se go tswa mo hadith ya ga Ibn Lahi'ah'.
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
o re boleletse [Qutaibah] a re; o re boleletse [Abdul Aziz bin Muhammad] go tswa go [Suhail bin Abu Salih] go tswa go [rraagwe] go tswa go [Abu Hurairah] gore Moporofeti o ne a re: ‘A bo go latlhega direthe - tse di sa tlhapisiweng ka metsi a go tlhapa - go tswa mo molelong wa dihele’. Abu Isa o ne a re; 'Mo kgaolong e go na gape le dipolelo tse di tswang kwa go Abdullah bin 'Amru, Aisyah, Jabir bin Abdullah Ibnul Harith, e leng Ibn Jaz`i Az Zubaidi, Mu'aiqib, Khalid Ibnul Walid, Syurahbil bin Hasanah, 'Amru Ibnul 'Ash le Yazid.' Abu Isa o ne a re; 'Hadith ya ga Abu Hurairah ke ya boammaaruri ya hasan.' Go anelwa go tswa go Moporofeti sallallaahu 'alaihi wasallam, gore o ne a re: 'A bo go latlhega direthe le ditlhako tse di ka fa teng tsa dinao - tse di sa tlhagelelang mo metsing a go tlhapa - go tswa mo molelong wa dihele'. Abu Isa o ne a re; 'Thuto ya molao ya hadith e ke; ga go letlelelwe go itlotsa ditlhako tsa dinao tsa gago fa bobedi jwa tsone bo sa apara khuf kgotsa dikausu'.
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
o re boleletse [Abu Kuraib], [Hannad] le [Qutaiba] ba ne ba re; o re boleletse [Waki’] go tswa go [Sufyan]. Mme go tswa mo tseleng e nngwe e e umakilweng; O re boleletse [Muhammed bin Basysyar] o rile, o re boleletse [Yahya bin Sa’id] o rile; o re boleletse gore [Sufyan] go tswa go [Zaid bin Aslam] go tswa go [‘Atho‘ bin Yasar] go tswa go [Ibn Abbas] o ne a re; 'Moporofeta o ne a tlhapa nako e le nngwe ka nako'. Abu Isa o ne a re; 'Mo kgaolong e go na gape le dihadith go tswa go Umar, Jabir, Buraidah, Abu Rafi' le Ibnul Fakihi'. Abu Isa o ne a re gape, ‘Mme hadith e e anetsweng ke Ibn Abbas ke yone e e gaisang le e e boammaaruri mo kgaolong eno. Risydin bin Sa’d le ba bangwe ba ne ba anela hadith eno go tswa go Adl Dlahak bin Syurahbil, go tswa go Zaid bin Aslam, go tswa go rraagwe, go tswa go Umar bin Khaththab ba re; 'Moporofeta o ne a tlhapa nako e le nngwe ka nako'. Ke fa Abu Isa a re; 'Le fa go ntse jalo, hadith eno ga se boammaaruri, fa e e boammaaruri e le hadith e e anetsweng ke [Ibn 'Ajlan], [Hisyam bin Sa'd], [Sufyan Ats Tsauri] le [Abdul Aziz bin Muhammad], go tswa go [Zaid bin Aslam], go tswa go ['Athob` the] 'Aleyhi wasala'.